Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
SáNG KIếN KINH NGHIệM:
MộT Số KINH NGHIệM TRONG GIảNG DạY VĂN BảN NHậT DụNG
ở NGữ VĂN 8
A. Phần mở đầu
I. Lí do chọn SáNG KIếN KINH NGHIệM.
1. Cơ sở lý luận
Trong hệ thống chơng trình giáo dục, môn Ngữ văn có một vị trí hết sức quan
trọng. Trớc hết, Ngữ văn là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội có tầm quan
trọng trong việc giáo dục quan điểm, t tởng, tình cảm cho học sinh. Môn Ngữ văn còn
là một môn học công cụ, góp phần hình thành những con ngời có trình độ học vấn
ngày càng cao. Đồng thời góp phần xây dựng nhân cách cho học sinh, những công dân
trẻ có lòng yêu nớc, niềm tự hào dân tộc sâu sắc, có ý thức tự tu dỡng, biết yêu thơng,
quí trọng gia đình, bạn bè, biết hớng tới những tình cảm cao đẹp nh lòng nhân ái, tinh
thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, sự căm ghét cái ác, cái xấu. Môn Ngữ văn cũng
giúp cho học sinh biết rèn luyện để có tính tự lập, có t duy sáng tạo, bớc đầu có năng
lực thực hành và sử dụng tiếng Việt nh một công cụ để t duy, giao tiếp. Nói nh Maxim
Gorki: Văn học là nhân học.
Để đạt đợc mục tiêu giáo dục nêu trên, chơng trình, phơng pháp giảng dạy và bộ
sách giáo khoa Ngữ văn đổi mới đã kịp thời đáp ứng một cách căn bản. Từ năm học
2002-2003, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã cho thực hiện chơng trình thay sách giáo khoa
trên cả nớc. Bên cạnh những hớng cải tiến chung nh giảm tải, tăng thực hành, gắn với
đời sống, thì nét nổi bật nhất của chơng trình và sách giáo khoa môn Ngữ văn là hớng
tích hợp. Biểu hiện rõ nhất của hớng tích hợp chính là việc sát nhập ba phân môn:
Văn- Tiếng Việt- Tập làm văn vào một chỉnh thể là Ngữ văn. Ngoài ra, trong chơng
trình mới, các nhà soạn sách đã đa vào nhiều bài, nhiều thuật ngữ mới mà trong chơng
trình cũ, giáo viên và học sinh cha đợc làm quen; hoặc nhiều khái niệm có phần khác
với cách nhìn xa nay. Điều đó đã làm phong phú thêm và cập nhật hóa hệ thống kiến
thức cho cả ngời dạy và ngời học.
Đặc biệt trong chơng trình Ngữ văn THCS đợc xây dựng theo tinh thần tích hợp,
theo hớng đồng tâm. Các văn bản đợc lựa chọn theo tiêu chí kiểu văn bản và tơng ứng

Nhật dụng.
Chính vì những lý do trên, tôi đã mạnh dạn đa ra sáng kiến : Một số kinh
nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8 để góp phần nâng cao hiệu
quả giờ dạy văn bản Nhật dụng và giúp học sinh yêu thích học văn.
II. Mục đích SáNG KIếN KINH NGHIệM.
Đa ra hớng giải quyết một số kiến thức và phơng pháp dạy học, từ đó có thêm kinh
nghiệm để dạy tốt phần văn bản Nhật dụng, đáp ứng nhu cầu Ngữ văn 8 hiện nay.
III. Thời gian-địa điểm:
1. Thời gian: Bắt đầu tháng 9/2009
Hoàn thành tháng 4/2010
2. Địa điểm: Lớp 8A, 8B Trờng THCS Lao Bảo.
IV. Những đóng góp về mặt lý luận, về mặt thực tiễn:
Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
- Về lí luận: Sáng kiến kinh nghiệm của tôi góp phần tìm hiểu, bổ sung thêm lí
luận về phơng pháp dạy học văn bản Nhật dụng ở lớp 8.
-Về thực tiễn: Ngoài ra nó có thể là tài liệu tham khảo cần thiết phục vụ cho
việc giảng dạy văn bản Nhật dụng.
V. Ph ơng pháp.
Để nghiên cứu sáng kiến này tôi đã sử dụng những phơng pháp sau:
- Phơng pháp quan sát: Hình thức chủ yếu của phơng pháp là dự giờ đồng nghiệp từ đó
tôi có thể phát hiện ra những u nhợc điểm trong bài dạy của các đồng nghiệp .
- Phơng pháp so sánh: Với phơng pháp này tôi có thể phân loại, đối chiếu kết quả
nghiên cứu.
- Ngoài ra tôi còn sử dụng những phơng pháp hỗ trợ khác nh: đọc tài liệu, thống kê,
tìm hiểu thông tin ở trên các phơng tiện thông tin đại chúng, thăm dò ý kiến của học
sinh, trao đổi kinh nghiệm cùng đồng nghiệp.
B. Phần nội dung

I. Nhận xét chung
1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Nhật dụng
- Tìm hiểu thực trạng của việc dạy văn bản nhật dụng ở Ngữ văn 8.
2. Các nội dung cụ thể.
a. Hệ thống văn bản nhật dụng trong SGK Ngữ văn 8.
STT Tên văn bản Đề tài nhật dụng của văn bản
1
2
3
Thông tin về ngày trái đất năm 2000
Ôn dịch, thuốc lá
Bài toán dân số
Môi trờng
Tệ nạn xã hội

Dân số
Bảng thống kê trên cho thấy các văn bản nhật dụng đợc dạy học ở Ngữ văn 8 ý
nghĩa nội dung các văn bản này đều là những vấn đề gần gũi, quen thuộc, bức thiết đối
với con ngời và cộng đồng xã hội hiện đại. Cùng với sự phát triển về tâm lý và nhận
thức của học sinh, các vấn đề đựơc đề cập trong các văn bản Nhật dụng ngày một phức
tạp hơn.
b. Đặc điểm nội dung văn bản nhật dụng ở Ngữ văn 8 .
* Văn bản Thông tin về ngày Trái Đất năm 2000 là văn bản thuyết minh trình
bày về tác hại của bao bì ni lông đối với môi trờng và sức khoẻ con ngời. Đã đến lúc
chúng ta phải nhìn nhận lại thói quen dùng bao bì ni lông để có hành động thiết thực
bảo vệ môi trờng sống của chúng ta bằng cách hởng ứng lời kêu gọi: Một ngày không
dùng bao bì ni lông. Thông điệp này chính là nội dung nhật dụng của văn bản Thông
tin về Ngày Trái Đất năm 2000.
Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
* Văn bản Ôn dịch ,thuốc lá là một bài thuyết minh cung cấp cho bạn đọc
những tri thức khách quan về tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ và có thể làm suy

học tập, mải chơi, bị lôi cuốn vào các trò chơi điện tử, gia đình làm ăn ở xa thiếu sự
quan tâm của bố mẹ làm ảnh hởng đến chất lợng học tập của các em.
Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
b. Thực trạng
Trong quá trình giảng dạy và dự giờ các đồng nghiệp, tôi thấy một số thực trạng sau:
+ Giaó viên coi các văn bản này là một thể loại cụ thể giống nh truyện, kí
+ Giáo viên thuờng chú ý khai thác và bình giá mà cha chú trọng đến vấn đề xã hội đặt
ra trong văn bản gần gũi với học sinh.
+ Vốn kiến thức của giáo viên còn hạn chế ,thiếu sự mở rộng .
+ Giaó viên cha vận dụng linh hoạt các phơng pháp dạy học cũng nh các biện pháp tổ
chức dạy học nhằm gây hứng thú cho HS.
+ Phơng tiện dạy học dùng bảng phụ, tranh ảnh minh hoạ, thiết kế giáo án điện tử.
+ Giờ dạy tẻ nhạt, không thực sự thu hút sự chú ý của học sinh.
c. Đánh giá thực trạng
Nguyên nhân của thực trạng trên là:
- Văn bản nhật dụng mới đợc đa vào giảng dạy, số lợng văn bản không nhiều nên GV
còn thấy rất mới mẻ, ít có kinh nghiệm, lúng túng về phơng pháp.
- Cha xác định đúng mục tiêu đặc thù của bài học văn bản Nhật dụng.
d. Đề xuất biện pháp
Trớc những thực trạng và nguyên nhân trên tôi xin đề xuất một số biện pháp
nhằm nâng cao chất lợng giờ dạy nh sau:
* Xác định mục tiêu đặc thù của bài học văn bản nhật dụng
Trang bị kiến thức và trau dồi t tởng , tình cảm thái độ cho học sinh cung cấp và
mở rộng hiểu biết cho học sinh về những vấn đề gần gũi, bức thiết đang diễn ra trong
đời sống xã hội hiện đại, từ đó tăng cờng ý thức cho học sinh.
* Chuẩn bị
- Về kiến thức:
Giáo viên phải trang bị thêm cho mình những kiến thức mở rộng, hỗ trợ cho bài giảng
nh thu thập các t liệu có liên quan đến bài giảng trên các nguồn thông tin đại chúng
(phát thanh, truyền hình, mạng Internet, báo chí, sách vở, tranh ảnh, âm nhạc )

ghép Mục đích của việc dạy văn bản nhật dụng là giúp học sinh hoà nhập hơn nữa
với đời sống xã hội nên GV phải tạo ra không khí giờ học dân chủ, sôi nổi, kích thích
sự hào hứng của học sinh.
Nh vậy để giờ dạy văn bản nhật dụng đạt kết quả cao, đáp ứng mục tiêu bài học, ngời
giáo viên cần phải đa dạng hoá các biện pháp dạy học, các cách tổ chức dạy học, các
phơng tiện dạy học theo hớng hiện đại hoá: thu thập, su tầm các nguồn t liệu để minh
hoạ và mở rộng kiến thức. Coi trọng đàm thoại cá nhân và nhóm, chú ý tới câu hỏi liên
hệ ý nghĩa văn bản với hoạt động thực tiễn của cá nhân và cộng đồng xã hội hiện nay.
Sáng tạo trò chơi dạy học đơn giản, nhanh gọn để minh hoạ cho chủ đề của văn bản.
Tăng cờng phơng tiện dạy học điện tử nh máy chiếu, máy đa năng, phòng học bộ môn
Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
để gia tăng lợng thông tin trong bài học, tạo không khí dân chủ, hào hứng trong giờ
học.
3. Khảo sát tính khả thi của các biện pháp đề xuất.
Tôi đã áp dụng những biện pháp trên thông qua bài dạy và dự giờ đồng nghiệp
đợc nghe góp ý:
Văn bản: ÔN DịCH THUốC Lá
A. Mục tiêu: * Giúp học sinh
1. Kiến thức:
- Xác định đợc quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận thức đợc tác hại to lớn
nhiêu mặt của thuốc lá đối với đời sống của cá nhân và cộng đồng.
- Thấy đợc sự kết hợp phơng thức thuyết minh và lập luận của văn bản.
- Tích hợp giáo dục phòng chống ma túy.
2. Kĩ năng:
- Lập luận trong khi viết.
3. Thái độ:
Quyết tâm phòng chống thuốc lá, chống tệ nạn ma túy.
B. Ph ơng pháp : Nêu vấn đề, đàm thoại, phân tích ngữ liệu, kĩ thuật mãnh ghép, khăn
phủ bàn
C. Chuẩn bị:

Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
Hoạt động 2;
? Vì sao tác giả Trần Hng Đạo bàn về việc
đánh giặc trớc khi phân tích tác hại của
thuốc lá? Tác dụng?
Hs thảo luận:
? Hút thuốc lá gây những tác hại gì?
? Vì sao tác giả đătj giả định Có ngời
bảo: Tôi hút thuốc tôi bị bệnh mặc tôi
trớc khi nêu lên tác hại về phơng diện xã
hội của thuốc lá?
Gv nêu tiếp câu hỏi 4 ở SGK
Hs suy nghĩ và trả lời: Nhằm làm rõ hơn
tính đúng đắn của những điều đã trình
bày, tạo đà thuận lợi để đa ra kiến nghị
Em có nhận xét gì về câu kết?
Hoạt động 3:
Rút ra những giá trị của văn bản?
Nhận xét chung về hệ thống lập luận. Hs
trả lời. Gv chốt lại. Gọi Hs đọc ghi nhớ ở
SGK
Hoạt động 4:
Khác với nghiện thuốc lá, ngời nghiện ma
túy có những tác hại gì?
Có nguy hiểm nh thuốc lá không?
lây truyền, còn là tiếng để chửi rủa.
Dấu phẩy: Tạo sự ngắt giọng, biểu hiện sự
căm giận, ghê tởm.
II. Đọc- hiểu văn bản:
1.Tác hại của thuốc lá:

1.Tác hại của ma túy:
* Đối với bản thân ngời nghiện:
- Gây rối loạn sinh lí, tâm lí.
- Gây tai biến khi tiêm chích, nhiễm
khuẩn.
- Gây rối loạn thần kinh, hệ thống tim
mạch, hô hấp
- Sức khỏe bị suy yếu, không còn khả
Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
Gv yêu cầu học sinh viết đoạn văn kêu gọi
moi ngời tránh xa ma túy.
năng lao động.
Nhân cách suy thoái:
*Đối với gia đình:
- Kinh tế cạn kiệt.
- Hạnh phúc tan vỡ.
* Đối với xã hội;
Trật tự xã hội bị đảo lộn, đa số con
nghiện trở thành tội phạm.
2. Viết đoạn văn ngắn kêu gọi mọi
ng ời tránh xa ma túy.
IV. Củng cố:
- Tác hại của thuốc lá?
- Những bện mắc phải do thuốc lá gây ra?
- Cần phải làm gì nói không với thuốc lá?
- Gọi học sinh đọc lại phần ghi nhớ.
V. Dặn dò:
Học bài. Làm bài tập ở sách bài tập.
- Su tầm tranh ảnh, hoặc tự vẽ bhuwngx hình ảnh về tác hại của thuốc lá.
- Soạn bài câu ghép tiết 2

nghĩ không có gì là chúng ta không thể làm đợc. Mỗi thầy cô cần chú tâm đến bài
giảng của mình từ khâu đầu tiên cho đến khâu cuối cùng của tiết học, thể hiện nó bằng
hệ thống câu hỏi phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi, phù hợp với đặc trng bộ môn, phù
hợp với điều kiện trang thiết bị mà nhà trờng cung cấp. Có thế, những ý tởng nghệ
thuật và quan niệm nhân sinh, bài học về thế giới quan, về lối sồng, về lý tởng hoài
bão về ớc mơ mới trở lên sâu sắc , mới đợc các em đem soi rọi, kiểm chứng trong cuộc
sống.
II. Kiến nghị:
- Phòng thiết bị nhà trờng nên bổ sung tranh ảnh, băng đĩa phục vụ tốt cho quá trình
giảng dạy các văn bản Nhật dụng. Nên bố trí thời gian cho hoạt động ngoại khoá nhiều
hơn, tạo điều kiện cho các em đợc thể hiện mình nhiều hơn nữa.
- Để cho giờ dạy sinh động và hiệu quả hơn, mỗi đơn vị trờng học cần có phòng học
bộ môn văn.
- Tổ chuyên môn cần thờng xuyên trao đổi kinh nghiệm dạy học văn bản Nhật dụng.
Một vài kinh nghiệm của tôi đa ra ở trên còn nhiều hạn chế tôi rất mong sự nhận xét,
đóng góp của bạn bè , đồng nghiệp để sáng kiến của tôi đợc hoàn thiện.Skkn: Một số kinh nghiệm trong giảng dạy văn bản Nhật dụng ở Ngữ văn 8
Lao Bảo ngày 10 tháng 5 năm 2010
Lê Thị Kiều Giang T liệu tham khảo
- Sách giáo khoa Ngữ văn 8
- Sách giáo viên Ngữ văn 8
- Sách thiết kế Ngữ văn 8
- Tài liệu bồi dỡng thờng xuyên.
- Các phơng pháp dạy học Ngữ văn.
Skkn: Mét sè kinh nghiÖm trong gi¶ng d¹y v¨n b¶n NhËt dông ë Ng÷ v¨n 8