Tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học lần thứ 7 Đại học Đà Nẵng năm 2010
183
NHỮNG ĐỔI MỚI NGHỆ THUẬT TIỂU THUYẾT CỦA LÊ LỰU
TRONG “CHUYỆN LÀNG CUỘI”
RENOVATIONS OF LE LUU’S NOVEL FEATURES
IN “CUOI VILLAGE’S TALE”

SVTH: Vũ Xuân Triệu
Lớp 06CVH2, Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Sư Phạm
GVHD: PGS.TS. Nguyễn Phong Nam
Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Sư Phạm

TÓM TẮT
Bằng những số phận riêng, cuộc đời riêng, qua tiểu thuyết Chuyện làng Cuội, nhà văn đã
soi chiếu hiện thực dưới nhiều chiều kích khác nhau. Những trang tiểu thuyết của ông vì thế, ánh
hào quang dường như nhạt dần và có khi mất hẳn. Thay vào đó là chất đời tư của mỗi số phận,
mỗi cuộc đời với những lấm lem đời thường nhất. Và đấy chính là một trong những điều mới mẻ
mà Lê Lựu đóng góp cho nền tiểu thuyết Việt Nam thời kỳ đổi mới.
ABSTRACT
By its own destinies, personal lives in “Cuoi village’s tale”, Le Luu has reflected the reality
in many different dimensions. The halo of his novel’s pages, therefore, seems to gradually fade and
sometimes clear away. Instead, that is the privacy of its own destinies, personal lives with
spattering of daily life. And that is one of the new things that Le Luu contributes to Vietnam novels
in the innovation era.
1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
Kể từ sau năm 1975, Văn học Việt Nam đứng trước nhu cầu mở rộng hơn nữa
trong việc phản ánh mọi mặt cuộc sống đa dạng và phức tạp, khuynh hướng sử thi và cảm
hứng lãng mạn nhạt dần và được thay thế bởi cảm hứng đời tư thế sự. Các vấn đề về cuộc
sống, giá trị đạo đức, ý thức dân chủ, về cái tôi… đã trở thành chủ đề nổi bật khiến cho văn
học càng đổi mới mạnh mẽ. Người ta hình dung lại con người, thay đổi cách miêu tả, sử

2.1.1. Tiểu thuyết Việt Nam thời kỳ đổi mới
a.
Có thể hiểu tiểu thuyết là: “hình thức tự sự cỡ lớn đặc biệt phổ biến trong thời cận
đại và hiện đại. Với những giới hạn rộng rãi trong hình thức trần thuật, tiểu thuyết có thể
chứa đựng lịch sử của nhiều cuộc đời, những bức tranh phong tục, đạo đức xã hội, miêu tả
cụ thể các điều kiện sinh hoạt giai cấp, tái hiện nhiều tính cách đa dạng” [14, tr.387].
b. Tiểu thuyết Việt Nam trước thời kỳ đổi mới
Cảm hứng chủ đạo của tiểu thuyết thời kỳ này là cảm hứng lãng mạn cách mạng.
Gạt ra ngoài những vướng bận đời thường, những nỗi buồn cá nhân, vượt lên trên những
hy sinh mất mát, văn xuôi giai đoạn này phản ánh khí thế hào hùng, những chiến công hiển
hách của dân tộc, hướng con người về phía ánh sáng và tương lai.
c. Tiểu thuyết Việt Nam thời kỳ đổi mới
Văn học đã thực sự được cởi trói, cho nên chủ đề, đề tài được mở rộng, không bị gò
ép, không bị giới hạn. Văn học đã tìm về với “con người đời thường”, “con người cá nhân”
nhưng vẫn “mới”, vẫn không dẫm chân lên lối cũ mà đầy sáng tạo trong sự vận động
không ngừng của cuộc sống mới. Văn học được trả lại “thiên chức” của mình trong việc
phản ánh đời sống và điều ấy tạo nên giọng điệu đa thanh trong mỗi tác phẩm, trong từng
tác giả.
2.1.2. Sự nghiệp sáng tác văn học của Lê Lựu
a. Vài nét về tác giả
Nhà văn Lê Lựu sinh ngày 12/12/1942 tại một làng ngoài đê sông Hồng, thôn Mẫn
Hoà, xã Tân Châu, huyện Khoái Châu - Hưng Yên. Ông hiện nay đang đảm nhiệm chức
Giám đốc của Trung tâm Văn hóa Doanh nhân tại Hà Nội.
Tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học lần thứ 7 Đại học Đà Nẵng năm 2010
185
b. Sự nghiệp sáng tác
Trước khi trở thành nhà tiểu thuyết có tên tuổi, Lê Lựu đã từng là một cây bút
truyện ngắn. Là một nhà văn - chiến sỹ, trực tiếp đứng trong hàng ngũ của những anh lính
cụ Hồ, nếm trải bao nhiêu đắng cay của cuộc chiến tranh, cho nên sáng tác của ông thường
in đậm dấu ấn chiến tranh và chất chứa bao suy tư trăn trở về tình người, tình đời. Tác

khác nhau.
c. Cảm hứng bi kịch trong tiểu thuyết “Chuyện làng Cuội”
Nhà văn Lê Lựu đã khắc hoạ đậm nét những bi kịch xuất phát từ hoàn cảnh xã hội.
Bà Đất - nhân vật chính của tiểu thuyết Chuyện làng Cuội rơi vào thảm kịch hoàn toàn do
hoàn cảnh mang lại. Bằng cảm hứng bi kịch, Lê Lựu đã tinh tế khám phá tận cùng chiều
Tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học lần thứ 7 Đại học Đà Nẵng năm 2010
186
sâu của nỗi đau mà người phụ nữ đáng thương ấy phải trải qua. Từng dòng chữ như thấm
đẫm nước mắt của người cầm bút. Nhà văn đã đẩy bi kịch lên đến đỉnh điểm bằng cái chết
đầy bất ngờ và “không bình thường” chút nào của người mẹ đáng thương.
2.2.3. Một cách nhìn mới về hiện thực nông thôn Việt Nam
Ở tác phẩm Chuyện làng Cuội, những sắc màu khác nhau của bức tranh làng quê
Việt Nam được nhà văn phản ánh khá sắc nét. Lần theo cuộc đời của mỗi nhân vật, “sắc
màu nông thôn” cứ hiển hiện một cách tự nhiên, ăm ắp sức sống. Hơn thế nữa, những tập
tục, lề thói, phong vị, tập quán của làng quê Việt Nam được miêu tả một cách chân thực
với một chất giọng đằm thắm, yêu thương hồn hậu.
2.2.4. Sự đổi mới trong kết cấu tác phẩm
a. Tình huống truyện
Khi đọc Chuyện làng Cuội của Lê Lựu, chúng ta thấy nơm nớp lo sợ, hồi hộp cho
số phận của nhân vật. Và dường như đã mở những trang sách đầu tiên thì không ai có thể
gấp sách lại mà phải tiếp tục đọc, tiếp tục theo dõi diễn biến câu chuyện. Có được điều này
là do tác giả đã khéo léo xây dựng những tình huống truyện bất ngờ, gay cấn.
b. Kết thúc truyện
Trong tác phẩm, ta nhận thấy nhà văn đã gây được sự bất ngờ cho người đọc trong
cách kết thúc tác phẩm. Với kiểu kết này thực sự đã cho người đọc cảm giác yên lòng vì
nhân vật mà mình yêu thích cuối cùng cũng về được “bến đỗ”.
2.2.5.
a. Giọng điệu hài hước, trào tiếu
Có thể nói giọng điệu hài hước là một trong những chất giọng được Lê Lựu thể
hiện đậm nét trong tác phẩm của mình. Chính chất giọng đó đã giúp nhà văn đưa những

nghĩ, Nxb Giáo dục, H.
[4] Trần Đăng Khoa (1994), Chân dung và đối thoại, Nxb Thanh Niên.
[5] Nguyễn Văn Long, Nguyễn Đăng Mạnh (đồng chủ biên) (2002), Lịch sử văn học Việt
Nam (Tập 3), Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội.
[6] Phương Lựu, Trần Đình Sử, Lê Ngọc Trà (1987), Lý luận văn học, Nxb Giáo dục, H.
[7] Lê Lựu (2003), Tạp văn, Nxb Văn hoá thông tin, H.
[8] Lê Lựu (2006), Chuyện làng Cuội, Nxb Văn học, H.
[9] Đỗ Hải Ninh (2006), “Tiểu thuyết Lê Lựu thời kỳ đổi mới”, Tạp chí Nghiên cứu Văn
học, số 7- 2006.
[10] Nguyễn Khắc Sính (2008), “Đi tìm phong cách chung của Văn học”, Tạp chí nghiên
cứu Văn học, số 2-2008.