Bài viết kinh nghiệm
vài suy nghĩ về phương pháp chÂm trả
và soạn tiết trả bài viết tập làm văn
****************************
Đặt Vấn Đề :
Như chúng ta biết, tập làm văn là môn học mang tính chất thực hành tổng
hợp giữa các phân môn tiếng Việt với môn văn học của chương trình ngữ văn. Kể
từ cải cách giáo dục, phân môn Tập làm văn được xác định lại vị trí của nó trong
mối tương quan chặt chẽ với văn và tiếng Việt. Dạy Tập làm văn ở THCS là dạy
cho học sinh nắm văn bản, biết xây dựng các loại văn bản thông thường (hiểu một
cách đầy đủ là dạy cách hiểu từng loại văn bản, cách xây dựng văn bản, rèn
những thao tác, những cách thức, những bước đi trong quá trình tạo lập văn bản.
Mục đích của phân môn Tập làm văn giúp cho học sinh nắm được các thể loại
trong chương trình Tập làm văn giúp cho học sinh nắm được các thể loại trong
chương trình Tập làm văn ở THCS như : Miêu tả, tường thuật, trần thuật, kể
chuyện, giải thích, chứng minh, bình luận, đơn từ, biên bản Từ đó giúp học sinh
biết vận dụng các thể loại văn để phục vụ cho học tập và trong đời sống. Ngoài ra
Tập làm văn còn rèn luyện cho học sinh kĩ năng diễn đạt đúng và hay bằng các
hình thức nói hoặc viết, tập vận dụng một cách sáng tạo, tổng hợp được những
kiến thức đã tiếp thu được qua các môn văn học, tiếng Việt để có thể nói và viết
theo những yêu cầu, những đề tài khác nhau, những kiểu văn bản khác nhau.
Đồng thời, Tập làm văn cũng trực tiếp tham gia rèn luyện một số đức tính cho
học sinh như lòng nhân ái, tính trung thực, sự kiên trì góp phần phát triển trí
tưởng tượng, óc sáng tạo, biết phân biệt đúng sai, tốt xấu, phải trái từ đó nuôi
dưỡng tâm hồn học sinh vươn tới cái chân – thiện – mĩ.
Nói nh thỊ, dạy Tập làm văn nhằm giúp cho học sinh đạt được những yêu
cầu giáo dục, giáo dưỡng, kĩ năng và tư duy. Để đạt được những yêu cầu này thì
việc dạy Tập làm văn không phải đơn giản. Ngoài những nguyên tắc dạy học Tập
làm văn nói chung là những phương pháp dạy học các nội dung cụ thể như
1
phương pháp dạy lý thuyết, phương pháp thực hành, phương pháp dạy tìm hiểu

nay, với trách nhiệm và lương tâm của người thầy, tôi xin nêu vài suy nghĩ về
phương pháp chấm bài, trả bài và cách soạn tiết trả bài.
II. Phương pháp chấm bài, trả bài, gợi ý cách soạn tiết trả bài.
Nói về phương pháp dạy học Tập làm văn bên cạnh các phương pháp dạy
lý thuyết, thực hành, rèn luyện kỹ năng làm văn thì phương pháp chấm bài, trả bài
không kém phần quan trọng. Qua nhiều năm giảng dạy tôi thấy đây là việc làm
cần cụ thể hoá, cho nên tôi xin nêu ra dưới đây một số gợi ý cùng anh chị em
đồng nghiệp tham khảo, trao đổi để có hướng thực hiện việc này một cách có hệ
thống nhằm đạt hiệu quả cao hơn trong việc dạy và học Tập làm văn.
1. Phương pháp chấm bài:
Đây là việc quan trọng, vất vả và tương đối phức tạp, thể hiện nhân cách
người thầy trước nhân cách học sinh. Trong khi chấm bài thầy là người trực tiếp
lắng nghe (bằng văn bản) những lời thủ thỉ tâm tình, những băn khoăn xao động
của học sinh cũng như niềm vui nỗi buồn của các em Vì vậy phải tôn trọng bài
làm của học sinh, phải biết nâng niu từng rung động (dù rất nhỏ) của học sinh khi
chấm bài, người thầy phải có trách nhiệm, có thái độ khách quan vô tư công bằng,
đánh giá đúng chất lượng bài làm. Điều này có tác động ảnh hưởng rất lớn đến
nhân cách của học sinh.
Việc này tuy có vất vả, phức tạp nhưng lại có nhiều hứng thú và niềm vui
trước sản phẩm tinh thần của mình.
a) Thao tác chấm bài: (Chuẩn bị, chấm bài, tổng kết)
*Chuẩn bị:
- Giáo viên cần có thái độ khách quan, tôn trọng bài làm của học sinh.
- Xây dựng đáp án và biÒu điểm, chÂm với hai yêu cầu:
+ Về nội dung: Giải quyết vấn đề gì? Từng phần đề cập đến ý gì? Phần
thân bài là hệ thống các ý lớn ý nhỏ nh thế nào?
ứng với yêu cầu nội dung là điểm số của phần nội dung bài làm. Thông
thường phần nội dung có lượng điểm lớn hơn phần hình thức.
3
+ Về hình thức: Gồm các yêu cầu chữ viết , chính tả, cách trình bày, hành

Từ ngữ
Ngữ pháp Hình thức
Điểm 9 8 7 6 5 4 3 2 1
Trong quá trình chấm bài, giáo viên ghi các dữ liệu vào các «, cả những ưu,
khuyết điểm thấy cần nhận xét. Có thể ghi tên học sinh sau mỗi giữ liệu.
- Lời nhận xét phải chân thực, phong phú, không gay gắt mà phải có tác
dụng khuyến khích và nâng đỡ học sinh.
- Cần chú ý đến tính độc đáo của bài văn vì điều này thể hiện tính sáng tạo
của học sinh và thường nằm ngoài dự kiến khi xây dựng biểu điểm, không nên
bắt học sinh theo khuôn mẫu đã định sẵn.
* Tổng kết:
- Giáo viên tổng kết kết quả bài làm của học sinh (khá giỏi – trung bình –
yếu kém – tỉ lệ phần trăm). Tìm ra điểm mạnh chung của lớp (về nội dung và hình
thức) cũng như những tồn tại cần khắc phục. Có thể chuẩn bị các bài khá giỏi –
trung bình – yếu kém để đọc cho học sinh nghe khi trả bài.
- Giáo viên cũng tự rót ra những kinh nghiệm và hướng bổ khuyết cho học
sinh ở bài làm sau.
b. Phê và ghi điểm:
Công việc chấm bài có 3 thao tác cực kì quan trọng: Chữa lỗi, phê bài và
ghi điểm. Tình cảm lương tâm, nghiệp vụ của người thầy giáo ngữ văn thể hiện rõ
nhất là lúc này.
Nếu đọc mà không chữa thì dù có phê thỊ nào học sinh cũng không thể biết
các lỗi cơ thể của mình để khắc phục.
Nét bút chữa bài cần tránh biểu lộ sự bực bội, cáu giận trước các lỗi trong
bài văn.
Lời phê của thầy thường được học sinh trân trọng đóng khung ngay đầu bài
làm nên, thầy không thể phê qua loa, chung chung như “Trung bình”, “Khá”,
“Được” mà lời phê cần súc tích và phải chữa đủ lượng thông tin để học sinh
đánh giá được bài làm của mình, rút kinh nghiệm cho bài sau.
5

6
- Công bố điểm và trả bài cho học sinh.
- Học sinh xem lại bài và được giải đáp thắc mắc về lỗi.
- Động viên nhắc nhở dặn dò.
Như trên đã nói, muốn tiết học này đạt hiệu quả cao thì thầy phải xây dựng
giáo án trả bài. Thế nhưng hiện nay phần nhiều giáo viên không soạn tiết này, có
chăng nữa thì rất sơ sài và lại có những giáo viên không biết soạn như thế nào.
Cho nên tiết trả bài được giáo viên thực hiện trên lớp chưa đúng nghĩa của nó.
Kết quả là học sinh không đánh giá được bài viết của mình, chưa phát huy được
chỗ mạnh và khắc phục những tồn tại dẫn đến việc không thích học văn, làm văn.
Để phần nào giải pháp hiện trạng trên, sau đây tôi xin nêu vài gợi ý về cách
soạn tiết trả bài viết:
3. Gợi ý phương pháp soạn tiết trả bài viết:
Trả bài viết số
A. Yêu cầu: Giúp học sinh:
- Thấy được những ưu – khuyết điểm trong bài viết của mình (nội dung và
hình thức).
- Phát huy mặt mạnh, khắc phục thiếu sót.
- Dựng lại dàn ý.
- Tiếp tục củng cố kĩ năng và phương pháp làm bài.
B. Chuẩn bị:
- Giáo viên phân loại bài viết: Khá, giỏi, trung bình, yếu.
- Thống kê điểm – tỉ lệ %
- Học sinh tự nhận xét bài viết của mình.
C. Tiến trình.
Phương pháp Nội dung BS
- H§1: GV dẫn vào bài
- H§2: GV ghi lại đề bài lên bảng sử dụng
phương pháp hỏi đáp giúp học sinh xác định
yêu cầu của đề.

D. Rút kinh nghiệm:
Trên chỉ là những gợi ý, giáo viên căn cứ vào tình hình làm bài của học
sinh và nội dung kiểu bài dạy mà xây dựng giáo án cụ thể phù hợp.
Thời gian một tiết trả bài tuy rất hạn chế nhưng giáo viên cũng cần sử dụng
phương pháp hỏi đáp trong tiến trình trả bài để gây chỉ ý cho học sinh.
Tôi hy vọng với một thiết kế giáo án như thế cùng với trách nhiệm, lương
tâm của người thầy thì tiết trả bài cho học sinh sẽ có tác dụng tích cực cho việc
dạy và học, nhất là giúp cho giáo viên chủ động trong giờ lên lớp, không phải dạy
tiết này theo lối “tuỳ hứng”. Đồng thời tạo điều kiện cho học sinh phát huy năng
lực, cảm thụ văn chương, rèn luyện được kĩ năng học văn, làm văn.
III. Kết quả:
8
Qua thực tế việc giảng dạy của một số i¸o viên trong trường tôi thấy, điều
hạn chế chung nhất là việc chấm bài, thực hiện tiết trả bài trên lớp, đặc biệt là
cách soạn tiết trả bài, thông thường giáo viên không soạn tiết này. Vậy không biết
giáo viên sẽ dạy tiết này như thế nào hay vẫn tiếp tục “mượn” tiết để dạy các bài
khác
Xét về lĩnh vực chuyên môn nói chung và môn ngữ văn nói riêng, tôi nhận
thấy cần phải quan tâm đến thực trạng trên. Cho nên tôi đã nêu một số ý kiến của
mình nhằm góp phần giải pháp thực trạng. Qua một thời gian thực hiện tôi thấy
nhiều giáo viên đã có những định hướng tốt cho việc giảng dạy một tiết chÂm trả.
Giờ đây đa số giáo viên không còn băn khoăn khi soạn tiết trả bài, kết quả việc
soạn giảng tiết trả bài của giáo viên ở trường dần dần vào thỊ ổn đinh, hiệu quả
tiết trả bài được nâng lên. Về phía học sinh, qua kiểm tra bài viết thì kĩ năng làm
văn của các em có chiều hướng tiến bộ. Trong các lần họp tổ đều nêu ra một số
phương pháp chÂm trả sao cho có hiệu quả .Điều này được các đồng nghiệp bàn
bạc trao đổi một cách tích cực và thống nhất Theo tôi, đây là một trong những
giải pháp thiết thực, có hiệu quả và lưỡng lợi. Vừa giúp cho giáo viên ngày càng
hoàn thiện hơn trình độ chuyên môn nghiệp vụ, vừa giúp cho học sinh các định
năng lực học tập của mình từ chỗ học văn với thái độ chưa tích cực đến chỗ thích

pháp tối ưu nhất trong một tiết chÂm trả để bài viết được hoàn thiện.
Xác nhận của nhà trường

10