LỜI CẢM ƠN
Trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn đến cô Nguyễn Thị ngọc Thúy, người đã tận
tình giúp đỡ, hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Khoa Sư phạm và Ngoại Ngữ,
Trường Đại học Nông nghiệp, đặc biệt là các thầy cô trong Bộ môn Tâm lý và Phương
pháp Giáo dục đã giúp đỡ em hoàn thành bản luận văn này.
Em xin cảm ơn thầy Nguyễn Văn Luyện giáo viên dạy môn Dinh dưỡng và Thức ăn
vật nuôi. Đồng thời, xin cảm ơn Ban giám hiệu Trường Trung học Kinh tế - Kỹ thuật Tô
Hiệu, Hưng Yên, các thầy cô thuộc Khoa Kỹ thuật Nông nghiệp đã tận tình giúp đỡ và tạo
điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình thực nghiệm sư phạm tại trường.
Qua đây, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân, bạn bè đã hết lòng
động viên, giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành đề tài của mình.
Do vốn kiến thức còn hạn chế và quá trình thực hiện đề tài có hạn nên sẽ không
tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy
cô giáo và các bạn đồng nghiệp để đề tài nghiên cứu của em được hoàn thiện.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2012
Sinh viên
Đỗ Thị Vân
i
MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN i
MỤC LỤC ii
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ vi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vii
PHẦN I: MỞ ĐẦU 1
1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
1.1.1. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp và phương tiện dạy
học 1

3.3.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm 25
3.3.6. Phương pháp xử lý số liệu 26
3.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 27
PHẦN IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 28
4.1 KHẢO SÁT THỰC TIỄN 28
4.1.1. Về cơ sở vật chất phục vụ dạy học ở trường TH KT-KT Tô
Hiệu 28
4.1.2. Tình hình dạy học và sử dụng tư liệu dạy học trong dạy học ở
trường TH KT - KT Tô Hiệu 28
4.2 SẢN PHẨM NGHIÊN CỨU 29
4.2.1. Mục tiêu bài dạy 29
4.2.2. Kết quả sưu tầm và quản lý tư liệu dạy học chương 2, môn Dinh
dưỡng và Thức ăn vật nuôi 31
4.2.3. Sử dụng tư liệu dạy học chương 2, môn Dinh dưỡng và Thức ăn
vật nuôi 33
iii
4.2.4. Thiết kế giáo án và bài giảng 58
4.3. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 58
4.3.1. Phân tích định lượng 58
4.3.2. Phân tích định tính 64
PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 68
5.1 KẾT LUẬN 68
5.2 KIẾN NGHỊ 68
TÀI LIỆU THAM KHẢO 69
PHỤ LỤC 71
iv
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1. Cấu trúc nội dung chương 2, môn Dinh dưỡng và Thức ăn vật nuôi 17
Bảng 2.2. Danh mục các tư liệu cần có trong chương 2, môn Dinh dưỡng và

PPDH Phương pháp dạy học
PTDH Phương tiện dạy học
QTDH Quá trình dạy học
THCN Trung học chuyên nghiệp
TH KT - KT Trung học Kinh tế - Kỹ thuật
THPT Trung học phổ thông
TL Tư liệu
TLDH Tư liệu dạy học
SGT Sách giáo trình
vii
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1.1. Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học
Sự phát triển kinh tế xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa đặt ra những yêu
cầu mới đối với người lao động, do đó những yêu cầu đặt ra cho GD là xây dựng
con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lý tưởng, đạo đức, có tính tổ chức
và kỷ luật, có ý thức cộng đồng và tính tích cực cá nhân, làm chủ tri thức hiện
đại, có tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp và có sức
khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo Nghị quyết Đại hội
Đảng lần thứ XI đã đề ra. Đội ngũ nhân lực này có khả năng đáp ứng được
những đòi hỏi mới của xã hội, thị trường lao động, đặc biệt là năng lực hành
động, tính năng động, sáng tạo…Để thực hiện được cần đổi mới căn bản, toàn
diện GD và đào tạo.
Đổi mới PPDH cũng là thay đổi vai trò của người GV. Nếu như trước đây,
GV có vai trò truyền thụ kiến thức một cách máy móc không cần phải tư duy thì
theo phương pháp hiện nay HS sẽ giữ vai trò trọng tâm, chủ động phát hiện kiến
thức trên cơ sở hướng dẫn của GV.
1.1.2. Xuất phát từ thực tiễn dạy học môn Dinh dưỡng và Thức ăn vật nuôi
ở trường trung học kinh tế kĩ thuật Tô Hiệu
Dinh dưỡng là những hoạt động hóa học và sinh lý để chuyển những chất

2.1.1. Trên thế giới
Việc sưu tầm TL phục vụ giảng dạy rất được các nhà giáo dục chú trọng
và nó được xuất hiện từ rất sớm trên thế giới. J.A.Comenxki (1592 – 1670) -
nhà giáo dục Tiệp Khắc là người đầu tiên coi trọng việc sử dụng TL trong DH.
( Trích theo Nguyễn Tất thắng, 2006).
Đã có những công trình nghiên cứu về việc thu thập và sử dụng TL để
giảng dạy, trên thế giới đã có một số công trình nghiên cứu như:
Viện sĩ I.D.Zverep đã biên soạn cuốn: “Các mẫu trích đọc về giải phẫu,
sinh lý, vệ sinh người” nhằm cung cấp cho GV và HS những mẩu truyện, những
hiện tượng, con số về hoạt động sinh lý của con người. ( Trích theo Nguyễn Tất
Thắng, 2006).
Năm 1905, trung tâm Media đầu tiên ở Mỹ sưu tầm đồ dùng dạy học bao
gồm các đồ vật, mô hình, bản đồ. Ðầu thế kỷ XX, ở Hoa kỳ bắt đầu có dạy học
bằng hình ảnh (visual), rồi vào thập niên 1920 và 1930 có âm thanh (audio). Về
sau, nhiều phim ảnh được đưa vào lớp học (phim kịch, phim khoa học và lịch
sử). Ðến đầu những năm 40 của thế kỷ XX ở Mỹ đã có trung tâm giáo dục theo
chương trình dạy học nghe nhìn (năm 1943). Trong thế chiến thứ 2, có nhiều
phim huấn luyện được dùng trong giáo dục quân sự (Trích theo Trần Thị Thanh
Thanh, 2011).
Năm 2000 Song Huyn – suk, Myung Jae Sub, Kim Jin –il mở một khóa
học “ Giảng dạy tiếng anh bằng cách sử dụng video, các ông đã sử dụng những
bộ phim truyền hình, kịch, quảng cáo, video âm nhạc trong QTDH và kết quả
thu được rất khả quan, các học viên khi được học bằng phương pháp này đều
cảm thấy rất hứng thú.
Hiện nay cũng đã có nhiều trang web, blog được lập dưới dạng kho tư
liệu là công cụ đắc lực hỗ trợ cho QTDH của GV. Ví dụ như năm 2001 webside
3
Lưu trữ Marchand có chứa hai bộ sưu tập: Bộ sưu tập hình ảnh và Vấn đề
Source Bộ sưu tập tài liệu hữu ích. Trong bộ sưu tập hình ảnh gồm 8.600 hình
ảnh, nhiều trong số đó đã được số hóa từ side và do đó không có sẵn ở các nơi

cương-môn Công nghệ 10 – THPT”. Trong đó tác giả đã sưu tầm được rất nhiều
những tranh, ảnh, sơ đồ, bảng biểu, video… và đề xuất nhiều biện pháp sử dụng
theo hướng tích cực như dùng phiếu học tập, câu hỏi, bài tập.
Với môn Hóa học nhóm tác giả Nguyễn Đức Dũng và Nguyễn Thị Diệp ở
khoa Hóa học của trường Đại học sư phạm Hà Nội đã nghiên cứu và thiết kế bài
dạy Hóa học lớp 10 trên phần mềm Microsoft PowerPoint đã sưu tầm được
nhiều hình ảnh, video…(Trích theo Nguyễn Tất Thắng, 2006)
Phạm Đình Văn (2006) với đề tài: “Rèn luyện cho sinh viên kĩ năng sưu
tầm TL để giảng dạy môn Sinh học ở trường THPT”, Luận văn Thạc sĩ, Đại học
Sư phạm Huế. Đề tài đã giúp sinh viên biết cách tìm kiếm, lựa chọn sưu tầm
được những kho TL phong phú phục vụ được công tác giảng dạy sau này.
Huỳnh Thị Ánh Ngọc (2006) với đề tài: “Sưu tầm và sử dụng TL để
giảng dạy phần Sinh thái học ở trường THPT”, Luận văn thạc sĩ, Đại học sư
phạm Huế cũng là một đề tài nghiên cứu được đánh giá rất cao. Trong đề tài
này, tác giả đã sưu tầm được rất nhiều TLDH trực quan và quản lý trên phần
mềm MS. Front page in ra đĩa CD nên thuận tiện cho việc bảo quản và vận
chuyển TL.
Lê Hoàng Ân, Trần Thị Ngọc Hân, Đào Thị Mộng Ngờ (2010) với đề tài:
“Sưu tầm và xây dựng kho TL để dạy học môn Sinh học lớp 7 ở trường THCS
theo hướng phát huy tính tích cực của HS”, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại
học Đồng Tháp. Đề tài mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn, các tác giả đã sưu
tầm được nhiều hình ảnh, sơ đồ, video hình thái và hoạt động sống của các loài
động, thực vật phục vụ cho việc dạy học môn Sinh học 7, các tác giả đã đưa ra
5
được những cách sử dụng những cách sử dụng như xây dựng câu hỏi, phiếu học
tập nhằm phát huy tính tích cực của HS.
Nguyễn Thị Trúc Phương (2008) với đề tài: “Sưu tầm và xây dựng kho
TL để dạy học Công nghệ 7 theo hướng phát huy tính tích cực của HS, Khóa
luận tốt nghiệp, Trường Đại học Đồng Tháp. Tác giả đã sưu tầm được TLDH
dưới dạng tranh, ảnh, đoạn trích, sơ đồ, video. Tác giả cũng đã đề xuất một số

Trong đề tài này, tác giả đã sưu tầm được khá nhiều TL trực quan để dạy học
môn Giải phẫu - Sinh lý gia súc, hệ thống hóa các TL sưu tầm được và đề xuất
được các cách sử dụng bộ TL nhằm tích cực hóa hoạt động HS.
Kết luận:
Qua những công trình nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy chưa có tác giả
nào nghiên cứu đề tài : “Sưu tầm và sử dụng TL để DH chương 2, môn Dinh
dưỡng và Thức ăn vật nuôi”, vì vậy đề tài của chúng tôi có ý nghĩa về khoa học
và thực tiễn.
2.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.2.1. Cơ sở lý luận về phương tiện dạy học
* Khái niệm phương tiện dạy học
QTDH bao gồm 5 yếu tố: MTDH, nội dung DH, PPDH, PTDH, kiểm tra
đánh giá. Phương tiện là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả dạy và học.
Theo Phan Trọng Ngọ (2000): “PTDH là toàn bộ sự vật, hiện tượng trong
thế giới tham gia vào QTDH, đóng vai trò là công cụ hay điều kiện để GV và
học viên sử dụng làm khâu trung gian tác động vào đối tượng DH. PTDH có
chức năng khơi dậy, dẫn truyền và làm tăng sức mạnh tác động vào người dạy
và người học đến đối tượng DH”
* Vai trò của phương tiện dạy học
Theo tác giả Bùi Thị Hải Yến (2011) PTDH có vai trò:
7
- Giúp cho HS dễ hiểu bài và nhớ bài lâu hơn.
- Giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập bộ
môn, nâng cao lòng tin của HS vào khoa học.
- Giúp cho HS phát triển năng lực nhận thức đặc biệt là khả năng quan
sát, tư duy.
- Giúp GV tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học. Giúp GV
điều khiển được hoạt động nhận thức của HS, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
của các em được thuận lợi và có hiệu suất cao.
* Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học

hiện tri thức mới.
* Phân loại tư liệu dạy học
Theo tác giả Trương Thị Hồng Loan (Trích dẫn từ Đỗ Thị Thu Thủy,
2008) TLDH gồm các loại sau:
- Dựa vào nội dung dạy học:
+ Tranh, ảnh: mô tả các sự vật, hiện tượng, cấu trúc, quá trình ở trạng thái
tĩnh, có thể chụp trực tiếp hoặc mô phỏng lại sơ đồ, hình vẽ.
+ Đoạn phim: miêu tả sự vật, hiện tượng ở trạng thái động, diễn tả sự vật,
hiện tượng một cách chính xác và sống động.
+ Bảng biểu: minh họa và cụ thể hóa nội dung kiến thức.
- Dựa vào hình thức thể hiện hệ thống tư liệu:
+ TL bằng ngôn ngữ
+ TL là các bảng số liệu, các sơ đồ
+ TL là các hình ảnh
+ Tl là các đoạn phim video
- Dựa vào mục đích dạy học
+ TL để dạy bài mới
+ TL để minh họa kiến thức đã học
9
+ TL để nâng cao kiến thức
+ TL để ra bài tập về nhà
- Dựa vào cách sử dụng:
+ TL để xây dựng bài tập nhận thức
+ Tl để xây dựng câu hỏi.
+ TL để xây dựng PHT
+ TL để xây dựng tình huống có vấn đề
Trong đề tài này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu các loại TL chính là
tranh ảnh, sơ đồ, bảng biểu, các đoạn phim video, các đoạn lược trích để dạy
học chương 2: Phân loại và Đặc điểm một số loại thức ăn thường dùng trong
chăn nuôi, trường TH KT – KT Tô Hiệu.

Tích cực ở đây được hiểu theo nghĩa là hoạt động chủ động trong nhận
thức và hành động. Một cách chung nhất, tính tích cực trong học tập của HS là
một trạng thái hoạt động của HS được xuất hiện khi HS có động cơ, mục đích
học tập đúng đắn, rõ ràng, có nhu cầu học và cảm thấy hứng thú trong học tập.
Tính tích cực nhận thức trong học tập liên quan trước hết với động cơ.
Động cơ học tập là cái mà vì nó khiến người ta học tập (trí tò mò, ham hiểu biết,
muốn làm vừa lòng người thân, muốn được tôn trọng, muốn được khẳng định
mình…)
* Tính tích cực nhận thức trong học tập có các cấp độ từ thấp đến cao
- Bắt chước, cố gắng làm theo các mẫu hành động đã được quan sát.
- Tìm tòi, độc lập giải quyết vấn đề, tìm kiếm những cách giải quyết khác
nhau.
- Sáng tạo, tìm ra giải pháp mới, độc lập, hiệu quả.
* Những biểu hiện của tính tích cực học tập (Trích theo Nguyễn Tất
thắng, 2010):
11
- HS khao khát tham gia trả lời các câu hỏi của GV, bổ sung các câu trả
lời của bạn, thích được phát biểu ý kiến của mình về các vấn đề nêu ra.
- HS hay nêu thắc mắc, đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề nêu ra.
- HS chủ động vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã học để nhận thức
các vấn đề mới.
- HS mong muốn được đóng góp với thầy, với bạn những thông tin mới
lấy từ các nguồn khác nhau, có khi vượt ra ngoài phạm vi môn học, bài học
- HS còn có những biểu hiện về mặt xúc cảm như hứng thú, buồn chán,
ngạc nhiên
2.2.4. Quy trình sưu tầm tư liệu dạy học
Theo tác giả Nguyễn Tất Thắng (2006) quy trình sưu tầm và lực chọn
TLDH gồm 6 bước:
Bước 1: Xác định MTDH
Bước 2: Phân tích nội dung và đề xuất danh mục TL cần có

chương trình để kiểm tra chất lượng nội dung các TL, kiểu phông chữ, các
đường liên kết giữa các đối tượng, khai thác các TL để DH…Nếu chưa đạt yêu
13
cầu cần thiết sẽ chỉnh sửa lại. Cuối cùng là hoàn thiện và in ra CD thành sản
phẩm.
2.2.5. Biện pháp sử dụng tư liệu trong dạy học
* Quy trình sử dụng TLDH
Tùy thuộc vào từng loại TL, từng nội dung kiến thức và trình độ của HS
cũng như điều kiên cơ sở vật chất của trường mà người GV có những biện pháp sử
dụng khác nhau. Trong đề tài này, chúng tôi xin đưa ra quy trình sử dụng chung cho
các loại TL như sau:
Sơ đồ 2.2. Quy trình sử dụng TLDH
* Biện pháp sử dụng TLDH
- Sử dụng TLDH để xây dựng câu hỏi
Câu hỏi có vai trò quan trọng trong dạy học. Câu hỏi là một dạng cấu trúc
ngôn ngữ dễ dàng diễn đạt một yêu cầu, một đòi hỏi, một mệnh đề cần giải
quyết (Nguyễn Tất Thắng, 2006).
Từ những TL có được có thể sử dụng để tổ chức quá trình nhận thức (câu
hỏi tìm tòi), liên hệ thực tế hoặc đánh giá trình độ nhận thức của HS.
- Sử dụng TLDH để thiết kế phiếu học tập
Bước 1: Xác định MTDH
Bước 2: Phân tích cấu trúc nội dung DH
Bước 3: Xác định nội dung kiến thức cần sử dụng TLDH
Bước 4: Khai thác TL đã chọn để tổ chức hoạt động học tập cho HS
Bước 5: Thiết kế hoạt động dạy học dựa trên TL và đưa vào DH
14
Theo Trần Bá Hoành (1996): “ Phiếu học tập là những tờ giấy rời, in sẵn
những công tác độc lập hay làm theo nhóm nhỏ, được phát cho mỗi HS tự lực
hoàn thành trong một thời gian ngắn của tiết học. Mỗi phiếu học tập có thể giao
cho HS một vài nhiệm vụ nhận thức nhằm dẫn tới một kiến thức, tập dượt một

* Về kiến thức:
- Trình bày được cách phân loại thức ăn.
- Nêu được đặc điểm và lưu ý khi sử dụng một số loại thức ăn thường
dùng trong chăn nuôi.
- Nêu và phân tích được một số loại thức ăn bổ sung sử dụng trong chăn
nuôi
* Về kĩ năng:
- Phân biệt được các loại thức ăn dùng trong chăn nuôi.
- Sử dụng được thức ăn bổ sung cho chăn nuôi.
- Phát triển kỹ năng tư duy, quan sát, phân tích, trình bày thông qua quan
sát tranh, phân tích bảng biểu, theo dõi video…
- Vận dụng những kiến thức của bài học vào sử dụng thức ăn cho vật
nuôi ở địa phương.
* Về thái độ:
- Tôn trọng những quy định pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Tuân thủ đúng những nguyên tắc khi sử dụng thức ăn bổ sung, đảm bảo
vật nuôi sinh trưởng tốt và vệ sinh an toàn thực phẩm.
2.3.2. Phân tích cấu trúc nội dung dạy học
Chương trình môn Dinh dưỡng và Thức ăn vật nuôi ở trường Trung học Kinh
tế Kỹ thuật Tô Hiệu có cấu trúc nội dung phần lý thuyết như sau:
16
Bảng 2.1. Cấu trúc nội dung chương 2, môn Dinh dưỡng và Thức ăn vật nuôi
Bài Kiến thức cơ bản Số tiết
Bài 1: Phân loại và Đặc điểm
một số loại thức ăn thường dùng
trong chăn nuôi.
- Phân loại thức ăn
- Đặc điểm một số loại thức ăn
thường dùng trong chăn nuôi.
+ Thức ăn xanh: Cỏ voi, cỏ Ghine, cỏ

chức hoạt động học tập để phát huy tính tích cực của HS.
2.3.3. Danh mục các tư liệu cần có trong dạy học chương 2, môn Dinh
dưỡng và Thức ăn vật nuôi
Bảng 2.2. Danh mục các tư liệu cần có trong chương 2, môn Dinh dưỡng và
Thức ăn vật nuôi
Bài
Nội dung
kiến thức
Những tư liệu đã có
trong SGT
Những tư liệu cần có
1
Phân loại thức ăn Không có tư liệu
- Tranh ảnh một số loại thức
ăn sử dụng trong chăn nuôi.
- Đoạn trích về các cách phân
loại thức ăn khác nhau.
Đặc điểm một số
loại thức ăn
thường dùng
trong chăn nuôi:
- Thức ăn xanh
- Thức ăn thô khô
Không có tư liệu - Tranh ảnh một số loại thức
ăn xanh.
- Tranh, ảnh một số loại cỏ họ
hòa thảo, họ đậu.
- Tranh ảnh và bảng biểu về
thành phần dinh dưỡng của cỏ
voi, cỏ Pangola, cỏ Ghine, cỏ