Trờng Đại học KINH Tế QuốC DÂN
Vũ THị HƯƠNG GIANG
Công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nớc
tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc
Thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp
Chuyên ngành: Lịch sử kinh tế
Ngời hớng dẫn khoa học:
pgs.ts lê hùng sơn
2
Hµ néi - 2013
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, toàn bộ nội dung luận văn: “Công tác kiểm soát chi ngân
sách nhà nước tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước – Thực trạng, kinh nghiệm
và giải pháp” là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các số liệu trích dẫn và những
kết quả trong luận văn là trung thực. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng
các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và các trang web theo
danh mục tài liệu của luận văn
Hà Nội, ngày tháng năm 2013
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
2
3
VŨ THỊ HƯƠNG GIANGMỤC
LỤC
3
4
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BTC Bộ Tài chính
BHXH Bảo hiểm xã hội
CNTT Công nghệ thông tin
Vũ THị HƯƠNG GIANG
Công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nớc
tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc
Thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp
Chuyên ngành: Lịch sử kinh tế
Hµ néi - 2013
8
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Hệ thống KBNN được tái thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 01/4/1990
theo Quyết định số 07 của Hội đồng Bộ trưởng. Trải qua chặng đường hoạt động và
phát triển trong điều kiện nền kinh tế đất nước còn có nhiều khó khăn song hệ thống
KBNN đã từng bước củng cố, ổn định kiện toàn và làm tốt nhiệm vụ của mình. Kho
bạc Nhà nước đã trở thành một công cụ đắc lực giúp Nhà nước trong việc kiểm tra,
kiểm soát mọi hoạt động tài chính. Song công việc kiểm soát chi trên thực tế rất
phức tạp, việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước phải được thực hiện trước, trong và
sau quá trình cấp phát, thanh toán. Các khoản chi phải có trong dự toán ngân sách
nhà nước được duyệt đúng chế độ, đúng tiêu chuẩn do cơ quan Nhà nước có thẩm
quyền quy định. Do vậy mà việc thực hiện tốt các nhiệm vụ chi nói chung và chi
thường xuyên nói riêng đối với Kho bạc Nhà nước là rất khó khăn. Đòi hỏi Kho bạc
Nhà nước phải có các giải pháp thích hợp trong việc kiểm soát các nguồn chi cho
hợp lý tránh hiện tượng lãng phí ngân sách nhà nước.
Xuất phát từ những nhu cầu cấp thiết đó, đề tài “Công tác kiểm soát chi ngân
sách nhà nước tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước – Thực trạng, kinh nghiệm
và giải pháp”.
Luận văn được nghiên cứu bằng các phương pháp như phương pháp luận,
phương pháp duy vật biện chứng và sử dụng tổng hợp các phương pháp như thu
thập tài liệu, số liệu khảo sát thực tế số liệu các năm 2010-2012.
Ngoài phần mở đầu. Nội dung của luận văn gồm 3 chương:
là tập hợp các khoản chi mang tính chất lũy kế để phục vụ cho sự phát triển kinh tế
trong từng năm, từng thời kỳ cụ thể, Chi cho quản lý hành chính: là các khoản chi
giành cho quản lý hành chính nhà nước, trợ cấp cho các tổ chức Đảng, đoàn thể
- Nguyên tắc 1: Gắn chặt khả năng thu để bố trí các khoản chi:
- Nguyên tắc 2: Bảo đảm yêu cầu tiết kiệm và hiệu quả trong việc bố trí các
khoản chi tiêu của NSNN:
- Nguyên tắc 3: Tập trung có trọng điểm.
- Nguyên tắc 4: Nhà nước và nhân dân cùng làm trong việc bố trí các khoản
chi NSNN, nhất là các khoản chi mang tính chất phúc lợi xã hội.
9
10
- Nguyên tắc 5: Phân biệt rõ nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội của các cấp
theo luật định để bố trí các khoản chi cho thích hợp. Áp dụng nguyên tắc này tránh
được việc bố trí các khoản chi chồng chéo, khó kiểm tra giám sát, nâng cao trách
nhiệm và tính chủ động của các cấp.
- Nguyên tắc 6: Tổ chức chi NSNN trong sự phối hợp chặt chẽ với khối lượng
tiền tệ, lãi suất, tỷ giá hối đoái để tạo nên công cụ tổng hợp cùng tác động đến các
vấn đề của kinh tế vĩ mô.
1.2 Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
1.2.1 Khái niệm
Kiểm soát chi NSNN qua KBNN là quá trình xem xét các khoản chi NSNN
đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng NSNN quyết định chi gửi đến cơ quan Kho bạc
nhằm bảo đảm chi đúng theo các chính sách chế độ,định mức chi tiêu do Nhà
nước quy định, đồng thời để phát hiện và ngăn chặn các khoản chi trái với quy
định hiện hành.
1.2.2 Mục tiêu
- Kiểm soát chi NSNN phải đảm bảo được kỷ luật tài chính tổng thể theo đúng
quy định của Nhà nước. Việc thực hiện được triển khai từ các đơn vị gio dự toán
đến các đơn vị sử dụng ngân sách, qua đó Nhà nước kiểm soát được trần chi tiêu để
xây dựng kế hoạch thu chi NSNN một cách hợp lý. Nhà nước phải kiểm soát trần
1.2.6 Trách nhiệm và vai trò của Kho bạc Nhà nước trong kiểm soát chi ngân
sách nhà nước
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình KBNN phải từng bước hoàn
thiện và phát huy hết vai trò kiểm tra, kiểm soát để đảm bảo các khoản chi tiêu của
NSNN phải đúng dự toán, đúng tiêu chuẩn chi tiêu và chế độ và mục đích. Vì vậy
KBNN đã xác định rõ quy trình kiểm soát từ khâu ban đầu đến khâu cuối cùng.
KBNN thực hiện kiểm tra và hạch toán các khoản chi NSNN theo đúng chương,
loại, khoản mục và tiểu mục cuả NSNN, đồng thời cung cấp đầy đủ, kịp thời các
thông tin cần thiết để phục vụ cho công tác chỉ đạo và điều hành của cơ quan tài
chính và chính quyền các cấp.
1.3 Nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua hệ thống
Kho bạc Nhà nước
11
12
1.3.1 Những nhân tố khách quan
Dự toán NSNN; Chế độ, tiêu chuẩn định mức chi NSNN; Về ý thức chấp
hành của các đơn vị thụ hưởng kinh phí NSNN cấp.
1.3.2 Những nhân tố chủ quan
Chức năng nhiệm vụ của KBNN; Chất lượng và trình độ của đội ngũ các bộ
làm công tác kiểm soát chi của KBNN; Về cơ sở vật chất – kỹ thuật.
1.4 Kinh nghiệm một số nước trên thế giới và bài học cho Việt Nam
1.4.1 Kinh nghiệm kiểm soát cam kết chi tại Cộng hòa Pháp
1.4.2 Kinh nghiệm của Singapore
1.4.3 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Chương 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
QUA SỞ GIAO DỊCH KHO BẠC NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2010
ĐẾN NAY
2.1 Khái quát sự hình thành và phát triển của Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước
Sở Giao dịch KBNN được thành lập theo Quyết định số 211/2003 QĐ –BTC
Đối với các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn:
Đối với khoản chi này cán bộ KSC thực hiện kiểm tra tính đầy đủ, tính hợp
pháp, hợp lệ của giấy rút dự toán NSNN các hồ sơ chứng từ có liên quan của đơn
vị sử dụng ngân sách như hợp đồng, hóa đơn tài chính, biên bản nghiệm thu thanh
lý hợp đồng, các bảng kê công tác phí, các thông báo cước phí do bưu điện thông
báo. Nếu đối chiếu thấy các khoản chi này đúng với nhóm mục chi nghiệp vụ
chuyên môn trong dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt và xem xét các khoản
chi này có đúng tiêu chuẩn, định mức, giá cả có phù hợp với mức giá do nhà nước
quy định tại thời điểm phát sinh các khoản chi hay không. Nếu kiểm soát các chứng
từ thấy hợp lệ thì sẽ tiến hành thanh toán cho đơn vị, nếu phát hiện thấy không đủ
điều kiện thì từ chối thanh toán.
Đối với các khoản chi mua sắm, sửa chữa tài sản cố định: Căn cứ vào dự toán do
cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cho đơn vị để thực hiện như giấy rút dự toán
13
14
NSNN và các hồ sơ, chứng từ có liên quan, Sở giao dịch thực hiện đối chiếu với các
điều kiện chi theo quy định, kiểm tra các quy định của Nhà nước về các hình thức
mua sắm
Sau khi thực hiện chi, đơn vị thực hiện chế độ tự chủ có trách nhiệm thanh
toán số đã tạm ứng với KBNN theo chế độ quy định. Căn cứ vào hồ sơ chứng từ có
liên quan kèm theo giấy đề nghị thanh toán tạm ứng của đơn vị, Sở giao dịch
KBNN thực hiện kiểm tra kiểm soát nếu đủ điều kiện thanh toán được quy định
làm thủ tục chuyển từ tạm ứng sang thanh toán cho đơn vị.
Đối với các khoản chi khác: Thực hiện giống các bước quy trình KSC và nếu đủ
điều kiện thì thanh toán cho đơn vị.
2.3.2 Thực trạng kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản tại Sở giao dịch
Sở giao dịch kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản theo Thông tư 86/TT-BTC
ngày 17/6/2011 của Bộ Tài chính quy định về quản lý, thanh toán vốn đầu tư và vốn
sự nghiệp có tính chất đầu tư thuộc ngân sách nhà nước thực hiện theo Quyết định
282/QĐ-KBNN ngày 20/04/2012 của KBNN về việc quy trình kiểm soát thanh toán
Nhà nước
Bên cạnh những kết quả đạt được như đã nêu trên, công tác kiểm soát chi vẫn
còn tồn tại một số hạn chế sau:
2.4.2.1 Đối với công tác kiểm soát chi thường xuyên
Thứ nhất, đó là vướng mắc khi thực hiện NSNN theo dự toán từ KBNN.Đây là
phương thức cấp phát tiên tiến tạo sự chủ động cho đơn vị sử dụng NSNN trong
việc thực hiện nhiệm vụ được giao.
Thứ hai, là tình hình thanh toán trực tiếp của KBNN cho các đơn vị cung ứng
hàng hóa dịch vụ cho đối tượng hưởng NSNN vẫn chưa được cải thiện đáng kể.
Thứ ba, Luật NSNN mới chỉ bỏ được hình thức cấp phát bằng hạn mức kinh
phí và thay bằng cấp phát theo dự toán từ KBNN, còn một số phương thức cấp phát
khác như cấp phát theo lệnh chi tiền,ghi thu-ghi chi, cấp phát kinh phí ủy quyền vẫn
còn tồn tại song song hình thức cấp phát mới.
Thứ tư, về hệ thống tiêu chuẩn, định mức chi khi thực hiện luật NSNN mới
hầu như chưa có sự thay đổi nào đáng kể so với trước đây, cộng thêm tỷ lệ trượt giá
15
16
do lạm phát qua các năm, làm cho hệ thống này đã lạc hậu nay còn lạc hậu hơn, ảnh
hưởng không nhỏ tới công tác kiểm soát chi của KBNN cũng như công tác chi tiêu
của đơn vị sử dụng NS
Thứ năm, hệ thống kế toán,quyết toán quỹ NSNN vẫn còn nhiều nhược điểm
như về hệ thống tào khoản, chế độ kế toán biên soạn còn nhiều hạn chế, hệ thống
báo cáo còn trùng lắp và chưa đồng bộ.
Thứ sáu, thực trạng công tác kiểm soát chi tài khoản tiền gửi dự toán vẫn còn
nhiều bất cập
2.4.2.2 Đối với công tác chi đầu tư xây dựng cơ bản
Những hạn chế trong công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB như sau:
Thứ nhất: Vốn giải ngân đầu tư chậm vì công tác chuẩn bị của các chủ đầu tư
còn nhiều hạn chế.
Thứ hai: cơ cấu tổ chức, phân cấp kiểm soát chi đầu tư XDCB chưa hợp lý:
- Do cơ chế kiểm soát, cấp phát và thanh toán vốn đầu tư chưa ổn định và đồng
bộ, thường xuyên thay đổi, đã gây sự bị động, lúng túng trong quá trình xây dựng
và điều hành kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản
- Việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý
chưa thực sự rõ ràng,còn trùng lắp và chồng chéo.
- Năng lực trình độ của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án còn yếu. Do có rất
nhiều dự án, chủ đầu tư không thường xuyên làm công tác đầu tư,vì vậy khâu lập,
trình duyệt dự án cho đến việc làm thủ tục thanh, quyết toán vốn đầu tư theo quy
định bị chậm, không đảm bảo được tiến độ thực hiện kế hoạch vốn năm cũng như
kế hoạch khối lượng…
Chương 3
HOÀN THIỆN CƠ CHẾ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI
SỞ GIAO DỊCH KHO BẠC NHÀ NƯỚC
3.1 Chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020
3.1.1 Mục tiêu
3.1.2 Nội dung chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020
Một là: Về công tác quản lý quỹ NSNN:
Hai là: Về công tác quản lý ngân quỹ và nợ chính phủ
Ba là: Về công tác kế toán nhà nước
17
18
Bốn là: Về hệ thống thanh toán ngành KBNN
Năm là: Về kiểm tra, kiểm soát nội bộ
Sáu là: Về công nghệ thông tin
Bảy là: Để đủ sức triển khai thực hiện các mục tiêu trên, yêu cầu và nhiệm vụ
được nhà nước giao cho KBNN trong giai đoạn tới thì nhiệm vụ xây dựng và phát
triển nguồn nhân lực
3.2 Phương hướng hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua
Sở Giao dịch
3.2.1 Phương hướng hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua
nước tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước
3.3.1 Giải pháp chung cho công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước
3.3.1.1 Xây dựng phần mềm tin học quản lý giao nhận hồ sơ kiểm soát chi
ngân sách nhà nước qua SGD KBNN
3.3.1.2 Đẩy mạnh giao dịch điện tử
Để thúc đẩy giao dịch điện tử trong nền kinh tế, giữa các đơn vị sử dụng kinh
phí NSNN với các thành phần kinh tế, Chính phủ, Bộ Tài chính, cũng như các đơn
vị liên quan cần phối hợp hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh thanh toán điện tử và
thương mại điện tử trong nền kinh tế.
3.3.1.3 Nâng cao trình độ, năng lực và phẩm chất cán bộ KBNN
Việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ và phẩm chất cán bộ
KBNN là nhân tố quan trọng nhất nhằm tìm kiếm, sử dụng và phát huy cao năng
lực, phẩm chất có trong mỗi cán bộ. Về yếu tố con người, cần coi trọng những vấn
đề sau: Tiêu chuẩn hóa và chuyên môn hóa đội ngũ cán bộ KBNN; thường xuyên
mở các lớp tập huấn nghiệp vụ dưới nhiều hình thức như đào tạo tập trung, đào tạo
tại chức, bồi dưỡng cập nhật kiến thức mới.
3.3.2 Công tác chi thường xuyên
3.3.2.1 Kiểm soát khâu lập dự toán
3.3.2.2 Hoàn thiện quy trình kiểm soát chi qua Sở Giao dịch
3.3.2.3 Phân bổ nguồn lực để tập trung kiểm soát các khoản chi NSNN có
mức đội rủi ro cao
19
20
3.2.2.4 Tăng cường thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt và cấp phát
trực tiếp đến người cung cáp hàng hóa, dịch vụ:
3.2.2.5 Hoàn thiện phương thức cấp phát NSNN
3.2.2.6 Nâng cao quyền hạn của Kho bạc Nhà nước trong việc kiểm soát chi
ngân sách nhà nước
3.3.2 Công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản
3.3.2.1 Hoàn thiện cơ chế cấp phát, kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản
- Ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn, định mức chi tiêu phù hợp
-Về công tác tuyền dụng và đào tạo cán bộ
3.4.2 Đối với Kho bạc Nhà nước
- Nâng cao công tác cấp phát thanh toán
- Hoàn thiện quy trình kiểm soát và thanh toán các khoản chi NSNN
- Đẩy mạnh giao dịch điện tử
- Kiện toàn chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của KBNN
- Nâng cao năng lực và chất lượng cán bộ ngành Kho bạc
21
Trờng Đại học KINH Tế QuốC DÂN
Vũ THị HƯƠNG GIANG
Công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nớc
tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nớc
Thực trạng, kinh nghiệm và giải pháp
Chuyên ngành: Lịch sử kinh tế
Ngời hớng dẫn khoa học:
pgs.ts lê hùng sơn
Hµ néi - 2013
24
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Mỗi một nền kinh tế đều có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng trực tiếp việc
sử dụng công cụ kinh tế – tài chính. Nền kinh tế thị trường với đặc điểm bao trùm là
Nhà nước khước từ sự can thiệp và kiểm soát trực tiếp đối với các hoạt động của
nền kinh tế – xã hội. Trong nền kinh tế thị trường phát triển, Nhà nước đứng ngoài
hoạt động các qui luật kinh tế và điều hành vĩ mô nền kinh tế bằng hệ thống pháp
luật thống nhất, sử dụng triệt để các công cụ kinh tế – tài chính. Ngân sách nhà
nước (NSNN) với cách nhìn nhận mới thì mới đáp ứng được yêu cầu của sự phát
kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước – Thực
trạng, kinh nghiệm và giải pháp”.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài đi sâu nghiên cứu phân tích, đánh giá thực trạng về công tác kiểm soát
chi NSNN qua KBNN trong giai đoạn hiện nay; Từ đó rút ra các hạn chế nguyên
nhân, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi
NSNN qua Sở Giao dịch KBNN trong thời gian tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các nghiệp vụ kiểm soát chi NSNN đối
vơi các đơn vị thụ hưởng ngân sách qua hệ thống KBNN, bao gồm việc quản lý,
kiểm soát và thanh toán các khoản chi NSNN của KBNN.
Phạm vi nghiên cứu: Công tác kiểm soát và thanh toán các khoản chi Ngân
sách nhà nước qua Sở Giao dịch KBNN. Thời gian nghiên cứu được tập trung giai
đoạn 2010 đến nay.
4. Phương pháp nghiên cứu
Từ nhận thức, quan điểm, lý luận về quản lý và kiểm soát chi NSNN nói
chung, hoạt động kiểm soát chi NSNN qua KBNN nói riêng để phân tích, đánh giá
các công tác, tìm ra các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN qua hệ
thống KBNN trong thời gian tới. Đề tài nghiên cứu sử dụng tổng hợp các phương
pháp điển hình là lịch sử và logic bên cạnh đó còn có các phương pháp như thu thập
tài liệu, số liệu khảo sát thực tế, thống kê so sánh…
25
Copyright: Tài liệu đại học ©