Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Việt Nam Học
---------------
TIỂU LUẬN GIỮA KỲ
TỤC THỜ CÚNG TỔ TIÊN
Sinh viên:
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
1. PHONG TỤC THỜ CÚNG LÀ GÌ?
Dân tộc Việt Nam rất trọng lễ, và trọng lễ thì ân nghĩa giữ phần quan
trọng.
Tổ tiên sinh ra ông bà, ông bà sinh ra cha mẹ, cha mẹ sinh ra mình. Người
con hiếu thảo biết ơn nghĩa sinh thành của cha mẹ, và đã hiếu với cha mẹ
phải hiếu với ông bà tổ tiên tức là nguồn gốc của mình.
Lúc ông bà cha mẹ còn sống, con cháu phải phụng dưỡng, phải tuân theo
những lời dạy bảo của bậc bề trên, phải lựa ý chiều chuộng các Người, phải
ăn ở sao cho các Người được hài lòng.
Ở Hàn Quốc có tục ngữ như “ Cây không có rễ cây không thể tồn tại
được, không có tổ tiên thì mình không thể tồn tại được”.
Khi các Người trăm tuổi, ngoài việc lo ma chay chôn cất, con cháu phải thờ
cúng các Người, cũng như thờ cúng tổ tiên về trước.
Thờ cúng tổ tiên là việc lập bàn thờ tại nhà và cúng bái trong những ngày
sóc vọng giỗ tết...
Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn, nước có nguồn mới bể rộng sông sâu,
thì con người ta phải có tổ tiên mới có thể có mình được. Bỏ tổ tiên không
thờ cúng cũng tức là quên nguồn gốc, huống chi ông bà là những người
sinh dưỡng cha me và cha mẹ là người sinh dưỡng mình (trích trong
"Phong tục thờ cúng trong gia đình Việt Nam" của Toan Ánh).
2. TỤC THỜ CÚNG XUẤT HIỆN TỪ KHI NÀO?

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
hành động của mình và mang tội bất hiếu.(Trích trong "Phong tục thờ cúng
trong gia đình Việt Nam" của Toan Ánh)
4. BÀN THỜ GIA TIÊN
Theo điều tra năm 1999 – 2000, hầu như nhà nào cũng thờ gia tiên
không kể trưởng thứ, cứ lập gia đình ra ở riêng là dành một chỗ trang trọng
nhất để thờ. Với những gia đình chưa có điều kiện kinh tế hoặc con thứ thì
cũng vẫn có một ban thờ (Ở thành phố thường bằng gử, treo trên tường,
hoặc đặt trên mặt tủ; Ở nông thôn thì có cả ban thờ bằng tre, gử, nhiều loại,
có bát hương, lọ hoa, ảnh hoặc tranh truyền thần) của ông bà hoặc bố mẹ.
Những nhà có điều kiện thì đóng mới hoặc mua bàn thờ đặt ở gian
trang trọng, câu đối, hoành phi. Bàn thờ gia tiên là nơi biểu hiện - vật thể
hoá những tình cảm, tránh nhiệm của thế hệ đang sống với các thế hệ trước
của gia đình (Gia tiên). Ngoài các ngày kỵ (Giỗ chạp), ngày một (Ngày
sóc), ngày rằm (Ngày vọng) trong tháng, các lễ tiết trong năm (Hàn thực,
Đoan ngọ, Trung thu, Tết Nguyên Đán) thì mọi vui buồn trong gia đình đều
được chủ nhà “báo cáo” với gia tiên về chứng giám, giàu có thì mâm cỗ,
khá chút thì hoa quả, đĩa xôi, chén rượu… nghèo thì nén hương, chén nước
sạch…
5. GIỖ CHẠP
Trong gia đình, việc cúng giỗ gia tiên, tổ tiên chỉ được thực hiện với
những người trong phạm vi từ bốn đời trở xuống (Người mà chủ gia đình
gọi là cụ, còn từ đời thứ 5 trở lên được giỗ chung trong phạm vi họ tộc hay
trong chi phái). Giỗ chạp, theo phong tục xưa chỉ diễn ra ở nhà con trai
trưởng - bậc trai trưởng. Những ngày giỗ, tuỳ theo tình hình kinh tế của nhà
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
trưởng mà cử bàn to hay nhỏ, nhiều hay ít.
Có một thực tế là không phải tất cả các gia đình đều có con trai hay
tất cả những con trai trưởng đều còn, trong những trường hợp như vậy, từ