B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
ooOOoo
HUNH HOA MAI
LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH - Nm 2009

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
ooOOoo
HUNH HOA MAI
Tôi xin cam đoan lun vn này là công trình nghiên cu khoa hc ca riêng tôi.
Các phân tích, s liu và kt qu nêu trong lun vn là hoàn toàn trung thc và có
ngun gc rõ ràng.
Tác gi Hunh Hoa Mai

MC LC
Trang
Danh mc các ký hiu, ch vit tt
Danh mc các bng, biu
Danh mc các hình v, đ th
M U 1
CHNG 1 : TNG QUAN V K TOỄN VÀ H THNG BỄO CỄO
K TOỄN 4
1.1. VN  CHUNG V K TOỄN VÀ BỄO CỄO K TOỄN 4
1.1.1.nh ngha k toán 4
1.1.2. Mc tiêu vƠ đi tng s dng thông tin trên báo cáo k toán 4
1.1.2.1. Mc tiêu ca k toán 4
1.1.2.2. i tng s dng thông tin k toán 6
1.1.3. Báo cáo k toán 8
1.1.3.1. Khái nim v báo cáo k toán 8
1.1.3.2. Mc đích ca báo cáo k toán 9
1.1.3.3. Yêu cu đi vi báo cáo k toán 10
1.2. C THÙ CA NGÀNH VIN THÔNG VÀ CÁC LOI BÁO CÁO TÀI
CHÍNH 11
1.2.1. c thù ca ngƠnh vin thông 11
1.2.1.1. Tính vô hình ca sn phm dch v vin thông 11
1.2.1.2. Quá trình sn xut kinh doanh vin thông mang tính dây chuyn 13

THÔNG TNH, THÀNH PH TRC THUC VNPT 28
2.2.1. Mc đích ca vic lp báo cáo k toán 28
2.2.2. Thi hn np, nhn báo cáo k toán 28
2.2.3. Ni dung h thng báo cáo k toán ca các VTT trc thuc VNPT 28
2.2.3.1. H thng báo cáo k toán tài chính 29
2.2.3.2. H thng báo cáo k toán qun tr (hay Báo cáo k toán ni b) 32
2.3. ỄNH GIỄ V H THNG BỄO CỄO K TOỄN CA CỄC VIN
THÔNG TNH, THÀNH PH TRC THUC VNPT 35
2.3.1. u đim 35
2.3.2. Nhc đim 36
2.3.2.1. i vi báo cáo k toán tài chính 36
2.3.2.2. i vi báo cáo k toán qun tr 40
KT LUN CHNG 2 42
CHNG 3: HOÀN THIN H THNG BỄO CỄO K TOỄN CA
CỄC VIN THỌNG TNH, THÀNH PH TRC THUC TP OÀN
BU CHệNH VIN THỌNG VIT NAM 43
3.1. PHNG HNG HOÀN THIN H THNG BỄO CỄO TÀI CHệNH
VÀ BỄO CỄO QUN TR 43
3.2. NI DUNG HOÀN THIN H THNG BỄO CỄO K TOỄN CA CỄC
VIN THỌNG TNH, THÀNH PH TRC THUC VNPT 44
3.2.1. HoƠn thin h thng báo cáo tƠi chính 44
3.2.1.1. V Bng Cân i K toán 44
3.2.1.2 Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh 47
3.2.1.3. Báo cáo lu chuyn tin t 48
3.2.1.4. Bn thuyt minh báo cáo tài chính 50
3.2.2. HoƠn thin h thng báo cáo k toán qun tr 51
3.2.2.1.V công tác hoàn thin các báo cáo k toán ni b sn có ca VTT 51
3.2.2.2. Xây dng h thng báo cáo qun tr d toán 53
3.2.2.3. V lp báo cáo b phn 57
3.2.2.3.1. Gii thiu v mô hình báo cáo b phn 57

KTTC K toán tài chính
KHCB Khu hao c bn
SXKD Sn xut kinh doanh
TSL Tài sn lu đng
TSC Tài sn c đnh
TNDN Thu nhp doanh nghip
TK Tài khon
XDCB Xây dng c bn
VTT Vin thông tnh, thành ph
VNPT Tp đoàn Bu chính Vin thông Vit Nam
VAS Chun mc k toán Vit Nam

DANH MC CÁC BNG, BIU

STT Tên bng Trang

Biu 1.1 Quy trình k toán 5
Biu 1.2 i tng s dng thông tin k toán 7
Biu 2.1 Trình t ghi s k toán theo hình thc k toán chng t ghi s 25
Biu 2.2 Các ch tiêu c bn phân tích tình hình tài chính đn v 37
Bng 2.1 Kt qu kinh doanh nm 2007, 2008 ca VNPT 21
Bng 2.2 K hoch mt s ch tiêu nm 2009 ca VNPT 23
Bng 3.1 Tng hp chi tit s d tài khon phi thu khách hàng ca vin thông
…. nm 2005-2008 45
Bng 3.2 Tài sn ngn hn sau khi loi tr 46
Bng 3.3 Kt qu hot đng kinh doanh 48
Bng 3.4 Báo cáo tình hình thu n bu đin phí 51
Bng 3.5 Giá thành sn xut sn phm, dch v 52
Bng 3.6 Báo cáo b phn ca công ty Z 57
Bng 3.7 Báo cáo b phn theo khu vc nm 2008 59

vic chia tách Bu đin tnh, thành ph. ây là kt qu ca tin trình đi mi t
chc ti Tp đoàn Bu chính Vin thông Vit Nam theo ch trng ca Nhà nc
v vic t chc mô hình Tp đoàn và chia tách bu chính vin thông, nhm to điu
kin cho kinh doanh bu chính, vin thông cùng phát trin, kp thi thích ng vi
môi trng cnh tranh, hi nhp.  khng đnh v th ca mình trên lnh vc vin
thông trong nc và th gii, tng cng tim lc kinh t nâng cao kh nng cnh
tranh trên th trng thì ngoài yu t khách hàng, VNPT cn đc bit chú trng ci
thin khâu qun lý tài chính, trong đó k toán là mt trong nhng công c qun lý
tài chính khá hu hiu.
Thông tin trình bày trên báo cáo k toán tr nên ht sc đa dng, càng có ý
ngha đc bit quan trng. Thông tin cn phi đm bo đc tính hu ích đi vi
nhiu đi tng s dng, đáp ng đc yêu cu phát trin và qun lý nn kinh t
nhiu thành phn phát trin đa dng theo c ch th trng đnh hng Xư hi ch
ngha, đng thi phi hoà hp vi thông l quc t, vi yêu cu kinh t quc t.
VNPT cng không nm ngoài thông l chung đó, h thng báo cáo k toán ca các
vin thông tnh, thành ph trc thuc VNPT có nhiu u đim nhng cng bc l
nhiu tn ti và đang đc các nhà qun lý quan tâm sa cha và hoàn thin.
Xut phát t thc trng trên tác gi đư la chn đ tài: “HoƠn thin h thng
báo cáo k toán ca các vin thông tnh, thƠnh ph trc thuc Tp đoƠn Bu 2
chính Vin thông Vit Nam” đ nghiên cu. ây không ch là vn đ thi s quan
trng mà còn mang tính chin lc lâu dài đc Chính ph, các cp B, Ngành và
lưnh đo Tp đoàn quan tâm.
2. MC ệCH NGHIểN CU
Nghiên cu nhng vn đ lý lun chung v báo cáo k toán, tìm hiu thc trng
h thng báo cáo k toán áp dng ti các vin thông tnh, thành ph trc thuc
VNPT hin nay nhm đ xut phng hng và ni dung hoàn thin h thng báo
cáo k toán ca các vin thông tnh, thành ph trc thuc VNPT.

4
CHNG 1 : TNG QUAN V K TOỄN
VÀ H THNG BỄO CỄO K TOỄN
1.1. VN  CHUNG V K TOỄN VÀ BỄO CỄO K TOỄN
1.1.1. nh ngha k toán
Do đi sng xư hi con ngi hình thành và phát trin qua rt nhiu giai đon
nên cách nhn thc ca con ngi v bn cht và ni dung ca k toán trong mi
giai đon cng có nhiu s khác nhau. Vì th, đnh ngha v k toán trong tng thi
k cng không ging nhau.
Trong thi k s khai, ngi ta quan nim k toán ch là mt phng pháp,
mt hot đng gin đn, mt cách thc đ phân chia kt qu và theo dõi din bin
ca các nghip v kinh t phát sinh.
Trong c ch tp trung bao cp, bn cht ca k toán theo điu l t chc k
toán Nhà nc Vit Nam đư đnh ngha : “K toán là công vic ghi chép, tính toán
bng con s di hình thc giá tr, hin vt và thi gian lao đng, ch yu di hình
thc giá tr đ phn nh kim tra tình hình vn đng ca các loi tài sn, quá trình
và kt qu hot đng sn xut kinh doanh, s dng vn và kinh phí ca Nhà nc,
cng nh tng t chc, xí nghip”.
Hay “k toán là công vic tính toán, ghi chép bng con s biu hin giá tr tin
t tt c các nghip v kinh t phát sinh trong tt c các đn v c quan, xí nghip”.
Theo Lut k toán ca Vit Nam đc Quc hi thông qua ngày 17/6/2003 thì
đ thng nht qun lý k toán, bo đm k toán là công c qun lý, giám sát cht
ch có hiu qu mi hot đng kinh t, tài chính, cung cp thông tin đy đ, trung
thc, kp thi, công khai, minh bch, đáp ng yêu cu t chc, qun lý điu hành
ca c quan nhà nc, doanh nghip, t chc và cá nhân đư đa ra đnh ngha v k
toán nh sau: “K toán là vic thu thp, x lý, kim tra, phân tích và cung cp
thông tin kinh t, tài chính di hình thc giá tr, hin vt và thi gian lao đng”.

các nhà đu t mà còn rt cn thit đi vi xư hi. T nhng thông tin này mà các
nhà đu t s quyt đnh đn v kinh t nào s đc chn đ đu t vn, tài tr vn
trong chin lc đu t phát trin. Tuy nhiên vn đ đt ra làm th nào đ liên kt,
tng hp các thông tin mt cách có hiu qu phc v cho vic ra quyt đnh kp thi
và đúng đn.
Hot đng kinh t
Economic activities

X lý k toán
The accounting process

Nhng ngi ra quyt
đnh- Decision makers
Thông tin k toán
Accounting Information
6
1.1.2.2. i tng s dng thông tin k toán

i tng s dng báo cáo tƠi chính
Ti đon 9, trong báo cáo v “Khuôn kh đ son tho và trình bày các báo
cáo tài chính”, y ban chun mc k toán quc t (IASB) xác đnh:
“Nhng ngi s dng báo cáo tài chính gm các nhà đu t hin ti, nhng
ngi làm thuê, các nhà cho vay, các nhà cung cp, các ch n thng mi khác,
các khách hàng, nhà nc và các c quan ca nó và cng đng. H dùng báo cáo
tài chính đ đáp ng nhu cu thông tin khác nhau ca h”
+ Các nhà đu t: nhng ngi cung cp vn và các c vn ca h quan tâm
đn nhng ri ro và nhng li tc mang li t s đu t ca h.

i tng bên trong doanh nghip
1
Nhà qun tr doanh
nghip
ánh giá, lp k hoch, chin lc kinh doanh ca đn v
2
Ngi lao đng
S gn bó lâu dài vi doanh nghip, so sánh v tin
lng, tin công
II
i tng bên ngoƠi doanh nghip
1
C đông
Mua, bán, sang nhng hoc nm gi c phiu
2
Nhà đu t
Tng, gim hoc gi nguyên mc đu t
3
Nhà cung cp
Kh nng thanh toán, kh nng to tin ca doanh nghip
4
Khách hàng
Mua hay không mua sn phm ca DN
5
Ch n
Kh nng thanh toán, kh nng tn ti và sc sinh li
6
i th cnh tranh
nh giá sn phm, marketing, th phn
7


“Báo cáo k toán là phng pháp k toán tng hp s liu k toán theo các
ch tiêu kinh t tài chính phn ánh tình hình tài sn ti mt thi đim và kt qu
hot đng kinh doanh ca Xí nghip trong mt thi k nht đnh vào mt biu mu
báo cáo đã quy đnh”.
2

Các đnh ngha trên đu thng nht rng báo cáo k toán là mt trong các
phng pháp ca k toán đc s dng đ thc hin các chc nng phn ánh và
kim tra đi vi đi tng k toán trong nn kinh t vn hành theo c ch k hoch
hóa tp trung.
Khi nn kinh t chuyn sang c ch th trng có s qun lý nhà nc theo
đnh hng Xư hi ch ngha, quan nim v báo cáo k toán có s thay đi: “Báo
cáo k toán đnh k là nhng báo cáo tng hp nht v tình hình tài sn, công n và
ngun vn, cng nh tình hình tài chính, kt qu kinh doanh trong k ca doanh
nghip nhm phc v các yêu cu thông tin cho vic đ ra các quyt đnh ca ch
doanh nghip, hi đng qun tr doanh nghip, nhà đu t, ngi cho vay hin ti,
tng lai và các c quan, t chc chc nng”.
3

Hin nay, k toán đc phân chia thành k toán tài chính và k toán qun tr
theo đnh hng x lý và cung cp thông tin gn lin vi yêu cu qun lý ni b và
đáp ng cho nhu cu ca các đi tng khác bên ngoài. Kt qu ca k toán qun tr
là h thng báo cáo ni b phc v cho yêu cu hoch đnh, kim soát và ra quyt
đnh ca bn thân đn v k toán.

1
Giáo trình k toán công nghip, 1982, [5]
2
K toán xí nghip sn xut (tp II), 1991, [13]

 Vit Nam mc đích ca báo cáo tài chính đc xác đnh ti chun mc s
21ậ Trình bày báo cáo tài chính ti điu 5 khon mc quy đnh chung là “Báo cáo
tài chính dùng đ cung cp thông tin v tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và
các lung tin ca mt doanh nghip, đáp ng yêu cu qun lý ca ch doanh 10
nghip, c quan Nhà nc và nhu cu hu ích ca nhng ngi s dng trong vic
đa ra các quyt đnh kinh t. Báo cáo tài chính phi cung cp nhng thông tin ca
mt doanh nghip”.
Ngoài các thông tin này, doanh nghip còn phi cung cp các thông tin khác
trong Bn thuyt minh báo cáo tài chính nhm gii trình thêm v các ch tiêu đư
phn ánh trên các báo cáo tài chính tng hp và các chính sách k toán đư áp dng
đ ghi nhn các nghip v kinh t phát sinh, lp và trình bày báo cáo tài chính.
1.1.3.3. Yêu cu đi vi báo cáo k toán

Yêu cu đi vi báo cáo tƠi chính
 Yêu cu lp và trình bày báo cáo tài chính:
Vic lp và trình bày báo cáo tài chính phi tuân th các yêu cu quy đnh ti
Chun mc k toán s 21 “Trình bày báo cáo tài chính” gm:
- Trung thc và hp lý.
- La chn và áp dng các chính sách k toán phù hp vi quy đnh ca tng
chun mc k toán nhm đm bo cung cp thông tin thích hp vi nhu cu ra
quyt đnh kinh t ca ngi s dng và cung cp thông tin đáng tin cy, khi:
+ Trình bày trung thc, hp lý tình hình tài chính, tình hình và kt qu kinh
doanh ca doanh nghip.
+ Phn ánh đúng bn cht kinh t ca các giao dch và s kin không ch đn
thun phn ánh hình thc hp pháp ca chúng.
+ Trình bày khách quan không thiên v.
+ Tuân th nguyên tc thn trng.

CHÍNH
1.2.1. c thù ca ngành vin thông
1.2.1.1. Tính vô hình ca sn phm dch v vin thông
c đim c bn ca sn phm vin thông là không phi sn phm vt cht
ch to mi, không phi là hàng hóa c th, mà là hiu qu có ích ca quá trình
truyn đa tin tc t ngi gi đn ngi nhn, sn phm vin thông th hin di
dng dch v.
 to ra sn phm vin thông cn có s tham gia ca các yu t sn xut nh:
lao đng, t liu lao đng và đi tng lao đng. 12
- Lao đng vin thông bao gm: lao đng công ngh, lao đng qun lý và lao
đng b tr.
- T liu lao đng vin thông: là nhng phng tin, thit b thông tin dùng đ
truyn đa tin tc nh thit b chuyn mch, thit b truyn dn, phng tin vn
chuyn, nhà ca,…
- i tng lao đng vin thông: là nhng tin tc nh cuc đàm thoi, th
đin t, bc fax,…
Do đc tính vô hình ca dch v vin thông nên ngành vin thông cn quan
tâm đn vic truyn đa tin tc phi đm bo chính xác, trung thc và có chính sách
chiêu th thích hp.
S phát trin ca các dch v vin thông ph thuc rt nhiu vào s phát trin
kinh t xư hi ca đt nc, vào s phát trin ca các ngành kinh t quc dân, vào
mc sng ca ngi dân,… hay nói cách khác s tng trng ca các dch v vin
thông ph thuc vào s tng trng ca các ngành kinh t quc dân trong mi quan
h liên ngành phc tp; ph thuc vào mi quan h gia sn xut và tiêu dùng; quan
h v c cu tiêu dùng hp lý ca mi cá nhân và ca toàn xư hi.
Hot đng ca xư hi rt đa dng và phong phú. Do đó các tin tc truyn đa
qua mng li vin thông cng rt đa dng, th hin di các dng âm thanh, hình

thông cho khách hàng cn có s phi hp ca nhiu đn v liên quan trong ngành
vin thông tham gia. Tng c quan riêng bit nói chung không th to ra sn phm
hoàn chnh, cng nh hiu qu có ích cho ngi s dng, nhng nó thc hin nhng
công vic cn thit đ x lý lu lng, phc v h thng chuyn mch và đng
truyn dn, kt qu cui cùng là đm bo hoàn thành dch v - sn phm hoàn
chnh. Do vy đ đm bo cht lng tin tc truyn đa cn phi có qui đnh thng
nht v th l th tc khai thác các dch v vin thông, qui trình khai thác, bo
dng thit b thông tin, chính sách đu t phát trin mng, thng nht v đào to
cán b, cn có s phi hp cht ch v k thut, nghip v, lao đng trên phm vi
rng ln, trên qui mô c nc và m rng ra phm vi th gii. c đim này đòi hi
s thng nht và tính k lut cao trong vic đm bo k thut mng li, s thng
nht v nghip v trong t chc khai thác; đòi hi phi có s ch huy thng nht t
mt trung tâm và s gn bó gia hot đng vin thông trong nc và quc t. 14
Trong ngành vin thông tn ti hai khái nim v sn phm đó là:
- Sn phm hoàn chnh: là kt qu có ích cui cùng trong hot đng sn xut
ca tt c các b phn vin thông v vic truyn đa mt loi tin tc hoàn chnh nào
đó nh truyn đa Fax, đin báo, đin thoi, t ngi gi đn ngi nhn.
- Sn phm công đon: là kt qu có ích trong hot đng sn xut ca các đn
v c s v truyn đa tin tc  mt giai đon nht đnh ca quá trình sn xut.
Có nhiu b phn vin thông tham gia vào quá trình truyn đa mt tin tc
hoàn chnh, trong khi đó vic thanh toán cc ch din ra  mt ni thng là ni
chp nhn tin tc đi. Chng hn nh b phn thu cc khi chp nhn cc đin
thoi đc thu  thuê bao ch gi.
1.2.1.3. Quá trình sn xut gn lin vi quá trình tiêu th sn phm
Dch v vin thông đc sn xut và tiêu dùng cùng thi đim, ngha là quá
trình s dng không th tách ri khi quá trình sn xut, hay nói cách khác hiu qu
có ích ca quá trình truyn đa tin tc đc tiêu dùng ngay trong quá trình sn xut.