1. MỞ ĐẦU
1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Thế kỷ 21 đánh dấu quá trình hội nhập và toàn cầu hóa
mạnh mẽ của các quốc gia trên thế giới, trong đó có sự phát triển
nhanh của nền kinh tế tri thức. Mỗi quốc gia đều tìm cho mình
con đường phát triển riêng dựa trên khai thác lợi thế như: Nguồn
nhân lực, khoa học công nghệ…Trong đó, sự phát triển của giáo
dục, khoa học công nghệ là động lực then chốt cho sự phát triển
nhanh, bền vững của mỗi quốc gia. Thực tế cho thấy, lợi thế sẽ
thuộc về quốc gia, tổ chức có chất lượng nguồn nhân lực tốt, sở
hữu công nghệ tiên tiến, hiện đại và phù hợp với nhu cầu xã hội.
Trong những năm qua, giáo dục Việt Nam đã có nhiều
thành tích nhưng cũng bộc lộ những hạn chế và bất cập, tình
trạng thừa thầy, thiếu thợ khá phổ biến làm cho cơ cấu bị mất
cân đối; chất lượng lao động không qua đào tạo không đáp ứng
được nhu cầu; các trường chỉ tập trung vào việc hoàn thiện kỹ
năng cứng cho người học trong đó kỹ năng mềm lại không được
1
chú trọng. Thực tế đã có nhiều hội thảo được tổ chức trong thời
gian qua nhằm đánh giá thực trạng chất lượng giáo dục và tìm
ra giải pháp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và tìm ra
giải pháp góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Hội thảo "Nhân
tài với thịnh suy đất nước" do TƯ hội khoa học phát triển nguồn
nhân lực, nhân tài Việt Nam tổ chức ngày 27/9/2011. Hội thảo
cũng đã tổng kết đánh giá về thực trạng chất lượng giáo dục
Việt Nam là "Nhân thì có, còn tài thì ít", ngày 27/9/2011 ban
Tuyên giáo Trung ương đã tổ chức tọa đàm "Đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục và đào tạo" trong đó nhiều ý kiến của các
chuyên gia về giáo dục là cần phải đổi mới toàn diện và đổi mới
tận gốc để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong thời gian
tới.

công nhân viên cao; về mặt vĩ mô đã đào tạo cho xã hội nguồn
nhân lực tốt giúp cho xã hội có đội ngũ quản lý, đội ngũ lao
động tốt, tạo ra năng suất cao, chất lượng sản phẩm tốt, làm cho
nền kinh tế, xã hội phát triển. ngược lại chất lượng đào tạo
không tốt (có nghĩa là học sinh, sinh viên tốt nghiệp có trình độ
chuyên môn không vững vàng, có phẩm chất đạo đức chưa tốt,
tỷ lệ có việc làm thấp, tỷ lệ làm việc đúng nghề thấp) khi đó học
sinh, sinh viên đến học ở trường giảm xuống, xét về mặt vi mô
làm cho quy mô đào tạo của Trường giảm. thu nhập của cán bộ
công nhân viên thấp; về mặt vĩ mô đã đào tạo cho xã hội nguồn
nhân lực kém, xã hội có đội ngũ quản lý, đội ngũ lao động kém,
tạo ra năng suất thấp, chất lượng sản phẩm thấp làm cho nền
kinh tế, xã hội kém phát triển.
Chương trình đào tạo chưa hợp lý giữa lý thuyết và thực
hành. Chương trình đào tạo còn nặng về lý thuyết chiếm khoảng
70% số tiết, thực hành thì ít chiếm khoảng 30% số tiết về một số
4
môn học chuyên ngành. Đó là sự mất cân đối trong chương trình
đào tạo của nhà trường, học sinh, sinh viên sau khi ra trường sẽ
thiếu kỹ năng làm việc thực hành ở các nhà máy. Trong khi đó
lại không vận dụng được hết lý thuyết được học và thực tế sản
xuất dẫn đến tình trạng thừa thầy và thiếu thợ.
Sinh viên ra trường vẫn chưa bắt kịp và làm quen với kỹ
thuật mới của các doanh nghiệp, tỷ lệ sinh viên làm được việc
về kiến thức chuyên môn kém đa số vừa làm vừa học kinh
nghiệm của các đồng nghiệp; mặt khác sẽ không được làm theo
ý nguyện làm việc làm việc đúng chuyên ngành, đa số làm trái
ngành trái nghề. Các doanh nghiệp thường xuyên thay đổi mô
hình sản xuất hoặc mua những máy móc có trang thiết bị hiện
đại vào làm việc để theo kịp cơ chế của thị trường nên nhiều

lượng đào tạo cao đẳng bằng những chỉ tiêu nào?
- Chất lượng đào tạo của Trường Cao đẳng Công nghệ Bắc
Hà như thế nào?
- Các yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo?
- Giải pháp nào cần có để nâng cao chất lượng đào tạo của
Trường Cao đẳng Công nghệ Bắc Hà?
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
Trường Cao đẳng Công nghệ Bắc Hà là một cơ sở giáo
dục nghề nghiệp đa ngành, đa nghề. Để nghiên cứu và đề xuất
giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo của Trường Cao đẳng
Công nghệ Bắc Hà, đối tượng khảo sát gồm:
- Những sinh viên đang học tại Trường .
- Những sinh viên đã tốt nghiệp.
- Nhóm cán bộ, giáo viên giảng dạy tại Trường
- Những đơn vị sử dụng lao động được đào tạo tại Trường
Cao đẳng Công nghệ Bắc Hà
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
7
- Về nội dung nghiên cứu: Giải pháp nâng cao chất lượng
đào tạo Trường Cao đẳng Công nghệ Bắc Hà .
- Về không gian nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu
về nâng cao chất lượng đào tạo Trường Cao đẳng Công nghệ
Bắc Hà và những doanh nghiệp sử dụng.
- Về thời gian nghiên cứu: Số liệu nghiên cứu được thu thập
từ năm 2010 - 2012.
2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
2.1. Cơ sở lý luận
2.1.1. Một số khái niệm cơ bản về chất lượng và chất lượng đào

phụ thuộc 80% - 85% vào ban lãnh đạo.
Trên đây là một số định nghĩa tiêu biểu về chất lượng. Mỗi
định nghĩa được nêu ra dựa trên những cách tiếp cận khác nhau
về vấn đề chất lượng. Mặc dù vậy tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn
hóa ISO đưa ra trong ISO 8402:1984: “chất lượng là một tập
hợp các tính chất đặc trưng của một thực thể, tạo cho nó khả
năng thỏa mãn những nhu cầu đã được nêu rõ hoặc còn tiềm
ẩn”. Đây là định nghĩa có ưu điểm nhất, nó được xem xét một
cách toàn diện và rộng rãi hơn; phản ánh được bản chất của sự
vật và nội dung để so sánh sự vật này với sự vật khác.
2.1.1.2. Khái niệm đào tạo
Đào tạo đề cập đến việc dạy các kỹ năng thực hành, nghề
nghiệp hay kiến thức liên quan đến một lĩnh vực cụ thể, để
người học lĩnh hội và nắm giữ những tri thức, kỹ năng nghề
nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích
nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhận được một công việc
nhất định.
Khái niệm về đào tạo thường có nghĩa hẹp hơn khái niệm
giáo dục, thường đào tạo đề cập đến giai đoạn sau, khi một
người đã đạt đến một độ tuổi nhất định, có một trình độ nhất
10
định.
Có nhiều dạng đào tạo: đào tạo cơ bản, đào tọa chuyên
sâu, đào tạo chuyên môn và đào tạo nghề, đào tạo lại, đào tạo từ
xa, tự đào tạo
2.1.1.3. Khái niệm về chất lượng đào tạo
Chất lượng đào tạo được đánh giá qua mức độ đạt được
mục tiêu đào tạo đã đề ra đối với một chương trình đào tạo (Lê
Đức Ngọc, Lâm Quang Thiệp – Đại học quốc gia hà nội).
Chất lượng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo được

thạo trong công việc hay khả năng cung cấp các dịch vụ của cơ
sở đào tạo đó. Có quan điểm cho rằng "đầu ra" của quá trình đào
tạo có tầm quan trọng hơn nhiều so với "đầu vào".
Có thể hiểu là kết quả của quả trình đào tạo và được thể
hiện ở các phẩm chất, giá trị nhân cách, năng lực hành nghề của
người tốt ghiệp tương ứng với mục tiêu đào tạo của từng ngành
đào tạo. Với yêu cầu đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường
12
lao động, quan niệm về chất lượng đào tạo không chỉ dừng lại ở
kết quả của quá trình đào tạo trong nhà trường mà còn phải tính
đến mức độ thích ứng và phù hợp của người tốt nghiệp với thị
trường lao động như tỷ lệ có việc làm sau khi ra trường, khả
năng làm chủ và vị trí của người đó trong doanh nghiệp.
- Chất lượng được đánh giá bằng "Giá trị gia tăng"
Quan điểm này cho rằng một trường có tác động tích cực
và tạo ra sự khác biệt của sinh viên về trí tuệ, nhân cách… của
học sinh, sinh viên, điều đó đã cho thấy trường đã tạo ra giá trị
gia tăng cho học sinh, sinh viên đó. "giá trị gia tăng" được xác
định bằng giá trị của "đầu ra" trừ đi giá trị của "đầu vào" kết quả
thu được được coi là chất lượng đào tạo của trường.
Quan điểm này chỉ tồn tại về mặt lý thuyết vì trên thực tế
rất khó có thể thiết kế một thước đo thống nhất về mặt định
lượng để đánh giá chất lượng "đầu vào" và "đầu ra" từ đó tìm ra
mức chênh lệch để đánh giá chất lượng đào tạo.
- Chất lượng được đánh giá bằng “Giá trị học thuật”
Đây là quan điểm truyền thống của nhiều trường học
phương tây, chủ yếu dựa vào sự đánh giá của các chuyên gia về
năng lực học thuật của đội ngũ giảng viên trong từng trường
13
trong quá trình thẩm định, công nhận chất lượng đào tạo của

không, quá trình thực hiện các quyết định về chất lượng có hợp
lý và hiệu quả không. Quan điểm này cho rằng, nếu một cá nhân
có đủ thông tin cần thiết thì có thể có được các quyết định chính
xác, khi đó chất lượng giáo dục được đánh giá thông qua quá
trình thực hiện, còn “đầu vào” và “đầu ra” chỉ là các yếu tố phụ.
Trên thực tế có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm
chất lượng đào tạo, do khái niệm “chất lượng” được dùng chung
cho cả hai quan điểm: Chất lượng tuyệt đối và chất lượng tương
15
đối, do đó khái niệm chất lượng đào tạo cũng mang tính trừu
tượng.
Với quan niệm chất lượng tuyệt đối thì “chất lượng” được
dùng cho những sản phẩm, những đồ vật hàm chứa trong đó
những phẩm chất, những tiêu chuẩn cao nhất khó có thể vượt
qua được. Nó được dùng với nghĩa chất lượng cao, hoặc chất
lượng hàng đầu.
Với quan niệm chất lượng tương đối thì “chất lượng” được
dùng để người ta gán cho sản phẩm, đồ vật. Theo quan niệm này
thì một vật một sản phẩm, hoặc một dịch vụ được xem là có chất
lượng khi nó đáp ứng được mong muốn của người sản xuất định
ra và các yêu cầu người tiêu thụ đòi hỏi. Từ đó nhận ra rằng chất
lượng tương đối có hai khía cạnh:
Thứ nhất: Đạt được mục tiêu (phù hợp với tiêu chuẩn) do
người sản xuất đề ra. Khía cạnh này chất lượng được xem là
“chất lượng bên trong”.
Thứ hai: Chất lượng được xem là sự thỏa mãn tốt nhất
những đòi hỏi của người dùng, ở khía cạnh này chất lượng được
xem là “chất lượng bên ngoài”
16
Kết quả đào tạo phù hợp với nhu cầu xã

thị trường lao động không chỉ phụ thuộc vào chất lượng đào tạo
mà còn phụ thuộc các yếu tố của thị trường như: Quan hệ cung –
cầu, giá cả sức lao động, chính sách sử dụng và bố trí công việc
của Nhà nước, người sử dụng lao động. Do đó khả năng thích
18
ứng còn phản ánh cả về hiệu quả đào tạo ngoài xã hội và thị
trường lao động.
2.1.1.4. Khái niệm chất lượng đào tạo của trường cao đẳng
Chất lượng đào tạo trường cao đẳng là sự đáp ứng mục
tiêu do nhà trường đề ra, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu giáo
dục đại học trình độ cao đẳng của Luật Giáo dục, phù hợp với
yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội
của địa phương và của ngành.
Chất lượng đào tạo của trường cao đẳng là kết quả của quá
trình đào tạo được phản ánh ở các đặc trưng về phẩm chất, giá
trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của
người tốt nghiệp tương xứng với mục tiêu chương trình đào tạo
theo các ngành nghề cụ thể.
Như vậy khi nói đến chất lượng đào tạo của trường cao
đẳng ta vừa nói đến chất lượng của người học đồng thời cũng
phải tính đến chất lượng của hệ thống các sản phẩm trung gian
cấu thành nên sản phẩm cuối cùng đó. Ta vẫn khẳng định chất
lượng của cơ sở vật chất, của trang thiết bị, của đội ngũ những
người thầy, của phương pháp dạy học, chất lượng của mỗi bài
19
học, mỗi hoạt động giáo dục đều tham gia cấu thành chất lượng
đào tạo.
Trong lĩnh vực đào tạo chất lượng đào tạo với đặc trưng
sản phẩm là “con người lao động" có thể là kết quả (đầu ra) của
quá trình đào tạo, với yêu cầu đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị

giáo dục nhân lực theo ISO&TQM, nhà xuất bản giáo dục Hà
Nội thì hệ thống các chỉ tiêu đánh giá chất lượng đào tạo của
trường đối với từng ngành đào tạo nhất định bao gồm:
+ Phẩm chất xã hội - nghề nghiệp
21
+ Các chỉ số về sức khỏe, tâm lý, sinh học
+ Trình độ kiến thức, kỹ năng chuyên môn;
+ Năng lực hành nghề (cơ bản và thực tiễn);
+ Khả năng thích ứng với thị trường lao động
+ Năng lực và tiềm năng phát triển nghề nghiệp
2.1.2.2. Đánh giá của cán bộ, giáo viên
Để nâng cao chất lượng đào tạo trường thì cán bộ, giáo
viên trong trường cần phải có những đánh giá khách quan dựa
trên những tiêu chí về chất lượng đào tạo đối với từng đối
tượng.
Chất lượng chương trình đào tạo của trường cao hay thấp
đều được phản ánh bằng kết quả của học tập của học sinh sinh
viên.
Sự vận dụng, khả năng tiếp thu kiến thức trong giờ học của
học sinh sinh viên sau khi kết thúc môn học.
Đối với các môn thực hành, sự đảm bảo trong mỗi giờ học
đạt hay không đạt được đánh giá bằng kỹ năng thực hành nghề
nghiệp có thuần thục hay không.
Tinh thần, thái độ và đạo đức của học sinh sinh viên được
22
cán bộ, giáo viên đánh giá rất nghiêm túc khi tham gia quản lý,
giảng dạy.
2.1.2.3. Đánh giá của học sinh, sinh viên
Trong lĩnh vực đào tạo, số lượng học sinh, sinh viên quyết
định sự tồn tại và phát triển của trường. Tuy nhiên để có được

những cách tiếp cận với vấn đề về “chất lượng đào tạo” theo
nhiều khía cạnh khác nhau, để từ đó đưa ra phương pháp đánh
giá chất lượng đào tạo một cách tương đối toàn diện.
2.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo
24
Chất lượng giáo dục nói chung và đào tạo nghề nói riêng
chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Với
mỗi trường đào tạo có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác
nhau nhưng để đánh giá được chất lượng đào tạo của một trường
thì cần dựa vào các các nhóm 02 ảnh hưởng như sau:
25