A. ĐẶT VẤN ĐỀ.
Thị trường chứng khoán được coi là môi trường đầu tư kinh doanh phức tạp và
nhạy cảm, số lượng người tham gia đông đảo, giá trị đầu tư lớn cùng với độ rủi ro cao,
kéo theo sự cạnh tranh gay gắt trong các mối quan hệ lợi ích được thiết lập trên thị
trường. Do vậy tranh chấp là hiện tượng tất yếu xảy ra. Tuy nhiên thời gian qua tranh
chấp trên thị trường chứng khoán diễn ra ngày một phức tạp liên quan đến nhiều đối
tượng khác nhau, như giữa các nhà đầu tư, giữa nhà đầu tư với công ty chứng khoán,
giữa doanh nghiệp với cổ đông…Vậy nguyên nhân của tình trạng trên là do đâu? Thực
trạng giải quyết tranh chấp đó như thế nào? Các giải pháp nhằm hạn chế và giải quyết
tốt tranh chấp là gì? Đó là nội dung em xin trình bày trong bài tập lớn học kì của mình
với đề tài : “Tìm hiểu về thực trạng giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực chứng khoán
và đưa ra ý kiến pháp lý để hạn chế và giải quyết tốt các tranh chấp”. Do thời gian
ngắn, kiến thức còn hạn chế nên bài làm của em còn nhiều thiếu sót. Em rất mong được
các thầy cô trong tổ bộ môn chỉ dạy thêm để em hoàn thiện bài làm của mình.
Em xin chân thành cảm ơn!
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. Một số vấn đề lý luận.
1. Khái niệm tranh chấp trong lĩnh vực chứng khoán.
Luật chứng khoán năm 2006 không đưa ra khái niệm cụ thể về thế nào là tranh
chấp trong lĩnh vực chứng khoán. Tuy nhiên có thể hiểu : “Tranh chấp trên thị trường
chứng khoán là những xung đột về quyền và lợi ích phát sinh giữa các chủ thể khi tham
gia thị trường chứng khoán và được thể hiện bên ngoài dưới dạng nhu cầu cần giải
quyết thông qua hình thức nhất định theo quy định của pháp luật” (trang 415 – giáo
trình Luật chứng khoán, trường Đại học Luật Hà Nội).
2. Đặc trưng của tranh chấp trong lĩnh vực chứng khoán.
- Thứ nhất: về phạm vi chủ thể. Chủ thể của tranh chấp trên thị trường chứng
khoán phải là các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường chứng khoán. Tổ chức, cá nhân
được coi là tham gia thị trường chứng khoán khi họ thực hiện một hoặc một số hoạt
động mà theo quy định của pháp luật những hoạt động đó chỉ được phép diễn ra trên thị
trường chứng khoán.
- Thứ hai: về đối tượng tranh chấp. Đối tượng của tranh chấp tranh chấp trên

giải vì sao trong thời gian qua, mặc dù thực tế có nhiều tranh chấp nhưng không được
đề cập trên các phương tiện thông tin đại chúng.
2. Giải quyết tranh chấp bằng hòa giải.
2
Hòa giải là hình thức giải quyết tranh chấp trong đó các bên tự thỏa thuận để
thống nhất lựa chọn giải pháp chấm dứt xung đột với sự hỗ trợ của người thứ ba đóng
vai trò là trung gian hòa giải (hòa giải viên). Đối với việc giải quyết tranh chấp thị
trường chứng khoán giữa các thành viên, trung tâm giao dịch chứng khoán có thể làm
trung gian hòa giải. Khoản 8 Điều 37 LCK không quy định Sở giao dịch CK hoặc trung
tâm giao dịch CK có thể làm trung gian hòa giải nếu được thành viên yêu cầu đối với
tranh chấp phát sinh từ giao dịch CK. Quy định này cho thấy rất nhiều tranh chấp khác
phát sinh trên thị trường chứng khoán có thể thực hiện hòa giải bởi các hòa giải viên
khác. Chẳng hạn như tranh chấp phát sinh trong quá trình tư vấn đầu tư, bảo lãnh phát
hành, quản lý quỹ đầu tư hay danh mục quản lý quỹ đầu tư CK, tranh chấp phát sinh
trong quá trình lưu kí CK.
Cũng giống như quốc gia có thị trường trung tâm giao dịch CK Việt Nam thành
lập ban hòa giải nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình giải quyết tranh chấp bằng
con đường này.
Hình thức hoà giải phải có sự tham gia của bên thứ ba làm trung gian, có nhiệm
vụ giúp đỡ, hỗ trợ các bên trong quá trình đàm phán để nhanh chóng tìm ra giải pháp
thích hợp, Xem xét các văn bản pháp lý cao nhất về CK và TTCK từ trước đến nay cho
thấy, pháp luật luôn ghi nhận vai trò trung gian hào giải của Sở giao dịch CK. Trung
tâm giao dịch CK đối với những tranh chấp liên quan đến hoạt động giao dịch CK. Đây
là điểm đặc thù trong pháp luật về giải quyết tranh chấp trên TTCK ở Việt Nam nói
riêng và pháp luật Việt Nam nói chung.
Trên thế giới, tuỳ theo điều kiện cụ thể mỗi nước mà pháp luật có sự điều chỉnh khác
nhau nhưng xu hướng chung đều ghi nhận thương lượng, hoà giải là phương thức giải
quyết mang tính tự nguyện. Mỹ được coi là nước có TTCK lâu đời và phát triển nhất
hiện nay, trong đó phải kể đến thị trường giao dịch tập trung NYSE và thị trường giao
dịch OTC NASD. Quy tắc giải quyết tranh chấp tại hai thị trường này đều thừa nhận

nhà đầu tư, tổ chức thanh toán và tổ chức có CK giao dịch. Khi xảy ra tranh chấp, các
chủ thể này đều có quyền đề nghị trung tâm tiến hành hoà giải vì quy định nêu trên
không xác định rõ quyền đề nghị thuộc chủ thể nào. Nếu xem xét quy định của pháp
luật Việt nam về vai trò trung gian hòa giải của các tổ chức như Sở giao dịch CK, trung
tâm giao dịch Ck trong mối tương quan với pháp luật của các quốc gia thì đây là quy
định có tính kế thừa thành tựu lập pháp của các nước. Hầu hết các nước có TTCK phát
triển lâu đời hay vừa hình thành đều ghi nhận quy định trên. Bên cạnh đó pháp luật của
một số nước còn ghi nhận vai trò hòa giải các tranh chấp trên TTCK cho một số tổ chức
4
khác. Ví dụ: Luật CK Hàn Quốc quy định rõ về Ủy ban hòa giải TC về CK và thủ tục
hòa giải TC về CK….
3. Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài.
- Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là hình thức giải quyết tranh chấp thông
qua hoạt động của trọng tài viên (với tư cách là bên thứ ba độc lập) nhằm chấm dứt
xung đột bằng việc đưa ra các phán quyết có hiệu lực bắt buộc đối với các bên. Trên
thế giới, trọng tài được sử dụng phổ biến để giải quyết các tranh chấp trên thị trường
chứng khoán nói riêng và tranh chấp trong kinh doanh nói chung bởi tranh chấp luôn
được giải quyết tận gốc bằng phán quyết chung thẩm, có tính bắt buộc chung trong khi
thởi gian và chi phí không cao, thủ tục đơn giản, không cứng nhắc. Tuy nhiên khi đã
lựa chọn hình thức trọng tài, các bên đương nhiên mất quyền khởi kiện vụ tranh chấp ra
tòa án.
- Giải quyết tranh chấp trên TTCK tại trọng tài thương mại phải tuân theo trình
tự thủ tục luật định. Do pháp luật chuyên ngành không có quy định riêng nên theo quy
định chung của pháp luật tố tụng trọng tài, thời hiệu khởi kiện tranh chấp trên TTCK
nói riêng và tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương mại nói chung là 2 năm, kể từ
ngày xảy ra tranh chấp. Pháp luật cho phép các bên lựa chọn một trong hai hình thức
trọng tài để giải quyết tranh chấp, tại các trung tâm trọng tài hoặc hội đồng trọng tài do
các bên thành lập.
. Hiện nay, tại Viên Nam chưa tồn tại trung tâm trọng tài nào chuyên phân xử
tranh chấp trong lĩnh vực CK. Trong khi đó, trọng tài ở các nước có TTCK phát triển

thống tòa án trở nên quá tải, dẫn đến tăng lượng vụ tồn đọng, không kịp giải quyết, ảnh
hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
4. Giải quyết tranh chấp tại Tòa án.
Với mục đích tạo một mặt bằng thông thoáng về mặt thủ tục giải quyết tranh
chấp tại tòa án và hình thành một nền văn hóa tư pháp công bằng, lành mạnh thông qua
hoạt động xét xử, Quốc hội đã ban hành Bộ luật tố tụng dân sự 2005, quy tụ các thủ tục
tố tụng gần nhau vào thành một mối. Phạm vi điều chỉnh của Bộ luật không chỉ giới
hạn trong khuôn khổ các quan hệ pháp luật tố tụng dân sự mà còn mở rộng sang các
quan hệ tố tụng kinh tế, lao động, hôn nhân và gia đình. Do vậy, mọi tranh chấp xảy ra
trên TTCK đưa ra giải quyết tại tòa án tuân theo một trình tự tố tụng chung, thống nhất
trên cơ sở Bộ luật tố tụng dân sự.
Giải quyết tranh chấp tại tòa án là hình thức giải quyết tranh chấp theo đó một
bên bằng đơn kiện yêu cầu tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp và tòa án theo
6