1
LỜI MỞ ĐẦU
Ngân hàng thương mại (NHTM) là một sản phẩm được hình thành và phát
triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người, nhưng không giống với
nhiều sản phẩm khác, xét về bản chất các hành vi mà nó ứng xử, người ta coi
NHTM như là một sản phẩm xã hội một ngành công nghiệp dịch vụ với tính
cộng đồng và tính nhân văn rất cao, chằng chịt vô số các mối liên hệ với
đông đảo công chúng, không chỉ trải rộng phạm vi toàn quốc gia mà còn lan
tỏa trong phạm vi quốc tế. Cũng không giống như các tổ chức khác, NHTM
một định chế tài chính trung gian luôn phải kinh doanh bằng tiền của người
khác. Do vậy, vấn đề quan trọng đặt ra là hiệu quả hoạt động của các
NHTM. Hoạt động tín dụng ở mọi thời kì luôn chiếm vị trí quan trọng bậc
nhất trong việc đóng góp vào phần lợi nhuận của ngân hàng. Nhưng lợi
nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn, hoạt động tín dụng của ngân hàng luôn
phải đối mặt với hàng loạt các khó khăn, trong đó phải kể đến rủi ro nợ quá
hạn.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng ngừa rủi ro trong hoạt
động tín dụng ngân hàng mà chủ yếu là hạn chế rủi ro nợ quá hạn, do vậy mà
em đã lựa chọn đề tài: “Tìm hiểu thực trạng và đề xuất một số giải pháp
kiến nghị phòng ngừa nợ quá hạn tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát
Triển Nông Thôn Hà Nội“
Nợ quá hạn thường xảy ra trong hoạt động cho vay bảo lãnh song trong
2
pham vi đề tài, em xin chỉ đi sâu nghiên cứu nợ quá hạn trong hoạt động
cạngho vay.
BỐ CỤC CHUYÊN ĐỀ GỒM:
− Lời mở đầu
− Chương I : NHTM và Nợ quá hạn ở các NHTM
− Chương II : Thực trạng Nợ quá hạn tại NHNo & PTNT TP Hà Nội
− Chương III: Một số kiến nghị và giải pháp phòng ngừa nợ quá hạn tại
NHNo &PTNT TP Hà Nội

cho vay với thời hạn và điều kiện khác nhau nhằm thu lợi nhuận tối đa trên
cơ sở đảm bảo khả năng thanh khoản của ngân hàng với mục đích cuối cùng
là an toàn và sinh lời.
- Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ: để đảm bảo chi phí lưu thông và tăng độ
an toàn, thuận tiện cho các doanh nghiệp trong quan hệ kinh doanh, ngân
hàng thực hiện dịch vụ thu chi hộ và thực hiện các dịch vụ thanh toán khác
do Ngân hàng nhà nước (NHNN) quy định. Ngoài ra ngân hàng còn thực
hiện các dịch vụ ngân quỹ là dịch vụ thu phát tiền mặt cho khách hàng, đồng
thời tổ chức và tham gia các hệ thống thanh toán nội bộ và hệ thống thanh
toán liên ngân hàng trong nước và quốc tế.
Hoạt động này ngoài việc đem lại thu nhập cho ngân hàng còn có tác dụng
thu hút khách hàng gửi tiền vào tài khoản ngân hàng, từ đó thu hút khách
hàng cho các hoạt động tài chính.
- Các hoạt động khác: để tạo lợi thế kinh doanh cũng như tận dụng mọi khả
năng vốn có của mình, NHTM ngoài các hoạt động cơ bản trên còn thực
hiện các hoạt động khác như góp vốn cổ phần, tham gia thị trường tiền tệ,
kinh doanh ngoại hối và vàng, nghịêp vụ uỷ thác và đại lý, tư vấn cùng các
dịch vụ khác có liên quan đến hoạt động ngân hàng theo quy định của pháp
luật.
II- Tín dụng ngân hàng
1- Khái niệm: Tín dụng là quan hệ vay mượn vốn lẫn nhau dựa trên sự tin
tưởng số vốn đó sẽ được hoàn lại vào một ngày xác định trong tương lai. Có
thể định nghĩa một cách đầy đủ như sau: tín dụng là quan hệ chuyển nhượng
tạm thời một lượng giá trị (dưới hình thái tiền tệ hay hiện vật) từ người sở
hữu sang người sử dụng để sau một thời gian nhất định thu hồi về một lượng
giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu.
2- Vai trò của tín dụng ngân hàng:
- Thoả mãn nhu cầu của khách hàng thiếu vốn trên thị trường:
Trong nền kinh tế thị trường, vốn tự có của hầu hết các doanh nghiệp cũng
như nguồn vốn của các tổ chức xã hội, dân cư đều nhỏ hơn so với nhu cầu sử

hoạt động sản xuất kinh doanh. Chính mục đích vay có ảnh hưởng đến chất
lượng của các khoản vay. Để được vay vốn bên đi vay phải giải trình với
ngân hàng về mục đích vay vốn, kế hoạch vay vốn, số vốn vay, kế hoạch sản
xuất kinh doanh.
- Hoàn trả nợ gốc và lãi tiền vay đúng thời hạn đã thoả thuận:
Thực hiện vai trò trung gian của mình, ngân hàng vừa là người đi vay vừa là
người cho vay. Với tư cách là người đi vay, ở quan hệ này ngân hàng thực
hiện các hành vi giao dịch cho chính bản thân mình. Bởi vậy ngân hàng có
trách nhiệm trả tiền cho người gửi cả gốc và lãi. Với tư cách là người cho
vay, ngân hàng có quyền quyết định cho người khác vay và yêu cầu người đi
vay trả cả gốc lẫn lãi đúng thời hạn.
III- Nợ quá hạn
1- Khái niệm:
Hoạt động tín dụng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài sản của NHTM
và đem lại phẩn lớn thu nhập cho các NHTM. Do vậy một trong những
phương hướng hoạt động cơ bản của ngành ngân hàng trong giai đoạn hiện
nay là nâng cao chất lượng tín dụng, giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống thấp.Trong
quan hệ tín dụng việc phát sinh nợ quá hạn là điều không thể tránh khỏi.
Nhưng nợ quá hạn phát sinh vượt quá tỷ lệ cho phép sẽ dẫn đến tình trạng
mất khả năng thanh toán của NHTM. Vậy thế nào là nợ quá hạn?
“Khi hết hạn trả nợ hoặc hết hạn cho vay, nếu khách hàng không có khả
năng trả nợ thì số nợ đến hạn phải chuyển sang nợ quá hạn và khách
hàng phải chịu lãi suất nợ quá hạn đối với số tiền trả chậm”.

Tổng số tiền quá hạn
Tỷ lệ nợ quá hạn (%) = x 100
Tổng dư nợ
Công thức này phản ánh, nếu tỉ lệ NQH của ngân hàng ở mức cao thì chứng
tỏ hoạt động kinh doanh của ngân hàng chưa được hiệu quả, chất lượng tín
dụng chưa được tốt và ngược lại.

- Nguyên nhân bao trùm là sự biến động về kinh tế: Việt Nam mới chuyển từ
nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường, tuy có học hỏi được nhiều
kinh nghiệm của các nước đi trước song không thể tránh được hết những sai
lầm của các bước đi ban đầu. Hoạt động trong cơ chế thị trường, đặc biệt là
trong giai đoạn chuyển đổi này chứa đựng nhiều rủi ro tất yếu không tránh
khỏi có những doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, phá sản dẫn đến tình trạng NQH
đối với ngân hàng.
- Quy định phát triển của nền kinh tế mang tính chu kỳ: Lúc thịnh vượng
kinh tế phát triển mạnh, doanh nghiệp sẵn sàng có khả năng chi trả. Lúc suy
thoái thậm chí không trả được nợ quá hạn, gây ra tình trạng nợ quá hạn
- Sự điều khiển của bàn tay vô hình: Trong nền kinh tế thị trường hiện nay
thì quy luật cạnh tranh diễn ra hết sức quyết liệt cộng với những thay đổi
thường xuyên về nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng làm cho hoạt động
kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra hết sức khó khăn, có thể dẫn đến sự
đình đốn, phá sản của doanh nghiệp làm ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của
doanh nghiệp.
- Môi trường pháp lý chưa hoàn chỉnh, cơ chế chính sách thường xuyên thay
đổi, hệ thống pháp luật không đồng bộ: Đây là vấn đề tất yếu của một đất
nước đang trong quá trình kiến thiết và phát triển. Tuy nhiên điều này đôi
khi cũng làm ảnh hưởng tới hoạt động của ngân hàng.
- Sự biến động kinh tế chính trị trong khu vực và thế giới càng làm tăng
hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong thời kỳ
đẩy mạnh quy trình hội nhập hôm nay. Đồng thời sự biến động ấy có thể dẫn
đến sự thay đổi chính sách, làm ảnh hưởng đến chất lượng của các khoản tín
dụng.
- Thiên tai địch hoạ là rủi ro bất khả kháng của ngân hàngvà khách hàng khi
thực hiện một hợp đồng vay. Khi rủi ro xảy ra có thể ảnh hưởng đến hoạt
động sản xuất kinh doanh của khách hàng. Nếu rủi ro xảy ra lớn đòi hỏi phải
có thời gian ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh mới có khả năng trả nợ
thậm chí mới khắc phục được.

- Kiểm tra, giám sát vốn vay chưa chặt chẽ: Theo quy định tại khoản
1QĐ1627 thì tổ chức tín dụng có trách nhiệm giám sát quá trình vay vốn và
trả nợ của khách hàng. Trách nhiệm này thường gắn với cán bộ tín dụng trực
tiếp thẩm định việc cho vay.
- Định kỳ trả nợ chưa thích hợp với vòng luân chuyển vốn: kỳ hạn trả nợ
được hiểu là một khoảng thời gian trong thời hạn cho vay đã được thoả thuận
giữa tổ chức tín dụng và khách hàng mà tại cuối mỗi khoảng thời gian đó
khách hàng phải trả một phần hoặc toàn bộ tiền vay cho tổ chức tín dụng. Do
vậy, kỳ hạn trả nợ phải được phải xác định dựa trên chu kỳ sản xuất, kế
hoạch bán hàng và doanh thu.
- Tư tưởng chạy theo thành tích, tăng dư nợ một cách không căn cứ vượt lên
trên nhu cầu phát triển kinh tế và nhu cầu vốn cần thiết hợp lý của doanh
nghiệp và cả khả năng quản lý hiện có của các doanh nghiệp.
4- Ảnh hưởng của nợ quá hạn
Nợ quá hạn ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của một ngân hàng và. Tuy
nhiên ảnh hưởng của nợ quá hạn không chỉ dừng lại trong phạm vi ngân
hàng. Sở dĩ người ta phải quan tâm nhiều đến vấn đề nợ quá hạn của ngân
hàng bởi nó có ảnh hưởng sâu rộng tới các doanh nghiệp và cả nền kinh tế.
Sau đây ta sẽ ngiên cứu ảnh hưởng của nợ quá hạn:
*Ảnh hưởng của nợ quá hạn đối với nền kinh tế:
- Sức ép lạm phát: NQH ở mức độ cao sẽ dẫn đến sự khan hiếm vốn một
cách giả tạo. Một khối lượng vốn tồn đọng trong các khoản nợ quá hạn dẫn
đến tiền trong lưu thông giảm sút gây sức ép tăng cùng tiền mà hậu quả là
lạm phát.
- Đình chỉ sản xuất: NQH còn ảnh hưởng đến việc lưu thông tín dụng khiến
vốn ùn tắc không đến được nơi cần vốn để phát triển hoạt động sản xuất kinh
doanh, gây đình đốn ảnh hưởng xấu đến sự phát triển kinh tế.
-Khủng hoảng hệ thống tài chính ngân hàng, khủng hoảng kinh tế: ngân
hàng là kênh chủ yếu thực hiện huy động và cho vay phát triển kinh tế. Hoạt
động ngân hàng là hoạt động kinh tế mang tính dây truyền. Tỷ lệ NQH cao

hoạt động ngân hàng. Nếu NQH ở mức cao không sớm được hạn chế sẽ dẫn
tới hàng loạt các ảnh hưởng xấu như đã kể trên và cuối cùng là sự phá sản
của ngân hàng.
*Ảnh hưởng đối với khách hàng:
- Giảm tốc độ chu chuyển vốn : trong nền kinh tế hiện đại, hầu hết các hoạt
động thanh toán giao dịch của khách hàng đều được thực hiện thông qua
ngân hàng và hoạt động kinh doanh của khách hàng cũng chủ yếu dựa vào
vốn vay ngân hàng. Do vậy, tình trạng Nợ quá hạn dây dưa khó đòi của
khách hàng sẽ làm ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ của khách hàng với ngân
hàng, làm giảm tốc độ chu chuyển vốn của khách hàng.
- Tăng chi phí hoạt động: Lãi suất ngân hàng được quy định cao hơn mức lãi
suất trần. Như vậy nếu một doanh nghiệp phát sinh NQH sẽ làm tăng Chi phí
hoạt động lên và càng làm tăng gánh nặng trả nợ ngân hàng.
- Giảm uy tín: Việc phát sinh NQH sẽ làm khách hàng bị mất uy tín đối với
ngân hàng. Vậy mà trong hoạt động của mình, khách hàng có rất nhiều mối
quan hệ với ngân hàng. NQH phát sinh là vật cản lớn gây ra khó khăn cho
khách hàng trong quan hệ với ngân hàng. Sẽ không có một ngân hàng nào
muốn duy trì quan hệ lâu dài với doanh nghiệp có tỷ lệ nợ quá hạn cao bởi
đây chính là tín hiệu nói lên hoạt động kém hiệu quả doanh nghiệp.
5-Các dấu hiệu của khoản nợ có vấn đề:
Có nhiều dấu hiệu của khoản nợ có vấn đề, nhưng không có một mô hình
nhất định nào về khoản nợ có vấn đề. Dựa vào kinh nghiệm của cán bộ tín
dụng mà người ta đúc kết được một số dấu hiệu sau:
- Trì hoãn nộp các báo cáo tài chính: Bằng việc phân tích các báo cáo tài
chính, cán bộ tín dụng có thể tìm ra những dấu hiệu cơ bản của tình hình
kinh doanh kém hiệu quả của doanh nghiệp. Do vậy các doanh nghiệp
thường cố gắng tìm cách trì hoãn nộp các báo cáo tài chính
- Quan hệ với ngân hàng giảm: khách hàng có thái độ trì hoãn, lưỡng lự khi
đưa cán bộ tín dụng xuống thăm cơ sở sản xuất kinh doanh.
- Gia tăng bất thường hàng hóa tồn kho, khoản nợ thương mại, khoản nợ

của ngân hàng. Với dịch vụ này, ngân hàng có thể tạo ra một thị trường mới,
tăng thêm lợi nhuận đồng thời giảm được rủi ro.
- Phân tán rủi ro:
Để tránh được rủi ro, ngân hàng cần đa dạng hoá đối với tượng cho vay,
tránh chỉ dồn vốn vào một số ngành nghề nhất định trong nền kinh tế, thực
hiện đồng tài trợ với các khoản vay lớn mà ngân hàng không thể kiểm soát
nổi. Ngoài ra ngân hàng có thể tham gia bảo hiểm để tránh rủi ro.
- Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ tín dụng:
Đội ngũ cán bộ tín dụng là đội ngũ có quan hệ trực tiếp với khách hàng, trực
tiếp làm công tác thẩm định khách hàng. Do vậy trình độ của cán bộ tín dụng
có ảnh hưởng khá quan trọng đến chất lượng của các khoản vay.
*Đối với khoản nợ có dầu hiệu xấu:
- Tăng cường tư vấn cho khách hàng:
Trong trường hợp khách hàng gặp khó khăn trong kinh doanh, ngân hàng có
thể tư vấn cho doanh nghiệp hướng giải quyết, từng bước củng cố thu nhập
tạo nguồn thu trả ngân hàng. Ngoài ra ngân hàng có thể giúp khách hàng
phân tích tài chính và dự đoán xu hướng phát triển, thậm chí mời chuyên gia
để cho lời khuyên tư vấn
- Khuyến khích người vay hợp nhất với người khá:
Để tăng năng lực tài chính giúp cho việc phục hồi sản xuất kinh doanh. Tuy
nhiên điều này chỉ được đề nghị sau khi nghiên cứu và định giá cẩn thận tốt
các yếu tố có ảnh hưởng.
- Yêu cầu giảm bớt kế hoạch mở rộng:
Nếu khách hàng đang có kế hoạch mở rộng thì ngân hàng nên khuyến khích
người vay loại bỏ ý định đó cho đến khi cải thiện tình hình tài chính do
những kế hoạch có thể chiếm vốn từ hoạt đồng sản xuất kinh doanh.
- Khuyến khích thu hồi các khoản phải thu chậm trả :
Điều này có thể thực hiện bằng việc thúc đẩy một sự gia tăng trong chương
trình thu ngân hoặc thêm nhân sự chuyên về lĩnh vực này. Nó cũng có thể
bao gồm một sự kiểm tra chính sách tín dụng của doanh nghiệp.

- Ngân hàng có những lời khuyên để giúp người vay tạo nguồn thu trả nợ cho
ngân hàng. Bằng kinh nghiệm và sự am hiểu của mình trên nhiều lĩnh vực,
ngân hàng sẽ có những lời khuyên để giúp người vay khôi phục tình hình
kinh doanh
- Gia hạn nợ: Một khi khàch hàng đã gặp phải khó khăn trong việc trả nợ
gốc thì phần lãi càng khó có khả năng thanh toán cho ngân hàng. Vì vậy chế
tài chuyển nợ quá hạn với lãi suất cao càng làm khó khăn thêm cho khách
hàng. Trong trường hợp này, ngân hàng phải tiến hành điều tra, xác minh
xem nguyên nhân chính do đâu và thái độ của người vay như thế nào? Nếu
do các nguyên nhân: thua lỗ do giá cả thị trường biến động mạnh ngoài dự
kiến, sản lượng và doanh thu đạt thấp, thiên tai địch hoạ….thì món vay cần
phải xem xét ra hạn.
- Điều chỉnh kỳ hạn nợ: Đối với các khoản vay mà ngân hàng định kì trả nợ
không đúng chu kỳ kinh doanh, cho vay ngắn hạn các đối tượng trung và dài
hạn thì ngân hàng nên xem xét điều chỉnh kỳ hạn nợ cho phù hợp để tạo điều
kiện cho khách hàng có thể trả nợ đúng hạn.
- Cấp phát thêm vốn để “nuôi nợ”: trong những giai đoạn khó khăn, một số
khách hàng không những không trả được nợ đáo hạn, xin gia hạn nợ mà còn
có nhu cầu vay thêm vốn để giải quyết khó khăn tài chính tạm thời như: sản
phẩm chưa tiêu thụ được nhưng vẫn phải tiếp tục mua vật tư, trả lương công
nhân để duy trì sản xuất bình thường, khắc phục sự cố kĩ thuật…. Trong
những trường hợp như vậy các ngân hàng thương mại cần phân tích, cân
nhắc thận trọng để tíêp thêm “sinh khí” cho khách hàng.
- Ngân hàng cần nắm giữ phần chủ động, thậm chí điều hành hoạt động
kinh doanh đến khi đảm bảo rằng khoản vay sẽ được chi trả: Điều này được
thực hiện khi giám đốc đương nhiệm không có khả năng, có bằng chứng về
tính gian dối, và phương pháp này có vẻ là giải pháp hợp lý cho một tình
huống xấu.
- Chuyển tín dụng ngân hàng thành vốn cổ phần của doanh nghiệp: Đây là
biện pháp : Với uy tín, kinh nghiệm của mình sự góp mặt của ngân hàng với

NGHIỆP VÀ PHÁT PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN THÀNH PHỐ HÀ
NỘI
I)Giới thiệu về NHNo &PTNTTP Hà Nội:
1.Sự hình thành và phát triển:
Tháng 3/1998, hệ thống ngân hàng Việt Nam có sự chuyển đổi từ hệ thống
ngân hàng một cấp sang hệ thống ngân hàng hai cấp, Ngân hàng nông
nghiệp thành phố Hà Nội (NHNoHN) được thành lập trên cơ sở tách chuyển
từ NHNN tại thành phố Hà Nội và 12 huyện ngoại thành, ra đời sau nghị
định 53/HĐBT ban hành ngày 26/3/1988 và hai pháp lệnh 1990/NHNN có
hiệu lực. Đây là một ngân hàng thương mại quốc doanh, là ngân hàng thành
viên và hạch toán phụ thuộc của NHNoVN hoạt động trên địa bàn Hà Nội.
Tháng 9/1991, quốc hội khoá IX đã phân định lại địa giới hành chính các
tỉnh- thành phố, huyện ngoại thành của thủ đô Hà Nội được tách chuyển về
các tỉnh khác nên qui mô và phạm vi hoạt động của NHNoHN bị thu hẹp.
Đứng trước tình hình đó kết hợp với định hướng mở rộng mạng lưới kinh
doanh, NHNNo đã chuyển hướng kinh doanh tập trung khai thác địa bàn nội
thành Hà Nội bằng cách thành lập thêm 8 ngân hàng quận nội thành nhằm
khai thác hết nguồn vốn còn đang nhàn rỗi trong dân cư, cho vay, cung cấp
cac dịch vụ phát triển kinh tế thủ đô đồng thời làm nhiệm vụ của ngân hàng
phục vụ người nghèo trên địa bàn theo mô hình ngân hàng phục vụ người
nghèo.
Với tên gọi: Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn thành phố Hà
Nội.
Tên giao dịch quốc tế: The branch for Agriculture and Rural Development
Bank of Ha Noi.
Trụ sở đặt tại: Số 77 - Lạc Trung - Hai Bà Trưng - Hà Nội
NHNoHN là ngân hàng cấp thành phố, có địa bàn hoạt động rộng.Hà Nội là
trung tâm kinh té xã hội của cả nước, tập trung nhiều quan hệ kinh tế buôn
bán lớn, nhiều doanh nghiệp hoạt động. Do vậy hoạt động của NHNoHN
tuân theo luật ngân hàng.Các hoạt động chủ yếu của NHNoHN: