1.Tên đề tài: “NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP CỦA HỌC
SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG SƠ
ĐỒ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ”.
2. ĐẶT VẤN ĐỀ:
a/ Lý do chọn đề tài:
Từ thực tiễn của việc đổi mới chương trình- sách giáo khoa Địa lí 10,
11 và thực tiễn của việc giảng dạy môn địa lí 10,11 ở trường THPT trong
các năm vừa qua, nhằm góp phần nâng cao khả năng xây dựng và sử dụng
sơ đồ cho giáo viên, giúp học sinh có khả năng nhận thức kiến thức và tự
hoàn thiện kiến thức.Tôi nhận thấy rằng việc nghiên cứu phương pháp
xây dựng và sử dụng sơ đồ trong dạy học địa lí nói chung và địa lí 10, 11
nói riêng và đưa ra những nguyên tắc chung trong xây dựng và sử dụng sơ
đồ là rất cần thiết.
b/ Mục đích nghiên cứu:
- Giúp học sinh có khả năng nhận thức kiến thức và nắm vững kiến
thức trong và sau bài học.
- Góp phần thực hiện chủ nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập
bộ môn.
c/Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Giới hạn nghiên cứu: đề tài này tôi nghiên cứu ở một số bài học
địa lí 10, 11 chương trình- sách giáo khoa ban cơ bản và giới hạn trong
việc tạo kĩ năng xây dựng và sử dụng sơ đồ cho giáo viên.
Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 10, 11 Trường THPT Lê Qúy
Đôn
d/ Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thử nghiệm
- Phương pháp quan sát: qua các tiết dự giờ thao giảng
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
- Phương pháp khảo sát, thống kê.
e/ Thời gian nghiên cứu:
Dự kiến sẽ nghiên cứu đề tài này trong thời gian 3 năm từ 2010-

hiểu nội dung của phần học, bài học chỉ đạt kết quả rất thấp, tôi đã thống
kê với số liệu cụ thể như sau:
Số liệu thống kê đầu năm học 2010-2011
Lớp Giỏi Khá Trung bình Yếu
Số
lượn
g
% Số
lượn
g
% Số
lượn
g
% Số
lượng
%
Lớp 10A1
49hs 7 14,3 12 24,5 18 36,7 12 24,5
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
2
Lớp 10C9
46hs
2 4,3 6 13,0 28 61 10 21,7
Lớp 11C1
53 hs
10 18,9 12 22,6 20 37,7 11 20,8
Xuất phát từ cơ sở lí luận và yêu cầu thực tiễn trên, để bổ sung kiến
thức cho chính bản thân mình và để giúp các em học sinh học tập môn
Địa lý đạt kếtt quả cao đồng thời tạo hứng thú học tập của học sinh với bộ

và các nhóm kiến thức.
c/ Các bước xây dựng:
*Các sơ đồ đã có ở sách giáo khoa, sách giáo viên địa lí 10, 11 nhưng chủ
yếu-phần lớn là do giáo viên tự xây dựng từ nội dung bài học, phù hợp
với ý tưởng sử dụng phương pháp, phương tiện dạy học khác nhau.
*Thông thường cấu tạo một sơ đồ có các đỉnh và các cạnh (đỉnh có thể là
1 khái niệm, 1 thuật ngữ, 1 địa danh trên lược đồ, bản đồ; cạnh là các
đường, đoạn thẳng ( có hướng hoặc vô hướng )nối các đỉnh hoặc biểu
hiện tượng trưng hình dáng của sự vật-hiện tượng địa lí.
*CÁC BƯỚC XÂY DỰNG 1 SƠ ĐỒ
-BƯỚC 1: Tổ chức các đỉnh của sơ đồ ( chọn kiến thức cơ bản, vừa đủ,
mã hoá một cách ngắn gọn, cô đọng, súc tích, bố trí các đỉnh trên một mặt
phẳng ).
-BƯỚC 2: Thiết lập các cạnh ( các cạnh nối những nội dung ở các đỉnh
có liên quan )
-BƯỚC 3: Hoàn thiện ( kiểm tra lại tấc cả để điều chỉnh sơ đồ phù hợp
với nội dung dạy học và logic nội dung, đảm bảo tính thẩm mĩ và dể hiểu
hơn).
d/ Cách xây dựng một sơ đồ:
-Giáo viên nghiên cứu nội dung chương trình giảng dạy, lựa chọn ra
những bài, những phần có khả năng áp dụng phương pháp sơ đồ có hiệu
quả nhất. Tiếp theo giáo viên phân tích nội dung bài dạy, tìm ra những
khái niệm cơ bản, khái niệm gốc cần truyền đạt, hình thành.
-Trong dạy học địa lí ta có thể xây dựng các kiểu sơ đồ sau:
+Sơ đồ dùng để chứng minh hay giải thích dùng để phản ánh nội
dung bài giảng một cách trực quan, dể khái quát, dể tiếp thu.
+Sơ đồ tổng hợp dùng để ôn tập, tổng kết hay hệ thống 1 chương, 1
phần kiến thức.
+Sơ đồ kiểm tra để đánh giá năng lực tiếp thu, hiểu biết của học
sinh đồng thời giúp giáo viên kịp thời điều chỉnh nội dung truyền đạt.

-Sơ đồ:
VÍ DỤ 3: Sử dung sơ đồ trong việc giảng bài mới
-Trên cơ sở sơ đồ: Phân bố dân cư Trung Quốc, giáo viên yêu cầu học
sinh phân tích, kết hợp với hình 10.4-Phân bố dân cư Trung Quốc >
Trình bày sự phân bố dân cư chênh lệch giữa các vùng, giữa thành thị và
nông thôn ở Trung Quốc?
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
7
-Sơ đồ:
-Giáo viên vừa hướng dẫn học sinh khám phá các mối quan hệ song song
với việc hoàn thành sơ đồ ( vừa dạy vừa vẽ ) -> đây là cách dạy học có sự
tham gia tích cực của học sinh.
* Bài 12:Sự phân bố khí áp. Các loại gió chính (Địa lý 10) .Giáo viên
dùng sơ đồ các đai khí áp và các đới gió đặt câu hỏi : Trình bày sự phân
bố khí áp và các đới gió trên Trái Đất ?
=> Ví dụ tương tự cho bài 2: Xu hướng toàn cầu hoá, khu vực hóa.
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
8
VÍ DỤ 4: Sử dụng sơ đồ để thể hiện toàn bộ kiến thức học sinh
đã lĩnh hội
-Sau khi hướng dẫn học sinh tìm tòi, khám phá các kiến thức cần nắm
trong mục II: Điều kiện tự nhiên “Bài 10-Trung Quốc-Tiết 1-Tự nhiên và
dân cư”; giáo viên thể hiện các kiến thức cần thiết bằng sơ đồ sau:
-Sơ đồ:
VÍ DỤ 5: Sử dụng sơ đồ trong việc củng cố-đánh giá cuối bài
-Giáo viên để một số ô trống, để trống một số cạnh, yếu cầu học sinh tìm
các kiến thức điền vào ô trống hoặc vẽ và điền tiếp các cạnh.
-Sau khi học xong “Bài 8-Liên bang Nga-Tiết 1-Tự nhiên, dân cư và xã

*Kết quả khảo sát cụ thể như sau:
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
10
- Gia tăng dân
- Phát triển kinh tế
Khí hậu
- Nhiệt độ Trái Đất tăng
- Mưa axit
- Suy giảm tầng ôdôn
Nước
- Chất thải làm ô nhiễm
nguồn nước ngọt, biển,
đại dương.
Sinh vật
- Khai thác quá mức
- Suy giảm, tuyệt
chủng
Lớp Giỏi Khá Trung bình Yếu
Số
lượn
g
% Số
lượn
g
% Số
lượn
g
% Số
lượng

và sử dụng phương pháp sơ đồ trong giảng dạy môn địa lí.
===============================
Tam Kỳ , Ngày 2 tháng 5 năm 2011
Người thực hiện
Nguyễn Thị Hồng Long
Tài liệu tham khảo
1. Đặng Văn Đức- Nguyễn Thu Hằng. 2003. Phương pháp dạy học địa lý
theo hướng tích cực.NXB Đại học Sư phạm.
2. Tô Xuân Giáp. Phương tiện dạy học.NXB Giáo dục 1977.
3. Nguyễn Trọng Phúc.2001.Phương tiện kỹ thuật trong dạy học địa lý.
NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
12
4. Chuẩn kiến thức,kỹ năng địa lí 10, (NXB Giáo dục): Phạm Thị
Sen,Nguyễn Hải Châu,Nguyễn Đức Vũ.
5.Chuẩn kiến thức,kỹ năng địa lí 11 (NXB Giáo dục): Phạm Thị
Sen,Nguyễn Hải Châu,Nguyễn Đức Vũ.
6.SGV, SGK Địa lí lớp 10 (NXB Giáo dục): Lê Thông,Trần Trọng Hà,
Nguyễn Minh Tuệ.
7.SGV, SGK Địa lí lớp 11(NXB Giáo dục): Lê Thông,Nguyễn Thị Minh
Phương, Phạm Viết Hồng, Nguyễn Việt Hùng, Nguyễn Đức Vũ
.
MỤC LỤC

Trang
Tên đề Tài…………… ………………………… …… 1
Đặt vấn đề………… …………… 1
Cơ sở lý luận ………………….… 2
Cơ sở thực tiễn…… ……… 2b)Hạnchế:

5. Đánh giá, xếp loại:
Sau khi thẩm định, đánh giá đề tài trên, HĐKH Trường THPT Lê
Quý Đôn
thống nhất xếp loại :
Thư ký HĐKH: Chủ tịch HĐKH
(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, đóng dấu, ghi rõ họ
tên)
II. Đánh giá, xếp loại của HĐKH Sở GD&ĐT Quảng Nam
Sau khi thẩm định, đánh giá đề tài trên, HĐKH Sở GD&ĐT Quảng
Nam thống nhất xếp loại:
Những người thẩm định: Chủ tịch HĐKH
(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, đóng dấu, ghi rõ họ
tên)
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
15
PHIẾU CHẤM ĐIỂM, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010- 2011

8.Đề nghị
9.Phụ lục
1
10.Tài liệu tham khảo
11.Mục lục
12.Phiếu đánh giá xếp
loại
1
Thể thức văn bản, chính
tả
1
Tổng cộng 20đ

Căn cứ số điểm đạt được, đề tài trên được xếp loại :
Người đánh giá xếp loại đề tài:
(Ký, ghi rõ họ tên)
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
17PHIẾU CHẤM ĐIỂM, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010- 2011

(Dành cho người tham gia đánh giá xếp loại SKKN)
HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
Trường THPT Lê Quý Đôn
Đề tài:

.

12.Phiếu đánh giá xếp loại
1
Thể thức văn bản, chính tả 1
Tổng cộng 20đ

Căn cứ số điểm đạt được, đề tài trên được xếp loại :
Người đánh giá xếp loại đề tài:
(Ký, ghi rõ họ tên)
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
19
PHIẾU CHẤM ĐIỂM, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010- 2011

(Dành cho người tham gia đánh giá xếp loại SKKN)
HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
Trường THPT Lê Quý Đôn
Đề tài:

.
- Họ và tên tác
giả:
- Đơn vị:
- Điểm cụ
thể:
Phần
Nhận xét
của người đánh giá xếp loại đề
tài
Điểm

(Ký, ghi rõ họ tên)
Nguyễn Thị Hồng Long Trường THPT Lê Quý
Đôn
21
PHIẾU CHẤM ĐIỂM, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010- 2011

(Dành cho người tham gia đánh giá xếp loại SKKN)
HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
Trường THPT Lê Quý Đôn
Đề tài:

.
- Họ và tên tác
giả:
- Đơn vị:
- Điểm cụ
thể:
Phần
Nhận xét
của người đánh giá xếp loại đề
tài
Điểm
tối đa
Điểm
đạt
được
1. Tên đề tài
2. Đặt vấn đề
1