Chương 1: Cơ sở của QLCN
1
CHƯƠNG 1
KHÁI QUÁT VỀ CÔNG NGHỆ
Các nội dung cần nắm được
CN
CN
Các đặc trưng của CN
Công nghệ là gì?
Các thành phần của CN
I. Khái niệm cơ bản về CN.
1. Công nghệ là gì?
1. Công nghệ là gì?
a. Xét về mặt ngôn ngữ.
- CN là nghệ thuật sử dụng công cụ.
- Từ điển bách khoa tiếng Việt: CN là sự áp
dụng khoa học vào trong thực tế để tạo ra
sản phẩm và dịch vụ.
1. Công nghệ là gì?
b. Quan niệm cũ về CN.
CN là tập hợp các phương pháp gia công,
chế tạo làm thay đổi hình thái, tính chất,
hình dáng nguyên vật liệu hay bán thành
phẩm sử dụng trong quá trình sản xuất để
tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh.

Theo quan niệm này, CN chỉ liên quan
đến sản xuất vật chất
Chương 1: Cơ sở của QLCN
2
1. Công nghệ là gì?

cả vấn đề về hiệu quả kinh tế;
CN
Ra
Vào
Sự khác nhau giữa KH&CN
KH
• Tìm tòi phát hiện chân lý
(nguyên tắc, quy luật tự
nhiên & xã hội)
• Tạo ra tri thức dưới
dạng tiềm năng.
• Kiến thức KH là của
chung, được truyền bá
rộng rãi
CN
• Ứng dụng nguyên tắc,
quy luật vào cuộc sống,
vào quá trình SX.
• Tăng cường khả năng
SX ra vật chất phục vụ cho
phát triển XH
• Thông tin CN là sở hữu
riêng, gắn với bản quyền &
thương mại
1. Công nghệ là gì?
• Công nghệ là một công cụ:
Khía cạnh này nhấn mạnh CN là một sản
phẩm của con người, do đó con người có
thể làm chủ được nó. Vì là một công cụ
nên CN có mối quan hệ chặt chẽ đối với

e. Định nghĩa CN của ESCAP:
(Ủy ban KT-XH vực Châu á Thái Bình Dương_Economic and Social
Commission for Asia and the Pacific)
CN là kiến thức có hệ thống về quy trình
và kỹ thuật dùng để xử lý vật liệu và thông
tin. CN bao gồm kiến thức, kỹ năng, thiết
bị, phương pháp và các hệ thống dùng
trong việc tạo ra hàng hóa và cung cấp
dịch vụ.
2. Các thành phần CN.
a. Quan niệm cũ về các thành phần CN.
• Máy móc.
• Con người sử dụng máy móc.
2. Các thành phần CN.
b. Quan niệm mới
T
CN hàm chứa
trong các vật
thể (máy móc,
thiết bị,
phương tiện,
công cụ và các
cơ sở vật chất
khác như nhà
xưởng) các vật
thể này nối với
nhau theo một
quá trình CN
để thực hiện
quá trình biến

bí quyết của
CN)  nó
được gọi là
phần thông tin
của CN
CN hàm chứa
trong khung thể
chế (quyết định
về trách nhiệm,
quyền hạn, mối
quan hệ giữa
các bộ phận
trong CN) thể
chế này được
dùng làm cơ sở
để xây dựng
nên bộ máy để
điều hành quá
trình hoạt động
của CN  nó
được gọi là
phần tổ chức
c
ủa
CN
Lấy ví dụ về 1 CN → Chỉ ra 4 thành phần
Chương 1: Cơ sở của QLCN
4
2. Các thành phần CN.
c. Chức năng, mối quan hệ tương hỗ

độ) của họ dưới sự điều hành của tổ chức
(O).
c. Chức năng, mối quan hệ…
• Phần I: biểu hiện các tri thức được tích lũy trong
CN, nó giúp trả lời câu hỏi “là cái gì – know what”
và “làm như thế nào – know how”. Nhờ những
thông tin mà con người tiết kiệm những nguồn lực,
bí quyết chỉ riêng CN đó có  nhờ đó sản phẩm
của CN có sự khác biệt so với các sản phẩm cùng
loại. Do đó phần thông tin thường được coi là sức
mạnh của một CN. Tuy nhiên phần I lại phụ thuộc
con người, bởi vì trong quá trình sử dụng sẽ bổ
sung, cập nhật các thông tin của CN. Mặt khác việc
cập nhật thông tin của CN để đáp ứng với sự tiến
bộ không ngừng của KH.
c. Chức năng, mối quan hệ…
• Phần O: đóng vai trò điều hòa, phối hợp ba thành
phần trên của CN để hoạt động biến đổi có hiệu
quả. Nó là công cụ để quản lý: lập kế hoạch, tổ
chức bộ máy, bố trí nhân sự, động viên thúc đẩy và
kiểm soát mọi hoạt động trong CN. Người ta coi vai
trò của phần O là động lực của một CN. Mức độ
phức tạp của phần O trong CN phụ thuộc vào mức
độ phức tạp của ba thành phần còn lại của CN. Do
đó khi thay đổi các thành phần đó, phần tổ chức
cũng phải thay đổi cho phù hợp.
c. Chức năng, mối quan hệ…
G
VA
= λ..VA

phòng …
• Căn cứ vào sản phẩm: CN sản xuất thép,
sản xuất xi măng, điện tử, CN nghệ in …
• Theo đặc tính CN: CN đơn chiếc, công
nghệ hàng loạt, công nghệ liên tục…
3. Phân loại CN.
b. Phân loại trong QLCN:
• Phân loại theo trình độ: CN truyền thống (cổ
truyền); CN tiên tiến; CN trung gian.
• Phân loại theo mục tiêu phát triển CN: CN phát
triển, CN dẫn dắt, CN thúc đẩy.
• Phân loại CN theo đặc thù: CN cứng và CN mềm
• Phân loại theo đầu ra của CN: CN sản phẩm và CN
quá trình.
• Căn cứ theo góc độ ảnh hưởng đến môi trường:
CN ô nhiễm; CN thân thiện với môi trường.
• Công nghệ cao.
II. Các đặc trưng của CN
1. Chuỗi phát triển của các thành
phần CN.
a. Chuỗi phát triển phần T
b. Chuỗi phát triển phần H
Nghiên
cứu
Chọn
lọc
Thích
nghi
Thiết
kế

Thiết
kế
Thiết
Lập
(bố trí)
Hoạt
động
Kiểm
tra
Cải tổ
(điều
chỉnh)
Chuẩn
bị
Nhận
Thức
Kết
Hợp
Phân
tích
Sử
Dụng
Cập
nhật
Phân
Loại
Sàng
Lọc
Thu
Thập

Chương 1: Cơ sở của QLCN
6
2. Độ phức tạp của các thành
phần CN.
a. Độ phức tạp của phần T
• Các phương tiện thủ công.
• Các phương tiện có động lực.
• Các phương tiện vạn năng.
• Các phương tiện chuyên dụng.
• Các phương tiện tự động.
• Các phương tiện máy tính hóa.
• Các phương tiện tích hợp.
2. Độ phức tạp …
b. Độ phức tạp của phần H
• Khả năng vận hành.
• Khả năng lắp đặt.
• Khả năng sửa chữa.
• Khả năng sao chép.
• Khả năng thích nghi.
• Khả năng cải tiến.
• Khả năng đổi mới.
2. Độ phức tạp …
c. Độ phức tạp của phần I
• Dữ liệu thông báo (báo hiệu).
• Dữ liệu mô tả.
• Dữ liệu để lắp đặt.
• Dữ liệu để sử dụng.
• Dữ liệu để thiết kế.
• Dữ liệu để mở rộng.
• Dữ liệu để đánh giá.

3. Độ hiện đại …
c. Độ hiện đại của thành phần I:
(Đánh giá bằng chỉ tiêu tính thích hợp của thông tin - A)
• Khả năng dễ dàng tìm kiếm.
• Số lượng mối liên kết.
• Khả năng cập nhật.
• Khả năng giao lưu.
3. Độ hiện đại …
d. Độ hiện đại của thành phần O:
(Đánh giá bằng chỉ tiêu tính hiệu quả của tổ chức - E)
• Khả năng lãnh đạo của tổ chức.
• Mức độ tự quản của các thành viên.
• Sự nhạy cảm trong định hướng.
• Mức độ quan tâm của các thành viên
đối với mục tiêu của tổ chức.
4. Chu trình sống của CN.
a. Giới hạn tiến bộ CN:
Thời gian
Tham số kỹ thuật
Giới hạn vật lý
Giai đoạn
phôi thai
Tăng
trưởng
Giai đoạn bão hòa
4. Chu trình sống của CN.
b. Chu trình sống CN
Thời gian
Lượng áp dụng/
thị phần

c. Ý nghĩa việc nghiên cứu …
Thời gian
1 2 3 4 5 6
Vòng đời
Chu kì sản phẩm
Mối quan hệ giữa vòng đời của một CN với chu kì sản phẩm của nó