GVHD:GS-TSKH Hoàng Kiếm HV: Huỳnh Thanh Việt – CH08


Đầu tiên, em xin chân thành cám ơn thầy GS-TSKH Hoàng Kiếm đã truyền đạt hết
sức nhiệt tình cho chúng em những kiến thức quý báu trong môn Phương pháp nghiên
cứu khoa học và tư suy sáng tạo để em hoàn thành đề tài này.
Em cũng xin gửi lời cám ơn chân thành đến các thầy cô trong trường Đại học Công
Nghệ Thông Tin đã tận tình giúp đỡ em trong thời gian học vừa qua.
Xin cảm ơn tất bạn bè đã và đang động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và
hoàn thành đề tài này.
TPHCM, ngày 04 tháng 05 năm 2014
Lớp CH08
Học viên thực hiện

2
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo

Cuộc sống của chúng ta luôn có rất nhiều vấn đề được đặt ra đòi hỏi ta cần phải
giải quyết. Vì vậy khi giải quyết một vấn đề trong cuộc sống hay giải một bài toán nào
đó, ta đều cần có một phương pháp lập luận , suy diễn một cách khoa học và sáng tạo để
vấn đề được giải quyết một cách nhanh chóng và triệt để nhất.
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo không chỉ áp dụng trong
toán học, trong tin học hay các vấn đề khoa học mà nó được dùng đến thường xuyên
ngay trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta.
Sau khi hoàn thành môn học Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng
tạo của thầy Hoàng Kiếm, em đã nắm bắt được một số kiến thức quan trọng. Sau đây em
xin trình bày một số vấn đề trong quá trình học tập nghiên cứu được và những vấn đề
diễn ra trong cuộc sống vận dụng kiến thức môn Phương pháp nghiên cứu khoa học và
tư duy sáng tạo để giải quyết, qua đó cho thấy tầm quan trọng của việc làm việc có sáng
tạo và khoa học trong cuộc sống.
3

II. ()*+,-(./(01234(
1. "5%6789
“ Mọi bài toán đều có thể chia ra thành một bài toán nhỏ hơn”. Đó là nguyên tắc
đầu tiên được nói đến. Có lẽ “nguyên tắc phân nhỏ” là nguyên tắc phổ biến nhất, dễ
hiểu nhất, do đó nó luôn được trình bày đầu tiên trong các nguyên tắc sáng tạo.
• Nguyên tắc phân nhỏ làm giảm sự phức tạp của một đối tượng
• Phân chia chúng thành những thành phần độc lập, nhờ đó có thể giải quyết
từng phần một một cách dễ dàng.
• Nguyên tắc phân nhỏ thường được sử dụng kết hợp với nguyên tắc “2_tách
khỏi”,”3_Phẩm chất cục bộ”,”5_kết hợp”,”6_vạn năng”…
 Ví dụ :
• Khi thiết kế một hệ thống mạng cho một công ty. Cần đưa ra các bước thực
hiện sơ bộ như : yêu cầu của khách hàng, sơ đổ cấu trúc tòa nhà, sơ đồ vật lý,
sơ đồ logic, phần cứng, phần mềm, kế hoạch thi công và chi phí của dự án.
Nhằm đáp ứng cho khách hàng về tổng quan của dự án.
• Khi tiến hành làm một project nào đó, cần phải phân tích thiết kế hệ thống
nhằm đưa ra các bước cần thực hiện sơ bộ, như là : khi xây dựng một trang
web trực tuyến cần phải đưa ra sơ bộ các yêu cầu như : hiện trang xây dựng
web, web trực tuyến có cần không, yêu cầu một trang web trực tuyến tốt là như
thế nào. Có các sơ đồ chức năng : Business Function Diagram,Sơ đồ dòng dữ
liệu DFD (Data Flow Diagram), Mô hình dữ liệu thực thể ERD (Entity
Relationship Diagram), Mô hình quan hệ và mô tả tiến trình…
2. "5%6':;7
Hầu như bất cứ một bài toán nào, một vấn đề nào trong thực tế cũng cần đến
nguyên tắc kết hợp.
• Kết hợp các đối tượng đồng nhất hoặc các đối tượng dành cho các đối tượng kế
cận.
• Kết hợp về mặt thời gian các hoạt động đồng nhất hoặc kế cận.
5
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo

các lớp chuyên tin tập trung vào lập trình, ngoài ra các lớp chuyên ban A
học tập trung các môn Toán, Lý, Hóa, chuyên ban C học Văn, Sử, Địa
4. "5%67=>?@&"
• Chuyển đối tượng có tính chất đối xứng thành không đối xứng ( nói chung
giảm bậc đối xứng)
• Giảm bậc đối xứng, ví dụ, chuyển từ hình tròn sang hình ôvan, hình vuông
sang hình chữ nhật
• Thủ thuật này rất có tác dụng trong việc khắc phục tính ì tâm lý, cho rằng các
đối tượng phải có tính đối xứng.
• Khi đối tượng chuyển sang dạng ít đối xứng hơn, có thể làm xuất hiện những
tính chất mới lới hơn. Ví dụ tận dụng hơn về nguồn tài nguyên, không gian …
• Nguyên tắc đối xứng, có thể nói là trường hợp riêng của 3. nguyên tắc phẩm
chất cục bộ.
 Ví dụ :
• Trong hội họa, đôi khi người ta sử dụng nguyên tắc đối xứng nhưng đôi khi
người ta lại sử dụng tính chất phản đối xứng tạo nên sự tương phản và khác
biệt cho bức họa.
• Kiểu biến số nguyên (byte, word, unsigned int) chỉ bao gồm các số nguyên
dương, không có tính đối xứng (có cả âm lẫn dương,như dùng kiểu integer hay
longint), nhưng trong thực tế rất nhiều lúc ta chỉ làm việc trên những số dương,
rõ rang khai báo kiểu này ta đã tiết kiệm được bộ nhớ và làm cho chương trình
trong sáng và linh động hơn
5. "5%6ABCDE
• Thực hiện trước sự thay đổi cần có, hoàn toàn hoặc từng phần, đối với đối
tượng.
• Cần sắp xếp đối tượng trước, sao cho chúng có thể hoạt động từ vị trí thuận
lợi nhất, không mất thời gian dịch chuyển.
 Ví dụ :
• Khi thiết kế một hệ thống mạng cho một công ty. Cần đưa ra các bước thực
hiện sơ bộ như : yêu cầu của khách hàng, sơ đổ cấu trúc tòa nhà, sơ đồ vật lý,

tượng thứ ba
• Một đối tượng chuyển động xuyên suốt bên trong đối tượng khác.
8
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
 Ví dụ :
• Các hacker hay lợi dụng việc gửi những email có virus nhằm tấn công các nạn
nhân.
• Để tạo hệ thống mạng ảo trong một máy tính, ta có thể cho chạy các máy ảo
bên trong các máy thật.
• Hệ điều hành của các microsoft luôn có chứa các soft nhỏ, cần thiết như :
paint, notepad, calculator…
• Các server mail, web server… luôn được đặt trong một vùng an toàn, vùng
DMZ. Đảm bảo dữ liệu, hạn chế các cuộc tấn công của hacker.
8. "5%6BL7M75N
• Thay vì sử dụng những cái không được ph‚p, phức tạp, đắt tiền, không tiện lợi
hoặc dễ vỡ, sử dụng bản sao.
• Thay thế đối tượng hoặc hệ các đối tượng bằng bản sao quang học (ảnh, hình
vẽ) với các tƒ lệ cần thiết.
• Nếu không thể sử dụng bản sao quang học ở vùng bi„u kiến (vùng ánh sáng
nhìn thấy được bằng mắt thường), chuyển sang sử dụng các bản sao hồng
ngoại hoặc tử ngoại.
 Ví dụ :
• Các hệ điều hành luôn cung cấp cơ chế sao ch‚p (copy) data,
• Từ các bản vẽ, bản in mạch, các công ty phần cứng có thể tạo ra các sản phẩm
như phần cứng, các board mạch…như nhau .
9. "5%67OPQRDE
• Nguyên tắc phẩm chất cục bộ là chuyển đối tượng (hay môi trường bên ngoài,
tác động bên ngoài) có cấu trúc đồng nhất thành không đồng nhất.
• Các phần khác nhau của đối tượng phải có các chức năng khác nhau và mỗi
phần của đối tượng phải có các điều kiện thích hợp nhất với công việc.

việc xong thì ra ăn. Đến khi làm việc đã khá mệt mỏi Newton thấy đói bụng và
mò ra bàn ăn. Đến lúc thấy trên bàn ăn còn bát đĩa vẫn chưa rửa Newton nghĩ
bụng " Mình đãng trí thật . Mình đã ăn rồi mà không nhớ " Sau đó Nuiton
đi vào trong phòng và làm việc tiếp.
11."5%6TMJUNV
• Sử dụng các con lăn, viên bi, hình xoắn.
• Chuyển sang chuyển động quay, sử dụng lực ly tâm.
• Việc tạo ra các chuyển động quay trong kỹ thuật không khó, nên các công cụ
làm việc muốn cơ khí hóa được tốt, cần chuyển sang dạng tròn, trụ, cầu.
10
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
 Ví dụ :
• Các hội nghị liên hiệp quốc ngồi bàn oval để thể hiện vai trò của các nước trên
thế giới là bình đẳng như nhau.
• Không phải ngẫu nhiên mà các đĩa dữ liệu DVD, CD, VCD được chế tạo thành
hình tròn. Nó nhằm mục đích ghi dữ liệu trên trừng track
12."5%67=J" W;"
• Gây ứng suất trước đối với đối tượng để chống lại ứng suất không cho ph‚p
hoặc không mong muốn khi đối tượng làm việc (hoặc gây ứng suất trước để
khi làm việc sẽ dùng ứng suất ngược lại).
• Từ “ứng suất” cần phải hiểu theo nghĩa rộng, không chỉ đơn thuần là sự n‚n, sự
k‚o căng cơ học … mà bất kỳ lọai ảnh hưởng , tác động nào.
• Nguyên tắc này thường dùng cùng với 10. Nguyên tắc thực hiện sơ bộ,
11.Nguyên tắc dự phòng , nó phản ánh sự thống nhất của quá khứ, hiện tại và
tương lai.
 Ví dụ :
• Để chuẩn bị cho những cuộc tranh đấu thì phải tập trận trước để chuẩn bị tinh
thần và kỹ năng để đối kháng với k„ thù, có như vậy mới có niềm tin và sức
mạnh để vượt qua được k„ thù.
• Trong thương trường, trước khi bàn với đối tác làm ăn cũng phải chuẩn bị tình

cần sử dụng các vật liệu mớI, các hiệu ứng mớI, cách tổ chức mới …
• Tinh thần chung của nguyên tắc này là cảnh giác và chuẩn bị biện pháp đối phó
từ trước.
 Ví dụ :
• Trong các công ty lớn hoạt động không thiểu thiếu điện. Ví dụ như Bưu chính
viễn thông hay Ngân hàng thường có máy phát điện để đề phòng trường hợp
mất điện thì mọi hoạt động kinh doanh vẫn có thể diễn ra bình thường.
• Trong tin học, chúng ta khi làm bài cần phải lưu lại sau một khoảng thời gian
chứ không thể để làm xong bài mới lưu vì nếu mất điện đột ngột sẽ mất tất cả
công sức bỏ ra từ đầu.
• UPS : Dùng cho việc dự phòng khi cúp điện đột ngột, thì lúc đó máy vẫn làm
việc bình thường trong một khoảng thời gian nhật định nào đó đủ để chúng ta
có những thao tác : Như lưu dữ liệu, tắt máy đúng qui trình … tránh những lỗi
gây ra do tắt máy đột ngột.
16."5%6>="W;
12
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
• Thay vì hành động theo nhu cầu của bài toán, hành động ngược lại (ví dụ
không làm nóng mà làm lạnh đối tượng).
• Làm phần chuyển động của đối tượng (hay mội trường bên ngoài) thành đứng
yên và ngược lại phần đứng yên thành chuyển động.
• Lật ngược đối tượng
• Việc x‚t khả năng lật ngược vấn đề, trên thật tế là xem x‚t “nửa kia” của hiện
thực khách nhằm mục đích tăng tính bao quát, toàn diện, đầy đủ và khắc phục
tính ì tâm lý.
• Về mặt suy nghĩ, khi giải bài toán cho trước (bài toán thuận), người giải nên
xem x‚t giải quyết bài toán ngược và khả năng đem lại lợi ích của việc giải
ngược trong những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể nào, để tận dụng nó.
 Ví dụ :
• Trong việc giải bài toán về chu trình Halmiton. Không có một nguyên tắc hay

• Dữ liệu số trong một bài toán với các kiểu như Integer, Real, có thể linh
động chuyển sang kiểu String.
18."5%6BAY>E"C
• Làm cho đối tượng dao động
• Nếu đã có dao động tăng tần suất dao động
• Sử dụng tần số cộng hưởng
• Thay vì sử dụng các bộ phận rung cơ học, dùng các bộ rung áp điện
• Sử dụng siêu âm kết hợp với trường điện từ.
 Ví dụ :
• Người ta phát minh ra cách để làm sạch 100% các ống dẫn khi nói chung bằng
cách dùng sóng hạ âm để chải sạch các chất đọng, hồ bóng. Để làm được điều
đó, người ta đưa vào bên trong ống khói máy phát sóng hạ âm và ống thổi
không khí n‚n.
• Công ty “ Piezo Electric Production” (Mỹ) chế tạo ra loại quạt dùng làm nguội
các mạch điện. Quạt gồm nhiều bản mỏng xếp lại và được giữ chặt một phía.
Người ta làm dao động các bản này nhờ các tinh thể áp điện. Khác với các loại
quạt dùng động cơ, loại quạt này chỉ tiêu thụ vài milioat năng lượng đủ làm tản
vài oát nhiệt lượng.
19."5%6"=<>E"I:KZI[K
• Nếu như khó nhận 100% hiệu quả cần thiết, nên nhận ít hơn hay nhiều hơn
“một chút”. Lúc đó bài toán có thể trở nên đơn giản hơn.
14
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
• Từ “một chút“ở đây phải hiểu linh động, không nhất định phải quá nhỏ,
“không đáng kể”, miễn sao bài toán trở nên dễ giải hơn.
• Tinh thần chung của nguyên tắc này là không nên quá cầu toàn, chờ đợi các
điều kiện lý tưởng.
• Về cách tiếp cận, nếu giải chính bài toán thì quá khó, khi đó ta có thể giảm bớt
yêu cầu để bài toán dễ giải hơn, mặc dù kết quả không hoàn toàn như mong
muốn.

(hay sắp xếp) các đối tượng trên mặt phẳng sẽ đơn giản hóa khi chuyển sang
không gian (ba chiều).
• Chuyển các đối tượng có kết cấu một tầng thành đa tầng
• Đặt đối tượng nằm nghiêng
• Sử dụng mặt sau của diện tích cho trước
• Sử dụng các luồng ánh sáng tới diện tích bên cạnh hoặc tới mặt sau của diện
tích cho trước.
• Từ “chiều” cần hiểu theo nghĩa rộng, không chỉ là chiều trong không gian
• “Chuyển chiều “ phản ánh khuynh hướng phát triển, thấy rõ nhất trong các lĩnh
vực xây dựng, giao thông vận tảI, không gian toán học, vật lý tinh thể, cấu trúc
các hợp chất …
 Ví dụ :
• Trong vật lý, có thể chọn gốc tọa độ tại điểm bắt đầu chuyển động để giải một
bài toán, tuy nhiên, có nhiều bài toán không chọn gốc tọa độ là điểm khởi đầu
mà chọn điểm chính giữa hoặc cách điểm bắt đầu một khoảng cách nào đó
• Phần mềm Autocad 3D : Áp dụng “chuyển chiều” từ 2D (bản vẽ tay trên giấy,
trên máy tính 2D) đã cải thiện đáng kể cho công việc thiết kế của các kiến trúc
sư, kỹ sư xây dựng do họ có thể quan sát ở mọi góc độ như thực tế và rất dễ
chỉnh sửa…
22."5%6 %R<<>E"V_
• Thực hiện công việc một cách liên tục (tất cả các phần của đối tượng cần luôn
làm việc ở chế độ đủ tải).
• Khắc phục vận hành không tải và trung gian
• Chuyển chuyển động tịnh tiến sang chuyển động quay.
• Máy móc sinh ra là để làm việc và đem lại lợi ích, vậy phải cải thiện sao cho
đến từng bộ phận của máy đều hoạt động đem lại lợi ích ở mức cao nhất nếu có
thể. Điều này thể hiện ở việc tăng năng suất, hiệu quả, tiết kiệm thời gian, tăng
tính tương hợp, độ bền, tuổi thọ …
16
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo

có dính líu đến các hoạt động bất hợp pháp.
24."5%6`7=a
17
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
• Thiết lập quan hệ phản hồi
• Nếu có quan hệ phản hồI, hãy thay đổi nó
• quan hệ phản hồi là khái niệm rất cơ bản của điều khiển học, có phạm vi ứng
dụng rất rộng. Có thể nói ở đậu có sự điều khiển (quản lý, ra quyết định) , ở đó
cần chú ý tới quan hệ phản hồi và hoàn thiện nó.
 Ví dụ :
• Trong kinh doanh, cung và cầu là hai vấn đề liên quan mật thiết và mang tính
phản hồi với nhau. Nhu cầu người dùng càng nhiều thì nhà sản xuất càng phải
sản xuất nhiều để tăng lợi nhuận. Tuy nhiên nếu sản xuất dư thừa tức là cung
lớn hơn cầu thì sẽ bị thua lỗ.
• Trong tin học, quy tắc phản hồi được áp dụng trong việc gửi mail. Bất kỳ một
dịch vụ mail nào cũng sẽ gửi mail phản hồi lại cho bạn nếu mail đó bị lỗi
không gửi tới người nhận được. Ngoài ra còn có dịch vụ đăng ký xem mail của
mình đã được xem hay chưa
25. "5%6"85&"@QBCDE
• Gây ứng suất trước đối với đối tượng để chống lại ứng suất không cho ph‚p
hoặc không mong muốn khi đối tượng làm việc (hoặc gây ứng suất trước để
khi làm việc sẽ dùng ứng suất ngược lại).
• Nếu theo điều kiện bài toán cần thực hiện tác động nào đó, cần thực hiện phản
tác động trước
 Ví dụ :
• Trong tin học, để có được những phát minh sáng chế, người ta phải nghĩ tới nó
trước, nghĩ tới những điều không thể để quyết tâm thực hiện những cái có thể.
Ví dụ như nếu không vì thương cha tính toán vất vả, Pascal muốn phát minh ra
một máy tính để tính toán thì ngày nay chúng ta sẽ khá vất vả trong việc tính
toán các con số khổng lồ.

• Hoặc trong bài lập trình, khi muốn thoát ra khỏi chương trình một cách nhanh
nhất khi đã x‚t hết các điều kiện ta dùng lệnh break
28.5:BC>aM':QNC
• Sử dụng điện trường, từ trường và điện từ trường trong tương tác đối với đối
tượng.
• Chuyển các trường đứng yên sang chuyển động, các trường cố định sang thay
đổi theo thời gian, các trường đồng nhất sang có cấu trúc nhất định.
• Sử dụng các trường kết hợp với các hạt sắt từ.
• Nguyên tắc này phản ánh khuynh hướng phát triển : những gì trước đây và
bây giờ còn là “cơ học” sẽ chuyển thành không cơ học (dùng điện,từ, điện từ,
ánh sáng…).
19
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
 Ví dụ :
• Ngày xưa người ta chế tạo đồng hồ hoạt động bằng cách lên dây cốt, còn bây
giờ trên thị trường đa số là các mặt hàng đồng hồ điện tử.
• Trước đây tàu hỏa chạy trên động cơ hơi nước, còn bây giờ thì chạy bằng xăng
dầu.
• Ngày xưa người ta chỉ lưu trữ sách bằng cách ch‚p vào sách, còn bây giờ đã có
ebook và ổ cứng, CD, USB để lưu dữ liệu.
• Trước kia có máy đánh chữ cơ học rất khó sử dụng, nếu đánh sai thì sẽ phải bỏ
đi và đánh lại từ đầu. Còn bây giờ việc đánh máy trên máy vi tính và in trở nên
dễ dàng và tiện ích hơn rất nhiều.
29.3XYR"<':Q'_F! 9"
• Thay cho các phần đối tượng ở thể rắn, sử dụng các chất khí và lỏng : nạp khí,
nạp chất lỏng, đệm không khí, thủy tĩnh, thủy phản lực.
• Thủ thuật này đòi hỏi người giải phải có những kiến thức cần thiết về các chất
khí và lỏng, vận dụng các hiệu ứng cần thiết, liên quan đến các chất khí và
lỏng trong các bài toán của mình.
• Sử dụng các kết cấu khí và lỏng, trên thực tế là khai thác những nguồn dự trữ

31.3XYR"<Fc ^ d
• Làm cho đối tượng có nhiều lỗ hoặc sử dụng thêm những chi tiết nhiều lỗ
(miếng đệm, tấm phủ …)
• Nếu đối tượng đã có nhiều lỗ, sơ bộ tẩm nó bằng chất nào.
• Vật liệu nhiều lỗ có nhiều ưu điểm như nhẹ, cách nhiệt, cách âm tốt, tiết kiệm
nguyên liệu, có thể dùng làm các thiết bị lọc, có thể tích nhỏ nhưng tống diện
tích các lỗ rất lớn …
• Nguyên tắc này thường dùng với các nguyên tắc như : 2. Nguyên tắc tách
khỏI, 3. Nguyên tắc phẩm chất cục bộ, 5. Nguyên tắc kết hợp …
Ứng dụng :
• Những chiếc rổ đựng rau quả thường có nhiều lỗ để ể tránh bị ứ nước, rau quả
đỡ bị hỏng, những chiếc đệm dùng cho cả 4 mùa, bề mặt của đệm có các lỗ
tròn nhỏ được phân bố đều, rộng khắp giúp gia tăng sự thông thoáng…
• Bao để laptop không chế tạo kín mà có nhiều lỗ nhỏ nhằm để không khí thông
vào, có thể giảm nhiệt lượng của máy.
• Máy laptop chế tạo phần dưới có nhiều lỗ nhỏ nhằm giúp cho máy tính không
bị nóng, giảm nhiệt độ của các bộ phận trong máy.
32."5%65>eP!B6
• Thay đổi màu sắc của đối tượng hay mội trường bên ngoài
• Thay đổi độ trong suốt của đối tượng hay môi trường bên ngoài.
21
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
• Để có thể quan sát được những đối tượng hay những quá trình, sử dụng các
chất phụ gia màu, huỳnh quang.
• Nếu các chất phụ gia đó đã được sử dụng, dùng các nguyên tử đánh dấu.
• Sử dụng các hình vẽ, ký hiệu thích hợp.
• Trong năm giác quan của con người thì thị giác đóng vai trò quan trọng nhất.
Hơn 90% thông tin nhận được từ thế giới bên ngoài thông qua giác quan này.
• Màu sắc có nhiều tránh việc chỉ dùng một màu nào đó. Cần quy ước mội loại
màu ứng với cái gì, trên cơ sở đó dễ bao quát, xử lý thông tin nhanh.

chương trình thì file temp cũng biến mất.
34."5%6>a"Q
• Những đối tượng, tương tác với các đối tượng cho trước, phải được làm từ
cùng vật liệu (hoặc từ vật liệu gần về các tính chất) với các vật liệu để tạo đối
tượng cho trước.
• Từ “đồng nhất” phải hiểu theo nghĩa rộng, không đơn thuần đồng nhất về mặt
vật liệu, như nghĩa đen của nguyên tắc này có thể hiếu là, phải làm sao đảm
bảo và tính tương hợp giữa những đối tượng tương tác với đối tượng cho trước.
• Để tạo sự tương hợp, trước hết phải chú ý khai thác những nguồn dự trữ có
sẵn trong đối tượng đặc biệt là những nguồn dự trữ trời cho không mất tiền.
 Ví dụ :
• Trong y học, phải truyền máu của những người có nhóm máu giống nhau thì
mới truyền được.
• Khi thay ram hoặc nâng cấp ram cho máy tính, phải chọn loại ram giống nhau
mới có thể thay được.
• Các cửa sổ trong window đều có chung một cấu trúc là có nút Minimize,
Maximize và Exit.
35.3XYR"5]7
• Sử dụng các hiện tượng, nảy sinh trong các quá trình chuyển pha như thay đổi
thể tích, tỏa hay hấp thu nhiệt lượng …
 Ví dụ :
• Người ta tiết kiệm điện bằng cách sử dụng năng lượng mặt trời, làm nóng nước
trong bồn chứa.
• Người Đức chế tạo ra một loại keo làm sạch đĩa, ngay cả những khe nhỏ nhất.
Khi dán lớp keo này lên đĩa, đợi khô và bóc ra sẽ làm cho đĩa sạch bụi bẩn và
khi nghe sẽ trở nên dễ chịu hơn.
36.3XYR"BAg
• Sử dụng sự nở hay co nhiệt của các vật liệu
23
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo

“ khai thác các nguồn dự trữ có sẵn trong đối tượng”.
 Ví dụ :
• Các loại thực phẩm tươi sống như đồ biển, hoa quả nếu giữ ở nhiệt độ thấp
hoặc làm đông lạnh sẽ để được lâu, do đó, người ta chế tạo tủ lạnh và tủ đông
thức ăn nhằm bảo quản thực phẩm
24
Phương pháp nghiên cứu khoa học và tư duy sáng tạo
• Trong tin học, phần mềm Yodm3D thay đổi trạng thái màn hình destop bằng
cách nhấn tổ hợp các phiếm, mà hình sẽ xoay theo các chiều khác nhau, hoặc
có thể thu to, nhỏ lại trông rất đẹp mắt.
39.3XYR"<Fc ;7!
• Chuyển từ các vật liệu đồng nhất sang sử dụng các vật liệu hợp thành
(composite). Hay nói chung, sử dụng các loại vật liệu mới.
• Hướng nghiên cứu, chế tạo các loại vật liệu mới, có những tính chất độc đáo,
thõa mãn các nhu cầu phát triển luôn mang tính thời sự. Các vật liệu hợp thành,
do tạo được tính hệ thống mới, càng ngày càng sử dụng rộng rãi trong kỹ thuật
và đời sống.
• Tinh thần chung của nguyên tắc này là chú ý đến tính hệ thống ( tính chất
không thể quy về thành tính chất của từng yếu tố riêng l„) và tính ích lợi. Cần
khai thác những nguồn dự trữ có sẵn, bằng cách thay đổi cách sắp xếp, tổ chức
lại nhằm đạt được những tính chất mới.
 Ví dụ :
• Th‚p là hợp kim của Sắt và Cacbon với hàm lượng Cacbon khoảng 0.01 – 2%.
40.5>e>EJC
• Thay môi trường thông thường bằng môi trường trung hòa.
• Thực hiện quá trình trong chân không.
• Thay đổi độ trơ có thể dùng giải quyết các mâu thuẫn như ít mà nhiều, nhỏ mà
lớn
 Ví dụ :
• Các loại bóng đèn được hút chân không hoặc bơm các khí trơ để tránh ảnh