LI NểI U

Xut phỏt t thc t khỏch quan do ũi hi ca s hỡnh thnh v phỏt trin
ca nn kinh t th trng . Do ú ,vic hỡnh thnh cỏc cụng ty c phn (CTCP )
v vn c phn hoỏ doanh nghip Nh nc (DNNN ) l tt yu i vi quỏ
trỡnh phỏt trin mnh ca nn kinh t th trng . Hỡnh thc CTCP ó xut hin
vo nhng nm cui th k XVI v u th k XVII , m trc tiờn l nc
Anh sau ú l nc Phỏp . Tri qua quỏ trỡnh phỏt trin ca nn kinh t , nht l
trong giai on m cuc Cỏch mng cụng nghip din ra thỡ CTCP phỏt trin rt
mnh m. n nhng nm u th k XX thỡ CTCP ó tr thnh hỡnh thc kinh
doanh rt ph bin cỏc nc cú nn kinh t th trng phỏt trin mnh. Vi
Vit Nam chỳng ta, t khi t nc c thng nht , do phi gii quyt hu qu
nng n ca chin tranh . Mt khỏc do c ch kinh t v xut phỏt im ca
chỳng ta thp. Chớnh vỡ vy, m vic khụi phc nn kinh t tuy ó t c
nhiu thnh cụng, song cng cũn nhiu hn ch. Do ú m i hi ng ln th
VI (12/ 1986) ó ỏnh du s i mi ca nn kinh t Vit nam. ú l quỏ trỡnh
chuyn i t nn kinh t tp trung quan liờu bao cp, sang nn kinh t th
trng, Nú khụng ch lm thay i mt cỏch sõu sc nn kinh t nc ta v c
cu kinh t, thnh phn kinh t v quan h s hu m cũn lm xut hin hỡnh
thc t chc kinh t mi ú l CTCP. Ngh quyt i hi ng ln th VI, VII,
VIII v Hin phỏp 1992 u khng nh: Nn kinh t nc ta hin nay l nn
kinh t hng hoỏ nhiu thnh phn vn hnh theo c ch th trng cú s qun lý
ca Nh nc theo nh hng Xó hi ch ngha. Trong nn kinh t nhiu thnh
ú, kinh t quc doanh c xỏc nh gi vai trũ ch o. Cỏc thnh phn kinh
t khỏc hot ng theo lut v bỡnh ng trc phỏp lut
Cụng ty c phn l loi hỡnh doanh nghip i vi nc ta l tng i
mi. Trc õy cha cú Lut doanh nghip thỡ nú hot ng theo Lut cụng ty.
Khi Lut doanh nghip ra i (thỏng 12 nm 1999) thỡ cụng ty c phn c xỏc
nh y v rừ rng hn, l mt trong 4 loi hỡnh doanh nghip c quy
nh trong Lut doanh nghip. Cng chớnh t ú m cụng ty c phn phỏt trin
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
Cỏc giai on hỡnh
thnh CTCP trờn th gii
Giai on
mm mng
- Gúp vn
theo nhúm
bn
- Hot
ng liờn
kt lng
lo
Giai on
hỡnh thnh
- Bt u
phỏt hnh
c phiu
- Bc u
xut hin
giao dch

ty c phn
hon thin,
phỏp lut
hon thin
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

2.1. Giai on mm mng
Trong nhng nm u ca phung thc sn xut TBCN cỏc nh t bn lp
ra cỏc xớ nghip TBCN riờng l, hot ng c lp thuờ mn cụng nhõn v búc
lt lao ng lm thuờ. Dn dn cựng vi s phỏt trin ca sc sn xut v ch
tớn dng h ó liờn kt vi nhau, da trờn quan h nhõn thõn (gia ỡnh) v ch
tớn gúp vn kinh doanh nhm mc ớch sinh li. T doanh nghip nhúm bn dn
dn phỏt trin thnh doanh nghip gúp vn. Nm 1553 cụng ty c phn u tiờn
Anh thnh lp vi s vụn 6000 bng Anh phỏt hnh 240 c phiu, mi c
phiu l 25 bng Anh t chc i buụn gm 3 chic thuyn ln tỡm ng

Sau những năm 70 của thế kỷ XIX cơng ty cổ phần phát triển rất nhanh
phổ biến ở tất cả các nước tư bản, các ngành có quy mơ sản xuất mở rộng, tập
trung tư bản diễn ra với tốc độ chưa từng có, ra đời các tổ chức độc quyền như
Các ten – Xanh đê ca – Cơ vốt. Các cơng ty nắm giữ cổ phần khống chế ra đời
tạo thành kết cấu chuỗi. Cơng ty mẹ cơng - ty con – cơng ty cháu hình thành một
tập đồn doanh nghiệp xun quốc gia.
Đến năm 1930 số cơng ty cổ phần của Anh là 86000, 90% tư bản chịu sự
khống chế của cơng ty cổ phần. Ở Mỹ 1909 có tổng số 262000 cơng ty cổ phần.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

Đến năm 1939 số cơng ty cổ phần ở Mỹ chiếm 51,7% trong tổng số các xí
nghiệp nơng nghiệp và 92,6% giá trị tổng sản lượng cơng nghiệp.
2.4. Giai đoạn hình thành
Sau chiến tranh thế giớ thứ hai cơng ty cổ phần có những đặc điểm mới:
- Dùng hình thức cổ phần để lập ra các cơng ty xun quốc gia và đa quốc gia
để liên hợp kinh tế và quốc tế hố cổ phần hình thành các tập đồn doanh nghiệp
quốc tế
- Thu hút cơng nhân viên chức mua cổ phần thực hiện " chủ nghĩa tư bản nhân
dân" để làm dịu mâu thuẫn giữa lao động và tư bản đồng thời thu hút vốn một
cách thuận lợi
- Cơ cấu tổ chức của cơng ty cổ phần tại các nước ngày càng hồn thiện, pháp
luật ngày càng kiện tồn và mỗi nước đều có những đặc điểm riêng
3. Điều kiện để hình thành cơng ty cổ phần
Muốn hình thành cơng ty cổ phần phải có một số điều kiện nhất định
trong đó những điều kiện sau là thiết yếu :
3.1. Tồn tại sở hữu khác nhau về vốn
Cơng ty cổ phần là cơng ty có nhiều người đứng sở hữu. Nếu cơng ty chỉ
thuộc một chủ sở hữu thì dù chủ sở hữu đó là một cá nhân hay một tổ chức thì
đó khơng phải là cơng ty cổ phần mà thuộc một loại hình cơng ty khác có thể là
cơng ty tư nhân, cơng ty TNHH một thành viên hay Cơng ty liên doanh ( nếu

th mua mt hoc nhiu c phiu. Quyn v trỏch nhim, li ớch ca mi c
ụng ph thuc vo s lng c phiu ca h trong cụng ty. C ụng nm c
s lng c phiu khng ch thỡ cú th nm c quyn chi phi mi hot ng
cu cụng ty.Theo iu 51 v 53 ca Lut doanh nghip Vit Nam thỡ :
- C ụng cú quyn t do chuyn nhng c phn cho ngi khỏc tr c ụng
s hu c phn u ói. V trong ba nm u t khi thnh lp cụng ty c ụng
sỏng lp ch c chuyn nhng c phn nu c s ng ý ca i hi ng
c ụng
- C ụng cú th l t chc, cỏ nhõn s lng c ụng ti thiu l 3 v khụng
hn ch s lng ti a
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

- Cổ đơng có hai loại là cổ đơng ưu đãi và cổ đơng phổ thơng. Cổ đơng phổ
thơng có các quyền cơ bản như : tham dự và biểu quyết tất cả các vấn đề thuộc
thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đơng ( mỗi cổ phần có một phiếu biểu quyết),
được nhân cổ tức với mức theo quy định của Đại hội đồng cổ đơng... Cổ đơng
hoặc nhóm cổ đơng sở hữu trên 10% số cổ phần phổ thơng trong thời hạn liên
tục ít nhất là 6 tháng hoặc tỷ lệ khác nhỏ hơn theo quy định của điều lệ cơng ty
có quyền đề cử người vào Hội đồng Quản trị và Ban kiểm sốt, u cầu triệu tập
họp Đại hội đồng cổ đơng ....
4.2. Cơ cấu tổ chức và điều hành hoạt động của cơng ty cổ phần
Do đặc điểm nhiều chủ sở hữu trong cơng ty cổ phần nên các cổ đơng
khơng thể trực tiếp thực hiện vai trò chủ sở hữu của mình mà phải thơng qua tổ
chức đại diện làm nhiệm vụ trực tiếp quản lý cơng ty bao gồm: Đại hội cổ đơng,
Hội đồng quản trị, Giám đốc điều hành và Ban kiểm sốt. Đại hội cổ đơng là cơ
quan quyết định cao nhất của cơng ty, là Đại hội của những cổ đơng sở hữu đối
với cơng ty cổ phần. Đại hội cổ đơng có 3 hình thức là: Đại hội hội đồng cổ
đơng thành lập, Đại hội đồng cổ đơng bất thường và Đại hội hội đồng cổ đơng.
Hội đồng quản trị là bộ máy quản lý của cơng ty cổ phần bao gồm những thành
viên có trình độ chun mơn cao và quản lý giỏi để có thể hồn thành tốt nhiệm

Cụng ty c phn l s hỡnh thnh mt kiu t chc doanh nghip trong
nn kinh t th trng. Nú ra i khụng nm trong ý mun ch quan ca bt c
lc lng no m l mt quỏ trỡnh kinh t khỏch quan do cỏc nguyờn nhõn sau:
1.1. Quỏ trỡnh xó hi hoỏ t bn, tng cng tớch t v tp trung t bn ngy
cng cao
Trong nn sn xut hng hoỏ quy lut giỏ tr tỏc ng mnh n s cnh
tranh khc lit gia cỏc nh t bn buc h phi tỡm cỏch ci tin nõng cao trỡnh
k thut nõng cao nng sut lao ng, gim chi phớ sn xut nhm to cho giỏ
tr hng hoỏ cỏ bit ca mỡnh thp hn giỏ tr hng hoỏ xó hi thỡ mi cú th tip
tc tn ti v phỏt trin. iu ny thng ch nhng nh t bn ln, cú quy mụ
sn xut mc nht nh mi cú kh nng trang b k thut hin i
lm cho nng sut lao ng tng lờn do ú mi cú th thng c trong cnh
tranh. Cũn nhng nh t bn no cú giỏ tr hng hoỏ cỏ bit cao hn mc giỏ tr
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

hng hoỏ xó hi thỡ s b thua l v phỏ sn. trỏnh iu ny cỏc nh t bn
va v nh phi t tớch t vn m rng quy mụ sn xut v hin i hoỏ cỏc
trang thit b to iu kin nõng cao nng sut lao ng h giỏ thnh sn phm.
Song õy l mt bin phỏp rt khú thc hin do vic tớch t vn phi mt mt
thi gian khỏ di, vỡ th cỏc nh t bn vav nh phi tho hip liờn minh vi
nhau tp trung t bn cỏ bit ca h li thnh mt t bn ln sc cnh
tranh v dnh u th vi cỏc nh t bn khỏc. Chớnh t hỡnh thc tp trung vn
ny cỏc cụng ty c phn dn dn hỡnh thnh v phỏt trin ngy cng mnh m

THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

1.2. S ra i v phỏt trin ca nn i cụng nghip c khớ, ca tin b k thut
to ng lc thỳc y cụng ty c phn hỡnh thnh v pht trin
Cụng ty c phn ra i rt sm ( th k 16) nhng phi i n cui th
k 19 mi phỏt trin mt cỏch rng rói v tr thnh ph bin trong cỏc nc t

iu ny cú th lm cho h chia s s thit hi cho nhiu ngi khi gp ri ro.
Mt khỏc do cựng c mt s ụng ngi qun lý nờn tp trung phỏt huy c
sc mnh trớ tu ca nhiu ngi trỏch c ri ro v thnh cụng hn trong kinh
doanh
1.4. S phỏt trin ca tớn dng to ng lc thỳc y cụng ty c phn ra i
v pht trin
Kinh t hng hoỏ phỏt trin dn ti s ra i v phỏt trin ca nhiu loi
th trng trong ú cú th trng vn . Tớn dng l quan h kinh t di hỡnh
thc quan h tin t m ngi ch s hu tin t cho ngi khỏc vay trong mt
thi gian nht nh thu hi mt mún li gi ú l li tc
Trong nn kinh t th trng tớn dng cú mt vai trũ to ln trong quỏ trỡnh
cnh tranh lm giam chi phớ lu thụng v y nhanh quỏ trỡnh tỏi sn xut.Tớn
dng cũn cú vai trũ, ng lc thỳc y vic hỡnh thnh v phỏt trin cỏc cụng ty
c phn bi vỡ:
-Vic phỏt hnh c phiu trong cụng ty c phn khụng th thc hin c nu
khụng cú th trng tin t phỏt phỏt trin, nu khụng cú nhng doanh nghip v
dõn c cú nhu cu s dng vn tin t trờn th trng.
-Thc tin lch s ra i v phỏt trin ca cỏc cụng ty c phn trờn th gii u
chng t vic phỏt hnh c phiu ch c thc hin thụng qua cỏc ngõn hng,
ụi khi cũn do bn thõn ngõn hng tin hnh.
Túm li, cụng ty c phn l quỏ trỡnh kinh t khỏch quan do ũi hi ca s
hỡnh thnh v phỏt trin kinh t th trng , nú l kt qu tt yu ca quỏ trỡnh
tp trung t bn. nú din ra mt cỏch mnh m cựng vi s phỏt trin nn i
cụng nghip c khớ v s t do cnh tranh di ch ngha t bn.
2.Vai trũ ca cụng ty c phn i vi s phỏt trin nn kinh t quc dõn.
Vi nhng c im rt riờng ca mỡnh cụng ty c phn cú vai trũ quan
trong i vi vic thỳc y s phỏt trin ca nn kinh t quc dõn, c th l:
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

- Cụng ty c phn cú kh nng tp trung vn nhanh chúng vi quy mụ ln

- Việc phát hành chứng khốn của cơng ty cổ phần cùng với việc chuyển
nhượng mua bán chứng khốn đến một mức độ nhất định sẽ tạo điều kiện cho sự
ra đời của thị trường chứng khốn – trái tim của thị trường vốn. Ý nghĩa căn
bản của thị trường chứng khốn là ở chỗ : Đó là nơi các nhà kinh doanh có thể
tìm kiếm được nguồn tài trợ cho hoạt động đầu tư sản xuất kinh doanh, là nơi
khai thơng các nguồn tiết kiệm của những người tích luỹ đến các nhà đầu tư, là
cơ chế phân bổ các nguồn vốn đầu tư phù hợp với u cầu của một nền kinh tế
thị trường, và còn là cơ sở quan trọng để Nhà nước qua đó sử dụng các chính
sách tiền tệ can thiệp vào hoạt động của nền kinh tế nhằm đạt được mục tiêu lựa
chọn
- Cơng ty cổ phần đảm bảo sự tham gia của đơng đảo của cơng chúng, lại có
cơ cấu tổ chức quản lý chắt chẽ, phân định rõ ràng giữa quyền sở hữu và quyền
kinh doanh nên đã tạo điều kiện cho người lao động tham gia quản lý cơng ty
một cách thực sự, sử dụng được những giám đốc tài năng, đảm bảo được quyền
lợi, lợi ích và trách nhiêm của chủ sở hữu, đẩy nhanh q trình phân cơng lao
động xã hội, thực hiện tốt ngun tắc " ai giỏi nghề gì làm nghề ấy " giúp mọi
người được làm việc ở vị trí thích hợp để có thể phát huy hết tài năng sáng tạo
vốn có của mình
- Cơng ty cổ phần là hình thức liên doanh tốt nhất để tranh thủ sự tham gia đầu
tư của nước ngồi. Với một nền kinh tế đặc biệt là nền kinh tế đang phát triển thì
việc đó thu hút nguồn vốn, khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý thơng qua liên
doanh liên kết với nước ngồi là vơ cùng cần thiết để phát triển kinh tế trong
nước

THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾNCHNG II

VAI TRề CA CễNG TY C PHN