Rèn luyện kỹ năng cho học sinh
qua một tiết dạy cụ thể
A. Đặt vấn đề:
Rèn luyện kỹ năng (RLKN) cho học sinh là một trong những mục tiêu
quan trọng của tất cả các môn học. Đối với bộ môn lịch sử thì các tiết dạy
giáo viên phải cần tập trung rèn luyện cho học sinh các kỹ năng: Sử dụng
bản đồ, lợc đồ, tranh ảnh, kênh hình trong sách giáo khoa, kỹ năng so sánh,
phân tích, đánh giá sự kiện lịch sửTuy nhiên tuỳ từng bài dạy cụ thể để
giáo viên tập trung RLKN nào. Từ đó tạo cho học sinh có một phơng pháp
học đúng đắn, hiểu sâu vấn đề, nắm chắc kiến thức bài học. Điều đó rất cần
thiết bởi vì nhiều học sinh hiện nay còn rất bị động trong việc tiếp cận kiến
thức nhất là học sinh năng lực học trung bình, yếu. Đối tợng này phần lớn
chỉ biết ghi lại những vấn đề do giáo viên rút ra, kết luận.
Để RLKN cho học sinh điều cơ bản là giáo viên phẩi làm tốt phần
định hớng, gợi mở, hớng dẫn. Chính vì vậy bất kỳ tiết học nào bản thân Tôi
cũng chú ý rèn luyện cho học sinh các kỹ năng và có một số tiết tôi thấy có
hiệu quả. Vì vậy tôi chọn đề tài này để đồng nghiệp có thể tham khảo thêm.
B. Quá trình thực hiện:
Bài 16: Hoạt động của Nguyễn ái Quốc ở nớc ngoài trong những
năm 1919- 1925.
( Sử 9- NXBGD).
Bài này phân phối chơng trình quy định dạy trong 1 tiết.
Là 1 giáo viên dạy lịch sử trong nhiều năm tôi đã dạy bài này nhiều
lần( tuy nhiên SGK cũ và SGK mới về cách viết, dung lợng kiến thức trong
1
từng tiết không hoàn toàn giống nhau) với nhiều mức độ, cách khai thác
khác nhau. Bài này có 3 mục:
I. Nguyễn ái Quốc ở Pháp ( 1919- 1923).
II. Nguyễn ái Quốc ở Liên xô ( 1923- 1924).
III. Nguyễn ái Quốc ở Trung quốc( 1924- 1925).
Theo nội dung SGK tôi phân chia thời gian dạy bài này nh sau:

thời gian. Tôi đã dự một số giờ của đồng nghiệp thấy làm rõ vấn đề này tơng
đối khó ( cả một số tiết dạy của tôi). Xác định học sinh lớp 9 cha cần mở
rộng , đi quá sâu vấn đề nhng cái quan trọng là học sinh phải nắm đợc sự
kiện, phải hiểu vấn đề một cách lô gíc. Hơn nữa có hiểu chắc nội dung ở
phần I thì mới có cơ sở để hiểu, để nắm chắc kiến thức các phần sau. Qua
nhiều lần dạy tôi thấy lợng kiến thức cần đa vào, cần tham khảo nh sau là
đủ, là có thể giải quyết đợc vấn đề.
- SGK lớp 9 cũ.
- Một số vấn đề về nhà yêu nớc Phan Bội Châu có liên quan đến bài.
- Kết luận quan trọng của Nguyễn ái Quốc về Bạn và Thù đó là:
Nhân dân lao động các nớc đều là bạn, bọn đế quốc ở đâu cũng là thù.(3)
- Những nơi Nguyễn ái Quốc đến, những công việc Nguyễn ái Quốc
đã làm để kiếm sống và hoạt động trong khoảng thời gian 1911-1923
- 1 bảng phụ.
Sau khi nghiên cứu bài, căn thời gian, để hớng dẫn học sinh tìm hiểu nội
dung, rèn luyện kỹ năng tôi đã tiến hành bài giảng nh sau:
Ghi phần I lên bảng: Nguyễn ái Quốc ở Pháp(1919-1923)
Sau đó tôi đặt câu hỏi mang tính định hớng và tạo tâm thế cho học sinh: ở
phần I chúng ta tìm hiểu về hoạt động của Nguyễn ái Quốc ở pháp (1919-
1923) và qua phần này chúng ta phải trả lời câu hỏi cuối mục SGK.(2) ( thời
gian : 1 phút)
Cho học sinh nhắc lại những nơi mà Nguyễn ái Quốc đã đến, những
công việc mà Nguyễn ái Quốc đã làm để kiếm sống và hoạt động ( 1911-
1917- tham khảo SGK cũ) Giáo viên ghi nháp lên bảng( thời gian từ 1- 2
phút)
Dựa vào SGK em hãy nêu tóm tắt nhữg hoạt động của Nguyễn ái
Quốc tại pháp ttrong thời gian từ 1919 - 1923. (Phần này giáo viên phân
nhóm, sau đó cho học sinh đại diện nhóm trình bày, giáo viên thống nhất
theo 3 ý đã nêu(1) thời gian dành cho phần này khoảng 6-7 phút).
Nêu câu hỏi(2) cuối mục ở SGK.

bạo động
Nguyễn ái Quốc
Cùng số phận bị
áp bức, cùng chí
hớng
Đi sang các nớc
nhất là các nớc
Tây âu (cả nớc
Pháp) để hoạt
động
Bằng nhiều biện pháp
để thức tỉnh, tổ chức,
đoàn kết nhân dân đa
họ ra đấu tranh theo
con đờng Cách mạng
vô sản

Nh vậy qua bảng phụ với 1 số thông tin cơ bản trên học sinh có đủ cơ sở,
dễ dàng so sánh rút ra vấn đề, trả lời câu hỏi cuối mục I một cách khá dễ
dàng. Trên cơ sở đó học sinh hiểu rõ hơn những hoạt động của Nguyễn ái
Quốc. Chẳng hạn vì sao Nguyễn ái Quốc lập Hội liên hiệp các dân tộc
thuộc địa, viết sách báo, sau này Nguyễn ái Quốc có nhiều hoạt động
chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng cộng sản Việt nam
4
Còn nội dung ở phần II, III không khó lắm, giáo viên dựa vào SGK để
hớng dẫn học sinh tìm hiểu.
Kết quả:
Qua nhiều tiết dạy có khi tôi đa phần mở rộng lên trớc phần I, có khi
không chuẩn bị bảng phụ có sẵn mà chỉ viết lên phần bảng phụ ở bảng so
với những gì tôi đã trình bày ở trên thì cách khai thác, dẫn dắt, kiến thức mở

- Phần 1: Khái quát lịch sử thế giới trung đại.
- Phần 2: Lịch sử Việt Nam từ thế kỷ X đến giữa thế kỷ XIX.
Hãy cùng nhau tổng kết lại qua các câu hỏi sau đây:
1. Những nét lớn về tình hình xã hội, kinh tế, văn hoá thời phong kiến.
2. Sự khác nhau giữa xã hội phong kiến phơng đông và xã hội phong kiến
ở châu Âu.
3. Hãy nêu tên các vị anh hùng đã có công và giơng cao ngọn cờ đấu tranh
chống giặc ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập cho Tổ quốc.
4. Hãy trình bày sự phát triển kinh tế ở nớc ta từ thế kỷ X đến nửa đầu thế
kỷ XIX.
6
5. Văn hoá Việt Nam từ thế kỷ X đến nửa đầu thế kỷ XIX có những thành
tựu gì?
Và phần bài tập ở nhà.
2. Thực hiện: SGK viết ngắn giáo viên càng khó dạy. Vì vậy qua
hai lần dạy tôi đã thực hiện nh sau:
Lần 1: Giáo viên soạn kỹ bài
- Định hình nội dung cần trả lời - cụ thể:
Câu 1: a, Xã hội : Các giai cấp chính?
b, Kinh tế : Ngành sản xuất chính, nhận xét.
Câu 2: - Thời gian hình thành (Xuất hiện) ( so sánh với hai khu vực )
- Sự phát triển của chế độ phong kiến ở phơng Đông và phơng Tây.
Câu 3: Giáo viên để học sinh kể tự do - Tuy nhiên giáo viên nhấn mạnh là
các vị anh hùng có công và giơng cao ngọn cờ đấu tranh chống giặc ngoại
xâm bảo vệ độc lập Tổ quốc.
Tôi chia lớp thành 5 nhóm ( mỗi nhóm 1 câu). Chuẩn bị nội dung
trong vòng 8 -10 phút. Sau đó cho từng nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung
( tuy không nhiều ý kiến) - Giáo viên củng cố, thống nhất ( Mỗi câu 5 đến 6
phút) - Trong đó câu 2, 3 có nội dung khá rõ ràng - Còn các câu khác rất
khó vì nội dung dài, chung chung. Sau khi dạy xong tôi thấy hiệu quả không

Chế độ quân chủ (Vua) Chế độ quân chủ (Vua)
Khác nhau
- Ra đời sớm hơn( CĐ PK
phơng Tây)
- Phát triển chậm
- Ra đời muộn hơn( CĐ
PK phơng Đông)
- Phát triển nhanh

Bảng 2: Điền vào bảng đây ( phần này có trong phụ lục nên học sinh tìm rất
nhanh)
Năm Sự kiện lịch sử Ngời lãnh đạo
938 Chiến thắng Bạch Đằng Ngô Quyền
981
1077
1258
1285
1288
1418-1427
1785
1789
Với bảng 1: Dành cho câu 1, câu 2.
Với bảng 2: Dành cho câu 3.
Với câu 4: Tôi hạn chế trong một số câu hỏi nhỏ sau:
- Các triều đại phong kiến đã có những chính sách tiến bộ gì để phát
triển kinh tế?
- Nêu các ngành nghề chính trong nền kinh tế (liên hệ bảng 1 )
- Nêu các nghề thủ công nổi tiếng? Thành thị tiêu biểu?
5. Văn hoá: ( Từ thế kỷ X đến giữa thế kỷ XIX)
8