Đề : Em hãy phân tích hình ảnh “Đầu súng trăng treo” trong bài thơ
Đồng chí của Chính Hữu.
Không biết tự bao giờ ánh trăng đã đi vào văn học như một huyền
thoại đẹp. ở truyền thuyết “Chú cuội cung trăng” hay Hằng Nga trộm
thuốc trường sinh là những mảng đời sống tinh thần bình dị đậm đà màu
sắc dân tộc của nhân dân ta. Hơn thế nữa, trăng đã đi vào cuộc chiến
đấu, trăng bảo vệ xóm làng, trăng được nhà thơ Chính Hữu kết tinh
thành hình ảnh “đầu súng trăng treo” rất đẹp trong bài thơ “Đồng chí”
của mình.
Sau hơn mười năm làm thơ, Chính Hữu cho ra mắt tập “Đầu súng
trăng treo”. Thế mới biết tác giả đắc ý như thế nào về hình ảnh thật đẹp,
thơ mộng, rất thực nhưng không thiếu nét lãng mạn đó.
Đầu súng trăng treo- đó là một hình ảnh tả thực một bức tranh tả
thực và sinh động. Giữa núi rừng heo hút “rừng hoang sương muối” giữa
đêm thanh vắng tĩnh mịch bỗng xuất hiện một ánh trăng treo lơ lửng
giữa bầu trời. Và hình ảnh này cũng thật lạ làm sao, súng và trăng vốn
tương phản với nhau, xa cách nhau vời vợi bỗng hoà quyện vào nhau
thành một hình tượng gắn liền. Nhà thơ không phải tả mà chỉ gợi, chỉ
đưa hình ảnh nhưng ta liên tưởng nhiều điều. Đêm thanh vắng người
lính bên nhau chờ giặc tới, trăng chếch bóng soi sáng rừng hoang bao la
rộng lớn, soi sáng tình cảm họ, soi sáng tâm hồn họ. Giờ đây, người
chiến sĩ như không còn vướng bận về cảnh chiến đấu sắp diễn ra, anh
thả hồn theo trăng, anh say sưa ngắm ánh trăng toả ngời trên đỉnh núi,
tâm hồn người nông dân “nước mặn đồng chua” hay “đất cày trên sỏi
đá” cằn cỗi ngày nào bỗng chốc trở thành người nghệ sĩ đang ngắm nhìn
vẻ đẹp ánh trăng vốn có tự ngàn đời. Phải là một người có tâm hồn giàu
lãng mạn và một phong thái ung dung bình tĩnh lạc quan thì anh mới có
thể nhìn một hình ảnh nên thơ như thế. Chút nữa đây không biết ai sống
chết, chút nữa đây cũng có thể là giây phút cuối cùng ta còn ở trên đời
này nhưng ta vẫn “mặc kệ”, vẫn say sưa với ánh trăng.
ánh trăng như xua tan cái lạnh giá của đêm sương muối, trăng toả

trăng và súng đều tồn tại trên một mặt phẳng và trong hội hoạ nó mang
tính biểu tượng cao. Tố Hữu cũng có một câu thơ kiểu này: “ánh sao
đầu súng bạn cùng mũ nan” và Phạm Tiến Duật thì “Và vầng trăng vượt
lên trên quầng lửa” hay Hoàng Hữu “Chỉ một nửa vầng trăng thôi một
nửa. Ai bỏ quên ở phía chân trời…”. Nhưng có lẽ cô kết nhất, hay nhất
vẫn là “Đầu súng trăng treo”.
Như đã nói ở trên, không phải ngẫu nhiên mà Chính Hun lấy
hình ảnh “Đầu súng trăng treo” làm tựa đề cho tập thơ của mình. Nó là
biểu tượng, là khát vọng và cũng là biểu hiện tuyệt vời chất lãng mạn
trong bài thơ cách mạng. Lãng mạng nhưng không thoát li, không quên
được nhiệm vụ và trách nhiệm của mình. Lãng mạn vì con người cần có
những phút sống cho riêng mình. Trước cái đẹp mà con người trở nên
thờ ơ lãnh đạm thì cuộc sống vô cùng tẻ nhạt. Âm hưởng của câu thơ đã
đi đúng với xu thế lịch sử của dân tộc. Hình ảnh trăng và súng đã có
nhiều trong thơ Việt Nam nhưng chưa có sự kết hợp kì diệu nào bằng
hình ảnh Đầu súng trăng treo của Chính Hữu.
Nếu như Elsa Trioslet – nữ văn sĩ Pháp có nói “Nhà văn là người
cho máu” thì tôi hãnh diện nói với văn sĩ rằng: Chính Hữu đã cho máu
để tạo nên câu thơ tuyệt vời để cống hiến cho cuộc kháng chiến của
chúng ta. Và bạn ơi! Bạn hãy thả cùng tôi những chú chim trắng trên bầu
trời, hãy hát vang lên ca khúc Hoà Bình vì hình ảnh đầu súng trăng treo
mà nhà thơ đã gởi vào đó bao nhiêu khát vọng nay đã thành hiện thưc.
Phải chăng chất lính đã thấm dần vào chất thi ca, tạo nên dư vị
tuyệt vời cho tình " Đồng chí".
Nói đến thơ trước hết là nói đến cảm xúc và sự chân thành.
Không có cảm xúc, thơ sẽ không thể có sức lay động hồn người, không
có sự chân thành chút hồn của thơ cũng chìm vào quên lãng. Một chút
chân thành, một chút lãng mạn, một chút âm vang mà Chính Hữu đã
gieo vào lòng người những cảm xúc khó quên. Bài thơ " Đồng chí" với
nhịp điệu trầm lắng mà như ấm áp, tươi vui; với ngôn ngữ bình dị dường

sát cánh chung một chiến hào Dường như tình đồng đọi cũng xuất phát
từ những cái chung nhỏ bé ấy. Lời thơ như nhanh hơn, nhịp thơ dồn dập
hơn,câu thơ cũng trở nên gần gũi hơn:
"Súng bên súng đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí ! "
Một loạt từ ngữ liệt kê với nghệ thuật điệp ngữ tài tình, nhà
thơ không chỉ dưa bài thơ lên tận cùng của tình cảm mà sự ngắt nhịp đột
ngột, âm điệu hơi trầm và cái âm vang lạ lùng cũng làm cho tình đồng
chí đẹp hơn, cao quý hơn. Câu thơ chỉ có hai tiếng nhưng âm điệu lạ
lùng đã tạo nên một nốt nhạc trầm ấm, thân thương trong lòng người
đọc. Trong muôn vàn nốt nhạc của tình cảm con người phải chăng tình
đồng chí là cái cung bậc cao đẹp nhất, lí tưởng nhất. Nhịp thở của bài
thơ như nhẹ nhàng hơn, hơi thở của bài thơ cũng như mảnh mai hơn
Dường như Chính Hữu đã thổi vào linh hồn của bài thơ tình đồng chí
keo sơn, gắn bó và một âm vang bất diệt làm cho bài thơ mãi trở thành
một phần đẹp nhất trong thơ Chính Hữu.
Hồi ức của những người lính, những kĩ niệm riêng tư quả là bất
tận:
"Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay"
Cái chất nông dân thuần phác của những anh lính mới đáng quý
làm sao ! Đối với những người nông dân, ruộng nương, nhà cuarwlaf
những thứ quý giá nhất. Họ sống nhờ vào đồng ruộng,họ lớn lên theo
câu hát ầu ơ của bà của mẹ.Họ lơn lên trong những "gian nhà không mặc
kẹ gió lung lay". Tuy thế, họ vẫn yêu, yêu lắm chứ những mảnh đất thân
quen, những mái nhà thân thuộc Nhưng họ đã vượt qua chân trời của
cái tôi bé nhỏ để đến với chân trời của tất cả. Đi theop con đường ấy là
đi theo khát vọng, đi theo tiếng gọi yêu thương của trái tim yêu nước. Bỏ
lại sau lưng tất cả nhưng bóng hình của quê hương vẫn trở thành nỗi nhớ

Chia khắp anh em một mẩu tin nhà
Chia nhau đứng trong chiến hào chặt hẹp
Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết"
( Nhớ- Hồng Nguyên)
Một nụ cười lạc quan, một niềm tin tất thắng, một tình cảm
chân thành đã được Chính Hữu cô lại chỉ với nụ cười - biểu tượng của
người lính khi chiến đấu, trong hòa bình cũng như khi xây dựng Tổ
quốc, một nụ cười ngạo nghễ, yêu thương, một nụ cười lạc quan chiến
thắng.
"Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giác tới"
Nhịp thơ đều đều 2/2/2 - 2/2/3 cô đọng tất cả nét đẹp của những
người lính. Đó cũng chính là vẻ đẹp ngời sáng trog gian khổ của người
lính. Vượt lên trên tất cả, tình đồng đội, đồng chí như được sưởi ấm
bằng những trái tim người lính đầy nhiệt huyết. Vẫn đứng canh giư cho
bầu trời Việt Nam dù đêm đã khuya, sương đã xuống, màn đêm cũng
chìm vào quên lãng. Hình ảnh người lính bỗng trở nên đẹp hơn, thơ
mộng hơn. Đứng cạnh bên nhau sẵn sàng chiến đấu. Xem vào cái chân
thực của cả bài thơ,câu thơ cuối cùng vẫn trở nên rất nên thơ:
" Đầu súng trăng treo"
Ánh trăng gần như gắn liền với người lính:
" Hồi chiến tranh ở rừng
Vầng trăng thành tri kỉ"
( Ánh trăng- nguyễn Duy)
Một hình ảnh nên thơ, lãng mạn nhưng cũng đậm chất chân
thực, trữ tình. Một sự quyện hòa giữa không gian, thời gian,ánh trăng và
người lính. Cái thực đan xen vào cái mộng, cái dũng khí chiến đấu đan
xen vào tình yêu làm cho biểu tượng người lính không những chân thực
mà còn rực rỡ đến lạ kì. Chất lính hòa vào chất thơ, chất trữ tình hòa vào
chất cách mạng, chất thép hòa vào chất thi ca. Độ rung động và xao