Bài Tiểu Luận Môn Lịch Sử Việt Nam
Họ và tên: Đào Văn Huyến - MSSV: 209070059
Đề tài: Tại sao cải cách của Hồ Quý Ly lại thất bại?
LỜI MỞ ĐẦU
Trong lịch sử việt nam từ khi dựng nước cho đến nay đã có rất nhiều
cuộc cải cách, đổi mới nhằm hoàn thiện hơn bộ máy nhà nước và các chính
sách cai trị. Đặc biệt là từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XV, qua năm thế kỷ phát
triển từ các phương thức sản xuất tiền phong kiến sang phong kiến không
phải trải qua một cuộc cách mạng vũ trang nào, nhưng lại qua các cuộc cải
cách, đổi mới có hiệu quả. Mà đặc biệt là hai cuộc cải cách (của họ Khúc và
nhà Hồ) và hai cuộc đổi mới (từ Tiền Lê sang Lý, từ Lý sang Trần).
Cả bốn đều nhằm giải quyết những khủng hoảng xã hội, cũng cố lại
bộ máy nhà nước, đẩy mạnh tiến bộ xã hội. Nhưng nếu hai cuộc đổi mới (từ
Tiền Lê sang Lý, từ Lý sang Trần) đã thành công mỹ mãn, cuộc cải cách của
họ khúc cũng đã dành được những thắng lợi cơ bản, tạo ra được bước phát
triển tích cực của xã hội phong kiến Việt Nam, thì cuộc cải cách của Hồ Quý
Ly cuối thế kỷ XIV đầu thế kỷ XV đã thành công một cách hạn chế mà cái
hạn chế lớn nhất lại là sự phá hoại của giặc ngoại xâm. Nó để lại một bài học
sâu sắc cho hiện tại.
Công cuộc đổi mới, cải cách của chúng ta hiện nay đã kế thừa truyền thống
của cha ông, rút ra những kinh nghiệm từ lịch sử dân tộc và thế giới, phát
huy đến cao độ tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, nắm vững quyền dân tộc
tự quyết để không ngùng dành thắng lợi.
Bản thân là một người dân Việt Nam và cũng vinh dự được sinh ra và
lớn lên trên mảnh đất lịch sử anh Hùng có dòng sông Mã thân thương đó là
quê hương Thanh Hóa. Nơi đã nổ ra rất nhiều cuộc khởi nghĩa như: khởi
nghĩa Lam Sơn, khởi nghĩa chiến khu Ba Đình(huyện Nga Sơn)…và là đất
tổ của các triều đại như nhà Nguyễn, nhà Lê, Nhà Hồ…Cùng với sự phân
công của giáo viên bộ môn và là người được sinh ra tại Thanh Hóa cũng
muốn được giới thiệu về những gì liên quan dến lịch sử của quê mình, em
xin chọn đề tài “Cuộc cải cách của Hồ Quý Ly”. Em hy vọng qua bài tiểu

Tôn- Thanh Hóa), để lại cho đời sau một công trình kiến trúc lớn, tục gọi là
thành nhà Hồ.
Hồ Quý Ly cũng định cách thức mũ và phẩm phục của các quan văn
võ: Nhất phẩm màu áo tía, nhị phẩm áo màu đại hồng, tam phẩm áo màu hoa
đào, tứ phẩm màu lục, ngũ phẩm trở xuống màu xanh biếc. Chế độ Thái
thượng hoàng được bãi bỏ cuối thời trần, nhưng đến khi nhà trần thành lập,
năm 1404 Hồ Quý Ly nhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương và tự xưng là
Thái Thượng hoàng.
Về hành chính địa phương của nhà Hồ cơ bản giống Nhà Trần:
Không theo nề nếp nhà tiền Lê, Lý, Trần phong tặng quan tước cho
quý tộc tôn thất. Không đưa nhiều quý tộc nhà Hồ vào bộ máy nhà nước. Hồ
Hán Thương “cấm người tôn thất, cung nhân không được xưng quý hiệu,
người vi phạm bị trị tội”
Triều đình trung
ương
Huyện
LộTrấn
Huyện châu
Phủ
châu
Sách
động
hươngXã
XãII. Cải cách quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, chủ yếu là quan hệ ruộng

trả 5 quan tiền. Người nào đáng được có gia nô phải xuất trình chúc thư ba
đời. Nô người nước ngoài thì không theo lệ này. Các nô đều thích vào trán
để đánh dấu,…”
Mục tiêu của “hạn nô” cũng đồng nhất với “hạn điền” là đánh vào cả thế
và lực của quý tộc phong kiến, như sử cũ ghi rõ: “Bấy giờ bọn sĩ đại phu
tham phú quý, mong được lòng họ Hồ, đâng thư khuyên giết hại con cháu
nhà Trần, giảm bớt số ruộng và nô để nén bớt thế lực của họ, như bọn Hoàng
Hối Khanh, Nguyễn Hy Chu, Đồng Thức, còn lại thì nhiều vô kể”
Đây không chỉ giảm ưu thế về kinh tế, mà còn làm giảm sức mạnh quân
sự của quý tộc. Sức mạnh quân sự của gia nô, nô tì thời Trần đả được biểu lộ
trong cuộc chiến thắng Nguyên Mông, nay quý tộc có thể dùng sức mạnh đó
đánh vào “kẻ tiếm ngôi” là Hồ Quý Ly”, buộc họ Hồ phải đề phòng. Mặt
khác cũng để hạn chế sự rối loạn xã hội bởi vì trong khủng hoảng, nhiều gia
nô đã bỏ chủ đi theo nông dân khởi nghĩa,..
Nhưng cũng như hạn điền, “hạn nô” cũng là chính sách nửa vời.
Đáng lẻ “hạn nô” là để giải phóng sức sản xuất xã hội, thì đây lại đưa nô
xung công và xung vào quân dịch để cũng cố chế độ phong kiến quan liêu.
Như vậy là vẫn duy trì tàn dư của phương thức sản xuất châu Á về công hữu
hóa sức lao động, hạn chế sự phát triển kinh tế hàng hóa- tiền tệ. Cũng có
thể nói như ngôn ngữ ngày nay là “hạn nô” đúng ở đầu vào nhưng sai ở đầu
ra.
IV. Cải cách văn hóa, giáo dục
Hồ Quý Ly là vị vua Việt Nam đầu tiên quyết định dùng chữ Nôm để
chấn hưng nền văn hóa dân tộc, cho dịch các kinh, thư, thi. Chính ông đã
biên tập thiên "vô dật" để dạy cho con cái nhà quan và soạn ra 14 thiên Minh
đạo dâng lên Trần Nghệ Tông khi trước.
Về mặt xã hội, ông thiết lập sở "Quản tế" (như ty y tế ngày nay). ở
các lộ, ông đều lập một kho lúa gọi là "Thường bình", lấy tiền công mua lúa
trữ vào, phòng những năm mất mùa đem bán rẻ cho dân chúng.
Khuyến khích sử dụng chữ Nôm, tự mình làm thơ chữ Nôm và giải