TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
TỔ CHỨC CÁC TRÒ CHƠI HỌC TẬP
TRONG GIỜ DẠY MÔN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC
A - ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục đạo đức là một mặt giáo dục mà xã hội cần phải quan tâm. Trong công cuộc đổi mới
hiện nay khi yếu tố con ngời đợc đặc biệt coi trọng thì tiềm năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh
thần và đạo đức của con ngời càng đợc đề cao và phát huy mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực xã hội.
Việc nâng cao chất lợng hiệu quả của giờ dạy môn học đạo đức trong trờng Tiểu học là trách
nhiệm và là việc làm vô cùng cần thiết của mỗi ngời giáo viên. Với đặc điểm tâm sinh lý học sinh
Tiểu học thì giáo dục đạo đức cho trẻ không thể nào là thuyết giảng hay, nhồi nhét các bài học đạo
đức mà cần phải sử dụng nhiều phơng pháp. Một trong những phơng pháp đạt hiệu quả cao trong
tiết học đạo đức là phơng pháp tổ chức trò chơi cho học sinh.
I. Cơ sở lý luận:
Trò chơi là hoạt động rất quen thuộc gần gũi với con ngời. Bất cứ ai trong cuộc đời cũng từng
tham gia các trò chơi. Cũng nh lao động, học tập, trò chơi là một loại hình hoạt động sống của con
ngời. Trò chơi có chứa đựng chủ đề, nội dung nhất định, có những quy chế nhất định mà ngời chơi
phải tuân thủ. Trò chơi vừa mang tính chất vui chơi, giải trí song đồng thời lại có ý nghĩa giáo dỡng
và giáo dục lớn lao đối với con ngời. Trò chơi có ý nghĩa đặc biệt đối với lứa tuổi trẻ em. Trò chơi
tạo tất cả những điều kiện để trẻ em thể hiện nhu cầu tự nhiên về hoạt động, tạo ra ở trẻ em những
rung động thực tế và quan trọng cho cuộc sống. Trong khi chơi, trẻ em phản ánh hiện thực xung
quanh, đồng thời thể hiện thái độ nhất định đối với môi trờng . Đốivới trẻ em, chơi có
nghĩa là hoạt động, là khơi dậy trong mình những cảm giác và ớc mơ, là cố gắng để thực hiện
những ớc mơ đó là cảm giác, tri giác và phản ánh một cách sáng tạo thế giới vào trong tởng tợng
của mình. Đúng nh AM- Go- rơ - ki đã nhận xét "Trò chơi là con đờng để trẻ em nhận thức thế giới,
là nơi chúng đang sống và là cái chúng nhận thấy cần phải thay đổi "
Cùng với học chơi là nhu cầu không thể thiếu đợc của học sinh Tiểu học, dù không còn là hoạt
động chủ đạo song vui chơi vẫn giữ một vai trò rất quan trọng trong hoạt động sống của trẻ, vẫn có
một ý nghĩa lớn lao với trẻ. Lý luận và thực tiễn đã chứng tỏ rằng: Nếu biết tổ chức cho trẻ vui chơi
1
TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
một cách hợp lý, đúng đắn thì đều mang lại hiệu quả giáo dục. Qua trò chơi các em không những

đợc các cấp các ngành quan tâm. Trong những năm gần đây đã có nhiều đợt học tập, sinh hoạt
chuyên môn, hội thảo, thao giảng cấp trờng, cấp huyện, cấp tỉnh để giáo viên cùng với nhà chuyên
môn trao đổi về đổi mới phơng pháp dạy học. Một trong những phơng pháp tổ chức dạy học theo
xu hớng mới là phơng pháp tổ chức trò chơi học tập. Không ai có thể phủ nhận đợc mặt tích cực
mà việc tổ chức trò chơi học tập mang lại. Tuy nhiên thực trạng của việc tổ chức trò chơi vào trong
những tiết dạy đạo đức của trờng tôi cũng nh những trờng khác còn nhiều bất cập. Nhiều giáo viên
không thấy hết đợc tác dụng của phơng pháp tổ chức trò chơi còn xem nhẹ và rất ngại sử dụng
phơng pháp này. ë những tiết học đợc thanh tra, thao giảng hay hội giảng thì tổ chức lôi thôi, luộm
thuộm , mang nặng tính hình thức. Giáo viên hết sức lúng túng không biết tổ chức vào lúc nào,
cách thức tổ chức ra sao. Học sinh ngợng ngùng, bỡ ngỡ không nghiêm túc khi thể hiện nên dẫn
đến sau trò chơi không mang lại hiệu quả giáo dục cao. Tất cả những điều trên do đâu? Tôi nghĩ
thứ nhất do điều kiện cơ sở vật chất trờng lớp, bàn ghế, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy còn
quá nhiều thiếu thốn. ë một số giờ học giáo viên muốn tổ chức trò chơi thì không có điều kiện.
Thứ hai là do trình độ, năng lực, chuyên môn của đội ngũ giáo viên còn nhiều hạn chế cha đáp ứng
với nhu cầu cải tiến nội dung cũng nh phơng pháp giảng dạy.
Độ nhiệt tình, ý thức trách nhiệm cũng nh nhận thức rõ ràng là cần phải thực sự đổi mới phơng
pháp giảng dạy cha cao . Nguyên nhân thứ ba là về phía học sinh đặc điểm trờng chúng tôi theo
điều tra cơ bản đầu năm học có tới hơn 90% số học sinh có bố mẹ làm nghề nông nghiệp. Các em ít
có điều kiện tiếp xúc với truyện tranh ảnh, sách báo. Do điều kiện sống, môi trờng gia đình mà sự
hiểu biết của các em về thế giới xung quanh còn nhiều hạn chế. Các em còn rụt rè, ngợng ngùng
không tự tin trong giao tiếp. Đây là điểm khác biệt lớn so với trẻ em thành phố. Bên cạnh việc khắc
phục khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tôi luôn quan tâm gần gũi bồi
dỡng t tởng tình cảm vốn sống cho học sinh, đồng thời tự học hỏi, trau dồi kiến thức, trình độ
chuyên môn nghiệp vụ s phạm qua bạn bè, đồng nghiệp, qua sách báo tìm tòi ra những hớng đi mới
để giảng dạy tốt các môn học nói chung và môn Đạo đức nói riêng
III. Quá trình nghiên cứu:
3
TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
Với những suy nghĩ và trăn trở tôi mạnh dạn áp dụng kinh nghiệm của bản thân vào giảng dạy
môn Đạo đức ở các lớp do tôi chủ nhiệm năm học 2003-2004 thực nghiệm tại lớp 1. Năm học

cho học sinh. ë những trò chơi cần điều kiện sân bãi rộng, bàn ghế đúng quy cách để tổ chức cho
học sinh cả lớp cùng tham gia một trò chơi, thì ta có thể chia nhỏ từng tốp học sinh hoặc thay đổi
thành trò chơi khác phù hợp với điều kiện về cơ sở vật chất của lớp, của trờng mà vẫn đảm bảo đợc
nội dung giáo dục cho học sinh. Chúng ta có thể huy động từ phía học sinh thu gom đồ phế thải tận
dụng làm những đồ dùng đơn giản. Ví dụ : Khi tổ chức cho học sinh trò chơi “Ném bóng” trong
bài: “Em là học sinh lớp 1” ( Đạo đức – lớp 1). Giáo viên có thể làm quả bóng bằng giấy báo vo
viên to bằng 1/2 quả bóng thờng, bên ngoài bọc bằng giấy màu cho đẹp. Hay ở trò chơi “Tặng
hoa” ; “ Hái hoa dân chủ” (Trò chơi này đợc áp dụng ở rất nhiều bài trong chơng trình đạo đức lớp
1, 2, 3). Giáo viên có thể dùng giấy màu cắt thành những bông hoa nhiều màu sắc, lọ hoa có thể tận
dụng bằng vỏ lon bia Hàng ngày giáo viên, học sinh có thể su tầm thêm tranh ảnh sách báo về các
loài cây, hoa, ngời, động vật để có thể minh hoạ cho trò chơi thêm sinh động hấp dẫn.
Tóm lại tuỳ từng điều kiện hoàn cảnh mà ngời giáo viên có thể linh hoạt, chủ động sáng tạo tổ
chức trò chơi cho học sinh sao cho đạt hiệu quả, yêu cầu cần giáo dục.
2) Giải pháp khắc phục những vớng mắc từ phía học sinh.
Theo phơng pháp dạy học mới thì học sinh là ngời chủ động lĩnh hội kiến thức dựa trên sự hớng
dẫn của giáo viên.
Tuy nhiên trong khi tổ chức trò chơi cho học sinh tôi thấy các em còn rất nhút nhát, thiếu tự tin.
Đây chính là hạn chế chủ yếu của các em học sinh vùng nông thôn vì sự hiểu biết, vốn từ của các
em không nhiều, các em ít có điều kiện tiếp xúc với tranh ảnh, sách báo. Để khắc phục hạn chế ấy,
ngay từ khi nhận lớp (đầu năm học) tôi làm công tác điều tra cơ bản, lấy thông tin từng hoàn cảnh
gia đình, điều kiện sống của từng học sinh, tìm hiểu tính cách, cá tính, trình độ năng lực, khả năng
hiểu biết của các em, sau đó phân loại để có các cách khác nhau giúp đỡ học sinh. Trong quá trình
giảng dạy, tôi cố gắng dạy tốt tất cả các môn học, thành lập tủ sách măng non của lớp (do học sinh
đóng góp). Nhờ vậy các em đã đợc bổ sung rất nhiều kiến thức nâng dần trình độ hiểu biết về mọi
mặt. Tôi thờng xuyên gần gũi trò chuyện với các em và đặc biệt quan tâm đến hai đối tợng học
sinh. Một là học sinh có cá tính mạnh, hai là những học sinh còn e dè nhút nhát trong các hoạt
động. Với đối tợng một: Bên cạnh những việc nêu lên những điểm tốt của học sinh này là nhanh
5
TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
nhẹn, hoạt bát, hăng hái trong các hoạt động, thì giáo viên phải rèn cho học sinh thói quen hoạt

TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
Trong giờ học đạo đức với đặc trng của môn học ngời giáo viên có thể tổ chức trò chơi vào bất cứ
lúc nào, tuỳ từng nội dung bài học có thể là khởi động, giới thiệu bài, có thể để học sinh tìm hiểu
bài, phát hiện nội dung bài học hoặc có thể để củng cố, khắc sâu kiến thức cho học sinh. Tuy nhiên
thờng thì chúng ta lựa chọn, tổ chức trò chơi ở cuối tiết 2, phần củng cố bài học. Sau khi học sinh
đã nỗ lực tự giác giải quyết các nhiệm vụ của bài học, nếu giáo viên chuyển sang một hình thức học
tập mới (trò chơi) thì các em sẽ đợc chuyển từ trạng thái "căng thẳng" sang một trạng thái "hng
phấn" phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
b) Khi thiết kế trò chơi cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
* Thiết kế nội dung trò chơi:
- Phải đảm bảo tính giáo dục, phù hợp với chủ đề giáo dục đạo đức cho học sinh.
- Đảm bảo yêu cầu phổ cập, nghĩa là trò chơi phù hợp với năng lực và trình độ của mọi học sinh
với sức khoẻ của các em. Bởi vì, nếu trò chơi quá khó thì học sinh sẽ không thể thực hiện đợc; còn
nếu quá đơn giản thì học sinh sẽ nhàm chán, không muốn chơi.
- Đảm bảo tính hấp dẫn đối với học sinh thu hút đợc nhiều học sinh tham gia chơi, tạo đợc không
khí thi đua, sôi nổi hào hứng trong lớp học.
- Trò chơi phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn của lớp học, trờng học (về quỹ thời
gian, về không gian, về các phơng tiện cần thiết cho trò chơi)
- Đảm bảo an toàn, không gây nguy hiểm cho học sinh.
* Thiết kế đồ dùng, thiết bị phục vụ cho trò chơi.
Các đồ dùng thiết bị phục vụ cho trò chơi phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
- Tiện dụng (dễ sử dụng).
- Dễ làm (ai cũng có thể làm đợc, làm nhanh).
- Rõ ràng, đẹp mắt, nổi bật nội dung trò chơi.
- Tiết kiệm (sử dụng đợc nhiều lần, làm bằng các vật liệu dễ kiếm, rẻ tiền ).
* Tổ chức trò chơi phải đảm bảo các nguyên tắc.
- Nguyên tắc 1: Bảo đảm cho học sinh hiểu rõ yêu cầu, nội dung và cách thức tổ chức trò chơi.
Yêu cầu đối với trò chơi có tác dụng định hớng đối với toàn bộ quá trình tổ chức trò chơi, nhằm
đáp ứng yêu cầu giáo dục của bài đạo đức tơng ứng.
7

TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
Nhờ vậy luôn kích thích đợc tính tích cực phấn đấu của mỗi học sinh vì thành tích bản thân, vì
thành tích đồng đội mà mình là một thành viên. Qua đó, vun đắp cho các em ý thức đồng đội, tình
bạn thân ái.
* Quy trình lựa chọn và tổ chức trò chơi học tập môn đạo đức cho học sinh lớp 1,2,3:
Trong quá trình tổ chức trò chơi cho học sinh tôi luôn tiến hành theo quy trình sau:
* Giai đoạn thứ nhất - Lựa chọn trò chơi:
Bớc 1: Phân tích yêu cầu giáo dục của chuẩn mực hành vi đạo đức.
Bớc 2: Chọn thử trò chơi nào đó để phân tích nội dung và khả năng giáo dục của nó.
Bớc 3: Đối chiếu nội dung và khả năng giáo dục của trờ chơi (vừa chọn thử) với yêu cầu giáo
dục hành vi đạo đức.
Nếu thấy không phù hợp thì trở lại bớc 2: Chọn thử trò chơi khác và tiến hành lại công việc theo
các bớc đã quy định. Nếu thấy phù hợp thì quyết định chọn trò chơi đã phân tích.
* Giai đoạn thứ hai - Chuẩn bị tổ chức trò chơi.
Bớc 4: Thiết kế giáo án.
+ Tên trò chơi.
+ Mục đích giáo dục của trò chơi: Qua trò chơi cần đạt những yêu cầu giáo dục gì về tri thức, thái
độ và hành vi?
+ Các phơng tiện phục vụ cho viêc tổ chức trò chơi (tuỳ thuộc vào trò chơi) nêu lên những
phơng tiện vật chất.
Ví dụ: Đối với trò chơi "đi tha, về chào" cần chuẩn bị áo cho bố, cho ông: khăn đội đầu, kim đan
cho bà, cho mẹ )
+ Các giải thởng (nếu có).
+ Nội dung trò chơi, các hoạt động cụ thể với cách tiến hành cụ thể.
+ Chuẩn và thang đánh giá, nếu cần ví dụ đối với trò chơi (hái hoa dân chủ) chuẩn đánh giá là
phần trả lời đúng, rõ ràng mạch lạc và thang đánh giá từ 1 điểm đến 10 điểm (Mục đích để đánh
giá thứ hạng của các đội)
Bớc 5: Chuẩn bị thực hiện giáo án.
- Chuẩn bị đầy đủ và có chất lợng các phơng tiện dạy học.
9

10
TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
Bớc 2 : Nêu tên trò chơi.
Trò chơi mang tên “Ném bóng”
Bớc 3: Phổ biến luật chơi: Các nhóm đứng thành vòng tròn, bóng đợc truyền từ ngời này sang
ngời khác một cách từ từ. Ai nhận đợc bóng phải nói to tên của mình để cả lớp nghe rõ. Sau khi cả
nhóm đã lần lợt nhận đợc bóng thì đổi cách chơi. Lần này ngời ném bóng phải gọi đúng tên ngời đã
ném bóng cho. Cứ nh vậy cho đến khi mọi ngời trong nhóm đều đợc gọi tên. Ai nói sai hoặc không
nhớ tên bạn, sẽ phải nhảy lò cò một vòng.
Giáo viên cử ra nhóm trọng tài gồm ba em.
Bớc 4: Tiến hành trò chơi: Giáo viên tổ chức cho một nhóm làm mẫu. Giáo viên rút kinh nghiệm
và cho cả lớp tiến hành chơi thật. Giáo viên hô (có dự lệnh - động lệnh) “Trò chơi – Bắt đầu”.
Giáo viên cùng trọng tài quan sát và điều chỉnh cho các nhóm hoạt động khẩn trơng, đúng luật.
Bớc 5: Tổng kết trò chơi: Giáo viên đánh giá chung cả lớp và riêng từng nhóm.
Giáo viên rút ra kết luận: Mỗi ngời đều có một cái tên. Trẻ em cũng có quyền có họ tên.
Ví dụ 2: Trò chơi trong bài : “ Bảo vệ loài vật có ích” (Đạo đức lớp 2) đợc tiến hành ở hoạt động
1 của tiết 2.
Mục đích: Giúp học sinh có thêm hiểu biết về các loài vật và thêm yêu quý, gần gũi với loài vật.
Tạo không khí vui vẻ, sôi nổi trong giờ học.
Bớc 1: Chuẩn bị: Nhắc học sinh su tầm trớc các bài hát nói về con vật nh: Con chim vành
khuyên; Con cò bé bé; Rửa mặt nh mèo; Chú ếch con; Chú voi con ở bản Đôn
Giáo viên chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm khoảng 10 em.
Bớc 2 : Nêu tên trò chơi.
Trò chơi mang tên: “Hát về các con vật”
Bớc 3: Phổ biến luật chơi: Lớp chia thành 3, 4 nhóm, hai bàn quay mặt vào nhau. Các nhóm cử
đại diện lên bốc thăm hoặc oản tù tì để xác định thứ tự nhóm hát trớc, nhóm hát sau. Sau khi nhóm
thứ nhất hát một đoạn của một bài hát nói về một con vật nào đó thì nhóm thứ hai phải tiếp tục hát
ngay một đoạn của bài hát khác cũng nói về một con vật khác. Rồi tiếp theo đến nhóm thứ 3 hát và
nhóm thứ t. Sau đó lại quay lại nhóm thứ nhất hát, song không đợc hát lại bài hát mà đã có nhóm
11

TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG HOA THÁM*** K RÔNG BUK
- Học sinh có hứng thú tích cực tham gia vào các hoạt động học tập cũng nh các hoạt động tập thể
khác.
C. KẾT LUẬN
Chuẩn bị tốt, biết kết hợp hài hoà giữa các yếu tố cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, hoạt động
dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh, tôi thiết nghĩ việc tổ chức trò chơi học tập vào môn
học Đạo đức không còn là băn khoăn, vớng mắc của ngời giáo viên nữa. Thông qua trò chơi việc
rèn luyện hành vi đạo đức cho học sinh đợc tiến hành nhẹ nhàng sinh động. Học sinh đợc lôi cuốn
vào quá trình luyện tập một cách tự nhiên, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giải tỏa
đợc những mệt mỏi căng thẳng trong quá trình học tập. Giờ học đạo đức sẽ nhẹ nhàng hơn, không
còn khô khan cứng nhắc nữa. Nội dung giáo dục mà giáo viên truyền đạt tới học sinh sẽ đợc các em
tiếp thu dễ dàng hơn.
1) Bài học kinh nghiệm
Để tổ chức tốt trò chơi trong giờ dạy đạo đức ở lớp 1, 2, 3 giáo viên cần:
- Lựa chọn trò chơi cho phù hợp với nội dung bài, với yêu cầu cần giáo dục. Trò chơi phải dễ tổ
chức và thực hiện phù hợp với đặc điểm trình độ học sinh, với quỹ thời gian với hoàn cảnh, điều
kiện thực tế của lớp học đồng thời phải không gây nguy hiểm cho học sinh.
- Khi tổ chức cho học sinh chơi giáo viên phải phổ biến rõ luật chơi để học sinh nắm đợc quy tắc
và nhắc nhở học sinh tôn trọng luật chơi.
- Phải quy định rõ thời gian, địa điểm chơi.
- Giáo viên cần phải phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, tạo điều kiện cho mọi
học sinh tham gia tổ chức, điều khiển tất cả các khâu: Từ chuẩn bị, tiến hành trò chơi đến đánh giá
sau khi thực hiện xong.
- Trò chơi phải đợc luân phiên thay đổi một cách hợp lý, để không gây nhàm chán cho học sinh.
- Sau khi chơi, giáo viên cần cho học sinh thảo luận để nhận ra ý nghĩa giáo dục của trò chơi.
Trên đây là một số điểm quan trọng mà ngời giáo viên cần lu ý khi tổ chức trò chơi học tập môn
đạo đức ở lớp 1, 2, 3. Điều này bản thân tôi đã đúc rút đợc qua thực tế. tôi nghĩ nếu chúng ta thực
hiện tốt những điểm cần lu ý trên thì chắc chắn chất lợng của mỗi trò chơi nói riêng và chất lợng
giáo dục môn Đạo đức nói chung sẽ đạt kết quả tốt .
13