GVPT : TS. Bùi Văn Mưa HVTH : CH1301001 _ Nguyễn Tuấn An
ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
PHÒNG ĐÀO TẠO SĐH – KHCN & QHĐN
ĐỀ TÀITIỂU LUẬN
MÔN TRIẾT HỌC
NHỮNG VẤN ĐỀ TRIẾT HỌC
TRONG LÝ THUYẾT TƯƠNG ĐỐI
GVPT: TS. BÙI VĂN MƯA
HVTH: NGUYỄN TUẤN AN
MSHV: CH1301001
1
Những vấn đề triết học trong lý thuyết tương đối
GVPT : TS. Bùi Văn Mưa HVTH : CH1301001 _ Nguyễn Tuấn An
TP. Hồ Chí Minh, tháng 08/ 2014
Đề tài : Những vấn đề triết học trong lý thuyết tương đối
Mục tiêu đề tài : Bằng các kiến thức triết học thể hiện trong các phạm trù,
định lý, định nghĩa cộng với các phương pháp luận dựa trên thực tiễn khách quan
nhằm tìm hiểu làm sáng tỏ mối quan hệ và các vấn đề của triết học trong lý thuyết
tương đối.
Bố cục gồm có 4 phần chính :
+ Nêu khái quát cái nhìn về thuyết tương đối.
+ Tìm hiểu thuyết tương đối được ứng dụng trong vật lý với
“Thuyết Tương đối đặc biệt” của Einstein.
+ Xem xét các phạm trù cơ bản của triết học nhằm hiểu rõ thêm vấn đề
về tính tương đối.
+ Kết luận và rút kết thực tiễn.
Nội dung bài viết chủ yếu được tham khảo và trích lấy ý từ sách tài liệu “Đại
cương lịch sử triết học” cùng một số bài tham khảo khác.
Sẽ là sai lầm nếu cho rằng thuyết tương đối thích hợp với một hình ảnh duy
tâm về thế giới dùng “chủ nghĩa duy tâm” theo nghĩa kỹ thuật, trong đó nó hàm ý

Nhưng chủ nghĩa duy vật biện chứng kiên trì cho rằng bất kỳ lý luận khoa
học nào về cấu trúc và đặc tính của vật chất cũng đều có tính chất gần đúng, tương
đối; trong tự nhiên không hề có đường ranh giới nào tuyệt đối; bản chất đang vận
3
Những vấn đề triết học trong lý thuyết tương đối
GVPT : TS. Bùi Văn Mưa HVTH : CH1301001 _ Nguyễn Tuấn An
động sẽ chuyển hóa từ một trạng thái này sang một trạng thái khác… Vật lý học mới
sở dĩ đi chệch sang phía chủ nghĩa duy tâm, chủ yếu là vì các nhà vật lý học không
hiểu được phép biện chứng. - V.I.Lênin đã vạch rõ thực chất của cuộc khủng hoảng
trong vật lý học.
Và trongtác phẩm năm 1905, Einstein đưa ra “Thuyết Tương đối đặc biệt”
làm rung chuyển quan niệm chung về không gian, thời gian, vật chất và năng lượng.
Toàn bộ thuyết tương đối này dựa vào hai giả thuyết cốt yếu.
Giả thuyết thứ nhất là: Mọi sự chuyển động đều có tính chất tương
đối. Để có một ý niệm cụ thể về nguyên tắc này, người ta thường hay lấy ví
dụ người ngồi trong toa xe hỏa đang chạy. Nếu tất cả các cửa đều đóng kín,
tối như bưng thì mọi người ngồi trên xe không có ý thức gì về tốc độ và
phương hướng, thậm chí có lẽ không biết cả xe đang chạy nữa. Một người đi
tàu thủy, nếu các cửa đóng kín, cũng ở trong tình trạng tươngtự. Chúng ta
nhận thức được sự chuyển động là qua sự tương đối với các vật khác. Ngay
cả trái đất quay chúng ta cũng không nhận thấy, nếu không có những tinh cầu
khác để so sánh.
Giả thuyết thứ hai là: Tốc độ của ánh sáng không bị lệ thuộc vào sự
chuyển động của nguồn sáng. Tốc độ của tia sáng bao giờ cũng là 186.000
dặm một giây đồng hồ (xấp xỉ 300.000km/giây), bất kỳ ở nơi nào. Tia sáng
xuyên qua trong toa xe hỏa đang chạy cũng có tốc độ ngang với tốc độ tia
sáng chạy ở ngoài toa xe. Không có mãnh lực nào vượt được tốc độ của ánh
sáng, chỉ tốc độ hạt điện tử mới suýt soát được với tốc độ của ánh sáng. Như
vậy ánh sáng là thực thể độc nhất trong vũ trụ không bao giờ biến đổi.
Thuyết tương đối của Einstein đã xác nhận rằng, không gian và thời gian

tương đối.
 Nguyên nhân và kết quả :
Nguyên nhân là phạm trù chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật
hoặc giữa các sự vật với nhau, gây ra một biến đổi nhất định nào đó. Còn kết quả là
phạm trù chỉ những biến đổi xuất hiện do tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một
sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra.
Phép biện chứng duy vật khẳng định mối liên hệ nhân quả có tính khách quan,
tính phổ biến, tính tất yếu và chuyển hóa cho nhau : có thể từ nguyên nhân dẫn đến
kết quả nhưng kết quả này có thể là nguyên nhân của kết quả khác hay từ kết quả có
được này sẽ tác động ngược lại để tìm ra nguyên nhân.
 Tất nhiên và ngẫu nhiên :
Sự chuyển hóa giữa tất nhiên và ngẫu nhiên còn thể hiện ở chỗ, khi xem xét
trong mối quan hệ này, thông qua mặt này thì sự vật, hiện tượng đó là cái ngẫu
nhiên, nhưng khi xem xét trong mối quan hệ khác, thông qua mặt khác thì sự vật,
hiện tượng đó lại là cái tất yếu. Như vậy ranh giới giữa tất nhiên và ngẫu nhiên chỉ
có ý nghĩa tương đối.
 Nội dung và hình thức :
Vì nội dung là những mặt, những yếu tố, những quá trình tạo nên sự vật, còn
hình thức là hệ thống các mối liên hệ tương đối bền vững giữa các yếu tố của nội
6
Những vấn đề triết học trong lý thuyết tương đối
GVPT : TS. Bùi Văn Mưa HVTH : CH1301001 _ Nguyễn Tuấn An
dung. Nên nội dung và hình thức luôn gắn bó chặt chẽ với nhau trong một thể thống
nhất. Không có hình thức nào tồn tại thuần túy không chứa đựng nội dung, ngược lại
cũng không có nội dung nào lại không tồn tại trong một hình thức xác định. Nội
dung nào có hình thức đó.
 Bản chất và hiện tượng :
Bản chất là phạm trù chỉ sự tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất
nhiên, tương đối ổn định bên trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sự
vật. Hiện tượng là phạm trù chỉ sự biểu hiện ra "bên ngoài" của bản chất.

Những vấn đề triết học trong lý thuyết tương đối
GVPT : TS. Bùi Văn Mưa HVTH : CH1301001 _ Nguyễn Tuấn An
Có thể nói, việc phân tích tính tương đối đem lại cho chúng ta một phương pháp
luận không chỉ trong nhận thức mà cả trong chỉ đạo hoạt động thực tiễn. Muốn nhìn
nhận sự vật, hiện tượng một cách đầy đủ, ít sai lầm nhất, phải phân tích cụ thể, phải
xem xét sự vật, hiện tượng trên quan điểm biện chứng, tức là xem xét trong mối liên
hệ toàn diện của tiến trình vận động của sự vật, hiện tượng, không dừng ở hiện
tượng bề ngoài, ở kinh nghiệm. Trong việc chỉ đạo hoạt động thực tiễn mỗi hành
đông thực tiễn đều phải căn cứ vào tình hình cụ thể của hoàn cảnh, chống máy móc,
áp đặt, phải hành động phù hợp với tiến trình và giai đoạn phát triển cụ thể của sựvật
và phải dựa vào quy luật vận động và phát triển của sự vật.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Vật lý và triết học - Cuộc cách mạng trong khoa học hiện đại - Werner
Heisenberg - Nhà xuất bản Tri thức, tháng 11/2009.
[2] Tiểu luận : Thuyết Tương Đối: Các Hệ Quả Triết Học - Hiếu Tân.
[3] Tài liệu : Đại cương lịch sử triết học và các slides bài giảng của thầy TS. Bùi
Văn Mưa.
9
Những vấn đề triết học trong lý thuyết tương đối
GVPT : TS. Bùi Văn Mưa HVTH : CH1301001 _ Nguyễn Tuấn An
[4] Giáo trình triết học - PGS. TS. Phạm Công Nhất - PGS. TS. Đoàn Thị Minh
Oanh (Chủ biên).
10
Những vấn đề triết học trong lý thuyết tương đối