1 | P a g e
LỜI NÓI ĐẦU
Một quốc gia muốn phát triển trước tiên phải có mạng lưới giao thông
phát triển để có thể đáp ứng được nhu cầu lưu thông ,chuyên chở ngươi ,hàng
hóa và một số yêu cầu khác.Ô tô có một vai trò hết sức quan trọng trong mạng
lưới giao thông nó chiếm tỷ lệ lớn trong việc chuyên chở người và hang hóa.
Với sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ, ngành ô tô đã có
những tiến bộ vượt bậc để đáp ứng những yêu cầu của người sử dụng. Hệ thống
treo có một vai trò quan trọng nhằm giảm tải trọng và dao động khi xe lăn bánh,
giữ tính êm dịu cho xe. Đồng thời nó cũng là một phần không thể thiếu trong kết
cấu của ô tô. Nó phụ thuộc nhiều vào sự tiến bộ khoa học kỹ thuật, yêu cầu kỹ
thuật của từng loại ô tô.Ngày nay với những yêu cầu rất khắt khe của nhiều quốc
gia và người sử dụng thì hệ thống treo càng phải đảm bảo được nhưng yêu cầu
về êm dịu cũng như về an toàn
Trong thời gian học tập tại trường, em đã được thầy cô trang bị cho những
kiến thức cơ bản về chuyên môn. Để tổng kết và đánh giá quá trình học tập và
rèn luyện, em được khoa cơ khí động lực giao cho nhiệm vụ hoàn thành đồ án
môn học với nội dung: “Thiết kế xây dựng hệ thống treo trên ô tô”. Em với kinh
nghiệm còn ít, lượng kiến thức chưa được phong phú, nhưng với sự chỉ bảo tận
tình của thầy giáo hướng dẫn, em đã cơ bản hoàn thành nội dung của đồ án.
Nguyễn Lương Căn
2 | P a g e
Quá trình làm đồ án mặc dù bản thân đã hết sức cố gắng ,được sự giúp đỡ
tận tình của các thầy cô và các bạn song do khả năng có hạn nên bản đồ án
không tránh khỏi những sai sót. Vì vậy, em rất mong sự chỉ đạo của các thầy cô
và ý kiến đóng góp của các bạn để đồ án của em được hoàn thiện hơn.
Qua đây em cũng xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của
thầy hướng dẫn, các thầy cô trong bộ môn đã giúp đỡ tạo điều kiện để em hoàn
thành đồ án.
Nguyễn Lương Căn
nhiệm vụ của các trường kỹ thuật là phải đào tạo cho học sinh, sinh viên có trình
độ và tay nghề cần thiết để đáp ứng nhu cầu công nghiệp ôtô hiện nay. Điều đó
đòi hỏi người kỹ thuật viên phải có trình độ hiểu biết học hỏi sáng tạo để bắt kịp
với khoa học tiên tiến hiện đại, nắm bắt được những thay đổi về các đặc tính kỹ
thuật của từng loại xe, dòng xe, đời xe… có thể chuẩn đoán hư hỏng và đưa ra
phương án sửa chữa tối ưu. Vì vậy người kỹ thuật viên trước đó phải được đào
tạo với một phương trình đào tạo tiên tiến, hiện đại cung cấp đầy đủ kiến thức lý
thuyết cũng như thực hành.
Trên thực tế trong các trường đại học, cao đẳng kỹ thuật của nước ta hiện
nay thì trang thiết bị cho học sinh, sinh viên thực hành còn thiếu thốn rất nhiều.
Các kiến thức mới có tính khoa học kỹ thuật cao còn chưa được khai thác đưa
vào thực tế giảng dạy, các bài tập hướng dẫn thực hành, thực tập còn thiếu thốn.
Vì vậy mà người kỹ sư, kỹ thuật viên gặp nhiều khó khăn trong quá trình nâng
cao tay nghề, trình độ hiêu biết,tiếp xúc với những kiến thức, thiết bị tiên tiến
hiện đại trong thực tế còn nhiều hạn chế.
1.2 Ý nghĩa của đề tài
Nguyễn Lương Căn
5 | P a g e
Đề tài giúp sinh viên năm cuối khi sắp tốt nghiệp có thể củng cố kiến
thức, tổng hợp và nâng cao kiến thức chuyên ngành cũng như kiến thức ngoài
thực tế, xã hội.
Đề tài sau khi được hoàn thành cũng sẽ là nguồn tài liệu tham khảo cho
các bạn học sinh ,sinh viên muốn tra cứu tìm hiêur về hệ thống treo.
Hoàn thành đề tài đã giúp cho chúng em được hiểu sâu hơn về hệ thống
treo trên ô tô. Và hơn thế là giúp cho chúng em làm quen hơn về nghiên cứu đẻ
có thể phụ vụ cho công việc sau này
1.2.MỤC TIÊU CỦA ĐÈ TÀI
Hiểu kết cấu, mô tả nguyên lý làm việc của cơ cấu, hệ thống trên ôtô, nắm
được cấu tạo, mối tương quan lắp ghép của các chi tiết, cụm chi tiết.
Hiểu và phân tích được các hư hỏng, những nguyên nhân, tác hại, sửa
Là phương pháp trực tiếp tác động vào đối tượng trong thực tiễn làm bộc
lộ bản chất và các quy luật vận động của đối tượng.
b. Các bước thực hiện
Bước 1: Quan sát, tìm hiểu các thông số kết cấu của “Hệ thống treo”.
Bước 2: Xây dựng phương án thiết kế mô hình
Bước 3: Lập phương án kiểm tra, chuẩn đoán hư hỏng của “Hệ thống
treo”.
Bước 4: Từ kết quả kiểm tra, lập phương án bảo dưỡng, sửa chữa, khắc
phục hư hỏng.
Bước 5: Xây dựng hệ thống bài tập thực hành bảo dưỡng, sửa chữa “Hệ
thống treo”.
Nguyễn Lương Căn
8 | P a g e
1.6.2 Phương pháp nghiên cứu tài liệu
a. Khái niệm
Là phương pháp nghiên cứu thu thập thông tin khoa học trên cơ sở nghiên
cứu các văn bản, tài liệu đã có sẵn bằng các thao tác tư duy logic để rút ra kết
luận khoa học cần thiết.
b. Các bước thực hiện
Bước 1: thu thập, tìm tòi các tài liệu về Hệ thống treo
Bước 2: Sắp xếp các tài liệu khoa học thành một hệ thống chặt chẽ theo
từng bước, từng đơn vị kiến thức, tưng vấn đề khoa học có cơ sở và bản chất
nhất định.
Bước 3: Đọc, nghiên cứu và phân tích các tài liệu nói về “ Hệ thống treo”,
phân tích kết cấu, nguyên lý làm việc một cách khoa học.
Bước 4: Tổng hợp kết quả đã phân tích được, hệ thống hoá các kiến thức
liên quan( liên kết từng mặt, từng bộ phận thông tin đã phân tích) tạo ra một hệ
thống lý thuyết đầy đủ và sâu sắc.
1.6.3 Phương pháp thống kê mô tả
a. Khái niệm
2.1.1.1. Sự dao động và độ êm khi chạy xe
*Khối lượng được treo và khối lượng không được treo
Thân xe được đỡ bằng các lò xo, khối lượng của thân… đặt trên lò xo
được gọi là “ khối lượng được treo”. Bánh xe, các cầu xe và các bộ phận khác
của xe không được lò xo đỡ thì tạo thành “ khối lượng không được treo”. Nói
chung với khối lượng được treo càng lớn thì xe chạy càng êm, vì với khối lượng
lớn thì khả năng thân xe bị xóc nẩy lên càng thấp. Ngược lại, nếu khối lượng
không được treo càng lớn thì càng dễ làm cho thân xe xóc nẩy lên. Sự dao động
và xóc nẩy của các phần được treo, đặc biệt là thân xe gây ảnh hưởng lớn đến độ
êm của xe
Nguyễn Lương Căn
12 | P a g e
Hình 2.2.Sự dao động
*Sự dao động của khối lượng được treo
Dao động của khối lượng được treo có thể phân ra như sau:
a. Sự lắc dọc
Lắc dọc là dao động lên xuống của đầu và đuôi xe so với trọng tâm của
xe.
Xe bị lắc dọc khi chạy qua rãnh hoặc mô hoặc lên đường mấp mô, có
nhiều ổ gà. Xe có lò xo( nhíp) mềm dễ bị lắc dọc hơn xe có lò xo cứng.
b.Sự lắc ngang
Khi xe chạy
vòng hoặc chạy trên
đường gồ ghề thì
các lò xo của một
Nguyễn Lương Căn
13 | P a g e
bên xe giãn ra còn các lò xo ở phía bên kia thì co lại, làm cho xelắc lư theo chiều
ngang.
c. Sự nhún
Loại lò xo
Loại thanh đàn hồi
Loại cao su…
2.1.3. Yêu cầu của hệ thống treo
Phải phù hợp với điều kiện sử dụng theo tính năng kỹ thuật của xe có thể
chạy trên mọi địa hình khác nhau
Bánh xe có khả năng chuyển dịch trong một giới hạn không hạn chế.
Quan hệ động học của bánh xe phải hợp thoả mãn mục đích chính của hệ thống
treo là làm mềm theo phương thẳng đứng nhưng không phá hỏng các quan hệ
động lực học và động học của chuyển động bánh xe, không gây nên tải trọng lớn
tại các mối liên kết với khung và vỏ có độ bền cao, có độ tin cậy lớn, trong điều
kiện sử dụng phù hợp với tính năng kỹ thuật, không gặp hư hỏng bất thường.
2.2. SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ CỦA CÁC LOẠI HỆ THỐNG TREO
Nguyễn Lương Căn
16 | P a g e
2.2.1 Sơ đồ nguyên lý làm việc của hệ thống treo phụ thuộc.
a.Sơ đồ nguyên lý
Hình 1.Treo sau xe Volvo 343/360
1.Bánh xe 5. Đầu quay xe 10. Giá đỡ
2. Giảm chấn 7. Đòn truyền lực
3. Thanh ổn định 8. Nhíp lá
4. Giá đõ thân xe 9. Đầu quay trước
Nguyễn Lương Căn
17 | P a g e
b. Nguyên lý làm việc
Khi ô tô chạy trên đường, do mặt đường không bằng phẳng làm cho
khung xe dao động theo phương thẳng đứng (nhờ bộ phận dẫn động của xe), bộ
phận đàn hồi (nhíp lá), bộ phận giảm chấn ( giảm xóc), được bắt với khung xe
nên khi khung xe dao động làm cho hai bộ phận này dao động theo. Khi đó sẽ có
sự chuyển hoá năng lượng từ cơ năng sang nhiệt năng, vì vậy dao động sẽ tắt
Khối lượng phần không được treo rất lớn đặc biệt trên cầu chủ động nên
khi bánh xe chạy trên đường không bằng phẳng tải trọng động sinh ra gây nên
va đập mạnh giữa phần không treo và phần treo làm giảm độ êm diu, làm xấu sự
tiếp xúc giữa bánh xe và mặt đường.
Khoảng không gian phía dưới sàn xe phải lớn để đủ đảm bảo cho dầm cầu
thay đổi vị trí, do vậy chiều cao trọng tâm sẽ lớn vì chuyển động của bánh xe
phải và trái có ảnh hưởng lẫn nhau nên dễ xuất hiện dao động và rung động.
2.2.2. Hệ thống treo phụ thuộc có hệ thống đàn hồi là nhíp lá
Kết cấu của loại này gồm: Dầm cầu, nhíp lá và giảm chấn
Nguyễn Lương Căn
19 | P a g e
1. Giảm chấn
2. Quang treo
3. Đòn truyền lực bên
4. Vấu hạn chế (Bumper)
5. Dầm cầu
6. Khớp quay
7. Nhíp lá
Hình 2.Hệ thống treo phụ thuộc có bộ phận đàn hồi là nhíp lá
Mắt sau của lá nhíp gắn vào giá treo di động của khung xe. Khi bánh xe
sau leo mô đất hay sụp ổ gà, bộ lá nhíp sẽ co, duỗi, thay đổi chiều dài, giá treo di
động sẽ đáp ứng được sự thay đổi này.
Cầu chủ động sau được gắn treo tại trung tâm hai bộ nhíp lá nhờ hai đôi
đai ốc u. Trên khung xe có gắn vấu hạn chế (Bum per) đề phòng nhíp lá chạm
khung xe khi xóc mạnh
* Kết cấu của đai U di động
1. ống lót thép
2. Giá treo
3. Đai U
Nguyễn Lương Căn
Toàn bộ hệ thống treo trước đặt trên giá treo nhằm tạo thuận lợi cho việc
lắp ráp. Các đòn ngang nối với giá treo nhờ các khớp trụ đặt nghiêng vào trong
xe. Trong lò xo trụ có ụ cao su hạn chế hành trình. Giảm chấn đặt trên đòn
ngang trên nhằm giảm tải cho đòn ngang dưới. Thanh ổn định đặt ở trước cầu xe
và nối với hệ của hệ treo bằng đòn thẳng đứng qua các đệm cao su. Kết cấu này
làm giảm ma sát tại đầu thanh ổn định mà vẫn cho phép đầu ngoài của thanh ổn
định di chuyển tự do.
Khi xe chuyển động do mặt đường không bằng phẳng làm cho khung xe
dao động theo phương thẳng đứng. Nhờ có giảm chấn (giảm xóc) và bộ phận
Nguyễn Lương Căn
23 | P a g e
đàn hồi (lò xo) dao động sẽ nhanh chóng được dập tắt nhờ có sự chuyển hoá
năng lượng từ cơ năng thành nhiệt năng.
Thanh ổn định: Cũng có tác dụng giống như hệ thống treo phụ thuộc
* Ưu điểm
Khối lượng không được treo nhỏ nên xe chạy êm hơn
Các lò xo không liên quan đến việc định vị bánh xe, vì thế có thể sử dụng
các loại lò xo mềm.Vì không có trục nối giữa các bánh xe bên phải và bên trái
nên sàn xe và động cơ có thể hạ thấp xuống. Điều này có nghĩa trọng tâm của xe
sẽ hạ thấp hơn.
* Nhược điểm
Cấu tạo quá phức tạp.
2.2.6.Hệ thống treo độc lập trên hai đòn ngang
1. Khung xe
2. Các tấm đệm điều chỉnh
3. Giá đòn dưới
4. Giảm chấn
5. Vấu hạn chế
6. Khớp cầu trên
7. Đòn ngang trên
6. Lò xo trụ
Hình 8.Hệ thống treo độc lập trên đòn dọc
2.2.9. Hệ thống treo độc lập trên đòn chéo
1. Khớp trụ ngoài
2. Giá treo
3. Khớp trụ trong
4. Thanh ổn định
5. Cầu xe
6. Ụ cao su của giá treo
7. Bán trục
8. Giảm chấn
9. Lò xo
Nguyễn Lương Căn
Copyright: Tài liệu đại học ©