Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
* Để thực hiện mục tiêu giáo dục của Bộ GD&ĐT đã đặt ra : Giáo dục cho
học sinh Tiểu học là phải giáo dục toàn diện, không coi trọng môn chính,
môn phụ . Bởi vậy cùng với các môn học khác, môn khoa học đã góp phần
không nhỏ vào việc hình thành và phát triển toàn diện cho học sinh .
- Để dạy tốt môn khoa học, người giáo viên cần biết phối kết hợp các
phương pháp dạy học như : Phương pháp quan sát , phương pháp thí
nghiệm, phương pháp nhóm, phương pháp trò chơi học tập .Trong đó
phương pháp Trò chơi học tập là một trong những phương pháp dạy học có
hiệu quả nhằm khuyến khích sự tò mò khoa học, thói quen đặt câu hỏi, tìm
câu giải thích khi các em được tiếp cận với thực tế, qua đó các em dễ dàng
ghi nhớ nội dung bài học.
-Nhà tâm lý học Kun Kel người Anh nói : “ Trò chơi học tập là một
phương pháp dạy học giúp các em vui vẻ hẳn lên, thích hoạt động hơn .
Khi bị khép vào luật chơi, các em dần có trật tự, kỷ luật hơn…”
- Trò chơi học tập còn có một vai trò rất lớn trong mỗi tiết học vì:
+ Nó làm thay đổi không khí lớp học, tập thể có được bầu không khí vui
vẻ, thân ái, thông cảm.
+ Quá trình học tập còn trở thành một hình thức vui chơi hấp dẫn.
+ Học sinh thấy nhanh nhẹn cởi mở hơn.
+ Học sinh tiếp thu bài tự giác, tích cực hơn.
+ Học sinh được hệ thống và củng cố kiến thức.
*Nhưng một số ý kiến cho rằng, sử dụng phương pháp này sẽ gây ồn ào, mất
trật tự ảnh hưởng đến hoạt động khác, lại có ý kiến cho rằng phương pháp
này chỉ là hình thức và thay bằng hoạt động cá nhân, nếu có tổ chức cũng chỉ
là gượng ép, miễn cưỡng.
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
1
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học

phương pháp Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5.
III . Mục đích nghiên cứu .
-Tìm hiểu và tổng kết được những khó khăn, thuận lợi của học sinh và
giáo viên khi tham gia và tổ chức Trò chơi học tập.
-Tìm được một số biện pháp để giải quyết những khó khăn mà học sinh và
giáo viên mắc phải khi tham gia Trò chơi học tập. Qua đó dần nâng cao hiệu
quả của phương pháp Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5 nhằm
nâng cao chất lượng dạy và học , giúp các em phát triển toàn diện ngay từ
bậc học đầu tiên.
IV. Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.
* Để đạt được mục đích trên, người giáo viên cần thực hiện những nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu những vấn đề chung về khoa học lớp 5 .
- Nghiên cứu 1 số biện pháp sư phạm nhằm nâng cao hiệu quả dạy học
môn khoa học.
- Nghiên cứu đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh.
- Tìm hiểu thực tế học sinh lớp 5 Trường Tiểu học Nguyễn Đình Chiểu về
sở thích tham gia Trò chơi học tập, về sự tiếp nhận kiến thức khoa học, để
phát hiện những khó khăn, vướng mắc, những tồn tại cần giải quyết.
* Để nghiên cứu thực tế, tôi đã sử dụng những phương pháp như:
- Phương pháp nghiên cứu: Đọc các tài liệu, giáo trình có liên quan đến
vấn đề nghiên cứu để làm cơ sở giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu.
- Phương pháp điều tra : Nhằm phát hiện các vấn đề cần giải quyết,
nguyên nhân, chuẩn bị cho các bước nghiên cứu tiếp theo.
- Phương pháp đàm thoại :Trao đổi với học sinh để hiểu tâm tư, nguyện
vọng , những khó khăn , vướng mắc ,của các em.Trao đổi với Ban giám hiệu
nhà trường, với bạn bè đồng nghiệp để học hỏi kinh nghiệm trong giảng dạy.
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
3
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
- Phương pháp quan sát: Quan sát học sinh qua mỗi tiết học chính khoá cũng

tổ chức trò chơi chính là việc giáo viên hướng dẫn học sinh hoàn thành tốt
phẩm chất của con người mới : Con người xã hội chủ nghĩa.
* Tổ chức trò chơi là một hình thức tổ chức dạy học, chơi là một biện pháp
học tập có hiệu quả của học sinh . Thông qua trò chơi, học sinh được tập
luyện, làm việc cá nhân, làm việc theo đơn vị tập thể theo sự phân công với
tinh thần hợp tác. Đó là những việc làm thuộc phương pháp học tập mới mà
trường Tiểu học cần hình thành ở người học.
CHƯƠNG II: Khảo sát thực trạng.
Sau khi được phân công chủ nhiệm lớp 5 , tôi đã tiến hành điều tra cụ thể về tình
hình học sinh, sự mong muốn và khả năng tham giai trò chơi học tập trong môn
khoa học nói riêng và trong các môn học khác nói chung. Kết quả như sau:
* Tổng số học sinh : 27 em.
- Số học sinh muốn được tham gia, hiểu mục đích và thu được kết quả sau
trò chơi học tập : 40%
- Số học sinh muốn được tham gia, nhưng chỉ tham gia với mục đích vui chơi
là chính mà chưa hiểu, chưa thu được kết quả sau trò chơi học tập : 30%
- Số học sinh chưa muốn tham gia:30%
Sở dĩ các em chưa muốn tham gia hoặc tham gia mà chưa thu được kết quả
là do một số nguyên nhân sau:
1. Các em chưa hiểu mục tiêu của trò chơi : chơi để làm gì? chơi nhằm
mục đích gì?
2. Các em chưa hiểu rõ cách chơi, luật chơi, sự thi đua “thưởng-
phạt”,giữa các đội chơi.
3. Trò chơi giáo viên đưa ra chưa thú vị, chưa đủ hấp dẫn để lôi cuốn học sinh.
4. Trò chơi quá khó, các các em không thể tham gia.
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
5
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
5. Giáo viên không chủ động về thời gian, về các tình huống xảy ra dẫn
đến tình trạng trò chơi bỏ dở hoặc kết thúc trò chơi mà không thu hoạch

những đặc điểm giống bố, mẹ mình.
T2,3-trang6 Ai nhanh, ai đúng? HS biết phân biệt đặc điểm về mặt
sinh học và xã hội của nam và nữ.
T6-trang 14 Ai nhanh, ai đúng? HS hiểu 1 số đặc điểm chung của trẻ ở
từng giai đoạn từ 3 đến 10 tuổi.
T11-trang 30 Ai nhanh, ai đúng? HS biết tác nhân gây bệnh, sự nguy
hiểm của bệnh viêm não.
T16-trang 34 Ai nhanh, ai đúng? HS giải thích được HIV, AIDS là
gì? các đường lây bệnh HIV,
T17-trang36 HIV lây hay không
lây?
HS biết các hành vi tiếp xúc thông
thường không lây HIV.
T35-trang 72 Ai nhanh, ai đúng? HS biết đặc điểm của chất rắn - chất
lỏng - chất khí.
T36-trang 74 Nhà khoa học trẻ HS biết các phương pháp tách các
chất ra khỏi hỗn hợp.
T37-trang77 Đố bạn
HS biết phương pháp sản xuất muối
từ nước biển, sản xuất nước cất tiêm .
T38,39-trang
78
Bức thư bí mật HS biết vai trò của nhiệt trong biến
đổi hoá học.
T55-trang
112
Ghép chữ HS biết đặc điểm bên ngoài của
động vật đẻ con, động vật đẻ trứng.
T57-trang
116

T69-trang142 Chữ gì? Củng cố kiến thức có liên quan đến
sự ô nhiễm môi trường.
-Cách nêu mục tiêu của trò chơi ,giáo viên cần đưa ra một cách khéo léo,
hấp dẫn, có tính chất gợi mở để tạo sự tò mò khám phá cho học sinh .
- Sau khi các em đã hiểu được mục đích của trò chơi, thấy được sự hấp dẫn
của trò chơi các em sẽ chủ động tham gia chơi mà không cần giáo viên ép
buộc. Để có được điều đó, giáo viên cần xây dựng trò chơi học tập sao cho hợp
lý ; hợp lý về thời gian; hợp lý về hình thức chơi ; về luật chơi ; về hình thức
khen thưởng .
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
8
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
3/ Cách xây dựng trò chơi học tập.
Giáo viên có thể tổ chức 1 hoạt động học tập thành 1 trò chơi học tập khi
đã có đủ các điều kiện sau:
- Về đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho trò chơi.
- Về thời gian, thời điểm chơi, không gian chơi.
- Có cách chơi, luật chơi rõ ràng.
- Có cách tính điểm để phân định “thắng- thua”, khen thưởng…
Các yếu tố đó là sự chuẩn bị cụ thể chu đáo của giáo viên, góp phần quyết
định sự thành công hay không của trò chơi.
a/Sự chuẩn bị đồ dùng học tập cho học sinh tham gia trò chơi .
Đối với mỗi tiết học nói chung hay với mỗi Trò chơi học tập nói riêng,
giáo viên cần xác định rõ: Để phục vụ cho trò chơi này cần đến những đồ
dùng nào? dụng cụ nào? phương tiện nào? Từ đó, giáo viên dành thời gian
để chuẩn bị
( hoặc giao cho học sinh chuẩn bị ) chu đáo.
*Ví dụ:
+ Thực hiện trò chơi tiếp sức “ HIV lây hay không?’’ (T17-trang36) cần
chuẩn bị:

Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
Sơ đồ cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa:
-2 bộ thẻ chữ có ghi tên các bộ phận của cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa:
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
Hạt phấn
Vòi nhụy
Bao phấn
Đầu nhụy
Ống phấn
Bầu nhụy
Noãn
11
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
- Với tranh câm giáo viên cần vẽ đúng các bộ phận của cơ quan sinh sản ở
thực vật có hoa. Các bộ phận phải rõ nét, phân biệt bằng màu sắc cụ thể,
đảm bảo tính khoa học và thẩm mỹ cho bức tranh.
- Sự chuẩn bị chu đáo, hấp dẫn sẽ tạo niềm hứng khởi, thu hút học sinh
tham gia. Sự rõ ràng, khoa học sẽ giúp các em dễ tìm hiểu, dễ nhận biết kiến
thức, nhiệm vụ của bản thân trong quá trình tham gia chơi. Sự chuẩn bị cho
một trò chơi không nhất thiết phải quá cầu kì, đôi khi còn dễ tìm, dễ kiếm .
- Để chuẩn bị “ Chiếc ghế nguy hiểm” cho trò chơi T10-trang 20 , giáo
viên chỉ cần lấy luôn chiếc ghế của mình, phủ lên ghế một tấm vải tối màu để
học sinh không phát hiện được bên trong ghế là cái gì? Sự chuẩn bị này tuy đơn
giản nhưng vẫn tạo được sự tò mò, tâm trạng hồi hộp của học sinh khi đến gần
chiếc ghế , chiếc ghế ấy sẽ thu hút học sinh tham gia vào trò chơi.
Với sự chuẩn bị như vậy, giáo viên sẽ khuyến khích các em tham gia vào
trò chơi. Ngoài việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, giáo viên cần biết bố trí thời
gian cho các hoạt động trong tiết học một cách hợp lý. Trò chơi học tập
cũng là một hoạt động trong tiết học. Bởi vậy, giáo viên cần sắp xếp thời
gian, thời điểm phù hợp cho mỗi trò chơi.

thời điểm cho hợp lý giáo viên cần xác định địa đểm, số lượng học sinh
tham gia chơi cho mỗi trò chơi để phù hợp cả về không gian, thời gian, phù
hợp với cả 3 đối tượng học sinh.
c/ Địa diểm và đối tượng học sinh tham gia chơi.
Phần lớn các trò chơi được diễn ra trong lớp học. Tuy vậy, với mỗi trò chơi
cũng cần có khoảng không gian chơi cho phù hợp
*Ví dụ:
- Những trò chơi để hình thành kiến thức mới, thường tất cả các học sinh
được tham gia chơi, do vậy các em có thể ngồi ngay trong bàn học theo từng
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
13
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
đội chơi , như trò chơi: Ai nhanh, ai đúng? (Tiết 16-trang 33 ). Hay trò chơi:
Chiếc ghế nguy hiểm (Tiết 20-trang23 ), mặc dù đây là trò chơi để củng cố
nội dung nhưng tất cả học sinh cần được tham gia, các em cần xếp thành
hàng dọc để lần lượt đi qua chiếc ghế nguy hiểm. Bởi vậy, nếu trời không
mưa, các em sẽ xếp hàng ngoài sân rồi lần lượt đi qua chiếc ghế vào lớp.
Nếu trời mưa, giáo viên cần sắp xếp bàn ghế gọn gàng để học sinh xếp
hàng trong lớp.
Những chuẩn bị này, dù là rất nhỏ nhưng giáo viên cũng cần để ý tới để
chủ động trong mọi tình huống.
Khi sự chuẩn bị đã chu đáo, giáo viên sẽ tổ chức trò chơi học tập cho các
em tham gia sao cho học sinh hào hứng làm việc và thu được kết quả tốt, đó
là điều hết sức quan trọng.
4/ Tiến hành tổ chức Trò chơi học tập.
Với mỗi trò chơi giáo viên cần tiến hành qua 3 bước sau:
Bước1:
Giáo viên nêu mục đích và hướng dẫn cách chơi, luật chơi.
-Tên trò chơi hấp dẫn, dễ hiểu sẽ lôi cuốn các em tham gia chơi.
+ Ví dụ: “ Chiếc ghế nguy hiểm”; “ Bức thư bí mật”; “ Ô chữ kì diệu”…

*Ví dụ :
Trò chơi:Ai nhanh, ai đúng? ( Tiết 14-trang30 ) :
Bước 1:
Giáo viên giới thiệu :
- Viêm não là một loại bệnh hết sức nguy hiểm. Nguyên nhân gây bệnh là
gì? lứa tuổi nào hay mắc bệnh? Bệnh nguy hiểm như thế nào? Các em sẽ
khám phá qua trò chơi: “Ai nhanh, ai đúng?”.
- Mỗi tổ thành một đội chơi, các em sẽ cử đội trưởng cho đội mình.
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
15
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
- Các em sẽ đọc thông tin trong sách giáo khoa trang 20, bàn bạc trong đội
để chọn câu trả lời tương ứng với từng câu hỏi. Sau khi cả đội thống nhất,
đội trưởng sẽ ghi đáp án theo thứ tự câu hỏi vào bảng phụ .
- Sau 7 phút đội nào có đáp án gắn lên bảng lớp nhanh nhất và đúng nhất là
thắng cuộc, đội thắng cuộc sẽ được nhận một phần thưởng xứng đáng.
Bước 2:
Học sinh hoạt động theo các yêu cầu trên.
Giáo viên quan sát, nhắc nhở học sinh (nếu học sinh còn lúng túng ).
Bước 3:
Nhận xết, đánh giá.
- Đội trưởng báo cáo kết quả. Mỗi đội có thể trả lời thêm 1 số câu hỏi mà
trọng tài đưa ra:
+ Vì sao từ 3-5 tuổi hay mắc bệnh viêm não?
+Bệnh viêm não nguy hiểm như thế nào?
- Trọng tài phân định “thắng – thua”, thưởng cho đội thắng một tràng pháo tay.
- Em rút ra được kiến thức gì qua trò chơi này?
Với cách tiến hành như trên, các em sẽ chủ động tìm tòi và phát hiện kiến
thức mới cho bài học, hình thành kiến thức cho bản thân .
Tiết 52- trang 106:

khó khăn mà học sinh và giáo viên còn mắc phải trong khi sử dụng phương
pháp Trò chơi học tập trong môn khoa học lớp 5. Áp dụng những biện pháp
mới đó vào việc giảng dạy cho học sinh lớp 5, tôi thấy các em đã có nhiều
tiến bộ trong khi tham gia Trò chơi học tập ở môn khoa học. Cụ thể là:
- Số học sinh muốn được tham gia chơi và chơi có hiệu quả giáo dục: 75%
( tăng 35% so với đầu năm học ).
- Số học sinh muốn được tham gia chơi, nhưng kết quả chưa cao : 15%
(giảm 15% so với đầu năm ).
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
17
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
- Số học sinh còn nhút nhát trong khi chơi dẫn đến việc tiếp nhận kiến thức
khoa học còn hạn chế : 10% ( giảm 20% so với đầu năm) .
* Về phía bản thân tôi, tôi cảm thấy nhẹ nhàng hơn, không còn mệt mỏi khi
truyền thụ kiến thức tới học sinh vì các em tiếp nhận kiến thức một cách chủ
động, tích cực thông qua trò chơi. Kỹ năng vận dụng trò chơi của tôi linh
hoạt hơn, thành thạo hơn. Tôi có nhiều kinh nghiệm trong việc lựa chọn và
tổ chức trò chơi hơn , đảm bảo kiến thức và kỹ năng bài học cho học sinh.
Tôi thấy rất vui, khi học sinh của mình có tiến bộ, không những về kiến
thức mà các em còn trở nên vui vẻ, nhanh nhẹn, cởi mở, khéo léo…trong
hoạt động và trong giao tiếp, đáp ứng đúng mục tiêu: Giáo dục toàn diện cho
học sinh ngay từ bậc học đầu tiên mà Bộ GD&ĐT đã đề ra. Từ đó tôi rút ra
cho mình bài học như sau:
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
A. Kết luận.
Qua việc nghiên cứu một số biện pháp nâng cao hiệu quả của Phương pháp
trò chơi trong môn khoa học lớp 5, tôi rút ra một số kinh nghiệm sau:
1.Giáo viên và học sinh cần xác định rõ mục đích của mỗi trò chơi trong
mỗi tiết học , từ đó có hướng đi đúng đắn cho việc làm tiếp theo của mình.
2. Giáo viên cần có sự chuẩn bị chu đáo về đồ dùng học tập để phục vụ trò

tích cực, chủ động tìm tòi, khám phá kiến thức cho học sinh mà còn tạo cho
các em niềm vui học tập mỗi khi đến trường .Chắc chắn chất lượng dạy và
học môn khoa học nói riêng và các môn học khác nói chung sẽ được nâng
cao. Song để thực hiện được điều đó, tôi mạnh dạn có một số ý kiến đề xuất
với các cấp lãnh đạo như sau.
B. Ý kiến đề xuất.
Bản thân tôi cũng như các giáo viên trong khối mong muốn Ban giám hiệu
nhà trường, Phòng GD&ĐT huyện Phú Hoà giúp đỡ:
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
19
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
- Một số thiết bị dạy học môn khoa học như: tranh câm “ Sơ đồ cơ quan
sinh sản ở thực vật có hoa”; một số tranh liên quan đến việc ô nhiễm môi
trường; một số thẻ từ .
- Một số băng hình giảng dạy môn khoa học lớp 5.
- Tổ chức những buổi chuyên đề khoa học có sử dụng đến phương pháp
Trò chơi học tập để chúng tôi được học hỏi kinh nghiệm.
Trên đây là một vài biện pháp có thể coi là kinh nghiệm của bản thân tôi
trong thời gian qua, đó cũng là những gì tôi rút ra từ thực tế giảng dạy. Tôi
cũng mạnh dạn đưa ra , mong muốn nhận sự góp ý, bổ sung của Hội đồng
nhà trường giúp tôi có nhiều biện pháp tốt hơn để thực hiện tốt hơn Phương
pháp trò chơi học tập, áp dụng trong thời gian tới , đáp ứng mục tiêu mà Bộ
GD&ĐT đã đề ra . Hoà An, ngày 10 tháng 3 năm 2011.
Người viết sáng kiến
Nguyễn Văn Thạnh
Người thực hiện : Nguyễn Văn Thạnh
21
Sáng kiến kinh nghiệm:Tổ chức Trò chơi học tập dạy môn Khoa Học
PHẦN1: MỞ ĐẦU.
1/ Lý do chọn đề tài.
2/ Lịch sử của SKKN.
3/ Mục đích nghiên cứu.
4/ Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.
5/ Giới hạn và đối tượng nghiên cứu.
6/Điểm mới trong kết quả nghiên cứu.
PHẦN 2: NỘI DUNG.
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
CHƯƠNG 3:NHỮNG BIỆN PHÁP
1/GV cần lựa chọn nội dung bài dạy phù hợp với nội dung trò chơi.
2/ Xác định mục đích của trò chơi.
3/ Cách xây dựng một trò chơi học tập.
4/ Tiến hành tổ chức trò chơi học tập.
CHƯƠNG4: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.
PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
A/ Kết luận.
B/ Ý kiến đề xuất.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
MỤC LỤC
1
1
2
3
3
4