B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH NGUYN TRNG NGHA
GII PHÁP NÂNG CAO HIU QU HOT NG
TÍN DNG TI NGÂN HÀNG TMCP XUT NHP
KHU VIT NAM LUN VN THC S KINH T
THÀNH PH H CHÍ MINH – NM 2010
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
NGUYN TRNG NGHA MC LC
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC CH VIT TT
DANH MC BNG, BIU , S
LI M U
CHNG 1: TNG QUAN TÍN DNG NGÂN HÀNG THNG MI 1
1.1. Tín dng ngân hàng 1
1.1.1. Khái nim 1
1.1.2. Chc nng và vai trò ca tín dng 1
1.1.2.1. Chc nng ca tín dng 1
1.1.2.2. Vai trò ca tín dng 2
1.1.3. Nguyên tc tín dng 3
1.1.4. Phân loi tín dng ngân hàng 4
1.1.4.1. Cn c vào thi hn tín dng 4
1.1.4.2. Cn c vào hình thc tín dng 4
2.4.2. Chính sách tín dng ti Vietnam Eximbank 34
2.4.3. Thc trng quy trình cho vay ti Vietnam Eximbank 35
2.4.4. Qun lý danh mc cho vay ti Vietnam Eximbank 38
2.4.5. Qun lý RRTD ti Vietnam Eximbank 44
2.4.5.1. Hot đng qun lý tín dng 44
2.4.5.2. KTKSNB và cnh báo tín dng 46
2.4.5.3.Trin khai Basel II và thc tin áp dng ti Vietnam Eximbank 47
2.5. Hiu qu QTTD ti Vietnam Eximbank 49
2.5.1. Hiu qu qun lý tín dng ti Vietnam Eximbank giai đon 2005 - 2009 50
2.5.2. Hiu qu hot đng tín dng giai đon 2005 - 2009 51
2.6. ánh giá thc trng và hiu qu QTTD ti Vietnam Eximbank 52
2.6.1. Nhng thành tu đt đc giai đon 2005 - 2009 52
2.6.2. Hn ch 53
2.6.3. Nguyên nhân 53
Kt lun Chng 2 54
CHNG 3: GII PHÁP NÂNG CAO HIU QU HOT NG TÍN
DNG TI NHTMCP XUT NHP KHU VIT NAM 55
3.1. nh hng phát trin ca Vietnam Eximbank giai đon 2010 - 2015 55
3.1.1.Mc tiêu 55 3.1.2. Ni dung đnh hng phát trin EIB giai đon 2010 - 2015 57
3.1.2.1. nh hng phát trin dch v huy đng vn 57
3.1.2.2. nh hng phát trin dch v tín dng, đu t, dch v tài chính 58
3.1.2.3. nh hng phát trin dch v thanh toán 58
3.1.2.4. nh hng phát trin dch v kinh doanh tin t, vàng 59
3.1.2.5. nh hng phát trin công ngh và phát trin các sn phm dch v 59
3.2. Các gii pháp đi vi Vietnam Eximbank 60
3.2.1. Nhanh chóng hoàn thin và ban hành Chính sách tín dng áp dng hiu qu
trong toàn h thng EIB 60
LGD- Loss Given Default : T l mt mát khi v n
NH : Ngân hàng
NHNN : Ngân hàng Nhà nc
NHTM : Ngân hàng thng mi
NHTMCP : Ngân hàng thng mi c phn
POD- Possibility of Default : Kh nng v n ca khon vay
Q : Quyt đnh
QTTD : Qun tr tín dng
SXKD : Sn xut kinh doanh
TCTD : T chc tín dng
TSB : Tài sn bo đm
TMCP : Thng mi C phn
UOB : Ngân hàng United Overseas Bank
Vietnam Eximbank/EIB : Ngân hàng TMCP Xut Nhp Khu Vit Nam DANH MC CÁC BNG, BIU , S
Bng Ni dung Trang
Bng 2.1 Mt s kt qu hot đng ch yu ca EIB 27
Bng 2.2 Thc trng d n cho vay giai đon 2005 - 2009 29
Bng 2.3 Th phn ca EIB so khi NHTMCP và so vi toàn ngành 31
Bng 2.4 S liu hot đng các NHTMCP ln đn 30/06/2009 32
Bng 2.5 Phân tích danh mc cho vay giai đon 2005 - 2009 38
Bng 2.6 Hiu qu hot đng tín dng giai đon 2005 - 2009 51
Bng 3.1 Mt s ch tiêu hot đng giai đon 2010 - 2015 56
1995 và tr thành thành viên th 150 ca T chc thng mi th gii (WTO) t
tháng 01/2007. Cùng vi xu th đó, ngành ngân hàng Vit Nam cng đang đng
trc nhng vn hi mi đ hp tác phát trin, m rng hot đng kinh doanh.
Ngc li, chúng ta cng đi din nhng khó khn, thách thc phi nhanh chóng ci
thin v vn, công ngh, nng lc qun lý, sn phm, dch v đ có th đng vng
trc áp lc cnh tranh t các ngân hàng nc ngoài khi m ca hoàn toàn th
trng dch v ngân hàng k t nm 2010 theo cam kt gia nhp WTO.
Vi phng hng, mc tiêu tng quát ca Chin lc phát trin kinh t - xã hi
nc ta t nay đn nm 2020 đc xác đnh là tip tc đy mnh công nghip
hóa, hin đi hóa và phát trin bn vng đ đn nm 2020 nc ta tr thành nc
công nghip theo hng hin đi. Do đó, nhu cu vn đ đáp ng cho đu t phát
trin là rt ln và phi đc huy đng t nhiu ngun c trong và ngoài nc. Tuy
nhiên, đc đim th trng tài chính Vit Nam đn nay đã có nhng bc phát trin
nht đnh nhng vn còn s khai, kênh cung ng vn cho nn kinh t thông qua tín
dng ngân hàng vn là gii pháp la chn quan trng hàng đu trong giai đon hin
nay và nhng nm tip theo.
Trong hot đng ngân hàng ti Vit Nam cho đn nay thì lnh vc tín dng vn
gi vai trò ch đo trong c cu hot đng và to lp ngun thu nhp chính ca các
ngân hàng thng mi. Theo kho sát kt qu kinh doanh nm 2008 ca h thng
NHTMCP cho thy có s phân hóa mnh m trong c cu thu nhp gia các ngân
hàng có quy mô ln, thng hiu mnh nh NH Á Châu, Sài Gòn Thng Tín, NH
K Thng, NH Xut Nhp Khu Vit Nam thì thu nhp t lãi chim 47% –
67%/Tng thu nhp; trong khi các ngân hàng có quy mô trung bình và nh nh
NHTMCP Sài Gòn, Quc T, ông Á, ông Nam Á, Phng Nam thì thu nhp t lãi chim đn 80% - 90%/Tng thu nhp. Nh vy, xét v tng th thì thu nhp t
lãi chim t trng cao trong c cu thu nhp ca các NHTM ch yu bt ngun t
hot đng tín dng nhm b sung vn phc v cho nhu cu tiêu dùng, SXKD và đu
t phát trin trong tng th nn kinh t Vit Nam.
tng, kt hp s dng các phng pháp thng kê, phân tích, tng hp đ làm rõ thc
trng, hn ch và đa ra gii pháp theo mc tiêu ca đ tài nghiên cu xoay quanh
ni dung “Nâng cao hiu qu hot đng tín dng trong hot đng NHTM” mà tác
gi la chn nghiên cu.
4. Kt cu ca đ tài
Lun vn đc trình bày bao gm 03 chng vi kt cu nh sau:
- Chng I: Tng quan hot đng tín dng ngân hàng thng mi. Ni dung trình
bày là c s lý lun làm cn c khoa hc nhm xác lp các tiêu chí nghiên cu nn
tng v qun tr tín dng ngân hàng.
- Chng II: Thc trng và hiu qu hot đng tín dng ti Vietnam Eximbank.
Chng này phân tích thc trng hot đng tín dng, qun lý ri ro tín dng và
công tác qun tr tín dng ngân hàng. Thông qua hot đng thc tin, tác gi nghiên
cu hiu qu và đánh giá công tác qun tr tín dng ti Vietnam Eximbank.
- Chng III: Các gii pháp nhm nâng cao hiu qu hot đng tín dng ti
Vietnam Eximbank. Vn dng kt qu nghiên cu chng II kt hp các mc tiêu
chin lc, đnh hng hot đng giai đon 2010 - 2015 ti Vietnam Eximbank đ
đa ra các gii pháp nâng cao hiu qu hot đng tín dng nhm thc hin tt k
hoch phát trin tín dng mt cách hp lý, đm bo an toàn và hiu qu.
5. Ý ngha nghiên cu ca đ tài
tài mang ý ngha thc tin và ng dng ngay trong hot đng qun lý hng
ngày đi vi các nhà qun tr, cán b nghip v và nhng ai quan tâm đn lnh vc
tín dng ngân hàng. Thông qua vn dng lý lun và thc tin, đ tài phân tích hot
đng tín dng đ tìm gii pháp nhm nâng cao hiu qu vi nhng nghiên cu t
thc tin hot đng ti Vietnam Eximbank trong môi trng tng th là h thng
ngân hàng Vit Nam.
- 1 -
CHNG 1: TNG QUAN TÍN DNG NGÂN HÀNG
THNG MI
1.1. Tín dng ngân hàng
1.1.1. Khái nim
Th nht, tín dng mô t hin trng kinh t và theo sát k hoch qun lý v mô
ca Nhà nc.
Nh vào chc nng tp trung vn, tín dng cho thy kh nng tim tàng vn
nhàn ri trong dân c, t chc, doanh nghip. Qua đó, phn ánh mc tit kim
tm v mô trong toàn b nn kinh t.
Thc hin qun lý v mô thông qua công c lãi sut, quy đnh v qun lý ngoi
t, áp dng các chính sách tín dng tác đng c v quy mô, c cu tín dng mt
cách hp lý nhm góp phn n đnh tin t, n đnh giá c.
Th hai, tín dng đáp ng nhu cu vn to điu kin cho quá trình sn xut đc
liên tc, góp phn thúc đy sn xut phát trin.
Trong hot đng sn xut kinh doanh, các doanh nghip thng xuyên gp phi
khó khn v vn mà không th t mình đáp ng đc. Chng hn nh khi quá trình
lu thông hàng hóa sn xut din ra chm (vn luân chuyn chm) thì các nhà sn
xut d lâm vào tình trng thiu vn lu đng, do đó khó có th đáp ng nhu cu
nguyên vt liu đm bo cho sn xut hoc khi doanh nghip cn m rng quy mô
sn xut, m rng đu t mà thc trng tài chính doanh nghip không th đáp ng,
cn phi có ngun vn khác bên ngoài tài tr. Trong nhng tình hung nh th, vi
chc nng phân phi li vn tin t ca mình, tín dng đã th hin vai trò h tr cho
quá trình sn xut đc liên tc, góp phn thúc đy sn xut phát trin.
Th ba, tín dng h tr chng trình, mc tiêu phát trin kinh t - xã hi.
Trong tng thi k, Nhà nc đ ra các chính sách đu t tín dng phù hp u
tiên cho các mc tiêu qun lý kinh t v mô; các NHTM xây dng chính sách tín
dng nhm thc thi các mc tiêu kinh doanh, phân b vn phù hp theo c cu
ngành ngh thông qua đó tr giúp đu t phát trin, góp phn to lc đy nâng cao
nng lc sn xut, gii quyt các vn đ xã hi, ci thin và nâng cao cht lng
- 3 -
cuc sng,
1.1.3. Nguyên tc tín dng
Khi vay vn khách hàng phi tuân th nguyên tc:
S dng vn vay đúng mc đích đã tha thun trong HTD.
và tin hành các bin pháp x lý cn thit đ yêu cu khách hàng tr n k c bin
pháp sau cùng là khi kin ra tòa án yêu cu phát mãi tài sn đm bo nhm thu hi
đy đ n gc, lãi vay cho ngân hàng.
Thc t hin nay cho thy tình trng đo n (vay n mi, tr n c) ngày càng
ph bin các cá nhân, doanh nghip làm gia tng ri ro tín dng. Do đó, khi cho
vay ngân hàng cn phi tính toán k hn, thi hn n hp lý đ mc tiêu và hiu
qu vn vay đc hoàn thành tt, đáp ng li ích c hai bên đi vay và cho vay.
1.1.4. Phân loi tín dng ngân hàng
1.1.4.1. Cn c vào thi hn tín dng
Phân chia theo thi gian có ý ngha quan trng đi vi ngân hàng vì thi gian
liên quan mt thit đn tính an toàn, sinh li ca tín dng và kh nng hoàn tr ca
khách hàng. Có 3 loi:
Tín dng ngn hn: có thi hn t 12 tháng tr xung, đc s dng đ bù đp
s thiu ht vn lu đng ca các doanh nghip và các nhu cu chi tiêu ngn
hn ca cá nhân.
Tín dng trung hn: t 12 tháng đn 60 tháng, đc s dng đ đu t mua sm
tài sn c đnh, ci tin hoc đi mi thit b công ngh, m rng sn xut kinh
doanh, xây dng các d án mi có quy mô nh và thi gian thu hi vn nhanh.
Tín dng dài hn: trên 60 tháng, đc s dng đ đáp ng các nhu cu dài hn
nh xây dng nhà , đu t xây dng nhà xng, các công trình thuc c s h
tng, ci tin và m rng sn xut có quy mô ln.
1.1.4.2. Cn c vào hình thc tín dng
Da vào tiêu chí này tín dng bao gm cho vay, chit khu, bo lãnh và cho
thuê, trong đó:
Cho vay: là vic ngân hàng đa tin cho khách hàng vi cam kt khách hàng
- 5 -
phi hoàn tr c gc và lãi trong khong thi gian xác đnh, bao gm các loi
sau:
Cho vay tng ln: là hình thc cho vay ca ngân hàng đi vi các khách hàng có
nhu cu thi v hay m rng sn xut đc bit mà không có nhu cu vay thng
Bo lãnh tin ng trc: là cam kt ca ngân hàng v vic s hoàn tr tin ng
trc cho bên th hng bo lãnh nu bên đc bo lãnh không tr.
Bo lãnh vay vn: là cam kt ca ngân hàng đi vi ngi cho vay (t chc tín
dng, các cá nhân…) v vic s tr gc lãi đúng hn nu khách hàng (ngi đi
vay) không tr đc.
Bo lãnh thanh toán: là cam kt ca ngân hàng v vic s thanh toán tin theo
đúng hp đng thanh toán cho ngi th hng nu khách hàng ca ngân hàng
không thanh toán đ.
Cho thuê: là vic ngân hàng mua tài sn cho khách hàng thuê vi thi hn sao
cho ngân hàng phi thu gn đ (hoc thu đ) giá tr ca tài sn cho thuê cng
lãi (thi hn khong 80 - 90% đi sng kinh t ca tài sn). Ht hn thuê, khách
hàng có th mua li tài sn đó.
1.1.4.3. Cn c vào mc đ tín nhim đi vi khách hàng
Tín dng có bo đm: là loi tín dng da trên c s các bo đm nh th chp,
cm c, bo lãnh ca bên th ba bng tài sn. S đm bo này là cn c pháp lý
đ ngân hàng có đc ngun thu n th hai khi ngun thu n th nht không có
hoc không đ.
Tín dng không bo đm: là loi tín dng không có tài sn th chp, cm c, bo
lãnh ca bên th ba. Loi tín dng này có th đc cp cho các khách hàng có
uy tín, kinh doanh thng xuyên có lãi, tình hình tài chính hiu qu, vng mnh.
1.1.4.4. Phân loi khác
Theo đi tng tín dng thì có tín dng vn lu đng và tín dng vn c đnh.
Theo mc đích có tín dng sn xut, kinh doanh, đu t, tiêu dùng…
Các cách phân loi này cho thy tính đa dng hoc chuyên môn hoá trong cp
tín dng ca ngân hàng. Vi xu hng đa dng hóa sn phm cho vay, các ngân
- 7 -
hàng s m rng phm vi tài tr nhng vn u tiên nhng lnh vc mà ngân hàng
có li th.
Ngoài ra các cách phân loi này cho phép ngân hàng theo dõi ri ro và sinh li
gn lin vi nhng lnh vc tài tr đ có chính sách lãi sut, bo đm, hn mc,
Ri ro
nghip v
Ri ro
ni ti
Ri ro
tp trung
- 8 -
Ri ro giao dch gm có ba thành phn:
Ri ro la chn: là ri ro liên quan đn thm đnh và phân tích tín dng.
Ri ro đm bo: là ri ro xut phát t các tiêu chun đm bo bao gm các điu
kin, điu khon trong hp đng tín dng, các loi tài sn đm bo và mc đ an
toàn ca chúng.
Ri ro nghip v: là ri ro liên quan đn qun tr hot đng tín dng, nh xây
dng và thc hin các chính sách tín dng đ đnh hng trong hot đng cp
tín dng, kim soát danh mc tín dng, tái thm đnh và giám sát danh mc tín
dng, bao gm c vic s dng h thng xp hng ri ro tín dng và k thut x
lý các khon vay có vn đ.
Ri ro danh mc gm có hai thành phn:
Ri ro ni ti: xut phát t các yu t mang tính chuyên bit ca mi ch th đi
vay hoc ngành kinh t.
Ri ro tp trung: là mc cp tín dng đc dn vào mt khách hàng/mt nhóm
khách hàng, mt ngành kinh t, mt s loi cho vay hoc mt khu vc đa lý.
1.2.3. Quy đnh v phòng nga ri ro theo Hip c Basel II
Hin nay các ngân hàng Châu Âu, M và Châu Á đang thc hin nhng quy
đnh v phòng nga ri ro theo Hip c Basel II ca Ngân Hàng Thanh Toán Quc
T. Theo đó, Basel II là c s giúp cho các ngân hàng xây dng cho mình mt h
hin các cam kt ca khách hàng đ sm phát hin các du hiu bt thng,
kim soát tt các khon vay có vn đ . Ngân hàng cn có chính sách qun lý
RRTD quy đnh rõ cách thc qun lý, bin pháp khc phc đi vi các khon
vay có vn đ.
y ban Basel cng khuyn khích các ngân hàng xây dng và hoàn thin h
thng xp hng tín dng ni b, to tin đ cho vic phân loi, đánh giá khách hàng
da trên nhiu tiêu chí; phân bit các mc đ ri ro tín dng ng vi tng đi tng
khách hàng đ có bin pháp qun lý phù hp nhm gim thiu ri ro cho ngân hàng.
Các nguyên tc và hng dn ca Basel II giúp cho các ngân hàng qun lý và kinh
doanh ri ro tt hn, đc bit là trong hot đng tín dng. Ngoài ra, Basel II cng
- 10 -
giúp cho các ngân hàng ch đng và bit cách thu thp d liu có tính h thng và
có tính đnh hng cao dùng cho vic tính toán và qun lý ri ro. Tuy nhiên, vic
vn dng Basel II đi vi mi ngân hàng đ đm bo hot đng an toàn và kh nng
cnh tranh phi da trên vic phân tích tính đc thù ca nn kinh t quc gia và ca
tng ngân hàng (quy mô, đ phc tp, bin đng ca chính sách…).
1.3. Qun tr tín dng ngân hàng thng mi
1.3.1. Chính sách tín dng
Chính sách tín dng là tng th các đnh hng, ch trng, bin pháp, nguyên
tc ca ngân hàng trong vic cp tín dng trong tng thi k.
Mc tiêu đ ra chính sách tín dng đ hành đng phù hp vi tình hình kinh t
v mô, tình hình ngành ngân hàng và đm bo hot đng tín dng ca ngân hàng
tng trng an toàn và bn vng, nhm hn ch ri ro, thc hin mc tiêu ca ngân
hàng.
Hot đng tín dng có liên quan cht ch vi tt c các lnh vc ca nn kinh t
t tiêu dùng đn sn xut kinh doanh. Do vy, khi đ ra chính sách tín dng cn lu
ý các vn đ sau:
iu kin kinh t;
Chính sách tin t;
Kh nng và kinh nghim ca đi ng cán b tín dng;
Tìm kim nhng tình hung có th xy ra dn đn ri ro cho ngân hàng, d đoán
kh nng khc phc nhng ri ro đó, d kin nhng bin pháp gim thiu ri ro
và hn ch tn tht cho ngân hàng.
Phân tích tính chân tht ca nhng thông tin đã thu thp đc t phía khách
hàng trong bc 1, t đó nhn xét thái đ, thin chí ca khách hàng làm c s
cho vic ra quyt đnh cho vay.
Bc 3: Ra quyt đnh tín dng
Trong khâu này, ngân hàng s ra quyt đnh đng ý hoc t chi cho vay đi vi
mt h s vay vn ca khách hàng.
Khi ra quyt đnh, thng mc 2 sai lm c bn:
- 12 -
ng ý cho vay vi mt khách hàng không tt.
T chi cho vay vi mt khách hàng tt.
C 2 sai lm đu nh hng đn hot đng kinh doanh tín dng, thm chí sai
lm th 2 còn nh hng đn uy tín ca ngân hàng.
Bc 4: Gii ngân
bc này, ngân hàng s tin hành phát tin cho khách hàng theo hn mc tín
dng đã ký kt trong hp đng tín dng.
Nguyên tc gii ngân: phi gn lin s vn đng tin t vi s vn đng hàng
hóa hoc dch v có liên quan, nhm kim tra mc đích s dng vn vay ca khách
hàng và đm bo kh nng thu n. Nhng đng thi cng phi to s thun li,
tránh gây phin hà cho công vic sn xut kinh doanh ca khách hàng.
Bc 5: Giám sát tín dng
Nhân viên tín dng thng xuyên kim tra vic s dng vn vay thc t ca
khách hàng, hin trng tài sn đm bo, tình hình tài chính ca khách hàng, đ
đm bo kh nng thu n.
Bc 6: Thanh lý hp đng tín dng
1.3.2.2. Qun lý danh mc cho vay
Danh mc (Portfolio) bao gm nhng tài sn thuc s hu ca mt t chc hoc
ca mt ngi và đc qun lý chung nhm đn các mc tiêu đu t c th.
Ri ro mang tính h thng (hay ri ro th trng) th hin mc đ bin đng ca
mt loi chng khoán hay ca mt danh mc đu t theo bin đng chung ca th
trng. Yu t ri ro h thng đo lng mc đ bin đng tng đi ca mt chng
khoán hay mt danh mc đu t so vi th trng nói chung. Do vy, mc tiêu ca
công tác phân tích là nhm xác đnh xem mt loi tài sn, hay mt danh mc, s có
tính cht n đnh nhiu hn, ít hn hay ging nh th trng. H s “Beta” là công
c s dng đ đo lng mc đ bin đng tng đi ca mt loi tài sn hay danh
mc so vi th trng. Ri ro không mang tính h thng là ri ro xy ra “bin c”
nh hng đn mt công ty đn l, ví d nh thay đi trong b máy qun lý, đi th
cnh tranh mi hoc công ngh mi hoc có ha hon ti mt c s sn xut ca
- 14 -
công ty.
Lý thuyt v đa dng hóa đm bo rng nhng ri ro không mang tính h thng
nh vy s đc hn ch rt nhiu bng cách phân tán ri ro đó trên mt s lng
đ ln các tài sn không ràng buc vi nhau. Lý thuyt này cng khng đnh là
không th hn ch đc ri ro h thng nu ch thc hin đa dng hóa. Nh vy,
thông qua vic đa dng hóa, ri ro (đ bin đng) ca toàn b danh mc đu t s ít
hn so vi ri ro (đ bin đng) ca tng loi chng khoán (khon cho vay) nh
gim bt đc ri ro không mang tính h thng.
Vic đa dng hóa đòi hi phi phân loi toàn b danh mc (các khon cho vay)
theo nhng tiêu chí khác nhau. Quá trình này buc ngân hàng phi đa ra đc mt
bc tranh toàn cnh v danh mc đu t và v th trng, Quá trình này cng
khuyn khích vic tho lun k càng. Sau khi đã phân chia danh mc đu t thành
nhng nhóm thích hp thì ngân hàng s có th đánh giá mc đ đa dng thc s ca
danh mc đu t đó. Quá trình này h tr cho vic xác đnh ri ro h thng trong
danh mc đu t.
H thng phân loi các khon cho vay
Vic phân loi bao gm sp xp tng khon cho vay đn l theo nhng tiêu chí
xác đnh, ví d nh phân ngành kinh t, khu vc đa lý, hay loi hình sn phm cho
vay (ngn hn hay dài hn). Phân loi các khon cho vay đc coi là điu kin tiên