Lời nói đầu
Nền kinh tế đất nớc đang trên đà phát triển và hội nhập vào nền kinh tế
thế giới đã mở ra nhiều cơ hội sản xuất, kinh doanh cho các doanh nghiệp
vận tảI trong nớc. Đồng thời cũng có không ít những khó khăn, thách thức
đối với các doanh nghiệp trong ngành vận tảI ôtô. Cùng với sự phát triển của
nhu cầu, các khách hàng sẽ ngày càng trở nên khó tính hơn trong việc lựa
chọn dịch vụ. Hơn nữa, mức độ cạnh tranh trong và ngoàI ngành càng trở
nên gay gắt sẽ khiến cho thị trờng của một số công ty bị thu hẹp. Do vậy một
vấn đề phức tạp và khó khăn đặt ra cho các công ty vận tảI ôtô là làm sao để
mở rộng thị trờng và có thể đứng vững trong môI trờng cạnh tranh gay gắt
này.
Marketing hỗn hợp đã đợc một số công ty trong ngành sử dụng nh những
công cụ và là giảI pháp cơ bản để giảI quyết vấn đề trên. Việc áp dụng một
cách hợp lý và chính xác các công cụ của marketing mix trong hoạt động
cung ứng dịch vụ đã đem lạI không ít thành công trong kinh doanh cho các
công ty.ĐIều này có thể coi là minh chứng rõ nhất cho tầm quan trọng của
Marketing trong hoạt động cung ứng dịch vụ.
Xuất phát từ những nhu cầu bức xúc của đIều kiện kinh doanh mới và sự
cần thiết của các chính sách công cụ cuả marketing trong kinh doanh dịch vụ
vận tảI ôtô, em đã mạnh dạn nghiên cứu đề tàI:
Thực trạng và giảI pháp marketing cho dịch vụ vận tảI ôtô tạI công ty
Vận tảI và đạI lý vận tảI.
1
Nội dung của bàI viết đợc chia làm 3 phần sau:
Chơng1: Thị trờng vận tảI ôtô &thực trạng hoạt động kinh doanh của
công ty Vitranimex giai đoạn 1997-2001
Chơng 2:Thực trạng marketing mix tạI công ty vận tảI và đạI lý vận tảI
Chơng 3:Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống Marketing-mix cho
công ty vận tảI và ĐạI lý vận tảI
Em cũng xin chân thành cảm ơn thầy giáo: TS.Lu Văn Nghiêm, giám đốc
cùng các anh chị trong công ty vận tảI và đạI lý vận tảI đã tận tình hớng dẫn,
thấp nên tiết kiệm đợc thời gian và khả năng bảo quản hàng hoá tốt hơn.
+Trong hoạt động sản xuất kinh doanh chất lợng phục vụ của vận tải ôtô đợc
đánh giá bằng nhiều chỉ tiêu quan trọng nh:
.Tính kịp thời:thời gian chờ đợi để đợc phục vụ của khách hàng,thời
gian vận chuyển(thời gian hoàn thành các hợp đồng vận tảI).
.Tính chính xác:mức độ đáng tin cậy của dịch vụ,yêu cầu không có sai
sót trong quá trình vận chuyển.
.Tính sẵn có:số đIểm giao dịch,số nhân viên giao dịch,mức độ sẵn sàng
đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
.Tính toàn diện:phạm vi phục vụ và khả năng cung cấp các dịch vụ bổ
xung.
.Tính tiện lợi:vị trí,khả năng tiếp cận của khách hàng,khả năng cung
cấp dịch vụ va hình thức cung cấp.
.Tính hợp lý:khách hàng đánh giá tính hợp lý của chi phíphục vụ vận
tảI tuỳ theo nhận thức của họ về chất lợng.
.NgoàI ra còn có một số tiêu chí nữa để đánh giá chất lợng dịch vụ vận
tảI nh:hình ảnh của công ty,danh tiếng Các yếu tố này đ ợc thiết lập thông
qua nhận thức của khách hàng về tất cả các khía cạnh của dịch vụ,của công
ty.
4
+Hoạt động vận tải diễn ra trên một phạm vi rộng, phân tán: đây là một
đặc điểm rất dễ nhận thấy bởi vì bất kỳ một hoạt động sản xuất kinh doanh
nào cũng cần đến vận tải . Vận tải chuyển nguyên liệu đầu vào đến nơi sản
xuất đồng thời đa sản phẩm đầu ra tới nơi tiêu thụ.
+Tốc độ vận chuyển phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng và thời tiết:
. Cơ sở hạ tầng gồm: hệ thống cầu, đờng giao thông tác động trực tiếp tới tốc
độ, chất lợng vận chuyển trên mặt đất. Nếu chất lợng đờng giao thông kém,
hệ thống cầu phà không tốt dẫn đến tắc nghẽn sẽ làm giảm tiến độ vận
chuyển. Mặt khác, chất lợng đờng giao thông kém sẽ ảnh hởng tới chất lợng
hàng hoá đợc vận chuyển.
minh chứng rõ nhất cho tầm quan trọng và sự phát triển của ngành vận tảI đ-
ờng bộ.
Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng đờng bộ của Việt Nam nhìn chung còn yếu
kém,có nhiều tuyến đờng không thể vận chuyển đợc trong cả 4 mùa đã làm
cho ngành vận tảI ôtô gặp nhiều khó khăn.Nhiều tuyến đờng xe có trọng tảI
6
lớn hoặc xe chở container không vào đợc, do vậy có ảnh hởng tới năng xuất
vận tảI hàng hoá đờng bộ.Tuy nhiên,trong một số năm gần đây nhà nớc đã
đầu t mở rộng và tu sửa một số tuyến đờngchính và trong tơng lai sẽ hoàn
thiện mạng lới đờng bộ.đây sẽ là một đIều kiện hết sức thuận lợi cho ngành
vận tảI ôtô phát triển trong những năm tới.
Hiện nay, mạng lới đờng bộ đợc phân bố trong cả nớc là:
+Trục đờng chạy dọc cả nớc :quốc lộ 1,14.15.
+Mạng đờng bộ nối liền miền bắc:quốc lộ 2,4,5,6,32.
+Mạng đờng bộ phía nam nối liền với thành phố HCM :quốc lộ 20, 22,
51.
+Các tuyến đờng nối vùng duyên hảI với miền bắc :quốc lộ 7, 8, 9, 19,
22,51.
Hiện nay vận tảI đờng bộ chiếm một tỷ trọng lớn trong các ngành vận tảI
hàng hoá nội địa.Nó chiếm tới 23% lợng hàng vận chuyển và gần nh độc
quyền trên các tuyến nội tỉnh.
.Tốc độ gia tăng các phơng tiện loạI hình vận tảI là rất lớn ,mọi thành
phần kinh tế và từng ngời dân đều có thể bỏ vốn đầu t phơng tiện tham gia
vận tảI do đó có thể nói cạnh tranh trong ngành là rất cao.Hơn nữa tình hình
cạnh tranh ngoàI ngành (sự cạnh tranh giữa các loạI hình vận tảI) cũng rất
gay gắt.
7
Cùng với sự thay đổi tích cực nh vậy ,ngành vận tảI ôtô vẫn còn tồn tạI
những mặt hạn chế sau:
.Cung lớn hơn cầu ,thừa phơng tiện nhng lạI thiếu những chính sách
lớn.Do đó các doanh nhiệp cung cấp dịch vụ này cần tìm hiểu rõ tính thời vụ
của các loại hàng hoá để có kế hoạch đIều tiết công việc.
+Nhu cầu vận tải ôtô thờng mang tính phân tán do yêu cầu vận chuyển
trên các tuyến đờng khác nhau thờng xuyên đợc đặt ra.
c.Tình hình cạnh tranh trên thị trờng vận tải ôtô
Ngành vận tảI ôtô, nh đã phân tích ở trên, là một ngành dịch vụ đầy tiềm
năng với những hứa hẹn cho sự phát triển nhanh chóng trong tơng lai đã thu
hút một số lợng đônh đảo các thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động
cung ứng của ngành .
Có thể nói một cách kháI quát rằng thị trờng vận tảI ôtô việt nam là một thị
trờng rất sôI động với hơn 80 doanh nghiệp tham gia vào cung ứng dịch
9
vụ(theo thống kê của bộ GTVT).Hầu hết các doanh nghiệp này đều là doanh
nghiệp quốc doanh nên ít nhiều đều có những chính sách hỗ trợ của nhà nớc
về nguồn vốn và vật t kỹ thuật.Do có những chính sách đIều chỉnh khá thích
hợp của nhà nớc nên nói chung tính chất cạnh tranh giữa các doanh nghiệp
này là công bằng và tích cực mức độ cạnh tranh diễn ra khá gay gắt.NgoàI
ra,trên thị trờng vận tảI ôtô còn xuất hiện rất nhiều các doanh nghiệp t nhân,
các công ty TNHH, các công ty liên doanh, các cá nhân tham gia vào hoạy
động cung ứng dịch vụ làm cho tình trạng cạnh tranh càng thêm gay gắt.
Một đIều đáng chú ý là nhà nớc cha có nhiều chính sách, công cụ để quản lý
các doanh nghiệp vận tảI ngoàI quốc doanh nên sự cạnh tranh diễn ra giữa
các doanh nghiệp này và các doanh nghiệp quốc doanh diễn ra không lành
mạnh.Sự cạnh tranh thiếu công bằng giữa các thành phần kinh tế này đã
phần nào làm giảm bớt tốc độ tăng trởng của ngành.
Phơng thức cạnh tranh chủ yếu hiện nay giữa các doanh nghiệp trong
ngành vận tảI ôtô là cạnh tranh về gia cả, chất lơng dịch vụ và các dịch vụ
kèm theo.Song yếu tố chi phối mạnh nhất vẫn là giá mặc dù chất lợng dịch
vụ vẫn thờng xuyên đợc xét tới.Thông thờng thhì không có mức giá shung
,cố định trên thị trờng, mà các công ty luôn linh hoạt thay đổi mức giá của
11
Hiện nay nhà nớc ta đang thực hiện chính sách mở cửa nền kinh tế và
phát triển nền kinh tế nhiều thành phần do vậy nhìn chung nền kinh tế Việt
Nam đã có những chuyển biến tích cực .Với những chính sách kinh tế vĩ mô
phù hợp và có hiệu quả,mọi ngành kinh tế ní chung và ngành vận tảI ôtô nói
riêng đã có bớc phát triển vợt bậc.
Khối lợng hàng hoá gia tăng là kết quả của sự phát triển nền kinh tế thị
trờng, đã tạo ra nhu cầu lớn cho ngành vận tảI ôtô.Đây chính là cơ hội cho
những doanh nghiệp cung ứng dịch vụ vận tảI,đồng thời nó cũng chính là
một thách thức rất lớn bởi mức độ hấp dẫn của ngành càng cao thì sự tham
gia của các đối thủ mới vào ngành càng nhiều.
Do vậy ,trong những năm tới nức độ cũng nh tính chất cạnh tranh trong
ngành sẽ rất gay gắt.ĐIều này đòi hỏi các công ty trong ngành phảI có
những biện pháp chính sách công cụ marketing phù hợp để thích nhi với môI
trơng kinh doanh ngày càng khắc nghiệt.
II. Thực trạng hoạt động kinh doanh của công ty vận tảI &đạI lý vận
tảI giai đoạn 1997-2001.
1.Giới thiệu kháI quát về công ty vận tảI và đạI lý vận tải.
Công ty Vận tải và Đại lý vận tải là doanh nghiệp nhà nớc thuộc Tổng
công ty xuất nhập khẩu và chế biến nông sản Bộ nông nghiệp và phát
triển nông thôn (tổng công ty đợc thành lập theo quyết định 90 của thủ tớng
chính phủ).Tên giao dịch của công ty là Vitranimex.
12
a. chức năng, nhiệm vụ và lĩnh vực hoạt động của công ty:
+ Kinh doanh vận tải hàng hoá bằng ô tô. Đây là chức năng nhiệm vụ
chính của công ty ngay từ ngày đầu thành lập. Công ty tổ chức hoạt động
kinh doanh vận tải ô tô bằng các hình thức:
. Vận chuyển từ kho tới kho giao nhận hàng.
Bộ máy tổ chức của công ty gồm có:
14
+ Ban giám đốc: Gồm Giám đốc - quản lý điều hành chung và 03 phó giám
đốc: 01 phó giám đốc phụ trách tài chính và đại lý vận tải, 01 phó giám đốc
phụ trách hành chính và kinh doanh tổng hợp, 01 phó giám đốc phụ trách kế
hoạch và trung tâm vận tải.
+ Phòng tổ chức hành chính: Chịu trách nhiệm các thủ tục hành chính của
Công ty nh công văn, giấy tờ, sổ lao động, bảo hiểm y tế...
+ Phòng kế hoạch-đầu t-thị trờng : có chức năng nghiên cứu,lập ra các dự án
sản xuất ,kinh doanh cho toàn công ty.Lập kế hoạch cho các bộ phận để xây
dựng kế hoạch chung của toàn công ty, theo dõi và thống kê báo cáo tình
hình thực hiện kế hoạch của công ty. Tham mu cho ban Giám đốc về việc
ký kết các hợp đồng và xây dựng các phơng án thực hiện các hợp đồng đã ký
kết. Tham gia vào công tác quản lý phơng tiện vận tải, cùng các phòng chức
năng xây dựng các phơng án khoán vận tải ô tô. Theo dõi, giám sát toàn bộ
hoạt động đại lý vận tải. Tổ chức thực hiện một phần việc về đại lý vận tải
khu vực phía Bắc và khu vực Bắc trung bộ. Phòng trực tiếp quản lý 02 tổ
giao nhận và trạm đại diện tại TP Vinh. Thực hiện một phần công việc đối
chiếu, thanh quyết toán các hợp đồng đại lý vận tải. Ngoài ra,phòng còn tổ
chức các hoạt động thu thập thông tin ngoài thị trờng ,xử lý thông tin,tìm
kiếm các chân hàng mới và bàn giao cho phòng vận tải.
+Phòng kế toán: Công ty áp dụng hình thức kế toán tập trung do vậy mọi
công việc kế toán đều tập trung về phòng kế toán, nh phân loại chứng từ ,
kiểm tra chứng từ ban đầu, lập bảng kê, định khoản kế toán, ghi sổ tổng hợp,
sổ chi tiết hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, lập các báo
15
biểu kế toán ... Hình thức này tiện lợi là giúp cho công tác quản lý kinh tế tài
chính một cách kịp thời.
+Phòng kinh doanh : Có chức năng chính là tổ chức các hoạt động về
kinh doanh tổng hợp . phòng trực tiếp quản lý của hàng bán và giới thiệu,
Phó giám đốc Phó giám đốc
Phòng
HCTH
Phòng
KD
Phòng
KT
Phòng
KH
Trung
tâm vận
tải
Chi
nhánh
TP.HC
M
Trạm
ĐN
CH
bán xe
Suzuki
Trạm
bảo
hành xe
Suzuki
Đại diện
tại Vinh
Các tổ
giao
nhận
2 Vay trung hạn 1000đ 2.091.170
3 Nợ dài hạn 1000đ 600
4 Nhận liên doanh 1000đ
5 Huy động khác 1000đ 535.000
Nguồn phòng kế hoạch của công ty.
18
Nhìn vào bảng trên ta có thể thấy khả năng tàI chính của công ty không đợc
dồi dào, vốn ngân sách do nhà nớc cấp chiếm hơn 52% tổng số vốn kinh
doanh. Tuy nhiên khả năng huy động vốn của công ty là khá tốt (số vốn huy
động có thể gấp gần 1,2 lần số vốn kinh doanh) đã minh chứng cho tình hình
hoạt động của kinh doanh của công ty đang rất thuận lợi.
2.Thực trạng hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn 1997-2001.
Nhìn chung,đây là một giai đoạn hoạt độnh khá thành công của công
ty mặc dù mức độ cạnh tranh trên thị trờng ngày càng ác liệt . Công ty đã có
những biện pháp tổ chức vận chuyển hợp lý hoá, tiết kiệm chi phí giảm giá
thành, giảm hao hụt hàng hoá, nâng cao uy tín với khách hàng và năng lực
cạnh tranh ,chú trọng phơng thức vận chuyển bằng container. Quan hệ và kết
hợp chặt chẽ với các chủ phơng tiện chủ lực để chủ động phơng tiện để đáp
ứng kịp thời nhu cầu của khách hàng..
. Về vận tải ô tô: Khai thác phơng tiện vận tải ô tô thông qua các biện
pháp huy động vốn đầu t hoặc liên doanh, liên kết đổi mới phơng tiện vận tải
tạo thế chủ động trong kinh doanh. Để đảm bảo năng lực vận chuyển và đa
dạng hoá chủng loại phơng tiện từng bớc đầu t thêm phơng tiện mới xe tải
loại 2,5 tấn đến 10 tấn và xe đầu kéo phục vụ vận chuyển container cho hai
đầu Bắc Nam. Mở rộng việc vận chuyển ô tô trên các tuyến đờng ngắn và
trung bình theo phơng thức điều động và liên kết để hỗ trợ tốt cho đại lý vận
tải, phát huy hết khả năng của các phơng tiện hiện có.
. Về kinh doanh tổng hợp: Tìm kiếm thêm mặt hàng, thị trờng kinh
doanh mới đa dạng các mặt hàng.
19
8 Nộp ngân sách Triệu. đ 1.200 1.240 1.200 1.000 1.500
9 Tổng số lao động Ngời 145 152 158 115 125
10 Thu nhập bình quân
tháng
N. đ 850 1.050 1.100 1.150 1.300
Nguồn :phòng kế hoạch.
Qua bảng trên cho thấy: - Khối lợng hàng hoá vận chuyển bằng ô tô có
tăng nhng không đều qua các năm: Năm 1997 mặt hàng vận chuyển bằng ô
20
tô là 45.000 tấn, năm 1998 là 41.000 tấn, năm 1999 tăng khá cao lên tới
62.000 tấn nhng đến năm 2000 lại giảm xuống chỉ còn 35.000 tấn và năm
2001 tiếp tục giảm còn 33.000 tấn. So sánh giữa năm 1997 và năm 1998 thì
khối lợng các mặt hàng vận chuyển giảm xuống 9%, đến năm 2000 giảm
mạnh nhất còn 22%,tuy nhiên tốc độ này giảm xuống chỉ còn 5.8% vào
năm 2001. Trong năm 1999 mặt hàng vận chuyển tăng lên 38%. Công ty
vạch ra đợc kế hoạch nh vậy là vì đã nắm bắt đợc tình hình những biến động
của trị trờng qua các năm.
Có nhiều nguyên nhân dẫn tới sự tăng không đều này, nguyên nhân chủ
yếu là tình hình thị trờng có nhiều biến động mà hoạt động kinh doanh này
phụ thuộc rất lớn vào những biến động của thị trờng. Nhng do nhà nớc có
nhiều chính sách mới thông thoáng hơn, Công ty có những định hớng đúng
và bớc đi thích hợp. Mặt khác, có sự quan tâm của Bộ, Tổng Công ty, bản
thân Công ty lại duy trì tốt công tác kế hoạch, ổn định sản xuất nên khối l-
ợng hàng hoá vận chuyển bằng ô tô tăng nhanh vào năm 1999. Năm 2000
và 2001 khối lợng hàng hoá vận chuyển bằng ô tô giảm mạnh do thị trờng
khu vực và trong nớc có nhiều biến động tiêu cực, sức mua của thị trờng
giảm nên khối lợng hàng hoá lu thông giảm. tính cạnh tranh trong ngành vận
tải ngày càng gay gắt, giá cớc vận chuyển các loại hàng giảm mạnh.
-Khối lợng hàng hoá luân chuyển bằng ôtô liên tục giảm: Năm 1997, khối l-
ợng hàng hoá luân chuyển bằng ôtô là 14.000 nghìnTấnKm nhng đến năm
Qua bảng trên ta thấy từ năm 1997-1999 thị phần vận tảI ôtô có sự tăng
trởng rõ rệt .ĐIều này có thể giảI thích là do công ty đã nắm bắt đợc nhu cầu
của khách hàng và đáp ứng tốt nhu cầu đó .Hơn nữa, trong giai đoạn này
công ty đã chú trọng và thực hiện tốt chính sách khai thác khách hàng và đã
tạo đợc những mối quan hệ bền chặt với những khách hàng lớn.Tuy nhiên thị
phần của nhà máy lạI có dấu hiệu bị thu hẹp vào những năm tiếp theo(năm
2000 là 1.9% nhng đến năm 2001 lạI giảm mạnh chỉ còn 1.5%)
Để giảI thích cho sự tụt giảm này ,chúng ta phảI xem xét trên nhiều yếu
tố.Thứ nhất là vì mức độ cạnh tranh trên thị trờng vận tảI ôtô ngày càng khốc
liệt do có quá nhiều đối thủ cạnh tranh tham gia vào thị trờng.Thứ hai là do
bản thân công ty cha thật sự chuẩn bị tốt cho việc đối phó với mức độ cạnh
tranh mới .Hơn nữa ,cũng không thể phủ nhận đợc rằng việc khai thác các cơ
hội thị trờng của công ty cha đợc tốt.các hoạt động marketing nói chung chỉ
đợc thực hhiện một cách nhỏ lẻ cha đồng bộ và có hệ thống.
23
Chơng 2:Thực trạng marketing mix tạI công ty vận
tảI và đạI lý vận tảI
I. Thực trạng hoạt động marketing nói chung tạI công ty
Có thể nói các công ty trong ngành vận tảI ôtô nói chung và công ty
Vitranimex nói riêng vẫn đang bị tụt hậu so với các công ty sản xuất trong
việc sử dụng các công cụ và chính sách marketing.ĐIều này có thể hiểu đợc
là do họ đang đứng trớc một nhu cầu quá lớn hoặc quy mô của công ty là
quá nhỏ nên không thực hiện các hoạt động marketing . NgoàI ra,các công
ty dịch vụ khó vận dụng các pháp marketing truyền thống do tính chất khác
biệt giữa sản phẩm dịch vụ và sản phẩm hàng hoá hiện hữu.
Đối với công ty vận tảI và đạI lý vận tảI,những hoạt động marketing nói
chung cha đợc quan tâm khi công ty còn hoạt động trong thời kỳ bao
cấp.Tuy nhiên , ngay từ khi bớc vào hoạt đông trong cơ chế thị tròng,phảI
đối mặt với áp lực cạnh tranh và những nhu cầu ngày càng cao của khách
hàng,ban lãnh đạo của công ty đã có những biến chuyển trong nhận thức về
Copyright: Tài liệu đại học ©