Bộ LAO ĐộNG - THƯƠNG BINH Và Xã HộI
TổNG CụC DạY NGHề
Chủ biên - biên soạn:
Diệp minh hạnh - Hoàng thị lợi
Giáo trình
kiểm tra, bảo dỡng
Hệ thống phun xăng điện tử
NGHề: SửA CHữA ô tô
trình độ: cao

Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)
Hà Nội - 2008
1
114-2008/CXB/29-12/LĐXH
Mã số:
0122
1229



2
Tuyên bố bản quyền :
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình.
Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho
các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi
mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc sử
dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Tổng cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để
bảo vệ bản quyền của mình.

đợc hoàn thiện hơn, đáp ứng đợc yêu cầu của thực tế sản xuất của các doanh nghiệp
hiện tại và trong tơng lai.
Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống nhiên liệu phun xăng điện tử
đợc biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hớng thị trờng lao động; Tính hệ thống
và khoa học; Tính ổn định và linh hoạt; Hớng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu
vực và thế giới; Tính hiện đại và sát thực với sản xuất.
Giáo trình môđun Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống nhiên liệu phun xăng điện tử
cấp trình độ Cao đã đợc Hội đồng thẩm định Quốc gia nghiệm thu và nhất trí đa vào sử
dụng và đợc dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo ngắn hạn hoặc cho
công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo.
Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thức
trong hệ thống dạy nghề.
Ngày 15 tháng 4 năm 2008
Hiệu trởng
Bùi Quang Chuyện
3
4
giới thiệu về mô đun
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun:
Hiện nay trên nhiều loại ôtô sử dụng hệ thống phun xăng điện tử nhằm mục đích
để việc thải khí xả sạch hơn chống ô nhiễm môi trờng, tiêu hao nhiên liệu kinh tế hơn,
cải thiện khả năng tải Hệ thống phun xăng điện tử đợc sử dụng thay thế cho bộ chế
hoà khí bằng việc phun nhiên liệu điều khiển điện tử. Với mô - đun này sẽ giúp cho
những ngời lái xe và thợ sửa chữa ôtô một số kiến thức về hệ thống nhiên liệu phun
xăng điện tử để thực hiện việc kiểm tra, bảo dỡng thờng xuyên và kịp thời, đảm bảo
cho hệ thống nhiên liệu phun xăng điện tử phát huy đợc hiệu quả trong quá trình hoạt
động.

Bài Danh mục các bài học
Lý
thuyết
Thực
hành
Các hoạt
động
khác
Bài 1 Đại cơng về hệ thống phun xăng điện tử 6 16
Bài 2 Kiểm tra bảo dỡng máy tính và các bộ cảm
biến
8 20
Bài 3 Kiểm tra, bảo dỡng bầu lọc 3 8
Bài 4 Kiểm tra, bảo dỡng vòi phun xăng điện từ 5 16
Bài 5 Kiểm tra, bảo dỡng bơm xăng điện từ 4 12
Bài 6 Kiểm tra, bảo dỡng bộ điều áp 4 8
Cộng 30 807
S¬ ®å quan hÖ theo tr×nh tù häc nghÒ
8
HAR 01 01
Điện
kỹ thuật
HAR 01 19
SC-BD phần
cố định động cơ
HAR 01 18
Kỹ thuật về

HAR 01 23
SC-BD Hệ
thống làm mát
HAR 01 24
SC-BD Hệ thống
nhiên liệu xăng
HAR 01 25
SC-BD Hệ thống
nhiên liệu diêden
HAR 01 26
SC-BD Hệ thống
khởi động
HAR 01 27
SC-BD Hệ thống
đánh lửa
HAR 01 28
SC-BD Trang
thiết bị điện ô tô
HAR 01 29
SC-BD Hệ thống
truyền lực
HAR 01 30 SC-BD
Cầu chủ động
HAR 01 31
SC-BD Hệ thống
di chuyển
HAR 01 32
SC-BD Hệ
thống lái
HAR 01 33

Chẩn đoán
động cơ
HAR 02 12
Chẩn đoán
HT truyền
động ô tô
đoán hệ
thống
truyền
động ô
tô
HAR 02 14
SC-BD bộ
tăng áp
HAR 02 15
SC-BD Hệ
thống phun
xăng điện tử
HAR 02 16
SC-BD BCA
điều khiển bằng
điện tử
HAR 02 17
SC-BD HT
đ/khiển bằng
khí nén
Bằng
công nhân

bậc cao

điện tử: Môđun điều khiển điện tử, các bộ cảm biến, bầu lọc xăng, bơm xăng
điện tử, vòi phun xăng điện tử.
- Kiểm tra, bảo dỡng các bộ phận của hệ thống phun xăng điện tử.
3 . Thực tập tại xởng trờng về:
- Thực hành tháo lắp, kiểm tra, bảo dỡng các bộ phận của hệ thống phun xăng
điện tử.
4 - Tự nghiên cứu và làm bài tập về:
- Tài liệu tham khảo về các loại hệ thống phun xăng điện tử.
- Nêu đợc u, nhợc điểm của các loại hệ thống phun xăng điện tử thông dụng
hiện nay và nguyên tắc hoạt động của hệ thống.
10
Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun
Kiến thức:
- Trình bày đợc đầy đủ nhiệm vụ, cấu tạo và nguyên tắc hoạt động các bộ
phận của hệ thống nhiên liêu phun xăng điện tử.
- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm
tra, bảo dỡng các bộ phận của hệ thống nhiên liệu phun xăng điện tử.
Kỹ năng:
- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, đợc các chi tiết, bộ phận của hệ thống
phun xăng điện tử đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật
trong sửa chữa.
- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và đảm bảo chính
xác và an toàn.
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và thoáng có đủ
ánh sáng.
Thái độ:
- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật, an toàn và tiết kiệm trong
bảo dỡng.
- Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm bảo chất lợng và
đúng thời gian .

xăng điện tử trên động cơ, phát hiện h hỏng và thay thế đúng chủng loại.
Nội dung chính:
I. Khái niệm
II. Phân loại hệ thống phun xăng điện tử
1. Phun xăng một điểm
2. Phun xăng nhiều điểm
III. Sơ đồ cấu tạo và nguyên tắc hoạt động chung của hệ thống phun xăng điện tử
1. Sơ đồ cấu tạo
12
2. Nguyªn t¾c ho¹t ®éng
IV. Th¸o l¾p c¸c bé phËn cña hÖ thèng phun x¨ng ®iÖn tö.
13
học tại phòng chuyên môn hoá
I. khái niệm
Động cơ xăng sử dụng bộ chế hoà khí hay hệ thống phun xăng điện tử đều cung
cấp hỗn hợp khí với một tỷ lệ chính xác đến các xy lanh động cơ. Cả hai hệ thống đo l-
ợng khí nạp, mà thay đổi theo góc mở của bớm ga và tốc độ động cơ. Chúng đều
cung cấp một tỷ lệ nhiên liệu và không khí thích hợp đến các xy lanh động cơ phụ
thuộc vào lợng khí nạp. So với bộ chế hoà khí hệ thống phun xăng điện tử có u điểm
hơn, do mỗi xy lanh đều có một vòi phun và do lợng phun đợc điều khiển chính xác
bằng ECU theo sự thay đổi về tốc độ động cơ và tải trọng, nên có thể phân phối đều
nhiên liệu đến từng xy lanh. Hơn nữa tỷ lệ khí nhiên liệu có thể điều khiển tự do nhờ
ECU bằng cách thay đổi thời gian hoạt động của vòi phun tức là thay đổi khoảng thời
gian phun nhiên liệu. Vì các lý do đó mà hỗn hợp khí-nhiên liệu đợc phân phối đều
đến tất cả các xy lanh và tạo ra đợc tỷ lệ tối u. Hệ thống phun xăng điện tử có u điẻm
về mặt kiểm soát khí xả, lẫn tính năng về công suất.
Trên động cơ xăng lắp bộ chế hoà khí, từ bộ phận phun nhiên liệu đến các xy
lanh có một khoảng cách dài cũng nh có sự chênh lệch lớn giữa tỷ trọng riêng của
xăng và không khí, nên xuất hiện sự chậm trễ khi xăng vào xy lanh tơng ứng với sự
thay đổi của luồng khí nạp. Hơn nữa ở hệ thống phun xăng điện tử, vòi phun đợc bố trí

xăng đợc giảm, tuy nhiên kiểu
phun xăng này cung cấp một tỷ
lệ xăng-không khí không thống
nhất với nhau giữa các xy lanh
động cơ, giống khuyết điểm của
hệ thống cung cấp hỗn hợp bằng
bộ chế hoà khí.
2. Phun xăng nhiều điểm
Trên loại phun xăng nhiều điểm, mỗi xy lanh đợc trang bị một vòi phun xăng. Vòi
phun xăng đợc bố trí gần ở phía trớc xu páp hút (hình 1-3).
Ưu điểm của hệ thống phun xăng nhiều điểm:
Vòi phun
xăng
Xu páp
hút
Hình 1-2: Hệ thống phun xăng một điểm trang
bị hai vòi phun
Vòi phun xăng
Bầu lọc gió
Thân họng
b ớm ga
B ớm ga
15
Mỗi xy lanh một van phun xăng cung cấp một lợng khí hỗn hợp đều nhau và có
tỷ lệ xăng-không khí đồng nhất. Ưu điểm này giúp tiết kiệm nhiên liệu, tăng hiệu suất
động cơ, giảm hơi độc trong khí thải.
- Chế tạo ống góp hút đơn giản, không cần hệ thống sởi nóng ống góp hút.
Chuyển động của cánh bớm ga nhạy và nhanh hơn vì xăng đợc phun ra dới áp suất
ổn định. Hệ thống phun xăng đợc trang bị một bơm điện tạo ra áp suất đẩy xăng thoát
ra khỏi vòi phun xăng. Vì vậy hiện nay hệ thống phun xăng nhiều điểm đợc sử dụng

trở để làm ổn định hoạt động của vòi phun.
2. Nguyên tắc hoạt động
Khi động cơ hoạt động bớm ga mở ra không từ bên ngoài đi qua bầu lọc gió đến
các xy lanh sẽ qua cảm biến lu lợng gió, nó sẽ ấn mở tấm đo. Lợng không khí đợc
cảm nhận bằng độ mở của tấm đo, đồng thời nhiên liệu đợc nén lại nhờ bơm nhiên
liệu chạy bằng điện đi qua bầu lọc nhiên liệu, đến giàn phân phối để đến các vòi
phun. Mỗi xy lanh có một vòi phun, nhiên liệu đợc phun ra khi van điện từ của nó mở
ngắt quãng. Do có bộ ổn định áp suất giữ cho áp suất nhiên liệu không đổi nên lợng
Hình 1-4: Sơ đồ hệ thống phun xăng điện tử loại phun xăng nhiều điểm
17
nhiên liệu phun ra đợc điều khiển bằng cách thay đổi khoảng thời gian phun. Do đó
khi lợng khí nạp nhỏ, khoảng thời gian phun ngắn, còn khi lợng khí nạp lớn khoảng
thời gian phun dài hơn.
Cảm nhận lợng khí nạp bằng cách, bớm ga điều khiển lợng khí nạp vào động cơ.
Bớm ga mở lớn thì lợng khí nạp vào các xy lanh nhiều hơn. Khi tốc độ động cơ thấp l-
ợng khí nạp vào ít và tấm đo sẽ mở ra nhỏ. Khi tốc độ cao và tải nặng dòng khí nạp
vào sẽ lớn hơn và tấm đo mở rộng hơn.

Điều khiển lợng phun cơ bản. Lợng không khí cảm nhận tại cảm biến đo lu lợng
gió đợc chuyển hoá thành điện áp, điện áp này đợc gửi đến ECU nh một tín hiệu.
Tín hiệu đánh lửa sơ cấp theo số vòng quay của động cơ cũng đợc gửi đến ECU
từ cuộn dây đánh lửa. Sau đó ECU tính toán bao nhiêu nhiên liệu cần cho lợng khí đó
và thông báo cho mỗi vòi phun bằng thời gian mở van điện. Khi van điện của vòi phun
mở nhiên liệu sẽ đợc phun vào đờng ống nạp.
Thời điểm và thời gian phun. Tín hiệu từ cuộn đánh lửa chỉ thị số vòng quay của
động cơ và làm cho tất cả các vòi phun của động cơ sẽ đồng thời phun nhiên liệu tại
mỗi vòng quay của trục khuỷu (hoặc phun thành hai nhóm hay phun độc lập, tuỳ theo
từng loại). Động cơ 4 kỳ thực hiện các kỳ nap, nén, nổ và xả trong 2 vòng quay của
trục khuỷu. Khoảng thời gian của mỗi lần phun chỉ cần một nữa yêu cầu, do đó nó
phun 2 lần để cung cấp một lợng nhiên liệu chính xác cho quá trình cháy của một chu

phun
Bộ ổn
định
áp
suất
18
- Làm sạch bên ngoài các bộ phận của hệ thống phun xăng điện tử.
- Tháo các bộ phận của hệ thống phun xăng ra khỏi động cơ
- Làm sạch, kiểm tra bên ngoài các bộ phận của hệ thống phun xăng điện tử.
- Lắp lại các bộ phận của hệ thống phun xăng điện tử lên động cơ.
V- Câu hỏi và bài tập
1. Hệ thống phun xăng một điểm và hệ thống phun xăng nhiều điểm hệ thống
nào đợc sử dụng rộng rải trên ô tô ? Giải thích ?
2. Trên động cơ dùng hệ thống phun xăng điện tử, lợng phun nhiên liệu của các
vòi phun xăng phụ thuộc vào yếu tố nào ?Thực tập TạI xởng thực hành
i. mục đích yêu cầu
1. Mục đích:
- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp các bộ phận của hệ thống phun xăng điện từ
- Nhận dạng các bộ phận và vị trí lắp các bộ phận trên hệ thống.
2. Yêu cầu:
- Tháo lắp các bộ phận đúng quy trình, đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật
- Nhận dạng đợc các bộ phận và vị trí lắp đặt các bộ phận trên hệ thống phun
xăng điện tử.
- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác.
- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng.
3. Chuẩn bị:
a. Dụng cụ tháo lắp:

- Bơm nhiên liệu bố trí trên đờng dẫn nhiên liệu, tháo hai đầu nối ống dẫn
xăng, sau đó lấy bơm điện ra để đúng vị trí. Nếu bơm nhiên liệu bố trí bên trong thùng
chứa, tháo một đầu ống dẫn, tháo bơm và bộ lọc ra khỏi thùng chứa.
8. Tháo các rắc cắm điện nối đến các vòi phun trên động cơ.
- Chú ý: nhả khoá hãm trớc khi kéo rắc cắm ra
9. Tháo giàn phân phối và các vòi phun ra khỏi động cơ
- Yêu cầu chọn đúng dụng cụ tháo các bu lông bắt giữ giàn phân phối, nới
đều, đối xứng các bu lông. Tránh để rơi đệm cách nhiệt. Để đúng vị trí không làm biến
dạng đầu vòi phun.
10. Tháo các vòi phun ra khỏi giàn phân phối, sắp xếp đúng vị trí.
- Chú ý vòi phun lắp vào giàn phân phối có đệm tròn chữ o hơi chặt, khi tháo
kéo thẳng ra, giữ cẩn thận tránh làm rơi vòi phun.
21
11. Tháo máy tính ra khỏi vị trí lắp trên động cơ.
12. Tháo vỏ bảo vệ bên ngoài máy tính (nếu có), nhả khoá hãm trớc khi tháo vỏ.
13. Tháo rắc cắm điện ra khỏi máy tính
- Yêu cầu mở khoá hãm trớc khi tháo rắc cắm, giữ chắc chắn không để rơi
máy tính, hoặc va chạm với các bộ phận khác. Để riêng máy tính ở vị trí sạch sẽ khô
ráo.
14. Tháo các rắc cắm điện nối với các bộ cảm biến
- Nhả khoá hãm trớc, sau đó rút rắc cắm ra.
15. Tháo lần lợt các bộ cảm biến trên động cơ ra, sắp xếp đúng vị trí
- Yêu cầu chọn đúng dụng cụ tháo để không làm biến dạng các bộ cảm biến.
16. Làm sạch bên ngoài các bộ phận của hệ thống phun xăng điện tử .
- Cẩn thận, nhẹ nhàng không để rơi hoặc va chạm mạnh làm biến dạng các
bộ phận. Sau khi làm sạch sắp xếp các bộ phận đúng vị trí.
17. Tháo thùng nhiên liệu ra khỏi động cơ. Chọn đúng dụng cụ tháo.
b. quy trình lắp
Quy trình lắp hệ thống phun xăng điện tử (ngợc lại với quy trình tháo). Các bộ
phận sau khi đã đợc lau chùi sạch sẽ lần lợt lắp lại lên động cơ đảm bảo đúng yêu cầu

ít phụ thuộc vào độ dài thời gian van kim của vòi phun mở.
Hệ thống các bộ cảm biến trên động cơ có nhiệm vụ tìm, nhận biết tình hình và
chế độ hoạt động cụ thể của động cơ, sau đó báo lên ECU bằng các tín hiệu điện.
Các bộ cảm bién cùng với máy tính hình thành hệ thống điều khiển trung ơng.
Nhận đợc thông tin từ các bộ cảm biến, ECU đánh giá và xử lý thông tin, sau đó
ra lệnh cho hệ thống xăng cung cấp một lợng nhiên liệu chính xác, thích hợp cho chế
độ đang hoạt động của động cơ.
Những thông tin do bộ cảm biến ghi nhận về các chế độ hoạt động khác nhau
của động cơ gọi là các biến số đo. Ngợc lại các biến số đo là đặc trng của chế độ
động cơ đang vận hành.
Mục tiêu thực hiện:
Học xong bài này học viên có khả năng:
1- Phát biểu đợc nhiệm vụ, cấu tạo và nguyên tắc làm việc của máy tính và các
bộ cảm biến
2- Phát biểu đợc hiện tợng, nguyên nhân h hỏng, phơng pháp kiểm tra và bảo
dỡng máy tính và các bộ cảm biến.
3- Bảo dỡng máy tính và các bộ cảm biến đúng phơng pháp và đúng tiêu chuẩn
kỹ thuật do nhà chế tạo quy định.
Nội dung chính:
I. Nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên tắc làm việc của máy tính
II. Nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên tắc làm việc của các bộ cảm biến.
1- Bộ cảm biến lợng ô xy trong khí xả
2- Bộ cảm biến nhiệt độ động cơ
3- Bộ cảm biến nhiệt độ không khí nạp
4- Bộ cảm biến tốc độ vòng quay và ĐCT của động cơ
5- Bộ cảm biến áp suất của không khí nạp
6- Bộ cảm biến độ mở bớm ga
24
III. Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của máy tính và các bộ cảm biến
IV.Phơng pháp kiểm tra, bảo dỡng máy tính và các bộ cảm biến.

cung cấp cho khối chia tần số.
Khối tần số sẽ phân chia tín hiệu tần số thành hai tín hiệu cho mỗi chu kỳ công
tác của động cơ, không quan tâm đến số xy lanh của động cơ. Nh vậy mỗi vòng quay
của trục khuỷu mỗi vòi phun sẽ phun xăng ra một lần bất kể xu páp hút đang đóng
hay đang mở. Nếu xăng phun ra trong khi xu páp hút đang đóng thì dòng không khí sẽ
kéo lợng xăng này nạp vào xy lanh trong lần mở kế tiếp của xu páp. Điểm bắt đầu của
tín hiệu ra đồng thời là điểm bắt đầu phun xăng. Điện áp (tín hiệu) đến ECU.
Hình 2-1: Sơ đồ khối của bộ xử lý và điều khiển trung ơng ECU (T51 vẽ)
T
i
: Tín hiệu phun xăng đã hiệu chỉnh; T
p
: Thời l ợng phun xăng cơ bản;
n: Vận tốc trục khuỷu
Cuộn đánh lửa
L ợng
phun
cơ bản
Tín hiệu tốc
độ động cơ
Cảm biến l u l ợng
không khí
25