Bài tập cuối kì môn LLNN&PL Trần Thị Ngọc Anh. 350646
LỜI MỞ ĐẦU
Ra đời cùng với nhà nước, pháp luật là công cụ sắc bén để thực hiện
quyền lực nhà nước, duy trì địa vị và bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị.
Nhà nước ban hành ra pháp luật và đảm bảo cho pháp luật được thực hiện.
Cả hai hiện tượng đều là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp.
Với bản chất và những đặc điểm đặc thù của mình, pháp luật có nhiều
vai trò trong đời sống nhà nước, đời sống xã hội. Vai trò của pháp luật có
thể được xem xét dưới nhiều góc độ. Nếu gắn với cơ chế xây dựng xã hội
mới ở Việt Nam, cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm
chủ thì pháp luật là phương tiện không thể thiếu đối với tất cả các chủ thể
trong cơ chế đó. Nếu gắn với các lĩnh vực hoạt động của đời sống và việc
thực hiện các chức năng của nhà nước thì vai trò của pháp luật trong lĩnh
vực kinh tế là vô cùng cần thiết.
Ở Việt Nam, trong thời kì đi lên xã hội chủ nghĩa, Nhà nước định
hướng phát triển kinh tế theo hướng kinh tế thị trường, tích cực hội nhập
và mở rộng thị trường. Cần có một hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa với
nhiều nội dung tác động tích cực đến sự phát triển của nền kinh tế.
Để làm rõ những vấn đề nêu trên, em xin tìm hiểu đề tài “Phân tích
vai trò của pháp luật đối với kinh tế ở Việt Nam hiện nay”. Trong quá
trình làm bài còn nhiều thiếu sót cũng như hạn chế về kiến thức, em rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy, cô để bài làm được hoàn
thiện hơn.
NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận
1. Bản chất của pháp luật
1.1. Khái niệm
Có nhiều quan niệm khác nhau về bản chất của pháp luật song có thể
kết luận định nghĩa pháp luật là hệ thống các quy tắc xử do nhà nước đặt ra
Bài tập cuối kì môn LLNN&PL Trần Thị Ngọc Anh. 350646
hoặc thừa nhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị

chỉ thực hiện việc quản lí ở tầm vĩ mô và mang tính chất hành chính-kinh
tế. Quá trình quản lí kinh tế không thể thực hiện được nếu không dựa vào
pháp luật.
Chỉ trên cơ sở một hệ thống văn bản pháp luật kinh tế đầy đủ, đồng
bộ, phù hợp với thực tiễn( điều kiện và trình độ phát triển của kinh tế xã
hội) và kịp thời trong mỗi thời kỳ cụ thể, nhà nước mới có thể phát huy
hiệu lực của mình trong lĩnh vực tổ chức và quản lí kinh tế xã hội.
1.2. Pháp luật thúc đấy nền kinh tế phát triển
Pháp luật phụ thuộc vào kinh tế là sự phản ảnh trình độ phát triển
của kinh tế, nội dung các quy định của nó không được cao hơn hoặc thấp
hơn trình độ của nền kinh tế đã sinh ra nó. Tuy nhiên, với tính độc lập
tương đối của mình, pháp luật có thể tác động trở lại tớ sự phát triển của
kinh tế theo hai chiều hướng: thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của nền
kinh tế.
Pháp luật có thể thúc đẩy nền kinh tế phát triển khi những quy định
của nó phù hợp, phản ánh đúng trình độ phát triển của kinh tế. Pháp luật
góp phần phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt trái của kinh tế thị trường
chống độc quyền, chống bán phá giá, giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo
trong xã hội,… Ngược lại, pháp luật có thể kìm hãm sự phát triển của kinh
tế khi những quy định của nó cao hơn hoặc thấp hơn so với trình độ của
nền kinh tế.
Thực tiễn phát triển nền kinh tế thị trường hơn 20 năm đổi mới cho
thấy, pháp luật nhà nước ta đã có nhiều tác động tích cực trong việc bảo
đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển nền kinh tế
này. Việc từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách bằng nhiều văn bản
luật, các pháp lệnh, quy định về chế độ sở hữu và cơ cấu thành phần kinh
tế đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch theo hướng tạo động lực và điều kiện
thuận lợi hơn cho khai thác các tiềm năng trong và ngoài nước để phát
triển kinh tế- xã hội. Nhờ đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhìn chung,
không ngừng được nâng cao: thời kỳ 1986 - 1990, tăng trưởng GDP bình

Pháp luật cụ thể hóa hệ thống chính sách kinh tế do nhà nước hoạch
định, nhằm sử dụng các nguồn lực - trực tiếp là bộ phận kinh tế nhà nước -
để định hướng, can thiệp vào lĩnh vực phân phối và phân phối lại theo
Bài tập cuối kì môn LLNN&PL Trần Thị Ngọc Anh. 350646
hướng ưu tiên phân phối theo lao động và qua phúc lợi xã hội; kết hợp tăng
trưởng kinh tế với thực hiện công bằng xã hội; hoạch định các chính sách
xóa đói, giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa (Luật kinh doanh, bảo hiểm...)
- Thực tiễn phát triển nền kinh tế thị trường hơn 20 năm đổi mới cho
thấy, pháp luật nhà nước ta đã có nhiều tác động tích cực trong việc bảo
đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển nền kinh tế
này. Việc từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách bằng nhiều văn bản
luật, các pháp lệnh, quy định về chế độ sở hữu và cơ cấu thành phần kinh
tế đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch theo hướng tạo động lực và điều kiện
thuận lợi hơn cho khai thác các tiềm năng trong và ngoài nước để phát
triển kinh tế- xã hội. Nhờ đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhìn chung,
không ngừng được nâng cao: thời kỳ 1986 - 1990, tăng trưởng GDP bình
quân đạt 4,5%/năm; 1996 - 2000: 7%/năm; 2001 - 2005: 7,5%/năm; năm
2007 đạt 8,48%. Năm 2008, dù phải đối mặt với không ít khó khăn, nhưng
Việt Nam vẫn đạt mức tăng trưởng GDP là 6,23%.
- Nhà nước đã có nhiều chính sách được cụ thể hóa bằng văn bản luật
nhằm phát huy vai trò các nhân tố nội lực, coi trọng tích lũy từ nội bộ nền
kinh tế. Đặc biệt coi trọng nhân tố con người. Do vậy, Nhà nước đã có
nhiều chính sách về giáo dục - đào tạo để nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực. Số lao động tốt nghiệp phổ thông trung học từ 13,5% năm 1996 tăng
lên 19,7% năm 2005. Năm 1996 mới có 12,31% lực lượng lao động được
đào tạo, đến nay, tỷ lệ này đạt 31%. Về nỗ lực nâng cao tích lũy từ nội bộ
nền kinh tế: năm 1990, tỷ lệ tích lũy so với GDP mới đạt 2,9%, năm 2004
là 35,15% và những năm gần đây đều có xu hướng tăng lên...
- Bằng pháp luật Nhà nước cũng có nhiều chính sách khai thác ngoại
lực, biến ngoại lực thành nội lực cho sự phát triển. Biểu hiện rõ nhất là