Đề bài 8: Tìm hiểu về thực trạng giải quyết tranh chấp trong lĩnh
vực chứng khoán và đưa ra khuyến nghị để hạn chế và giải quyết tốt
các tranh chấp.
Bài làm:
A. LỜI MỞ ĐẦU.
Thị trường chứng khoán là một phương thức huy động vốn đầu tư trung
và dài hạn có hiệu quả và có ảnh hưởng rất lớn đến tình hình kinh tế xã hội
trong từng quốc gia và trên thế giới. Thị trường chứng khoán đòi hỏi một
trình độ tổ chức cao, có sự quản lý chặt chẽ trên cơ sở một hệ thống pháp lý
hoàn chỉnh. Trong lịch sử, thị trường chứng khoán đã nhiều lần bị khủng
hoảng do tác động của đầu cơ, lừa đảo, thông tin thất thiệt…và suy cho
cùng, công chúng đầu tư bị thiệt hại rất lớn. Vào những năm cuối thế kỷ 20,
môi trường quản lý thị trường chứng khoán của một quốc gia là một nhân
tố quyết định việc đầu tư vào các thị trường mới nổi. Quản lý nghiêm túc là
điều kiện tiên quyết để có được một thị trường chứng khoán hoạt động có
hiệu quả, trung thực và đáng tin cậy. Một thị trường chứng khoán được
quản lý tốt sẽ tác động đến việc nâng cao mạnh mẽ hiệu quả và độ an toàn
của thị trường, làm tăng tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài
nước trong việc thực hiện các mục tiêu chính của họ là tăng lợi nhuận,
giảm chi phí giao dịch và quản lý rủi ro.
Được coi là môi trường đầu tư kinh doanh phức tạp và nhạy cảm, số
lượng người tham gia đông đảo, giá trị đầu tư lớn cùng độ rủi ro cao, kéo
theo tính cạnh tranh gay gắt trong các mối quan hệ lợi ích được thiết lập
trên thị trường; do vậy, tranh chấp trong lĩnh vực chứng khoán là hiện
tượng tất yếu xảy ra. Tuy nhiên, việc xử lý, giải quyết những tranh chấp
trong lĩnh vực chứng khoán này như thế nào để có hiệu quả tốt nhất đang là
vấn đề gây nhiều tranh cãi.
Trong phạm vi bài viết này, em xin trình bày một số hiểu biết về thực
trạng giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực chứng khoán và một số khuyến
nghị để hạn chế và giải quyết tốt các tranh chấp này.
B. NỘI DUNG.

được ghi nhận trong các bản hợp đồng do các bên ký kết như hợp đồng bảo
lãnh phát hành chứng khoán, hợp đồng tư vấn chứng khoán…Nhóm thứ hai
bao gồm các quyền và lợi ích mặc nhiên phát sinh giữa các chủ thể tham
gia thị trường chứng khoán trên cơ sở quy định của pháp luật.
Thứ ba, về giá trị của tranh chấp. Không giống như việc xác định giá
của các hàng hóa giao dịch trên các loại thị trường thông thường, giá trị của
chứng khoán phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như thông tin thị trường, tâm
lý của nhà đầu tư, tình hình kinh tế, chính trị…và quan trọng hơn, giá
chứng khoán thường không ổn định. Do vậy, việc xác định giá trị của tranh
chấp (nếu có) phát sinh trên thị trường chứng khoán hoàn toàn không dễ
dàng nếu xuất phát từ thời điểm, tiêu chí đánh giá khác nhau. Nhìn chung,
các tranh chấp xảy ra trên thị trường chứng khoán thường liên quan đến
việc một bên bị thiệt hại do sự biến động giá chứng khoán có chủ ý từ bên
kia.
II. Cơ chế giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực chứng khoán.
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên có tranh chấp, đảm
bảo hoạt động ổn định của toàn thị trường, các tranh chấp cần được giải
quyết một cách kịp thời, đúng đắn. Giải quyết tranh chấp trên thị trường
chứng khoán là tổng hợp các cách thức, biện pháp do các bên tranh chấp áp
dụng trên cơ sở quy định của pháp luật nhằm loại bỏ xung đột về quyền và
lợi ích phát sinh trên thị trường chứng khoán.
Điều 131 Luật chứng khoán quy định: “Tranh chấp phát sinh trong
hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán tại Việt Nam có thể được
2
giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải hoặc yêu cầu trọng tài hoặc tòa
án giải quyết theo quy định của pháp luật”.
1. Giải quyết tranh chấp bằng thương lượng.
Thương lượng là việc các bên tranh chấp cùng nhau bàn bạc, trao đổi,
đấu tranh, nhân nhượng và thỏa thuận để đi đến thống nhất phương án giải
quyết xung đột. Đây là hình thức giải quyết tranh chấp không chính thức,

- Bước 1: Tiếp nhận đơn đề nghị hòa giải. Bên yều cầu hòa giải gửi đơn
đề nghị hòa giải và các chứng từ tài liệu cần thiết đến trung tâm. Trong thời
hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, trung tâm phải gửi bản sao đơn
cho bị đơn.
- Bước 2: Chuẩn bị hòa giải. Trong thời hạn 15 ngày, bị đơn phải gửi
văn bản trả lời chấp nhận hoặc không chấp nhận việc hòa giải. Trường hợp
bị đơn chấp nhận hòa giải, giám đốc trung tâm kí quyết định thành lập ban
3
hòa giải. Ban hòa giải tiến hành triệu tập trực tiếp hoặc yêu cầu các bên giải
thích bằng văn bản, cung cấp chứng cứ và tài liệu khác, ra quyết định đình
chỉ hòa giải trong một số trường hợp nhất định, ấn định thời gian địa điểm
diễn ra phiên hòa giải, gửi giấy triệu tập hòa giải cho các bên trước ngày
hòa giải ít nhất 15 ngày.
- Bước 3: Tiến hành hòa giải dưới sự chủ trì của trưởng ban hòa giải.
- Bước 4: Hòa giải kết thúc bằng việc ban hòa giải lập biên bản hòa giải
thành hoặc biên bản hòa giải không thành tùy theo kết quả của phiên hòa
giải. Việc thực hiện kết quả hòa giải hoàn toàn phụ thuộc vào ý chí tự
nguyện của các bên.
3. Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài.
Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là hình thức giải quyết tranh chấp
thông qua hoạt động của trọng tài viên (với tư cách là bên thứ ba độc lập)
nhằm chấm dứt xung đột bằng việc đưa ra phán quyết có hiệu lực bắt buộc
đối với các bên. Trọng tài được sử dụng phổ biến để giải quyết các tranh
chấp trên thị trường chứng khoán nói riêng và tranh chấp kinh doanh nói
chung bởi tranh chấp luôn được giải quyết tận gốc bằng phán quyết chung
thẩm, có tính bắt buộc chung trong khi thời gian và chi phí không cao, thủ
tục đơn giản, không cứng nhắc. Tuy nhiên, khi đã lựa chọn hình thức trọng
tài, các bên đương nhiên mất quyền khởi kiện vụ tranh chấp tại tòa án.
Theo quy định chung, trọng tài có thẩm quyền giải quyết một vụ tranh
chấp khi tranh chấp đó phát sinh trong hoạt động thương mại, tức là phát

đến tính khách quan trong công việc phân xử của họ.
Thời gian mở phiên họp do chủ tịch hội đồng trọng tài quyết định nếu
các bên không có thỏa thuận khác. Phiên họp không công khai, trong quá
trình hội đồng trọng tài giải quyết vụ tranh chấp, các bên có quyền làm đơn
yêu cầu tòa án cấp tỉnh nơi hội đồng trọng tài thụ lý áp dụng một số biện
pháp khẩn cấp tạm thời khi thấy quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm
hoặc có nguy cơ trực tiếp bị xâm hại. Hội đồng trọng tài ra quyết định dựa
trên nguyên tắc đa số và quyết định này có tính cưỡng chế thi hành như bản
án do tòa tuyên.
4. Giải quyết tại tòa án.
Giải quyết tranh chấp tại tòa án là hình thức giải quyết tranh chấp theo
đó một bên bằng đơn kiện yêu cầu tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh
chấp và tòa án theo thủ tục luật định sẽ đưa ra phán quyết có giá trị bắt
buộc thi hành đối với các bên. Lựa chọn hình thức này, các bên phải tuân
thủ trình tự thủ tục pháp lý phức tạp, thời gian bị kéo dài, công sức và chi
phí cao. Do vậy, giải quyết tranh chấp bằng toàn án chủ yếu trong trường
hợp các bên không đồng ý hòa giải, hòa giải không thành hoặc không thể
áp dụng hình thức trọng tài.
- Về thẩm quyền: Thẩm quyền của tòa án về giải quyết các tranh chấp
phát sinh trong quan hệ dân sự được pháp luật phân định theo vụ việc, theo
cấp tòa án, theo lãnh thổ và theo sự lựa chọn của nguyên đơn. Theo vụ
việc, căn cứ vào điều 29 BLTTDS, có thể xác định các tranh chấp trên thị
trường chứng khoán thuộc thẩm quyền của tòa kinh tế và tòa dân sự.
Thẩm quyền theo cấp của tòa án để giải quyết tranh chấp trên thị
trường chứng khoán. Căn cứ quy định tại điều 33,34 BLTTDS, tòa án cấp
tỉnh có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về mua bán chứng khoán giữa
các tổ chức, cá nhân có đăng kí kinh doanh và tranh chấp giữa công ti với
cổ đông hoặc giữa các cổ đông với nhau, không phụ thuộc vào dấu hiệu có
yếu tố nước ngoài trong tranh chấp. Các tranh chấp còn lại thuộc thẩm
quyền của tòa án cấp tỉnh nếu đương sự hay tài sản ở nước ngoài hoặc cần