Sáng kiến kinh nghiêm: Tự làm thí nghiệm đơn giản trong dạy-học vật lý ở
trường
THCS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
PH N I: M Ầ ỞĐ UẦ
I- Lý do chọn đề tài:
Bộ môn vật lý là bộ môn khoa học thực nghiệm> tư tưởng chỉ đạo của
sách giáo khoa Vật lý THCS là nội dung kiến thức mới được hình thành phần lớn
thông qua các thí nghiệm thực hành>Điều đó không chỉ tích cực hoá việc học tập
của học sinh mà còn rèn luyện kỹ năng sử dụng thiết bị , đò dùng trong cuộc
sống, rèn luyện thái độ , đức tính kiên trì , tác phong làm việc của những người
khoa học trong thời đại công nghệ
Thực tế trong nhiều năm qua , chất lượng thiết bị, thời gian thí nghiệm,
thói quen có rất nhiều hạn chế , làm ảnh hưởng không ít tới việc tích cực hoạt
động của giáo viên và học sinh. Mặt khác , trong chương trình Vật lý THCS
,ngoài các bài thí nghiệm đã được chỉ định tối thiểu và đã có thiết bị đi kèm thì
nhiều nội dung thí nghiệm khác trong sách giáo khoa chưa có dụng cụ thí
nghiệm .Điều đó đòi hỏi sự sáng tạo , tích cực của giáo viên và học sinh để tạo ra
nhưng dụng cụ phục vụ nội dung bài học
Việc giáo viên và học sinh tự thiết kế chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí
nghiệm đơn giản qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm có nhiều tác dụng như: tăng
cường tính trực quan , góp phần nâng cao chất lượng lĩnh hội và nắm vững kiến
thức , phát triển năng lực tư duy, độc lập và sáng tạo của học sinh
Việc tiến hành thí nghiệm , giải thích hoặc tiên đoán kết quả thí nghiệm
đòi hỏi học sinh phải phát huy huy động các kiến thức đã học ở nhiều thành phần
khác nhau của Vật lý .Do đó , các kiến thức mà học sinh đã lĩnh hội được củng
cố đào sâu , mở rộng và hệ thống hoá -việc sử dụng các dụng cụ thí nghiệm tự
làm trong dạy học vật lý THCS là rất cần thiết . Vì trong nhiều trường hợp , các
chi tiết của các thí nghiệm hiện đại có thể che lấp bản chất vật lý của các hiện
tượng xảy ra trong thí nghiệm mà học sinh phải quan sát
GV thực hiện : NGUYỄN THỊ CHINH TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG

từ năm học 2009-2010;2010-2011;2011-2012
GV thực hiện : NGUYỄN THỊ CHINH TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG
2
Sáng kiến kinh nghiêm: Tự làm thí nghiệm đơn giản trong dạy-học vật lý ở
trường
TH CS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
PHẦN II- NỘI DUNG
I-CƠ SỞ LÝ LUẬN
I.1: Vai trò của Thí nghiệm tự làm trong giảng dạy vật lí ở trường THCS.
Vật lí học là một bộ môn khoa học có tính ứng dụng rất cao trong cuộc sống.
Chính vì vậy mà thí nghiệm vật lí nói chung và thí nghiệm vật lí tự làm nói riêng
có một vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong việc giảng dạy và học tập vật lí.
Đó là:
1. Thí nghiệm tự làm giúp giáo viên có đồ dùng dạy học để xây dựng các
mô hình dạy và học tích cực.
2. Thí nghiệm giúp học sinh có điều kiện rèn luyện các kĩ năng cơ bản, các
thói quen của việc học tập vật lí mọi lúc, mọi nơi.
3. Thí nghiệm tự làm tạo tình huống có vấn đề.
4. Thí nghiệm tự làm giúp cho học sinh có điều kiện thu thập thông tin, xử
lí thông tin.
5. Thí nghiệm tự làm khiến học sinh chủ động nêu lên những thắc mắc, câu
hỏi, các suy nghĩ của mình.
6. Thí nghiệm tự làm giúp giáo viên tổ chức các hoạt động học tập tập thể,
rèn luyện cho học sinh cách làm việc cộng đồng.
7. Thí nghiệm tự làm kích thích Học sinh hoạt động ngoài giờ học.
8. Thí nghiệm tự làm rèn luyện hco học sinh có thói quen vận dụng kiến
thức để giải quyết những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống hằng ngày.
9. Thí nghiệm tự làm phục vụ các về tinh thần của cuộc sống.
10. Thí nghiệm tự làm rèn luyện cho học sinh vượt khó.

Sáng kiến kinh nghiêm: Tự làm thí nghiệm đơn giản trong dạy-học vật lý ở
trường
TH CS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
III CÁC GIẢI PHÁP
A. Hình thức sử dụng các dụng cụ thí nghiệm tự làm trong
hoạt động vật lý ở trường THCS
Các dụng cụ thí nghiệm có thể sử dung dưới nhiều hình thưc đa dạng và phong
phú ở tất cả các khâu trong quá trình dạy học
-Đặt vấn đề
-Hình thành kiến thức mới
-Củng cố vận dụng
-Bài tập về nhà
Và cũng có thể kiểm tra đánh giá kiến thức và kỹ năng của học sinh
-Sử dụng trong chương trình ngoại khoá, trên lớp hoặc ở nhà
Việc chế tạo dụng cụ thí nghiệm tự làm có thể giao cho từng học sinh, hoặc
nhóm ở nhà
Cùng với nội dung kiến thức vật lý, giáo viên có thẻ tiến hành thí nghiệm trên
lớp với dụng cụ sẵn có ở phòng thí nghiệm của trường. Học sinh tiến hành lại với
các dụng cụ thí nghệm tự làm để nghiên cứu sâu hơn kiến thức
B- Thiết kế, chế tạo dụng cụ thí nghiệm tự làm đơn giản
1-Tiết 23- Bài 19- các chất được cấu tạo như thế nào
a-Mục đích thí nghiệm:
-Quan sát để giải giữa các nguyên tử có khoảng cách
b-Vật liệu:
+Hai cốc nước đầy như nhau
+Hai thì muối đầy như nhau
c-Tiến hành thí nghiệm:
+ Thả từ từ từng ít muối vào cốc nước thứ nhất
+Thả cả thìa muối vào cốc nước thứ hai

bởi các dòng khí hay dòng chất lỏng
b-Vật liệu
- Một bình nhựa lớn hoặc Cắt đôi chai nhựa to(chai côca lại 1,25l), tạo thành một
cốc lớn. Đổ nước nóng đã pha mầu
c-Chế tạo và tiến hành thí nghiệm
Cắt đôi chai nhựa(chai coca) tạo thành 1 cốc lớn và đổ gần đầy nứơc lạnh vào
cốc.Đổ nước nóng đã pha màu vào cốc thuỷ tinh nhỏ (hoặc lọ thuỷ tinh nhỏ)
nhúng vào đáy cốc lớn đựng nước sạch.
Do nước nóng có khối lượng riêng nhỏ hơn khối lượng riêng của nước lạnh nên
nổi lên trên và dồn nước lạnh đi xuống dưới tạo nên dòng đối lưu rất đẹp(ảnh)

GV thực hiện : NGUYỄN THỊ CHINH TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG
6
Sáng kiến kinh nghiêm: Tự làm thí nghiệm đơn giản trong dạy-học vật lý ở
trường
TH CS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
3-Tiết 9- bài 8- áp suất chất lỏng
Thí nghiệm về áp suất phụ thuộc vào trọng lượng riêng của chất lỏng
a-mục đích thí nghiệm:
dùng để kiểm chứng áp suất phụ thuộc vào trọng lượng riêng của chất lỏng
b- vật liệu
-Hai ống nhựa PPC đường kính 40cm cao 60cm
-Hai quả bóng bay bịt kín đáy
-Hai chai cocacola loại 1,5l. Một chai đựng đầy nước muối, Một chai đựng đầy
nước
c-Tiến hành thí nghiệm và quan sát
Đổ hai chai đó vào hai ống nhựa PPC đã được bịt kín đấy bằng quả bóng
bay(ảnh)
GV thực hiện : NGUYỄN THỊ CHINH TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG

c-Chế tạo dụng cụ và tiến hành thí nghiệm
-Chai thứ nhất :Đục lỗ trên thân chai nhựa :2 lỗ A, B có độ dâu như nhau
-Chai thứ hai Lỗ C và lỗ D có độ sâu khác nhau
Đổ nước đầy vào chai nhựa và đặt vào chậu nhựa
Quan sát thấy- nước phun ra ở hai lỗ A, B như nhau
GV thực hiện : NGUYỄN THỊ CHINH TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG
11
Sáng kiến kinh nghiêm: Tự làm thí nghiệm đơn giản trong dạy-học vật lý ở
trường
TH CS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
GV thực hiện : NGUYỄN THỊ CHINH TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG
12
Sáng kiến kinh nghiêm: Tự làm thí nghiệm đơn giản trong dạy-học vật lý ở
trường
TH CS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
-Nước phun ra ở các lỗ C , D khác nhau
-Càng gần ở đáy chai thì tia nước phun ra càng mạnh
Có nghĩa là các điểm ở gần đáy chai thì có áp suất cao hơn các điểm ở trên. Điều
đó chứng tỏ áp suất phụ thuộc vào độ sâu của cột chất lỏng và trong một chất
lỏng đứng yên áp suất tại những điểm cùng trên một mặt phảng nằm ngang
đều bằng nhau
-Thí nghiệm về bình thông nhau
4Tiết 10- Bình thông nhau máy nén thuỷ lực
a- Mục đich thí nghiêm
-Hiểu được nguyên tắc bình thông nhau
b- Vật liệu
Hai chai huyết thanh hoặc hoặc bình nhựa có chia dung tích
-Một đoạn ống nhựa đường kính 1cm

TH CS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
Thí nghiệm này hỗ trợ cho tiết 10-Bình thông nhau máy nén thuỷ lực
.
5-Tiết 11-Bài 9– áp suất khí quyển
a-Mục đích thí nghiệm
Thí nghiệm dùng để củng cố kiến thức về áp suất khí quyển
b- Vật liệu
-Một quả dừa
c- tiến hành thí nghiệm
Đục một lỗ trên quả dừa học sinh sẽ thấy nước không chảy ra. vậy phải đục hai
lỗ.
C-KẾT QUẢ THỰC HIỆN
-Qua ba năm học 2009-1010;2010-2011;2011-2012 giáo viên và học sinh đã
tiến hành làm một số dụng cụ thí nghiệm , tiến hành hành thí nghiệm, trên lớp, ở
nhà ,Kết quả tuy chưa cao nhưng học sinh đã có hứng thú hơn đối với môn học,
GV thực hiện : NGUYỄN THỊ CHINH TRƯỜNG THCS YÊN TRUNG
14
Sáng kiến kinh nghiêm: Tự làm thí nghiệm đơn giản trong dạy-học vật lý ở
trường
TH CS
qua các vật liệu đơn giản dễ kiếm
say mê nắm chắc kiến thức hơn. Đặc biệt hứng thú với kết quả do mình tạo
ra.Do đó công việc này còn phải tiếp tục nghiên cứu, triển khai tạo phong trào
trong cá năm tiếp theo
PHẦN KẾT LUẬN
Việc thiết kế, chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm tự làm đơn giản là một
hoạt động mang tính sáng tạo của giáo viên và học sinh.Nó góp phần nâng cao
củng cố trình độ học sinh, giáo viên.Giúp học sinh nắm chác kiến thức, kích
thích sự say mê học tập , yêu thích môn học, ham hiểu biết, phát triển năng lực