Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Hệ thống Ngân hàng Việt Nam ra đời và phát triển của nền kinh tế đất
nớc . Từ khi ra đời hệ thống Ngân hàng Việt Nam gữi một vai trò quan trọng
và là động lực thúc đẩy sản xuất xã hội phát triển, nhất là đối với nền kinh tế
theo cơ chế thị trờng hiện nay. Để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế
xã hội, Ngân hàng đã ban hành nhiều chế độ, thể lệ nhằm nâng cao hiệu quả
hoạt động cho từng thời kỳ, trong đó có cơ chế thanh toán không dùng tiền
mặt.
Thanh toán không dùng tiền mặt là một trung tâm quan trọng của Ngân
hàng. Làm tốt công tác thanh toán không dùng tiền mặt là góp phần thúc đẩy
nền kinh tế phát triển, góp phần tăng nhanh vòng quay của vốn, tiết kiệm vốn
và chi phí . Đồng thời tạo cho Ngân hàng có thêm nguồn vốn để đáp ứng nhu
cầu vốn cho các thành phần kinh tế. Mặt khác góp phần tổ chức tốt việc điều
hoà lu thông tiền tệ, ổn định đồng tiền và giá cả ổn định của đời sống nhân
dân.
Tuy nhiên trong thời gian qua, công tác thanh toán nói chung và việc tổ
chức thanh toán không dùng tiền mặt nói riêng cũng còn nhiều tồn tại nhất
định nh : tốc độ thanh toán còn chậm, các hình thức thanh toán cha phong
phú, thủ tục còn rờm rà, phức tạp...Vì những lý do nêu trên, trong thời gian
thực tập tại Chi nhánh Ngân hàng công thơng Bến Thuỷ, em đã chọn đề tài:
Mở rộng và hoàn thiện nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại
Chi nhánh Ngân hàng công thơng Bến Thuỷ .
Với trình độ còn hạn chế và thơì gian nghiên cứu có hạn nên bài luận
văn của em không tránh khỏi những khiếm khuyết và sai sót. Em mong nhận
đợc những ý kiến đóng góp của thầy,cô giáo trờng đại học Quản lý và Kinh
Doanh Hà Nội cùng Ban giám đốc, tập thể cán bộ công nhân viên Ngân hàng
công thơng Bến Thuỷ để bài viết của em đợc hoàn thiện hơn . Đặc biệt em
muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Nguyễn Võ Ngoạn ngời đã
trực tiếp tận tình hớng dẫn em trong suốt quá trình em làm luận văn.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

ơng thức thanh toán không dùng tiền mặt.
Thanh toán không dùng tiền mặt ra đời là một đòi hỏi tất yếu khách quan
của sản xuất và lu thông hàng hoá, nó đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị tr-
ờng. Thanh toán không dùng tiền mặt có tính u việt và có những điểm khác
biệt với thanh toán bằng tiền mặt. Thanh toán không dùng tiền mặt không sử
dụng tiền mặt để thanh toán mà tiền tệ dùng trong thanh toán là tiền ghi sổ.
Chính vì vậy mà tiết kiệm đợc tiền mặt trong lu thông. Việc thanh toán
không dùng tiền mặt không thực hiện theo cách trao trả trực tiếp giữa ngời
mua và ngời bán mà đợc thực hiện bằng cách trích chuyển vốn tiền tệ từ tài
khoản ngời phải trả sang tài khoản ngời đợc hởng. Do vậy để thực hiện đợc
thanh toán không dùng tiền mặt thì hai bên mua và bán phải có tài khoản tại
Ngân hàng.
Nh vậy thanh toán không dùng tiền mặt có sự vận động độc lập tơng đối
giữa tiền tệ và vật t hàng hoá, nghĩa là không ăn khớp nhau về mặt thời gian
nh thanh toán bằng tiền mặt . Đây cũng là một nhợc điểm của thanh toán
không dùng tiền mặt vì từ đó có thể gây ra thanh toán chậm trễ, chiếm dụng
vốn lẫn nhau.
Chủ thể tham gia trong quan hệ thanh toán này không những bao gồm
ngời mua, ngời bán nh thanh toán bằng tiền mặt mà còn có Ngân hàng đóng
vai trò làm trung gian thanh toán . Chính nhờ những điểm khác biệt này mà
thanh toán không dùng tiền mặt khắc phục đợc những nhợc điểm của thanh
toán bằng tiền mặt và trở thành hình thức thanh toán u việt nhất hiện nay.
Để rõ hơn sự cần thiết của thanh toán không dùng tiền mặt, ta hãy đi sâu
nghiên cứu vai trò, ý nghĩa của hình thức thanh toán này.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
2. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế thị
trờng
Thanh toán không dùng tiền mặt giữ vai trò quan trọng không chỉ đối
với toàn bộ nền kinh tế mà còn đối với các doanh nghiệp sản xuất kinh

thanh toán thì đây chính là nguồn vốn tiềm tàng tự động chảy vào Ngân hàng
. Còn nếu cơ chế thanh toán kém phát triển thì sự vận động của các nguồn
vốn từ tích luỹ đến đầu t kinh doanh sẽ bị đình trễ, tổng sản phẩm quốc dân
sẽ không đạt mức tiềm năng.
- Thanh toán không dùng tiền mặt làm giảm lợng tiền mặt trong lu
thông :
Việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt sẽ làm tăng khối lợng
tiền ghi sổ, làm giảm khối lợng tiền mặt trong lu thông, tiết kiệm chi phí xã
hội, chi phí in ấn, vận chuyển . bảo quản...góp phần kiểm soát lợng tiền trong
nền kinh tế và tạo điều kiện kế hoạch hoá điều hoà lu thông tiền tệ.
Nh vậy, thanh toán không dùng tiền mặt nó thay thế khối lợng lớn tiền
mặt trong lu thông và chiếm u thế trong tổng khối lợng thanh toán nói chung.
- Thanh toán không dùng tiền mặt tạo điều kiện thực hiện vai trò
kiểm soát của Ngân hàng đối với nền kinh tế :
Kiểm tra, kiểm soát của Ngân hàng nhằm mục đích đảm bảo quyền lợi
cho các bên tham gia thanh toán, tôn trọng hợp đồng đã ký. Vì hợp đồng kinh
doanh không những là cơ sở thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh mà còn
là cơ sở của sự cân đối tiền hàng trong nền kinh tế, đảm bảo sản phẩm xã hội
sản xuất ra đợc phân phối đúng kế hoạch không bị lợi dụng tham ô lãng phí
và mất mát .Mặt khác thanh toán không dùng tiền mặt thúc đẩy các đơn vị,
các cá nhân tôn trọng kỷ luật thanh toán, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn góp
phần nâng cao doanh lợi cho các đơn vị, cá nhân và góp phần tăng tích luỹ
cho nền kinh tế .
- Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần quản lý và tổ chức tốt
điều hoà lu thông tiền tệ:
Ngân hàng là tổ chức kinh tế của Nhà nớc thực hiện các chính sách của
Nhà Nớc về tiền tệ tín dụng và thanh toán .
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Vai trò quản lý vĩ mô của Nhà Nớc đối với Ngân hàng chỉ đợc thực hiện

1.1. Hình thức thanh toán bằng Séc
Séc là lệnh trả tiền của chủ tài khoản đợc lập trên mẫu in sẵn do Ngân
hàng Nhà Nớc quy định, yêu cầu đơn vị thanh toán trích một số tiền nhất
định từ tài khoản tiền gửi thanh toán của mình để trả cho ngời thụ hởng có
ghi trên Séc hoặc ngời cầm Séc (đối với Séc có thể chuyển nhợng đợc)
Về nguyên tắc ngời phát hành Séc chỉ đợc phát hành trong phạm vi số
d tiền gửi tài khoản của mình, nếu chủ tài khoản phát hành quá số d tiền gửi
của mình thì sẽ chịu một khoản tiền phạt để trả cho ngời thụ hởng.
Séc đợc hạch toán theo nguyên tắc ghi Nợ trớc ghi Có sau, sau khi
kế toán kiểm tra tính hợp lệ, hợp pháp của tờ Séc, có đủ tiền trên tài khoản thì
kế toán ghi:
Nợ: Tài khoản ngời phát hành Séc.
Có: Tài khoản ngời thụ hởng hoặc các TK thích hợp.
Hiện nay căn cứ vào tính chất, đặc điểm của từng tờ Séc và theo yêu cầu
của khách hàng đối với từng món thanh toán thì ngời ta phân thành nhiều loại
Séc trong đó Séc Chuyển Khoản và Séc Bảo Chi đợc khách hàng sử dụng
nhiều .
1.1.1. Séc chuyển khoản .
Séc chuyển khoản là lệnh thanh toán lập trên giấy mẫu in sẵn của Ngân
hàng Nhà Nớc do chủ tài khoản phát hành giao trực tiếp cho đơn vị thụ hởng
để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ ngay sau khi nhận cung ứng .
1.1.2. Séc Bảo Chi
Séc Bảo Chi là tờ Séc đã đợc Ngân hàng đảm bảo khả năng chi trả bằng
cách trích tài khoản của ngời phát hành Séc một khoản tiền theo yêu cầu để l-
u ký vào tài khoản riêng(Séc Bảo Chi luôn luôn đảm bảo khả năng chi trả)
Séc bảo chi đợc áp dụng trong trờng hợp sau :
- Bên bán không tín nhiệm bên mua.
- Bên mua vi phạm kỷ luật thanh toán của Ngân hàng.
Ưu nhợc điểm của séc bảo chi :
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

Sơ đồ trình tự thanh toán.
(1)
(2) (3a) (4)
(3b)
(1) Đơn vị bán giao hàng.
(2) Đơn vị mua nộp uỷ nhiệm chi vào Ngân hàng phục vụ mình.
(3a) Ngân Hàng bên mua ghi nợ và báo nợ cho đơn vị mua.
(3b) Ngân Hàng bên mua làm thủ tục thanh toán qua Ngân Hàng Nhà
Nớc, hoặc thanh toán bù trừ, hoặc thanh toán liên hàng, gửi giấy báo có tới
Ngân Hàng bên bán.
(4) NH bên bán báo có cho đơn vị bên bán.
Ưu nhợc điểm của uỷ nhiệm chi:
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đơn vị mua Đơn vị bán
Ngân Hàng
Đơn vị mua Đơn vị bán
NH bên mua NH bên bán
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Ưu điểm:
- Thủ tục thanh toán uỷ nhiệm chi đơn giản, nhanh chóng dễ quản lý
nên khách hàng sử dụng rộng rãi với tỷ trọng cao trong thanh toán không
dùng tiền mặt.
- Mặt khác uỷ nhiệm chi cũng đợc dùng để yêu cầu Ngân Hàng bảo chi
séc, mở sổ séc định mức và séc chuyển tiền cầm tay hoặc chuyển tiền qua
mạng máy tính nên uỷ nhiệm chi chiếm tỷ trọng cao so với các hình thức
thanh toán không dùng tiền mặt khác.
Nhợc điểm:
- Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi có sự hạn chế hơn so với hình thức
thanh toán bằng séc, đó là sự tách rời sự vận động của hàng hoá với sự vận
động của tiền tệ.

- Việc lập chứng từ thanh toán do bên đơn vị bán lập nên đơn vị bán
chủ động hơn .
- Có kỷ luật thanh toán nên đảm bảo quyền lợi của đơn vị bán
- Giảm đợc khối lợng tiền mặt trong lu thông, tiết kiệm đợc chi phí
lu thông tiền mặt, điều hoà lu thông tiền tệ dễ dàng.
- Tăng cờng sự kiểm soát bằng đồng tiền đối với nền kinh tế.
Nhợc điểm:
- Mặc dù quyền đòi tiền là đơn vị bán nhng việc thanh toán vẫn phụ
thuộc vào đơn vị mua.
- Nếu thanh toán giữa hai Ngân hàng khác nhau thì thủ tục luân
chuyển chứng từ phức tạp, tốc độ thanh toán chậm, dễ ứ đọng vốn trong
thanh toán .
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đơn vị mua Đơn vị bán
NH bên mua NH bên bán
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.4. Thanh toán bằng Th Tín Dụng
Th tín dụng là lệnh của Ngân hàng bên mua đối với Ngân hàng bên bán
khác địa phơng yêu cầu trả tiền theo các chứng từ của ngời bán đã giao hàng
hoá, cung ứng dịch vụ theo đúng điều kiện của ngời mua .
Theo thể thức này, khi bên bán đã sẵn sàng giao hàng, bên mua phải ký
quỹ vào Ngân hàng một số tiền đủ để mở th tín dụng thanh toán tiền mua
hàng.
Sơ đồ quy trình th tín dụng

(4)
(1) (8) (3) (5) (6)
(2)
(7)
(1) Đơn vị xin mở th tín dụng.

thông dụng và rất thuận tiện cho khách hàng, cá nhân trong và ngoài nớc.
Thẻ thanh toán do Ngân Hàng phát hành và bán cho khách hàng sử
dụng để trả tiền hàng hoá dịch vụ và các khoản thanh toán khác . Ngời dân có
thể rút tiền mặt tại các Ngân hàng đại lý thanh toán hay các quầy trả tiền mặt
tự động .
Trên thế giới sử dụng nhiều loại thẻ thanh toán nhng có 3 loại thẻ đợc sử
dụng phổ biến là:
Thẻ loại A: Ngời sử dụng thẻ không phải lu ký tiền vào NH.
Thẻ loại B: Ngời sử dụng thẻ phải lu ký tiền vào TK 4273.
Thẻ loại C: áp dụng cho khách hàng đợc NH cho vay.
Sơ đồ quá trình thanh toán thẻ.
(3)

(2)
(1a) (1b) (5) (4)
(6)
(1a) (1b) (5) (4) (6)
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Ngân Hàng
phát hành thẻ.
Ngân Hàng
đại lí thanh
toán thẻ.
Cơ sở tiếp
nhận thẻ
thanh toán.
Chủ sở hữu thẻ
thanh toán.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
(1a) Khách hàng lập và gửi đến Ngân hàng phát hành thẻ giấy đề nghị