B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
j
NGUYN THÚY PHNG MT S GII PHÁP CI THIN
CÁN CÂN THNG MI HÀNG
HÓA CA VIT NAM GIAI ON
2011-2015 Chuyên ngành: Thng mi
Mã s:60.34.10
LUN VN THC S
NGI HNG DN: TS.NGÔ CÔNG THÀNH THÀNH PH H CHÍ MINH – 2010
2.2. ánh giá chung v cán cân thng mi hàng hóa Vit Nam 39
2.2.1. u đim 39
2.2.2. Nhc đim 42
2.2.3. Mt s nguyên nhân dn đn s thâm ht trong cán cân thng mi hàng hóa
Vit Nam 44
Kt lun chng 2 52
Chng 3: MT S GII PHÁP VÀ KIN NGH CI THIN CÁN CÂN
THNG MI HÀNG HÓA CA VIT NAM GIAI ON 2011-2015 53
3.1. Quan đim, mc tiêu và cn c đ xut gii pháp 53
3.1.1. Quan đim đ xut gii pháp 53
3.1.2. Mc tiêu ca các gii pháp 54
3.1.3. Các cn c đ xut gii pháp 54
3.2. xut các gii pháp ci thin cán cân thng mi hàng hóa Vit Nam giai đon
2011-2015 59
3.2.1. Nhóm gii pháp v th trng xut nhp khu hàng hóa 59
3.2.2. Nhóm gii pháp v qun lý hot đng nhp khu 69
3.2.3. Nhóm gii pháp phát trin ngành công nghip h tr và vùng nguyên liu 73
3.2.4. Các gii pháp và kin ngh b tr khác 78
Kt lun chng 3 80
KT LUN 82
TÀI LIU THAM KHO a iii
DANH MC VIT TT
T vit tt
Bn ting Anh
Ngha ting Vit
ADB
Asian Development Bank
Doanh nghip nhà nc
FDI
Foreign Direct Investment
u t trc tip ca nc ngoài
FPI
Foreign Portfolio Investment
u t gián tip ca nc ngoài
GDP
Gross domestic product
Tng sn phm quc ni
GDP
d
GDP deflator
Ch s gim phát GDP
GSP
Generalized System of
Preferences
H thng u đãi thu quan ph cp
IMF
International Monetary Fund
Qu Tin t Quc t
iv
DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 1-1: S nh hng ca CCTM hàng hóa lên tài khon vãng lai Vit Nam 14
Bng 1-2: Din bin t giá, cán cân thng mi và d tr ngoi t ca
16
Bng 1-3: T giá và cán cân thng mi ca Thái Lan t nm 1998-2007
19
Bng 2-1 Cán cân thng mi hàng hóa Vit Nam giai đon 1998-7/2010
22
Bng 2-2 C cu mt hàng xut khu chính ca Vit Nam
26
Bng 2-3 Tr giá xut khu hàng hoá theo bng phân loi tiêu chun ngoi thng
27
Bng 2-4: C cu mt hàng nhp khu chính ca Vit Nam
29
Bng 2-5: Tr giá nhp khu hàng hóa ca Vit Nam phân theo nhóm hàng
32
Bng 2-6: Xut khu hàng hóa vào các th trng chính ca Vit Nam
33
Bng 2-7: Nhp khu hàng hóa t các th trng chính vào Vit Nam
37
Bng 2-8 Xu hng nhp siêu ca Vit Nam t 2007 đn nay
41
Bng 2-9 Mt cân đi thng mi ln ca Vit Nam phân theo th trng
48
Bng 2-10: Nhp siêu ca khu vc có vn đu t nc ngoài t 2005 – 7/2010
50
Bng 3-1: Mô hình SWOT
58
- H thng li nhng vn đ lý lun c bn v cán cân thng mi hàng hóa;
- Nghiên cu kinh nghim quc t trong vic ci thin cán cân thng mi hàng
hóa đ rút ra bài hc kinh nghim cho Vit Nam;
- Phân tích thc trng cán cân thng mi hàng hóa ca Vit Nam t 1998 đn
7/2010, t đó đánh giá nhng mt mnh và yu kém trong hot đng xut nhp
khu hàng hóa Vit Nam; cùng nhng nguyên nhân gây ra tình trng nhp siêu
thi gian trên.
- Xây dng mô hình SWOT đ xut h thng các gii pháp ci thin cán cân
thng mi hàng hóa Vit Nam giai đon 2011-2015.
3. i tng, phm vi nghiên cu
3.1. i tng nghiên cu: cán cân thng mi hàng hóa ca Vit Nam
vi
3.2. Phm vi nghiên cu:
3.2.1. Phm vi thi gian: t nm 1998 đn 7/2010
3.2.2. Phm vi không gian: trên đa bàn Vit Nam, và ch xét đn xut nhp
khu hàng hóa hu hình.
4. Phng pháp nghiên cu:
4.1. Phân tích tng hp, thng kê mô t da trên d liu th cp ch yu ly t
Tng cc Thng kê Vit Nam, Tng Cc Hi quan Vit Nam và các ngun d
liu khác.
4.2. Nghiên cu kinh nghim đin hình ca các quc gia khác.
5. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài
5.1. Ý ngha khoa hc: đ tài đa ra nhng phân tích sâu v tình hình xut nhp
khu hàng hóa ca Vit Nam trong thi gian tng đi dài và s liu cp nht
nht (tính đn thi đim hoàn thành đ tài), t đó gii nghiên cu có th s
dng kt qu cho nhng hot đng khoa hc trong tng lai
5.2. Ý ngha thc tin: đ tài da vào kt qu nghiên cu tình hình xut nhp khu
hàng hóa ca Vit Nam đ đ xut các gii pháp và kin ngh áp dng trong
thc tin nhm nâng cao hiu qu hot đng xut nhp khu hàng hóa ca Vit
ca nhiu quc gia trên th gii, kt hp vi đánh giá thc trng qun lý nhp
khu ti Vit Nam đ đ xut các gii pháp hn ch nhp khu.
Và mt s công trình nghiên cu khác nh:
- tài cp B ca ThS. Nguyn Thanh Hng (2002), “C s khoa hc áp dng
thu chng bán phá giá đi vi hàng nhp khu Vit Nam trong bi cnh
hi nhp kinh t quc t”, V Chính sách Thng mi a biên – B Thng
Mi, Hà Ni.
viii
- Nguyn Xuân Minh (2007), “H thng gii pháp đng b đy mnh xut khu
thy sn Vit Nam t nay đn 2020”, Lun án Tin S, Trng i hc Kinh t
Tp. HCM.
- n phm “Niên giám thng kê” ca Tng cc Thng Kê
- n phm “Xut nhp khu hàng hoá” ca Tng cc Thng Kê
7. Tính mi ca đ tài
T tình hình nghiên cu, tác gi nhn thy đ tài có nhng đóng góp mi sau:
- B s liu tng đi đy đ vi thi gian dài và cp nht mi nht (đn thi
đim hoàn thành đ tài);
- tài nghiên cu trên phm vi toàn din cán cân thng mi hàng hóa Vit
Nam, khác vi nhiu đ tài trc đó phân tích hot đng xut nhp khu cho
tng mt hàng, cho tng th trng, cho c cán cân thng mi hàng hóa và dch
v hay cho các đa phng;
- Bi cnh kinh t chính tr nh hng đn các hot đng xut nhp khu thay đi
mnh m, đc bit là Vit Nam va mi có du hiu thoát ra khng khong kinh
t toàn cu 2007-2009;
- Thi gian hiu lc dành cho các gii pháp đ xut đn 2015.
8. Kt cu d kin ca đ tài
tài nghiên cu gm 82 trang, vi 03 chng chính sau:
Chng 1: C s khoa hc v cán cân thng mi hàng hoá
Chng 2: Thc trng cán cân thng mi hàng hoá Vit Nam t 1998 đn
đc bit nm trên lãnh th Vit Nam đc coi là khu vc hi quan riêng theo quy đnh
ca pháp lut.
Kim ngch xut khu (tr giá xut khu) hàng hóa là tng s ngoi t thu đc
sau khi bán hàng xut khu cho khách hàng nc ngoài. Thng kim ngch xut khu
đc tính trong vòng 1 nm.
2
[41] – link truy cp
http://dictionary.reference.com/browse/export cp nht ngày 14/08/2010- tác gi dch sang
ting Vit.
2
1.1.1.2. Nhp khu hàng hóa
Theo điu 28, mc 2, chng 2 Lut Thng mi Vit Nam 2005 thì nhp khu
hàng hóa là vic hàng hoá đc đa vào lãnh th Vit Nam t nc ngoài hoc t khu
vc đc bit nm trên lãnh th Vit Nam đc coi là khu vc hi quan riêng theo quy
đnh ca pháp lut.
Kim ngch nhp khu (tr giá nhp khu) hàng hóa là tng s ngoi t mt đi
sau khi mua hàng nhp khu t phía nc ngoài ca ngi dân trong nc. Cng ging
nh kim ngch xut khu, kim ngch nhp khu thng đc tính trong vòng 1 nm.
1.1.1.3. Cán cân thng mi hàng hóa
Xét v đnh ngha, thì cán cân thng mi hàng hoá
3
là mc chênh lch gia tr
giá xut khu hàng hoá và tr giá nhp khu hàng hoá ca Vit Nam vi các nc trong
mt thi k nht đnh. Thông thng, trong cán cân thng mi hàng hoá ca Vit
Nam, tr giá xut khu đc tính theo giá FOB
4
, tr giá nhp khu đc tính theo giá
CIF
khi nghiên cu tác đng ca mt nhân t, thì s c đnh các nhân t khác – [19].
1.1.2.1.
T giá hi đoái (TGH)
Có nhiu khái nim v TGH. Nhng nhìn chung, TGH đc đnh ngha là:
- là h s quy đi ca mt đng tin nc này sang đng tin nc khác -
[23], trang 410.
- là giá c ca mt đn v tin t ca mt nc tính bng tin t ca mt nc
khác - [1], trang 203.
Nhng nhìn chung, đó là mc giá mà ti đó, hai đng tin chuyn đi đc cho
nhau. Ví d 1 USD = 19000 VN.
Có 02 phng pháp th hin TGH (hay còn gi là yt giá):
Phng pháp 1
: Ly đng ni t làm chun: theo đó TGH là lng đn v
ngoi t cn có đ đi ly mt đn v ni t: e = s lng đn v ngoi t / 1 đn v ni
t
VD: e = 0.0000625USD / 1VND
Cách này thng s dng cho các quc gia có nn kinh t vng chc, đng tin
mnh và kh nng chuyn đi ln trên th gii nh đng USD, Euro, Bng Anh. Và
khi th hin TGH theo cách này, nu TGH tng, tc mt đng ni t đi đc nhiu
ngoi t hn, thì ta nói đng ni t tng giá.
Phng pháp 2:
Ly đng ngoi t làm chun: theo đó, TGH là lng ni t
cn có đ đi ly 1 đn v ngoi t: E = s lng đn v ni t / 1 đn v ngoi t
4
VD: E = 16000 VND / 1USD
Khi TGH đc th hin theo cách 2 tng, tc ta cn phi s dng nhiu ni t
hn đ đi ly mt đng ngoi t, thì có ngha là đng ni t b mt giá và ngc li.
đng ngoi t làm chun) nên khi TGH tng, ni t mt giá, s dn đn hàng xut
khu ca Vit Nam tr nên r hn, cu v hàng xut khu tng, còn hàng nhp khu
tr nên đt hn, cu v hàng nhp khu gim, giúp cán cân thng mi hàng hóa có
khuynh hng thng d (hoc gim thâm ht). ây là mt kt lun quan trng, làm c
s cho các gii pháp liên quan đn t giá hi đoái đ ci thin cán cân thng mi
hàng hóa ca Vit Nam.
5
1.1.2.2. Lm phát
Lm phát là s tng lên liên tc ca mc giá trung bình theo thi gian – [1]. Khi
xy ra lm phát, mc giá chung ca nn kinh t tng theo thi gian, làm xói mòn đi giá
tr ca đng ni t. Nu nh TGH chính thc không thay đi, lm phát s khin cho
ngi tiêu dùng và doanh nghip trong nc có khuynh hng mua hàng nhiu hn t
nc ngoài vì hàng nc ngoài tr nên r hn tng đi so vi hàng trong nc, làm
nhp khu tng. Và ngc li, lng hàng xut khu sang các quc gia khác gim
xung. Kt qu là cán cân thng mi hàng hóa có khuynh hng thâm ht.
1.1.2.3. u t nc ngoài
Khi nhc đn đu t nc ngoài, ngi ta thng nói đn 03 kênh chính sau:
- u t trc tip ca nc ngoài – gi tt là FDI
- u t gián tip ca nc ngoài – gi tt là FPI
- H tr phát trin chính thc ca Chính ph và t chc quc t - ODA
C 03 ngun vn đu t nc ngoài này đu có nhng tác đng nht đnh đn
hot đng xut nhp khu hàng hóa, t đó tác đng đn cán cân thng mi hàng hóa
ca mt quc gia, chng hn:
Vi ngun vn FDI: thông thng ch đu t nc ngoài quyt đnh hot đng
đu t lâu dài ti quc gia khác vì 03 đng c chính sau – [4], trang 21:
o u t đnh hng th trng: đ m rng th trng tiêu th sn phm
ca công ty m ti nc s ti nhm vt qua hàng rào bo h và kéo dài vòng
đi sn phm.
thun vi các nhà tài tr. Và thng thì nhà tài tr s tham gia di hình thc nhà thu
hoc nhà cung cp nguyên nhiên vt liu cho các d án. Vì vy, s có mt s lng ln
t liu sn xut, xây dng đc nhp khu t quc gia tài tr sang nc tip nhn, làm
tng kim ngch nhp khu. Ví d, cu Cn Th là công trình đc thc hin da trên
7
ngun vn ODA do Chính Ph Nht Bn cp cho Vit Nam, nhà thu chính là phía
Nht Bn, và phn ln lng thép đc nhp khu t Nht Bn
7
1.1.2.4. Chính sách thng mi quc t
.
Nh vy, các ngun vn đu t quc t đu có nhng tác đng nht đnh đn hot
đng xut nhp khu hàng hóa ca nc tip nhn vn đu t. Nhp khu t liu sn
xut s tng, và xut khu hàng hóa thành phm, bán thành phm, hàng thô và s ch
ngc tr li quc gia đu t cng tng.
Chính sách thng mi quc t là các chính sách liên quan đn vic điu tit
hot đng xut nhp khu ca mt quc gia vi th gii. Chính vì vy, chính sách này
s nh hng rt ln đn cán cân thng mi hàng hóa. Chính sách thng mi quc t
bao gm 02 chính sách ln: chính sách nhp khu và chính sách xut khu - [6]
- Chính sách nhp khu: Chính sách này ch yu nhm nâng cao cht lng hàng
nhp khu cng nh hn ch nhp khu khi cn thit. Các công c qun lý và điu hành
hot đng nhp khu chính gm có:
+ Hàng rào thu quan: s dng ch yu là các loi thu nhp khu và hn ngch
thu quan
+ Hàng rào phi thu quan: gm rt nhiu công c nh hn ngch n hp khu (hn
ngch đnh lng); ch đ giy phép nhp khu; qun lý ngoi hi nhp khu; s
dng đu mi nhp khu; ph thu nhp khu; các hàng rào k thut nh các quy
đnh v v sinh, kim dch, môi trng ; các bin pháp bo h thng mi tm thi
nh thu chng bán phá giá, thu đi kháng, bin pháp chng tr cp v.v.
- Chính sách xut khu: Chính sách này đc đa s các quc gia s dng theo
Tuy nhiên, chính sách xut khu cng có th hn ch hot đng xut khu thông
qua “hn ngch xut khu” và “giy phép xut khu”. Hin nay, Vit Nam đang áp
dng hn ngch xut khu cho mt hàng go vì lý do đm bo an ninh lng thc quc
gia. 8
Nhóm đèn đ: là nhng hình thc tr cp phi b ngay khi gia nhp WTO; nhóm đèn vàng: là nhng hình thc
tr cp hn ch, tuy không b cm nhng nu gây thit hi cho quc gia khác thì có th b tr đa thng mi;
nhóm đèn xanh: là nhng hình thc tr cp đc phép s dng mà không b tr đa – [20].
9
Có th nói, chính sách thng mi quc t có tác đng rt ln đn hot đng
ngoi thng ca mi quc gia. Bt c s thay đi nào ca chính ph trong các công
c qun lý xut nhp khu đu có tác đng không ch trc tip đn hot đng xut
nhp khu hàng hóa ca nc mình, mà còn gián tip to ra nhng phn ng tích cc
(hoc tiêu cc) t phía các đi tác ngoi thng nc ngoài. Vì vy, khi mun ci
thin cán cân thng mi hàng hóa ca bt k quc gia nào, vic tìm hiu v chính
sách thng mi quc t ca quc gia đó và ca các quc gia đi tác đu ht sc cn
thit.
1.1.2.5.
T trng nhp khu trong sn xut hàng xut khu
Nu mt quc gia có t trng nhp khu trong sn xut hàng xut khu càng
cao, thì mi bin pháp hn ch nhu cu nhp khu cng s nh hng tiêu cc đn kh
nng xut khu ca quc gia đó, và ngc li, mi bin pháp khuyn khích xut khu
cng s khin cho kim ngch nhp khu tng nhanh. Mt trong nhng nguyên nhân
khin hot đng sn xut hàng xut khu ph thuc ln vào hàng nhp khu là ngành
công nghip h tr kém phát trin, hoc lng đu t ít i vào dây chuyn sn xut s
dng nhiu đu vào ni đa.
1.2. Vai trò ca cán cân thng mi hàng hóa trong nn kinh t
công nghip h tr: xut khu tng s khin nhu cu v các yu t sn xut tng, to th
trng đu ra và kích thích các doanh nghip cung cp các yu t đu vào sn xut,
trong đó có ngành công nghip h tr phát trin. Ví d, xut khu hàng may mc s
giúp ngành công nghip dt phát trin.
- M rng và thúc đy quan h kinh t đi ngoi, nâng cao v th Vit Nam trên
trng quc t: khi hot đng xut khu ca Vit Nam tng cao, th gii s bit đn
Vit Nam nhiu hn, và s ph thuc ln nhau gia các quc gia có quan h ngoi
thng tr mnh m hn. Quan h đu t làm n qua li gia các quc gia cng t đó
mà phát trin mnh m.
11
1.2.1.2. Nhc đim
Mc dù xut khu hàng hóa mang li nhiu li ích quc gia, nhng không vì th
mà c nhm mt xut khu tràn lan mt cách ba bãi vì đôi khi, xut khu nhiu cha
hn là tt. Chng hn, trong mt s trng hp sau, xut khu nhiu mang li nhiu
thit hi v lâu dài hn là nhng li ích trc mt:
- Xut khu tài nguyên đt nc là s đánh đi tng trng bn vng trong tng
lai cho li nhun trc mt.
- Xut khu nhng hàng hóa s ch, gia công thì quc gia xut khu ch đn
thun là công xng ca th gii, ni bán sc lao đng r mt và chu các thit hi v ô
nhim, bnh tt thay cho các quc gia nhp khu
1.2.2. Vai trò ca hot đng nhp khu hàng hóa
Nhp khu cng là mt mt rt quan trng ca cán cân thng mi hàng hóa, và
bn thân nó cng có nhng u và nhc đim riêng ca mình.
1.2.2.1. u đim
- Thông qua nhp khu máy móc, trang thit b công ngh hin đi phc v hot
đng sn xut, nhp khu s giúp thúc đy quá trình chuyn dch c cu kinh t theo
hng công nghip hóa, tng kh nng sn xut, kh nng cnh tranh ca sn phm
trong nc.
- Nhp khu các yu t đu vào sn xut s giúp n đnh ngun cung nguyên vt
1.2.2.2.
Nhc đim
- Vic nhp khu quá nhiu s làm hao tn ngoi t mà đt nc kim đc rt
khó khn, làm gim kh nng d tr ngoi t ca đt nc, t đó khó khn trong bình
n t giá hi đoái và tài tr cho thâm ht ngân sách.
- Nhp khu s to cu v ngoi t, t đó gây áp lc mt giá lên đng ni t, và
làm tng gánh nng n nc ngoài ca đt nc.
13
- Nu không có các quy đnh v cht lng, ngun gc, trình đ công ngh v.v.
thì vic nhp khu tràn lan s d khin cho quc gia nhp khu tr thành bãi rác th
gii cho các trang thit b lc hu, li thi; cho các sn phm kém cht lng hay đng
vt nuôi phá hoi môi trng (nh đã tng xy ra Vit Nam khi nhp khu t c
bu vàng, rùa tai đ, cá cp v.v).
- To ra nguy c mt vic làm cho ngi lao đng trong nc khi hàng nhp khu
khin các doanh nghip trong nc mt th phn, thm chí dn đn phá sn.
- Vic da quá nhiu vào hàng hóa, nguyên vt liu nhp khu s d dn đn tình
trng b đng khi các th trng cung cp gp s c v sn xut, chính tr hay do s
thay đi trong chính sách thng mi ca h. T đó, gây nh hng đn hot đng sn
xut kinh doanh trong nc, ln làm hàng xut khu.
- Nhp khu cng làm tng giá thành sn phm , gim giá tr gia tng ca hàng
xut khu vì phi chu thêm các loi chi phí khác nh: chi phí vn ti, các loi thu,
bin đng t giá hi đoái v.v…
1.2.3. Ý ngha ca cán cân thng mi hàng hóa trong nn kinh t
Trng thái ca cán cân xut nhp khu hàng hoá có nh hng đn nhiu ch
tiêu phn ánh sc kho ca mt nn kinh t nh: cán cân thanh toán quc t (BOP),
lm phát, t giá hi đoái, tng sn phm quc ni (GDP) v.v. Do phm vi gii hn ca
đ tài, tác gi ch đ cp đn tác đng quan trng ca cán cân thng mi hàng hoá đn
cán cân vãng lai và cán cân thanh toán quc t ca Vit Nam. Còn các tác đng khác,
tác gi s đ cp trong các công trình nghiên cu khác trong tng lai.
2003
-5107
-1931
61,66
2004
-5484
-1591
58,48
2005
-4314
-560
53,47
2006
-5065
-1064
55,87
2007
-14203
-6992
66,33
2008
-18029
-10706
71,12
c 2009
-12242
-8868
78,40
Ngun: [24] và [44]
quc gia có nhiu nét tng đng vi Vit Nam nh Trung Quc, Thái Lan, Hàn Quc.
1.3.1. Kinh nghim ca Trung Quc
Trung Quc ni ting vi công c chính sách t giá trong ci thin cán cân xut
nhp khu ca mình. T nm 1997 đn 2005, đng nhân dân t Trung Quc (CNY)
đc neo c đnh vi USD ti mc t giá 8,28 CNY/USD. Theo nhn xét ca Hip hi
các doanh nghip ca M (NAM), thì đng CNY b đánh giá thp khong 40% và to
ra mt môi trng kinh doanh không công bng, hàng nhp khu t M tr nên quá đt
và mt đi tính cnh tranh trên th trng
1111
PGS. TS. Nguyn Vn Tin -
. Theo các nhà phân tích, bng chng cho
vic “dìm giá” này chính là s tng lên đt bin trong cán cân thng mi và d tr
ngoi t (Bng 1-2). Trc tình hình này, M và các đi tác thng mi ln khác ca
http://bscgtanh.vox.com/library/post/chính-sách-t-giá-vnd-
nhm-ci-thin-cán-cân-thng-mi-trong-thi-k-khng-h.html 16
Trung Quc đã gây sc ép đ đng nhân dân t tng giá. Cui cùng Trung Quc đã
phi điu chnh t giá vào 2005.
Bng 1-2: Din bin t giá, cán cân thng mi và d tr ngoi t ca
Trung Quc 2002-2007
Nm E (CNY/USD)
Cán cân thng mi
(nghìn t USD)
D tr ngoi t
(t USD)
đi ch đ t giá. T giá s đc xác đnh da trên mt r các đng tin (các đng tin
chính là đôla M, Euro, Yên Nht, Won Hàn Quc) nhng các thành phn và t trng
các đng tin không đc công b. ng thi, NHTW Trung Quc cho phép biên đ
dao đng hàng ngày ca các t giá song phng là 0,3%.
Nh vy, ch đ t giá ca Trung Quc là mt dng ca ch đ t giá BBC (Basket,
Band and Crawl Regime – da vào r tin t vi biên đ dao đng rng đc điu
chnh đnh kì). Mc dù t giá song phng CNY/USD gim giá nhng t giá đa
phng danh ngha ca CNY li có xu hng tng dn. Nh vy, Trung Quc vn duy
trì đc li th cnh tranh thng mi quc t so vi các quc gia bn hàng.