GVHD: GV. Nguyễn Thị Tuyên Truyền
LỚP: 210704005
NHÓM: 11
BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP. HCM
KHOA QUẢN TRỊ KINH
DOANH
BỘ MÔN QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
2014, HCM
Đề tài: NGƯỜI
TIÊU DÙNG
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Người tiêu dùng – cụm từ đã không còn xa lạ với đại đa số người dân Việt
Nam nhưng không phải ai cũng hiểu hết và nắm rõ được vai trò của mình
trong quá trình mua sắm. Rất nhiều người tiêu dùng chỉ hiểu đơn thuần
mình là người đi mua những sản phẩm, hàng hóa theo đúng nhu cầu và
mong muốn.
Người tiêu dùng là người quyết định hành vi mua sắm của chính mình.
Cuộc sống ngày càng phát triển thì nhu cầu mua sắm của con người cũng
tăng dần. Khi đưa bất kỳ một quyết định mua sắm nào, người tiêu dùng có
quyền được tự do tham khảo, chọn lựa sản phẩm mình muốn mua và sử
dụng theo đúng nhu cầu và mục đích của mình.
Chính từ nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng, nhiều doanh nghiệp sẽ
lên kế hoạch đưa ra nhiều sản phẩm, dịch vụ đa dạng nhằm đáp ứng nhu
cầu sử dụng ngày càng cao của người tiêu dùng đồng thời tăng tính cạnh
tranh giữa các doanh nghiệp. Từ đó doanh nghiệp sẽ có chiến lược phát
triển lâu dài và phù hợp với tình hình thực tế. Chính vì vậy, người tiêu dùng
chính là người tác động không nhỏ đến kế hoạch và chiến lược kinh doanh
của mỗi doanh nghiệp.
Người tiêu dùng là người mua và sử dụng hàng hóa, dịch vụ của doanh

Chương 3. Các ví dụ và tấm gương làm giàu
3
4. Danh sách sinh viên thực hiện
STT Họ Tên SVTH MSSV
1 Nguyễn Việt Dũng (Nhóm Trưởng) 13050051
2 Phạm Ngọc Hải 13042211
3 Phạm Nhật Dương 13052781
4 Nguyễn Phạm Thành Đạt 13076221
5
6
Bảng công việc của thành viên
STT Họ Tên Công việc
1 Phạm Ngọc Hải Trình bày nội dung, chương 1
2 Ví dụ làm giàu
3 Phạm Nhật Dương Thị trường tiêu dùng và…
4 Ví dụ làm giàu
5 Nguyễn Việt Dũng Sơ đồ diễn tiến quyết định…
6 Nguyễn Phạm Thành Đạt Mùa nóng người tiêu dùng…
CHƯƠNG 1. NGƯỜI TIÊU DÙNG
1. Người tiêu dùng là gì ?
Người tiêu dùng là một từ nghĩa rộng dùng để chỉ các cá nhân hoặc hộ gia
đình dùng sản phẩm hoặc dịch vụ sản xuất trong nền kinh tế. Khái niệm
người tiêu dùng được dùng trong nhiều văn cảnh khác nhau vì thế cách
dùng và tầm quan trọng của khái niệm này có thể rất đa dạng. Người tiêu
dùng là người có nhu cầu, có khả năng mua sắm các sản phẩm dịch vụ
trên thị trường phục vụ cho cuộc sống, người tiêu dùng có thể là cá nhân
hoặc hộ gia đình.
2. Quyền lợi ?
4
Trong những năm trước “đổi mới”, nhận thức của toàn xã hội về quyền lợi

Ma-lai-xi-a, Ấn Độ… đều trao thẩm quyền xử phạt cho cơ quan bảo vệ
người tiêu dùng) và chưa có quy định về cơ chế phối hợp giữa các cơ
quan, tổ chức về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhằm đảm bảo hiệu
quả của công tác này.
Chính vì vậy, Bộ Thương mại với tư cách là cơ quan thực hiện chức năng
quản lý nhà nước trong lĩnh vực này đề xuất bổ sung, sửa đổi Pháp lệnh
5
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng lên thành Luật cho phù hợp với
yêu cầu của tình hình mới.
3. Quyền của người tiêu dùng ?
Được bảo đảm an toàn tính mạng, sức khoẻ, tài sản, quyền, lợi ích hợp
pháp khác khi tham gia giao dịch, sử dụng hàng hoá, dịch vụ do tổ chức,
cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ cung cấp.
Được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tổ chức, cá nhân kinh doanh
hàng hoá, dịch vụ; nội dung giao dịch hàng hoá, dịch vụ; nguồn gốc, xuất
xứ hàng hoá; được cung cấp hoá đơn, chứng từ, tài liệu liên quan đến giao
dịch và thông tin cần thiết khác về hàng hoá, dịch vụ mà người tiêu dùng
đã mua, sử dụng.
Lựa chọn hàng hoá, dịch vụ, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch
vụ theo nhu cầu, điều kiện thực tế của mình; quyết định tham gia hoặc
không tham gia giao dịch và các nội dung thoả thuận khi tham gia giao dịch
với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ.
Góp ý kiến với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ về giá cả,
chất lượng hàng hoá, dịch vụ, phong cách phục vụ, phương thức giao dịch
và nội dung khác liên quan đến giao dịch giữa người tiêu dùng và tổ chức,
cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ.
Tham gia xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng.
Yêu cầu bồi thường thiệt hại khi hàng hoá, dịch vụ không đúng tiêu chuẩn,
quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng, số lượng, tính năng, công dụng, giá cả

hành vi của họ. Vì thế, người làm marketing phải tìm hiểu những mong
muốn, nhận thức ,sở thích, sự lựa chọn và hành vi mua sắm của các nhóm
khách hàng mục tiêu khác nhau. Trên cơ sở đó mà doanh nghiệp triển khai
những sản phẩm, dịch vụ thích ứng với nhu cầu của họ, quyết định việc
phát triển sản phẩm mới và các tính năng của chúng, xác định giá cả , lựa
chọn các kênh phân phối và kiểm soát thông tin và những yếu tố khác
trong marketing - mix.
Việc phân tích thị trường tiêu dùng được tiến hành qua việc phân tích hành
vi mua của người tiêu dùng. Chúng ta sẽ xem xét mô hình hành vi của
người tiêu dùng, các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi và tiến trình ra quyết
định mua của người tiêu dùng được thực hiện như thế nào ?
2. Mô hình hành vi mua của người tiêu dùng
7
Sự phát triển về quy mô của các doanh nghiệp và thị trường đã tạo ra
khoảng cách giữa những người quản trị marketing và các khách hàng của
họ. Họ ít có cơ hội hơn để giao tiếp trực tiếp với khách hàng. Các nhà điều
hành đã phải cố gắng hướng đến việc tìm hiểu người tiêu dùng để biết
được :
Ai mua ? (Khách hàng) Họ mua gì? (Sản phẩm)
Tại sao họ mua ? (Mục tiêu) Những ai tham gia vào việc mua ? (Tổ chức)
Họ mua như thế nào ? (Hoạt động) Khi nào họ mua ? (Cơ hội)
Họ mua ở đâu ? (Nơi bán).
Vấn đề cốt yếu là hiểu được người tiêu dùng hưởng ứng như thế nào
trước những tác nhân marketing khác nhau mà doanh nghiệp có thể sử
dụng đến ? Doanh nghiệp nào hiểu được đích thực người tiêu dùng sẽ đáp
ứng ra sao trước các đặc trưng của sản phẩm, giá cả, thông điệp quảng
cáo, là có được lợi thế hơn hẳn các đối thủ cạnh tranh của mình.
Mô hình
hành vi của người tiêu dùng
Trên hình trình bày mô hình phân tích hành vi người tiêu dùng. Các yếu tố

Đứa trẻ lớn lên trong xã hội thì học được những giá trị, nhận thức, sở thích
và cách ứng xử cơ bản thông qua gia đình và những định chế quan trọng
khác. Người Việt Nam khi mua hàng bao giờ cũng bị chi phối bở các yếu tố
văn hóa mang bản sắc dân tộc tác động đến các giá trị lựa chọn. Người
làm marketing cần quan tâm đến các yếu tố này khi thiết kế chiến lược
marketing hay các thông điệp quảng cáo, màu sắc và kiểu dáng sản phẩm,
thái độ của nhân viên bán hàng
9
Văn hóa đặc thù
Mỗi nền văn hóa chứa đựng những nhóm nhỏ hơn hay là các văn hóa đặc
thù (subcultures), là những nhóm văn hóa tạo nên những nét đặc trưng
riêng biệt và mức độ hòa nhập với xã hội cho các thành viên của nó. Các
nhóm văn hóa đặûc thù bao gồm các dân tộc, chủng tộc, tôn giáo và tín
ngưõng, các vùng địa lý. Các dân tộc (nationality groups), như dân tộc Việt
Nam bao gồm người Việt nam trong nước hay cộng đồng người Việt Nam
ở nước ngoài ít nhiều đều thể hiện những thị hiếu cũng như thiên hướng
dân tộc đặc thù. Các nhóm chủng tộc (racical groups) như người da đen và
người da màu, đều có những phong cách và quan điểm tiêu dùng khác
nhau. Các nhóm tôn giáo (religioups groups) như Công giáo, Phật giáo đều
tượng trưng cho những nhóm văn hóa đặc thù và đều có những điều ưa
chuộng và cấm kỵ riêng biệt của họ. Những vùng địa lý (geographical
areas) như các vùng phía Bắc và các vùng phía Nam đều có những nét
văn hóa đặc thù và phong cách sống tiêu biểu đặc trưng của mỗi vùng đó.
Tầng lớp xã hội
Về cơ bản, tất cả các xã hội loài người đều có sự phân tầng xã hội. Việc
phân tầng xã hội có thể mang hình thức một hệ thống đẳng cấp (caste
system), là hệ thống mà các thành viên trong những đẳng cấp khác nhau
đều cùng gắn bó với nhau trong những vai trò nào đó, và không hề có sự
thay đổi từ đẳng cấp này sang đẳng cấp khác. Thông thường hơn, sự
phân tầng xã hội mang hình thức là những tầng lớp xã hội.

không chính thức mà những thành viên của chúng có quan hệ thân mật và
có sự tác động qua lại thường xuyên như gia đình, bạn bè, láng giềng và
người đồng sự; những nhóm thứ cấp(secondary groups), có có tính chất
chính thức hơn và ít có sự tác động qua lại với nhau hơn, như các tổ chức
xã hội, các hiệp hội thuộc các ngành nghề và công đoàn.
Người ta cũng chịu ảnh hưởng của những nhóm mà bản thân họ không ở
trong những nhóm đó. Nhóm ngưỡng mộ(aspirational group) là nhóm mà
người ta mong muốn được có mặt trong đó. Chẳng hạn, một cầu thủ đá
bóng trẻ có thể hy vọng một ngày nào đó mình sẽ có mặt trong đội bóng
Thể công, và anh ta đồng nhất mình với nhóm này, mặc dù không có sự
giao tiếp trực tiếp.
Những người làm marketing cố gắng hiểu rõ những nhóm tham khảo của
thị trường mục tiêu mà họ đang muốn giao dịch. Các nhóm tham khảo ảnh
hưởng đến một người ít ra theo ba cách: hướng người ta đi theo cách ứng
xử và phong cách sống mới; ảnh hưởng đến quan điểm và ý thức của một
người vì người đó thường muốn được hòa nhập vào đó; tạo ra các áp lực
buộc tuân theo chuẩn mực chung và có thể ảnh hưởng đến sự chọn lựa
sản phẩm và nhãn hiệu của người đó.
Anh hưởng của nhóm tham khảo cũng thay đổi theo chu kỳ sống của sản
phẩm. Trong giai đoạn giới thiệu sản phẩm mới, quyết định mua chịu ảnh
hưởng của rất nhiều người khác, nhưng đối với nhãn hiệu đã chọn thì ít
chịu ảnh hưởng của người khác. Trong giai đoạn phát triển của sản phẩm,
ảnh hưởng của nhóm khá mạnh đối với cả việc lựa chọn sản phẩm lẫn
việc lựa chọn nhãn hiệu. Trong giai đoạn bảo hòa của sản phẩm , chỉ có
việc lựa chọn nhãn hiệu chứ không phải việc lựa chọn nhãn hiệu chịu ảnh
hưởng của người khác. Trong giai đoạn suy thoái, ảnh hưởng của nhóm
khá yếu trong cả việc lựa chọn sản phẩm lẫn việc lựa chọn nhãn hiệu.
11
Những doanh nghiệp mà những sản phẩm và nhãn hiệu của chúng chịu
ảnh hưởng mạnh của các nhóm tham khảo thì các doanh nghiệp đó phải

trong những lãnh vực như thực phẩm, quần áo và các đồ gia dụng khác.
Điều này hiện đang thay đổi, khi mà ngày càng có nhiều phụ nữ đi làm và
người chồng thì muốn chăm sóc đến gia đình nhiều hơn. Những người làm
marketing những sản phẩm thuộc loại thiết yếu sẽ sai lầm, nếu cứ tiếp tục
nghĩ rằng phụ nữ vẫn là những khách hàng chủ yếu hoặc duy nhất mua
các sản phẩm của mình.
12
Trong trường hợp các sản phẩm và dịch vụ thuộc loại đắt tiền, thường là
chồng và vợ cùng trao đổi để đưa ra quyết định chung. Người làm
marketing cần phải xác định xem thường thì thành viên nào có ảnh hưởng
lớn hơn đến việc mua sắm những sản phẩm hoặc dịch vụ khác nhau. Điều
đó có thể do vai trò, thói quen hay sự thông thạo của họ trong mua sắm
quyết định.
Vai trò và vị trí
Một người đều có mặt trong nhiều loại nhóm: gia đình, câu lạc bộ, tổ chức.
Vị trí của người ấy trong mỗi nhóm có thể xác định trong khuôn khổ vai trò
và địa vị. Mỗi vai trò đều sẽ ảnh hưởng đến hành vi mua của họ.
Mỗi vai trò đều gắn liền với một địa vị (status) phản ảnh sự kính trọng nói
chung của xã hội, phù hợp với vai trò đó. Vì vậy, người mua thường lựa
chọn các sản phẩm nói lên vai trò và địa vị của họ trong xã hội. Người làm
marketing cần nhận thức rõ khả năng thể hiện địa vị xã hội của các sản
phẩm và nhãn hiệu. Tuy nhiên, các biểu tượng địa vị không chỉ thay đổi tùy
theo các tầng lớp xã hội, mà còn khác nhau theo các vùng địa lý nữa.
Các yếu tố cá nhân
Quyết định của người mua còn chịu ảnh hưởng bởi những đặc điểm cá
nhân, đáng kể là tuổi tác, nghề nghiệp, hoàn cảnh kinh tế, phong cách
sống, cá tính và sự tự quan niệm của người đó.
Tuổi tác
Dân chúng thay đổi hàng hóa và dịch vụ mà họ mua qua các giai đoạn của
cuộc đời họ. Họ ăn thức ăn trẻ em ở tuổi ấu thơ, ăn hầu hết các loại thực

Phong cách sống
Người tiêu dùng tuy cùng nhóm văn hóa đặc thù hoặc tầng lớp xã hội như
nhau và thậm chí cùng nghề nghiệp giống nhau, cũng vẫn có thể có sự
khác biệt trong phong cách sống.
Phong cách sống (life style) của một người là sự tự biểu hiện của người đó
được thể hiện ra thành những hoạt động, mối quan tâm và quan điểm của
người ấy trong cuộc sống. Phong cách sống mô tả sinh động toàn diện một
người trong sự tác động qua lại giữa người ấy với môi trường sống. Phong
cách sống hàm chứa nhiều nét đặc trưng hơn là tầng lớp xã hội và cá tính
của riêng người đó. Nếu chúng ta biết một người nào đó thuộc tầng lớp xã
hội gì, chúng ta có thể suy luận ra một số biểu hiện chung về cách ứng xử
của người đó; nhưng chúng ta không thể thấy được người đó trong tư
cách một cá nhân. Và nếu biết được cá tính của một người nào đó thuộc
loại gì, chúng ta cũng có thể suy ra một số đặc điểm tâm lý đặc trưng của
người đó, nhưng chúng ta sẽ không suy ra được điều gì nhiều về hành
động, mối quan tâm và quan điểm của người đó. Phong cách sống cố
gắng thiết lập cấu trúc toàn thể về hành động và sự ảnh hưởng qua lại
trong cuộc sống của một người.
Khái niệm phong cách sống, khi được sử dụng thận trọng, có thể giúp cho
người làm marketing có được sự hiểu biết về các giá trị luôn thay đổi của
người tiêu dùng và ảnh hưởng của các giá trị đó đến hành vi mua sắm của
họ.
Nhân cách và ý niệm của bản thân
Mỗi người đều có một nhân cách khác biệt ảnh hưởng đến hành vi và cách
cư xử của người đó. Nhân cách thể hiện những đặc điểm tâm lý đặc trưng
14
của một người dẫn đến những phản ứng tương đối nhất quán và lâu bền
với môi trường của mình. Những đặc điểm tâm lý đặc trưng hình thành nên
nhân cách thường là tính tự tin, tính độc lập, lòng tôn trọng, tính dễ hòa
đồng, tính kín đáo, tính dễ thích nghi, Nhân cách có thể là một biến số

Các nhà tâm lý học đã phát triển nhiều lý thuyết về động cơ của con người.
Sau đây là ba lý thuyết phổ biến nhất :
·
15
Lý thuyết về động cơ của S. FREUD
Sigmund Freud cho rằng những lực lượng tâm lý thực tế định hình các
hành vi của con người phần lớn là vô thức. Ông nhìn thấy con người trong
quá trình lớn lên đã cố gắng đè nén những ham muốn của mình và chấp
nhận những qui tắc của xã hội. Những ham muốn này chưa bao giờ mất đi
hay bị kiểm soát hoàn toàn; chúng hiện lên trong giấc mơ, trong sự lỡ lời,
trong những hành vi bột phát. Như vậy, con người ta không hề hiểu hết
được những động cơ của chính mình.
Người vận dụng thành công lý thuyết động cơ của Freud trong lĩnh vực
marketing là Ernest Dichter, người mà ba thập niên vừa qua đã giải thích
các hoàn cảnh mua và sự lựa chọn sản phẩm theo khuôn khổ những động
cơ vô thức.
E. Dichter gọi phương pháp của mình là phép nghiên cứu về động cơ thúc
đẩy, bao hàm việc thu thập "các cuộc phỏng vấn chiều sâu" qua vài chục
người tiêu dùng để khám phá ra những động cơ sâu xa mà sản phẩm gợi
nên. Ông sử dụng "các kỹ thuật ánh xạ" (projective techniques) khác nhau,
như liên kết từ, bổ túc câu cho trọn vẹn, giải thích hình ảnh và đóng vai.
Có khá nhiều dẫn chứng lý thú về những gì có thể nẩy sinh trong đầu
người mua khi họ xem xét các sản phẩm nhất định. Có ngưòi cho rằng,
người tiêu dùng phản đối mua quả khô vì nó nhăn nheo và gợi cho người
ta liên tưởng đến tuổi già. Đàn ông hút xì gà vì thay cho việc mút tay khi đã
lớn. Nam giới hút thuốc lá để chứng tỏ tính cách đàn ông của họ. Phụ nữ
ưa thích dầu thực vật hơn vì mỡ động vật gợi cho họ cảm giác tội lỗi vì sát
sinh.
· Lý thuyết về động cơ của A. MASLOW
Abraham Maslow đã tìm cách lý giải việc tại sao vào những thời điểm khác

17
không giúp bán được sản phẩm nhưng chúng có thể làm cho sản phẩm
không bán được. Thứ hai là nhà sản xuất cần xác định được những nhân
tố hài lòng chủ yếu hay những động cơ mua sắm trên thị trường sản phẩm
của mình để đảm bảo việc cung ứng chúng. Những nhân tố tạo nên sự hài
lòng này sẽ tạo ra sự khác biệt chủ yếu để khách hàng cân nhắc xem nên
mua nhãn hiệu nào của sản phẩm đó.
Hành vi sau khi mua
Sau khi đã mua sản phẩm, trong quá trình tiêu dùng người tiêu dùng sẽ
cảm nhận được mức độ hài lòng hay không hài lòng về sản phẩm đó.
Người làm marketing cần tìm hiểu và phân tích hành vi của người tiêu
dùng sau khi mua cũng như những phản ứng đáp lại của họ đối với trạng
thái hài lòng hay không hài lòng về sản phẩm để có các giải pháp
marketing đáp ứng và điều chỉnh kịp thời nhằm cải thiện tình hình. Như
vậy, công việc của người làm marketing không kết thúc khi sản phẩm đã
được mua, mà kéo dài cả đến giai đoạn sau khi mua.
Sự hài lòng sau khi mua
Điều gì quyết định trạng thái hài lòng hay không hài lòng của người mua
đối với sản phẩm đã mua ? Câu trả lời nằm trong mối quan hệ giữa những
kỳ vọng (expectations) của người tiêu dùng và tính năng sử dụng của sản
phẩm mà họ cảm nhận được (perceived performance). Nếu những tính
năng sử dụng của sản phẩm không tương xứng với những kỳ vọng của
người mua thì người mua đó sẽ không hài lòng. Nếu sản phẩm thỏa mãn
được các kỳ vọng đó của người mua thì họ cảm thấy hài lòng, và nếu nó
đáp ứng được nhiều hơn thế nữa, người mua sẽ rất hài lòng. Những cảm
giác này của người mua sẽ dẫn đến hai hệ quả đối lập, hoặc là người mua
sẽ tiếp tục mua sản phẩm đó và nói tốt về nó, hoặc là thôi không mua sản
phẩm đó nữa và nói những điều không tốt về nó với những người khác.
Vì người tiêu dùng hình thành những kỳ vọng của mình dựa vào những
thông tin nhận được từ người bán, bạn bè và những người khác, do đó

nữa, hoặc thông báo cho bạn bè và những người khác về những hạn chế
của sản phẩm. Trong tất cả các trường hợp, người bán đều chịu nhiều
thiệt thòi.
Những người làm marketing có thể thực hiện một số giải pháp để giảm
thiểu mức độ không hài lòng sau khi mua của người tiêu dùngû và giúp
khách hàng cảm thấy dễ chịu với việc đã mua của mình. Các hãng sản
xuất xe máy có thể gởi thư đến những người mới mua xe để chúc mừng
họ đã chọn được một chiếc xe tuyệt hảo. Họ có thể gởi các quảng cáo
trong đóï kể về những chủ xe hài lòng khi sử dụng những chiếc xe mới ấy,
hoặc gợi ý khách hàng bằng cách đưa ra các đề nghị cải tiến và liệt kê
những địa điểm cung cấp các dịch vụ xe máy của mình, tổ chức việc tiếp
nhận các khiếu nại và giải quyết nhanh chóng những kiến nghị của khách
hàng. Hoặc nữa, họ có thể soạn những cuốn sổ tay hướng dẫn giúp làm
giảm bớt sự khó chịu. Nhưng trên tất cả những điều đó là công ty cần
nghiêm túc rút kinh nghiệm, kịp thời cải tiến và không ngừng hoàn thiện
sản phẩm để đem lại sự thỏa mãn cao nhất cho người tiêu dùng.
Tiến trình quyết định mua của người tiêu dùng
a. ý thức về nhu cầu
Ti n trình mua kh i u v i vi c ng i mua ý th c c nhu c u. Ng i ế ở đầ ớ ệ ườ ứ đượ ầ ườ
mua c m th y có s khác bi t gi a tr ng thái th c t và tr ng thái mong ả ấ ự ệ ữ ạ ự ế ạ
19
mu n. Nhu c u có th b t ngu n t các tác nhân kích thích bên trong và ố ầ ể ắ ồ ừ
bên ngoài c a ch th . Trong tr ng h p các tác nhân bên trong, m t ủ ủ ể ườ ợ ộ
trong s nh ng nhu c u bình th ng c a ng i ta nh ói, khát, tính d c ố ữ ầ ườ ủ ườ ư đ ụ
t ng d n lên n m t m c nào ó và tr thành m t ni m thôi thúc. Do ă ầ đế ộ ứ độ đ ở ộ ề
kinh nghi m có tr c ó, ng i ta hi u c cách th c gi i quy t s thôi ệ ướ đ ườ ể đượ ứ ả ế ự
thúc này và ng c c a nó s h ng n nh ng ph ng ti n có th th a độ ơ ủ ẽ ướ đế ữ ươ ệ ể ỏ
mãn c s thôi thúc.đượ ự
Ho c m t nhu c u có th phát sinh t m t tác nhân kích thích t bên ặ ộ ầ ể ừ ộ ừ
ngoài, ch ng h n t báo chí, qu ng cáo, b n bè, xã hôi, v.v…M t ng i i ẳ ạ ừ ả ạ ộ ườ đ

c a ng i mua. Nói chung, ng i tiêu dùng ti p nh n h u h t nh ng thôngủ ườ ườ ế ậ ầ ế ữ
tin v các s n ph m t các ngu n thông tin th ng m i, t c là các ngu n ề ả ẩ ừ ồ ươ ạ ứ ồ
thông tin mà ng i làm marketing có th chi ph i c. Tuy nhiên nh ng ườ ể ố đượ ữ
bi u hi n hi u qu nh t có xu h ng n t các ngu n thông tin cá nhân. ể ệ ệ ả ấ ướ đế ừ ồ
Vì ngu n thông tin th ng m i th ng th c hi n ch c n ng thông báo, ồ ươ ạ ườ ự ệ ứ ă
còn ngu n thông tin cá nhân thì th c hi n ch c n ng ánh giá và kh ng ồ ự ệ ứ ă đ ẳ
nh. Ví d , các chuyên gia l p trình tin h c th ng bi t v các s n ph m đị ụ ậ ọ ườ ế ề ả ẩ
ph n m m tin h c qua các ngu n thông tin th ng m i, nh ng l i i trao ầ ề ọ ồ ươ ạ ư ạ đ
i v i các các chuyên gia l p trình khác v nh ng thông tin ánh giá v đổ ớ ậ ề ữ đ ề
các s n ph m ph n m m ó.ả ẩ ầ ề đ
Ng i làm marketing c n nh d ng th n tr ng các ngu n thông tin c a ườ ầ đị ạ ậ ọ ồ ủ
ng i tiêu dùng và t m quan tr ng c a m i ngu n thông tin ó. Nên ph ngườ ầ ọ ủ ỗ ồ đ ỏ
v n ng i tiêu dùng xem h nghe nói n nhãn hi u s n ph m l n u tiênấ ườ ọ đế ệ ả ẩ ầ đầ
ra sao, h ã nh n c thông tin gì, và t m quan tr ng mà h dành cho ọ đ ậ đượ ầ ọ ọ
các ngu n thông tin khác nhau y. Thông tin này r t c n thi t trong vi c ồ ấ ấ ầ ế ệ
so n th o n i dung truy n t m t cách có hi u qu cho các th tr ng ạ ả ộ ề đạ ộ ệ ả ị ườ
m c tiêu c a mình.ụ ủ
c. Đánh giá các phương án lựa chọn
Ng i làm marketing c n ph i tìm hi u xem ng i tiêu dùng ã x lý thôngườ ầ ả ể ườ đ ử
tin ra sao l a ch n nhãn hi u c n mua trong s các nhãn hi u c a lo i để ự ọ ệ ầ ố ệ ủ ạ
s n ph m mà h quan tâm.ả ẩ ọ
Khi l a ch n s n ph m mua và tiêu dùng, ng i tiêu dùng mu n th a ự ọ ả ẩ để ườ ố ỏ
mãn m c cao nh t nhu c u c a mình b ng chính s n ph m ó. H ở ứ độ ấ ầ ủ ằ ả ẩ đ ọ
tìm ki m trong gi i pháp c a s n ph m nh ng l i ích nh t nh. Ng i tiêu ế ả ủ ả ẩ ữ ợ ấ đị ườ
dùng xem m i s n ph m nh m t t p h p các thu c tính v i nh ng kh ỗ ả ẩ ư ộ ậ ợ ộ ớ ữ ả
n ng em l i nh ng l i ích mà h mong mu n có c và th a mãn nhu ă đ ạ ữ ợ ọ ố đượ ỏ
c u c a h nh ng m c khác nhau. Nh ng thu c tính mà ng i tiêu ầ ủ ọ ở ữ ứ độ ữ ộ ườ
dùng quan tâm thay i tùy theo s n ph m. i v i máy thu hình là nét đổ ả ẩ Đố ớ độ
c a hình nh, ch t l ng c a âm thanh, trung th c c a màu s c, tính ủ ả ấ ượ ủ độ ự ủ ắ
d s d ng và giá c h p lý. i v i xe h i là m c an toàn, s ti n ễ ử ụ ả ợ Đố ớ ơ ứ độ ự ệ

tiêu dùng s mua nhãn hi u c u tiên nh t. Nh ng có hai y u t có thẽ ệ đượ ư ấ ư ế ố ể
d n n s khác bi t gi a ý nh mua và quy t nh mua. ó là:ẫ đế ự ệ ữ đị ế đị Đ
- Thái c a nh ng ng i khác, nh gia ình, b n bè, ng nghi p …độ ủ ữ ườ ư đ ạ đồ ệ
- Các y u t c a hoàn c nh, nh hy v ng v thu nh p gia t ng, m c giá dế ố ủ ả ư ọ ề ậ ă ứ ự
tính, s n ph m thay th …ả ẩ ế
Hai y u t này có th làm thay i quy t nh mua, ho c không mua ho c ế ố ể đổ ế đị ặ ặ
mua m t nhãn hi u khác mà không ph i là nhãn hi u t t nh t nh ã ánh ộ ệ ả ệ ố ấ ư đ đ
giá.
e.Hành vi sau khi mua
Sau khi ã mua s n ph m,đ ả ẩ trong quá trình tiêu dùng ng i tiêu dùng s ườ ẽ
c m nh n c m c hài lòng hay không hài lòng v s n ph m ó. ả ậ đượ ứ độ ề ả ẩ đ
Ng i làm marketing c n tìm hi u và phân tích hành vi c a ng i tiêu ườ ầ ể ủ ườ
dùng sau khi mua c ng nh nh ng ph n ng áp l i c a h i v i tr ng ũ ư ữ ả ứ đ ạ ủ ọ đố ớ ạ
thái hài lòng hay không hài lòng v s n ph m có các gi i pháp ề ả ẩ để ả
marketing áp ng và i u ch nh k p th i nh m c i thi n tình hình. Nh đ ứ đề ỉ ị ờ ằ ả ệ ư
22
v y, công vi c c a ng i làm marketing không k t thúc khi s n ph m ã ậ ệ ủ ườ ế ả ẩ đ
c mua, mà kéo dài c n giai o n sau khi mua.đượ ả đế đ ạ
Sự hài lòng sau khi mua
i u gì quy t nh tr ng thái hài lòng hay không hài lòng c a ng i mua Đề ế đị ạ ủ ườ
i v i s n ph m ã mua ? Câu tr l i n m trong m i quan h gi a nh ng đố ớ ả ẩ đ ả ờ ằ ố ệ ữ ữ
k v ng (expectations) c a ng i tiêu dùng và tính n ng s d ng c a s n ỳ ọ ủ ườ ă ử ụ ủ ả
ph m mà h c m nh n c (perceived performance). N u nh ng tính ẩ ọ ả ậ đượ ế ữ
n ng s d ng c a s n ph m không t ng x ng v i nh ng k v ng c a ă ử ụ ủ ả ẩ ươ ứ ớ ữ ỳ ọ ủ
ng i mua thì ng i mua ó s không hài lòng. N u s n ph m th a mãn ườ ườ đ ẽ ế ả ẩ ỏ
c các k v ng ó c a ng i mua thì h c m th y hài lòng, và n u nó đượ ỳ ọ đ ủ ườ ọ ả ấ ế
áp ng c nhi u h n th n a, ng i mua s r t hài lòng. Nh ng c m đ ứ đượ ề ơ ế ữ ườ ẽ ấ ữ ả
giác này c a ng i mua s d n n hai h qu i l p, ho c là ng i mua ủ ườ ẽ ẫ đế ệ ả đố ậ ặ ườ
s ti p t c mua s n ph m ó và nói t t v nó, ho c là thôi không mua s n ẽ ế ụ ả ẩ đ ố ề ặ ả
ph m ó n a và nói nh ng i u không t t v nó v i nh ng ng i khác.ẩ đ ữ ữ đề ố ề ớ ữ ườ

khách hàng c m th y d ch u v i vi c ã mua c a mình. Các hãng s n ả ấ ễ ị ớ ệ đ ủ ả
xu t xe máy có th g i th n nh ng ng i m i mua xe chúc m ng ấ ể ở ư đế ữ ườ ớ để ừ
h ã ch n c m t chi c xe tuy t h o. H có th g i các qu ng cáo ọ đ ọ đượ ộ ế ệ ả ọ ể ở ả
trong óï k v nh ng ch xe hài lòng khi s d ng nh ng chi c xe m i y, đ ể ề ữ ủ ử ụ ữ ế ớ ấ
ho c g i ý khách hàng b ng cách a ra các ngh c i ti n và li t kê ặ ợ ằ đư đề ị ả ế ệ
nh ng a i m cung c p các d ch v xe máy c a mình, t ch c vi c ti p ữ đị đ ể ấ ị ụ ủ ổ ứ ệ ế
nh n các khi u n i và gi i quy t nhanh chóng nh ng ki n ngh c a khách ậ ế ạ ả ế ữ ế ị ủ
hàng. Ho c n a, h có th so n nh ng cu n s tay h ng d n giúp làm ặ ữ ọ ể ạ ữ ố ổ ướ ẫ
gi m b t s khó ch u. Nh ng trên t t c nh ng i u ó là công ty c n ả ớ ự ị ư ấ ả ữ đ ề đ ầ
nghiêm túc rút kinh nghi m, k p th i c i ti n và không ng ng hoàn thi n ệ ị ờ ả ế ừ ệ
s n ph m em l i s th a mãn cao nh t cho ng i tiêu dùng.ả ẩ để đ ạ ự ỏ ấ ườ
CHƯƠNG 3: CÁC VÍ DỤ VÀ TẤM GƯƠNG LÀM GIÀU
1. Mùa nóng , ng i tiêu dùng c n gì ?ườ ầ
24
Đầu hè năm nay, mặc dù số lượng các thiết bị chống nóng được bán ra có
tăng lên nhưng không tăng đều trên toàn bộ thị trường mà chỉ tăng tại một
số siêu thị điện máy đưa ra những khuyến mại tốt, những chính sách chăm
sóc, những dịch vụ làm hài lòng khách hàng.
Theo thông tin từ một số siêu thị điện máy thì doanh số bán ra chưa được
như mong đợi có thể do một số nguyên nhân thời tiết chưa quá nóng,
người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu và chờ đợi những chương trình khuyến
mại lớn, những chính sách chăm sóc khách hàng ưu việt để lựa chọn cho
mình những cơ hội tốt nhất.

NHIỀU CHUƠNG TRÌNH KHUYẾN MẠI…
25