MỞ ĐẦU
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) với 10 quốc gia thành viên là một
tổ chức khu vực có uy tín, hưởng quy chế quan sát viên tại Liên hiệp quốc (LHQ) và
có quan hệ hợp tác với nhiều đối tác khác nhau. Sự tồn tại và phát triển của ASEAN
đang ngày càng có tác động mạnh mẽ, đa chiều đến sự phát triển của các nước trong
khu vực. Hiện nay, Nghiên cứu về cơ cấu tổ chức của ASEAN sẽ góp phần có cái nhìn
đúng đắn và giúp chúng ta hiểu biết sâu sắc hơn về Cộng đồng này.
NỘI DUNG
I. Khái quát chung về ASEAN.
ASEAN ra đời vào ngày 08/08/1967 trên cơ sở tuyên bố Bangkok thông qua tại
hội nghị bộ trưởng ngoại giao 5 nước là Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia và
Philippines.
Sau hơn 4 thập kỷ tồn tại và phát triển, ASEAN đã lớn mạnh, trở thành một thực
thể chính trị - kinh tế gắn kết, có vai trò quan trọng đóng góp cho hòa bình, ổn định,
hợp tác khu vực và là đối tác không thể thiếu của các nước và các tổ chức lớn trên thế
giới.
II. Hệ thống các thiết chế pháp lý của ASEAN theo hiến chương ASEAN
1.1. Hội nghị cấp cao – ASEAN Sumit
Hội nghị cấp cao ASEAN (hay còn gọi là Hội nghị thượng đỉnh) bao gồm các
nguyên thủ quốc gia hoặc những người đứng đầu chính phủ của các quốc gia thành
viên. Hội nghị cấp cao tiến hành họp 2 lần một năm và do quốc gia thành viên giữ chức
chủ tịch ASEAN chủ trì và tổ chức, ngoài ra Hội nghị cấp cao sẽ được nhóm họp bất
thường khi cần thiết. Đây là cơ quan quyền lực cao nhất của ASEAN
1.2. Hội đồng điều phối
Hội đồng điều phối ASEAN bao gồm các ngoại trưởng ASEAN, họp ít nhất 2 lần
một năm. Hội đồng điều phối ASEAN sẽ được các quan chức cao cấp liên quan hỗ trợ.
1.3. Các hội đồng Cộng đồng
Các hội đồng Cộng đồng bao gồm Hội đồng Cộng đồng chính trị – an ninh, Hội
đồng cộng đồng kinh tế, Hội đồng cộng đồng văn hóa – xã hội ASEAN. Mỗi quốc gia
thành viên sẽ chỉ định một đại diện quốc gia tham dự cuộc họp của Hội đồng Cộng
đồng ASEAN, trực thuộc mỗi Hội đồng Cộng đồng sẽ có các cơ quan chuyên ngành

sứ bên cạnh ASEAN đặt tại Jakarta. Ủy ban đại diện thường trực bao gồm các vị sứ của
đại sứ của quốc gia.
1.7. Ủy ban ASEAN ở nước thứ ba và các tổ chức quốc tế
Ủy ban ASEAN ở các nước thứ 3 có thể được thành lập tại các nước ngoài khối
ASEAN, bao gồm người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao của các quốc gia thành
viên ASEAN tại quốc gia đó. Các ủy ban tương tự có thể được thành lập bên cạnh các
tổ chức quốc tế. Các ủy ban này sẽ thúc đẩy lợi ích và bản sắc ASEAN tại nước chủ nhà
và các tổ chức quốc tế.Thủ tục hoạt động của các ủy ban này sẽ do Hội nghị Bộ trưởng
ngoại giao ASEAN quy định vụ thể.
Ngoài các cơ quan trên, Hiến chương còn quy định sẽ thành lập một Cơ quan
nhân quyền hoạt động theo Quy chế do Hội nghị Bộ trưởng ngoại giao quyết định để
thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền và các quyền tự do cơ bản, phù hợp với mục tiêu và các
nguyên tắc của Hiến chương.
III. Bình luận về ưu nhược điểm của cơ cấu tổ chức của ASEAN theo Hiến
chương.
Để kịp thích ứng với những chuyển biến nhanh chóng và phức tạp của tình hình
quốc tế và khu vực cũng như trên cơ sở những thành tựu của ASEAN trong 40 năm
qua nhất là kết quả thực hiện Chương trình hành động Viên Chăn (VAP), lãnh đạo các
nước ASEAN tháng 1/2007 đã quyết tâm đẩy nhanh tiến trình liên kết nội khối dựa
trên cơ sở pháp lý là Hiến chương ASEAN. Hiến chương đã đưa ra cho ASEAN tính
hợp pháp, hiến chương đã hệ thống hóa rất nhiều các hiệp định, tuyên bố trước đây,
khẳng định thêm nguyên tắc lâu dài về cộng đồng, hợp tác, tham vấn và đồng thuận
cùng các mục đích cụ thể của 3 cộng đồng ASEAN mà đã được xác định trước đây.
Hiến chương khẳng định sẽ tiến hành đối ngoại và làm thế nào để hợp tác với liên hợp
quốc và các tổ chức quốc tế.
1. Ưu điểm của cơ cấu tổ chức của ASEAN theo Hiến chương
Về cơ cấu tổ chức, một mặt Hiến chương ASEAN tiếp tục kế thừa khung cơ cấu
hiện hành của ASEAN và ngày càng đảm bảo cho bộ máy của ASEAN thực hiện có
hiệu quả các tôn chỉ, mục đích đã đề ra trong Hiến chương với các cơ quan: Hội nghị
Cấp cao, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và các Hội nghị Bộ trưởng chuyên ngành

2. Nhược điểm của cơ cấu tổ chức ASEAN theo hiến chương
ASEAN vẫn chưa có nhiều các cơ quan hoạt động thường kỳ (chỉ có hai cơ quan
là Ủy ban đại diện thường trực và Ban thư ký so với các cơ quan còn lại chỉ tiến hành
họp theo định kỳ hoặc khi cần thiết). Điều này, một mặt khiến cho mối liên kết giữa
các cơ quan của hiệp hội còn lỏng lẻo, mặt khác do chỉ hoạt động theo cơ chế kỳ họp
nên có thể sẽ làm hạn chế khả năng chỉ đạo, điều hành của các cơ quan này trước
những biến động, khó khăn bất thường.
IV. So sánh cơ cấu tổ chức của ASEAN với hệ thống thiết chế pháp lý của Liên
minh Châu Âu (EU)
1. Khái quát cơ cấu tổ chức của liên minh Châu Âu
Liên minh Châu Âu hay Liên hiệp châu Âu (European Union), là một liên minh
kinh tế chính trị bao gồm 27 quốc gia thành viên thuộc Châu Âu Liên minh châu
Âu được thành lập bởi Hiệp ước Maastrich vào ngày 1 tháng 11 năm 1993 dựa
trên Cộng đồng châu Âu (EC).
1.1. Hội đồng Châu Âu
Hội đồng Châu Âu phụ trách điều hành Liên minh châu Âu và có nhiệm vụ
nhóm họp ít nhất 4 lần trong năm. Hội đồng châu Âu bao gồm Chủ tịch Hội đồng châu
Âu, Chủ tịch của Ủy ban châu Âu và một đại diện của mỗi quốc gia thành viên Liên
minh châu Âu, có thể là người đứng đầu nhà nước hoặc chính phủ của quốc gia thành
viên đó. Hội đồng châu Âu được xem là cơ quan lãnh đạo tối cao của Liên minh châu
Âu. Hội đồng châu Âu chủ động xem xét những thay đổi trong các hiệp ước điều chỉnh
hoạt động Liên minh châu Âu cũng như xác định chương trình nghị sự và chiến lược
cho Liên minh Châu Âu.
1.2. Hội đồng Bộ trưởng Châu Âu
Hội đồng Liên minh Châu Âu thường được gọi tắt là Council hay còn gọi là Hội
đồng Bộ trưởng (Council of Ministers) là một trong hai bộ phận lập pháp của Liên
minh châu Âu (bộ phận còn lại là sự kết hợp của Ủy ban châu Âu và Nghị viện châu
Âu) chịu trách nhiệm quyết định các chính sách lớn của EU, bao gồm các Bộ trưởng
đại diện cho các thành viên. Các nước luân phiên làm Chủ tịch với nhiệm kỳ 6 tháng.
Giúp việc cho Hội đồng có Uỷ ban Thường vụ và Ban Thư ký.