NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 1
10 PHƯƠNG PHÁP GIẢI NHANH
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM HÓA HỌC
Phương pháp 1
ÁP DỤNG ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG
Nguyên tắc của phương pháp này khá đơn giản, dựa vào định luật bảo toàn khối lượng: “Tổng khối lượng các
chất tham gia phản ứng bằng tổng khối lượng các chất tạo thành trong phản ứng”. Cần lưu ý là: không tính khối
lượng của phần không tham gia phản ứng cũng như phần chất có sẵn, ví dụ nước có sẵn trong dung dịch.
Khi cô cạn dung dịch thì khối lượng muối thu được bằng tổng khối lượng các cation kim loại và anion gốc
axit.
Ví dụ 1: Hỗn hợp X gồm Fe, FeO và Fe
2
O
3
. Cho một luồng CO đi qua ống sứ đựng m gam hỗn hợp X nung nóng.
Sau khi kết thúc thí nghiệm thu được 64 gam chất rắn A trong ống sứ và 11,2 lít khí B (đktc) có tỉ khối so
với H
2
là 20,4. Tính giá trị m.
A. 105,6 gam. B. 35,2 gam. C. 70,4 gam. D. 140,8 gam.
Hướng dẫn giải
Các phản ứng khử sắt oxit có thể có:
3Fe
2
O
3
+ CO
o
t
→

các phương trình trên cũng không cần thiết, quan trọng là số mol CO phản ứng bao giờ cũng bằng số mol CO
2
tạo
thành.
B
11,2
n 0,5
22,5
= =
mol.
Gọi x là số mol của CO
2
ta có phương trình về khối lượng của B:
44x + 28(0,5 − x) = 0,5 × 20,4 × 2 = 20,4
nhận được x = 0,4 mol và đó cũng chính là số mol CO tham gia phản ứng.
Theo ĐLBTKL ta có:
m
X
+ m
CO
= m
A
+
2
CO
m
⇒ m = 64 + 0,4 × 44 − 0,4 × 28 = 70,4 gam. (Đáp án C)
Ví dụ 2: Đun 132,8 gam hỗn hợp 3 rượu no, đơn chức với H
2
SO

18
= =
mol.
Mặt khác cứ hai phân tử rượu thì tạo ra một phân tử ete và một phân tử H
2
O do đó số mol H
2
O luôn bằng số
mol ete, suy ra số mol mỗi ete là
1,2
0,2
6
=
mol. (Đáp án D)
Nhận xét: Chúng ta không cần viết 6 phương trình phản ứng từ rượu tách nước tạo thành 6 ete, cũng không
cần tìm CTPT của các rượu và các ete trên. Nếu các bạn xa đà vào việc viết phương trình phản ứng và đặt ẩn số
mol các ete để tính toán thì không những không giải được mà còn tốn quá nhiều thời gian.
Ví dụ 3: Cho 12 gam hỗn hợp hai kim loại Fe, Cu tác dụng vừa đủ với dung dịch HNO
3
63%. Sau phản ứng thu
được dung dịch A và 11,2 lít khí NO
2
duy nhất (đktc). Tính nồng độ % các chất có trong dung dịch A.
A. 36,66% và 28,48%. B. 27,19% và 21,12%.
C. 27,19% và 72,81%. D. 78,88% và 21,12%.
Hướng dẫn giải
Fe + 6HNO
3
→ Fe(NO
3

NO
d HNO
m m m m
1 63 100
12 46 0,5 89 gam.
63
= + −
× ×
= + − × =
2 2
d muèi h k.lo¹i
Đặt n
Fe
= x mol, n
Cu
= y mol ta có:
56x 64y 12
3x 2y 0,5
+ =


+ =

→
x 0,1
y 0,1
=


=

+ H
2
O
R
2
CO
3
+ 2HCl → 2MCl
2
+ CO
2
+ H
2
O
2
CO
4,88
n 0,2
22,4
= =
mol
⇒ Tổng n
HCl
= 0,4 mol và
2
H O
n 0,2 mol.=
Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có:
23,8 + 0,4×36,5 = m
muối

o
o
o
2
t
3 2
t
3 2 2 2
t
2 2 2 2
2 2
(A) (A)
h B
3
KClO KCl O (1)
2
Ca(ClO ) CaCl 3O (2)
83,68 gam A Ca(ClO ) CaCl 2O (3)
CaCl CaCl
KCl KCl

→ +


→ +



→ +


CaCl K CO CaCO 2KCl (4)
0,18 0,18 0,36 mol
KCl KCl
↓
 
+ → +
 
← →
 
 
 
hỗn hợp D
⇒
( B) 2
KCl B CaCl (B)
m m m
58,72 0,18 111 38,74 gam
= −
= − × =
⇒
( D)
KCl KCl (B) KCl (pt 4)
m m m
38,74 0,36 74,5 65,56 gam
= +
= + × =
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 4
⇒
( A ) (D )

nhỏ hơn 7.
A. C
8
H
12
O
5
. B. C
4
H
8
O
2
. C. C
8
H
12
O
3
. D. C
6
H
12
O
6
.
Hướng dẫn giải
1,88 gam A + 0,085 mol O
2
→ 4a mol CO

O
5
có M
A
< 203. (Đáp án A)
Ví dụ 7: Cho 0,1 mol este tạo bởi 2 lần axit và rượu một lần rượu tác dụng hoàn toàn với NaOH thu được 6,4 gam
rượu và một lượng mưối có khối lượng nhiều hơn lượng este là 13,56% (so với lượng este). Xác định
công thức cấu tạo của este.
A. CH
3
−COO− CH
3
.
B. CH
3
OCO−COO−CH
3
.
C. CH
3
COO−COOCH
3
.
D. CH
3
COO−CH
2
−COOCH
3
.

este
= 0,2×40 − 64 = 1,6 gam.
mà m
muối
− m
este
=
13,56
100
m
este
⇒ m
este
=
1,6 100
11,8 gam
13,56
×
=
→ M
este
= 118 đvC
R + (44 + 15)×2 = 118 → R = 0.
Vậy công thức cấu tạo của este là CH
3
OCO−COO−CH
3
. (Đáp án B)
Ví dụ 8: Thuỷ phân hoàn toàn 11,44 gam hỗn hợp 2 este đơn chức là đồng phân của nhau bằng dung dịch NaOH
thu được 11,08 gam hỗn hợp muối và 5,56 gam hỗn hợp rượu. Xác định công thức cấu tạo của 2 este.

COOCH
3
.
D. Cả B, C đều đúng.
Hướng dẫn giải
Đặt công thức trung bình tổng quát của hai este đơn chức đồng phân là
RCOOR
′
.
RCOOR
′
+ NaOH →
RCOONa
+ R′OH
11,44 11,08 5,56 gam
Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có:
M
NaOH
= 11,08 + 5,56 – 11,44 = 5,2 gam
⇒
NaOH
5,2
n 0,13 mol
40
= =
⇒
RCOONa
11,08
M 85,23
0,13

H
7
và C
2
H
5
COOCH
3
hoặc C
2
H
5
COOCH
3
và CH
3
COOC
2
H
5
. (Đáp án D)
Ví dụ 9: Chia hỗn hợp gồm hai anđehit no đơn chức làm hai phần bằng nhau:
- Phần 1: Đem đốt cháy hoàn toàn thu được 1,08 gam H
2
O.
- Phần 2: Tác dụng với H
2
dư (Ni, t
o
) thì thu được hỗn hợp A. Đem đốt cháy hoàn toàn thì thể tích khí

⇒
2
CO
V
= 22,4×0,06 = 1,344 lít. (Đáp án C)
Ví dụ 10: Cho một luồng CO đi qua ống sứ đựng 0,04 mol hỗn hợp A gồm FeO và Fe
2
O
3
đốt nóng. Sau khi kết
thúc thí nghiệm thu được B gồm 4 chất nặng 4,784 gam. Khí đi ra khỏi ống sứ cho hấp thụ vào dung
dịch Ba(OH)
2
dư thì thu được 9,062 gam kết tủa. Phần trăm khối lượng Fe
2
O
3
trong hỗn hợp A là
A. 86,96%. B. 16,04%. C. 13,04%. D.6,01%.
Hướng dẫn giải
0,04 mol hỗn hợp A (FeO và Fe
2
O
3
) + CO → 4,784 gam hỗn hợp B + CO
2
.
CO
2
+ Ba(OH)

FeO
= x mol,
2
Fe O
3
n y mol=
trong hỗn hợp B ta có:
x y 0,04
72x 160y 5,52
+ =


+ =

→
x 0,01 mol
y 0,03 mol
=


=

⇒ %m
FeO
=
0,01 72 101
13,04%
5,52
× ×
=

và Na
2
CO
3
thu được 11,6 gam chất rắn và 2,24 lít khí
(đktc). Hàm lượng % CaCO
3
trong X là
A. 6,25%. B. 8,62%. C. 50,2%. D. 62,5%.
06. Cho 4,4 gam hỗn hợp hai kim loại nhóm I
A
ở hai chu kỳ liên tiếp tác dụng với dung dịch HCl dư thu được 4,48
lít H
2
(đktc) và dung dịch chứa m gam muối tan. Tên hai kim loại và khối lượng m là
A. 11 gam; Li và Na. B. 18,6 gam; Li và Na.
C. 18,6 gam; Na và K. D. 12,7 gam; Na và K.
07. Đốt cháy hoàn toàn 18 gam FeS
2
và cho toàn bộ lượng SO
2
vào 2 lít dung dịch Ba(OH)
2
0,125M. Khối lượng
muối tạo thành là
A. 57,40 gam. B. 56,35 gam. C. 59,17 gam. D.58,35 gam.
08. Hòa tan 33,75 gam một kim loại M trong dung dịch HNO
3
loãng, dư thu được 16,8 lít khí X (đktc) gồm hai khí
không màu hóa nâu trong không khí có tỉ khối hơi so với hiđro bằng 17,8.

8. a-D, b-B
9. B
10. A
Phương pháp 2
BẢO TOÀN MOL NGUYÊN TỬ
Có rất nhiều phương pháp để giải toán hóa học khác nhau nhưng phương pháp bảo toàn nguyên tử và phương
pháp bảo toàn số mol electron cho phép chúng ta gộp nhiều phương trình phản ứng lại làm một, qui gọn việc tính
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 8
toán và nhẩm nhanh đáp số. Rất phù hợp với việc giải các dạng bài toán hóa học trắc nghiệm. Cách thức gộp những
phương trình làm một và cách lập phương trình theo phương pháp bảo toàn nguyên tử sẽ được giới thiệu trong một
số ví dụ sau đây.
Ví dụ 1: Để khử hoàn toàn 3,04 gam hỗn hợp X gồm FeO, Fe
3
O
4
, Fe
2
O
3
cần 0,05 mol H
2
. Mặt khác hòa tan hoàn
toàn 3,04 gam hỗn hợp X trong dung dịch H
2
SO
4
đặc thu được thể tích khí SO
2
(sản phẩm khử duy nhất)

Nhân hai vế của (2) với 3 rồi trừ (1) ta có:
x + y = 0,02 mol.
Mặt khác:
2FeO + 4H
2
SO
4
→ Fe
2
(SO
4
)
3
+ SO
2
+ 4H
2
O
x → x/2
2Fe
3
O
4
+ 10H
2
SO
4
→ 3Fe
2
(SO

O
3
nung nóng, phản ứng hoàn toàn. Sau phản ứng thu được m gam chất rắn và một hỗn hợp
khí và hơi nặng hơn khối lượng của hỗn hợp V là 0,32 gam. Tính V và m.
A. 0,224 lít và 14,48 gam. B. 0,448 lít và 18,46 gam.
C. 0,112 lít và 12,28 gam. D. 0,448 lít và 16,48 gam.
Hướng dẫn giải
Thực chất phản ứng khử các oxit trên là
CO + O → CO
2
H
2
+ O → H
2
O.
Khối lượng hỗn hợp khí tạo thành nặng hơn hỗn hợp khí ban đầu chính là khối lượng của nguyên tử Oxi trong
các oxit tham gia phản ứng. Do vậy:
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 9
m
O
= 0,32 gam.
⇒
O
0,32
n 0,02 mol
16
= =
⇒
( )

, Fe
2
O
3
có khối lượng là 24 gam dư đang được đun nóng. Sau khi kết thúc phản ứng khối lượng
chất rắn còn lại trong ống sứ là
A. 22,4 gam. B. 11,2 gam. C. 20,8 gam. D. 16,8 gam.
Hướng dẫn giải
2
hh(CO H )
2,24
n 0,1 mol
22,4
+
= =
Thực chất phản ứng khử các oxit là:
CO + O → CO
2
H
2
+ O → H
2
O.
Vậy:
2
O CO H
n n n 0,1 mol= + =
.
⇒ m
O

O
0,32
n 0,02 mol
16
= =
⇒ Hỗn hợp hơi gồm:
n 2n 1
2
C H CHO :0,02 mol
H O :0,02 mol.
+



Vậy hỗn hợp hơi có tổng số mol là 0,04 mol.
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 10
Có
M
= 31
⇒ m
hh hơi
= 31 × 0,04 = 1,24 gam.
m
ancol
+ 0,32 = m
hh hơi
m
ancol
= 1,24 − 0,32 = 0,92 gam. (Đáp án A)

⇒
HCl
0,24
V 0,12
2
= =
lít. (Đáp án C)
Ví dụ 6: Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol một axit cacbonxylic đơn chức cần vừa đủ V lít O
2
(ở đktc), thu được 0,3
mol CO
2
và 0,2 mol H
2
O. Giá trị của V là
A. 8,96 lít. B. 11,2 lít. C. 6,72 lít. D. 4,48 lít.
Hướng dẫn giải
Axit cacbonxylic đơn chức có 2 nguyên tử Oxi nên có thể đặt là RO
2
. Vậy:
2 2 2 2
O (RO ) O (CO ) O (CO ) O (H O)
n n n n+ = +
0,1×2 + n
O (p.ư)
= 0,3×2 + 0,2×1
⇒ n
O (p.ư)
= 0,6 mol
⇒

x
O
y
+ yCO → xFe + yCO
2
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 11
Khí thu được có
M 40=
→ gồm 2 khí CO
2
và CO dư
⇒
2
CO
CO
n
3
n 1
=
→
2
CO
%V 75%=
.
Mặt khác:
2
CO ( ) CO
75
n n 0,2 0,15

→ Fe
2
O
3
. (Đáp án B)
Ví dụ 8: Cho hỗn hợp A gồm Al, Zn, Mg. Đem oxi hoá hoàn toàn 28,6 gam A bằng oxi dư thu được 44,6 gam hỗn
hợp oxit B. Hoà tan hết B trong dung dịch HCl thu được dung dịch D. Cô cạn dung dịch D được hỗn hợp
muối khan là
A. 99,6 gam. B. 49,8 gam.
C. 74,7 gam. D. 100,8 gam.
Hướng dẫn giải
Gọi M là kim loại đại diện cho ba kim loại trên với hoá trị là n.
M +
n
2
O
2
→ M
2
O
n
(1)
M
2
O
n
+ 2nHCl → 2MCl
n
+ nH
2

−
= 28,6 + 2×35,5 = 99,6 gam. (Đáp án A)
Ví dụ 9: Cho một luồng khí CO đi qua ống đựng 0,01 mol FeO và 0,03 mol Fe
2
O
3
(hỗn hợp A) đốt nóng. Sau khi
kết thúc thí nghiệm thu được 4,784 gam chất rắn B gồm 4 chất. Hoà tan chất rắn B bằng dung dịch HCl
dư thấy thoát ra 0,6272 lít H
2
(ở đktc). Tính số mol oxit sắt từ trong hỗn hợp B. Biết rằng trong B số mol
oxit sắt từ bằng 1/3 tổng số mol sắt (II) oxit và sắt (III) oxit.
A. 0,006. B. 0,008. C. 0,01. D. 0,012.
2
CO
CO
n 44 12
40
n 28 4
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 12
Hướng dẫn giải
Hỗn hợp A
2 3
FeO :0,01 mol
Fe O :0,03 mol



+ CO → 4,784 gam B (Fe, Fe

d b c
3
= +
(2)
Tổng m
B
là: (56.a + 160.b + 72.c + 232.d) = 4,78 gam. (3)
Số mol nguyên tử Fe trong hỗn hợp A bằng số mol nguyên tử Fe trong hỗn hợp B. Ta có:
n
Fe (A)
= 0,01 + 0,03×2 = 0,07 mol
n
Fe (B)
= a + 2b + c + 3d
⇒ a + 2b + c + 3d = 0,07 (4)
Từ (1, 2, 3, 4) → b = 0,006 mol
c = 0,012 mol
d = 0,006 mol. (Đáp án A)
Ví dụ 10: Khử hoàn toàn 24 gam hỗn hợp CuO và Fe
x
O
y
bằng H
2
dư ở nhiệt độ cao thu được 17,6 gam hỗn hợp 2
kim loại. Khối lượng H
2
O tạo thành là
A. 1,8 gam. B. 5,4 gam. C. 7,2 gam. D. 3,6 gam.
Hướng dẫn giải

dịch H
2
SO
4
1M cho ra 4,48 lít khí (đktc). Tính m?
A. 23,2 gam. B. 46,4 gam. C. 11,2 gam. D. 16,04 gam.
Hướng dẫn giải
Fe
3
O
4
→ (FeO, Fe) → 3Fe
2+
n mol
( )
2
4
4
Fe trongFeSO
SO
n n 0,3
−
= =
mol
Áp dụng định luật bảo toàn nguyên tố Fe:
( )
( )
4
3 4
Fe FeSO

H
5
OH và C
3
H
7
OH.
C. C
2
H
5
OH và C
4
H
9
OH. D. CH
3
OH và C
3
H
5
OH.
Hướng dẫn giải
Đặt công thức tổng quát của một trong ba ete là C
x
H
y
O, ta có:
C
0,72

Vậy hai ancol đó là CH
3
OH và CH
2
=CH−CH
2
−OH. (Đáp án D)
MỘT SỐ BÀI TẬP VẬN DỤNG GIẢI THEO PHƯƠNG PHÁP BẢO TOÀN MOL NGUYÊN
TỬ
01. Hòa tan hoàn toàn hỗn hợp X gồm 0,4 mol FeO và 0,1mol Fe
2
O
3
vào dung dịch HNO
3
loãng, dư thu được
dung dịch A và khí B không màu, hóa nâu trong không khí. Dung dịch A cho tác dụng với dung dịch NaOH
dư thu được kết tủa. Lấy toàn bộ kết tủa nung trong không khí đến khối lượng không đổi thu được chất rắn có
khối lượng là
A. 23,0 gam. B. 32,0 gam. C. 16,0 gam. D. 48,0 gam.
02. Cho khí CO đi qua ống sứ chứa 16 gam Fe
2
O
3
đun nóng, sau phản ứng thu được hỗn hợp rắn X gồm Fe, FeO,
Fe
3
O
4
, Fe

2
ở đktc và
dung dịch B. Cho dung dịch B tác dụng dung dịch NaOH dư, lọc lấy kết tủa, nung trong không khí đến khối
lượng không đổi thu được 24 gam chất rắn. Giá trị của a là
A. 13,6 gam. B. 17,6 gam. C. 21,6 gam. D. 29,6 gam.
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 14
06. Hỗn hợp X gồm Mg và Al
2
O
3
. Cho 3 gam X tác dụng với dung dịch HCl dư giải phóng V lít khí (đktc). Dung
dịch thu được cho tác dụng với dung dịch NH
3
dư, lọc và nung kết tủa được 4,12 gam bột oxit. V có giá trị là:
A. 1,12 lít. B. 1,344 lít. C. 1,568 lít. D. 2,016 lít.
07. Hỗn hợp A gồm Mg, Al, Fe, Zn. Cho 2 gam A tác dụng với dung dịch HCl dư giải phóng 0,1 gam khí. Cho 2
gam A tác dụng với khí clo dư thu được 5,763 gam hỗn hợp muối. Phần trăm khối lượng của Fe trong A là
A. 8,4%. B. 16,8%. C. 19,2%. D. 22,4%.
08. (Câu 2 - Mã đề 231 - TSCĐ - Khối A 2007)
Đốt cháy hoàn toàn một thể tích khí thiên nhiên gồm metan, etan, propan bằng oxi không khí (trong không khí
Oxi chiếm 20% thể tích), thu được 7,84 lít khí CO
2
(đktc) và 9,9 gam H
2
O. Thể tích không khí ở (đktc) nhỏ
nhất cần dùng để đốt cháy hoàn toàn lượng khí thiên nhiên trên là
A. 70,0 lít. B. 78,4 lít. C. 84,0 lít. D. 56,0 lít.
09. Hoà tan hoàn toàn 5 gam hỗn hợp 2 kim loại X và Y bằng dung dịch HCl thu được dung dịch A và khí H
2

6. C
7. B
8. A
9. C
10. C
Phương pháp 3
BẢO TOÀN MOL ELECTRON
Trước hết cần nhấn mạnh đây không phải là phương pháp cân bằng phản ứng oxi hóa - khử, mặc dù phương
pháp thăng bằng electron dùng để cân bằng phản ứng oxi hóa - khử cũng dựa trên sự bảo toàn electron.
Nguyên tắc của phương pháp như sau: khi có nhiều chất oxi hóa, chất khử trong một hỗn hợp phản ứng (nhiều
phản ứng hoặc phản ứng qua nhiều giai đoạn) thì tổng số electron của các chất khử cho phải bằng tổng số electron
mà các chất oxi hóa nhận. Ta chỉ cần nhận định đúng trạng thái đầu và trạng thái cuối của các chất oxi hóa hoặc
chất khử, thậm chí không cần quan tâm đến việc cân bằng các phương trình phản ứng. Phương pháp này đặc biệt
lý thú đối với các bài toán cần phải biện luận nhiều trường hợp có thể xảy ra.
Sau đây là một số ví dụ điển hình.
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 15
Ví dụ 1: Oxi hóa hoàn toàn 0,728 gam bột Fe ta thu được 1,016 gam hỗn hợp hai oxit sắt (hỗn hợp A).
1. Hòa tan hỗn hợp A bằng dung dịch axit nitric loãng dư. Tính thể tích khí NO duy nhất bay ra (ở đktc).
A. 2,24 ml. B. 22,4 ml. C. 33,6 ml. D. 44,8 ml.
2. Cũng hỗn hợp A trên trộn với 5,4 gam bột Al rồi tiến hành phản ứng nhiệt nhôm (hiệu suất 100%). Hòa tan
hỗn hợp thu được sau phản ứng bằng dung dịch HCl dư. Tính thể tích bay ra (ở đktc).
A. 6,608 lít. B. 0,6608 lít. C. 3,304 lít. D. 33,04. lít
Hướng dẫn giải
1. Các phản ứng có thể có:
2Fe + O
2
o
t
→

+ 5H
2
O (4)
Fe
2
O
3
+ 6HNO
3
→ 2Fe(NO
3
)
3
+ 3H
2
O (5)
3Fe
3
O
4
+ 28HNO
3
→ 9Fe(NO
3
)
3
+ NO
↑
+ 14H
2

o
t
→
3Fe + Al
2
O
3
(7)
2Al + Fe
2
O
3
o
t
→
2Fe + Al
2
O
3
(8)
8Al + 3Fe
3
O
4
o
t
→
9Fe + 4Al
2
O

thành H
2
nên ta có phương trình bảo toàn electron như sau:
5,4 3
0,013 2 0,009 4 n 2
27
×
× + = × + ×
Fe
0
→ Fe
+2
Al
0
→ Al
+3
O
2
0
→ 2O
−2
2H
+
→ H
2
⇒ n = 0,295 mol
NGUYN TN TI THPT LAI VUNG 1 NG THP
Trang 16

2


+ =


Thc cht trong bi toỏn ny ch cú quỏ trỡnh cho v nhn electron ca nguyờn t Al v N.
Al Al
+3
+ 3e
0,81
27
0,09 mol
v N
+5
+ 3e N
+2
0,09 mol 0,03 mol
V
NO
= 0,03ì22,4 = 0,672 lớt. (ỏp ỏn D)
Nhn xột: Phn ng nhit nhụm cha bit l hon ton hay khụng hon ton do ú hn hp A khụng xỏc nh
c chớnh xỏc gm nhng cht no nờn vic vit phng trỡnh húa hc v cõn bng phng trỡnh phc tp. Khi
hũa tan hon ton hn hp A trong axit HNO
3
thỡ Al
0
to thnh Al
+3
, nguyờn t Fe v Cu c bo ton húa tr.
Cú bn s thc mc lng khớ NO cũn c to bi kim loi Fe v Cu trong hn hp A. Thc cht lng Al
phn ng ó bự li lng Fe v Cu to thnh.




+ 100 ml dung dch Y
3
3 2
AgNO : x mol
Cu(NO ) :y mol




NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 17
→
ChÊt r¾n A
(3 kim lo¹i)
2
HCl d 
1,12 lÝt H
2,8 gam chÊt r¾n kh«ng tan B
+
→


Hướng dẫn giải
Ta có: n
Al
= n
Fe

+ 2e → H
2
x x x y 2y y 0,1 0,05
⇒ Tổng số e mol nhận bằng (x + 2y + 0,1).
Theo định luật bảo toàn electron, ta có phương trình:
x + 2y + 0,1 = 0,5 hay x + 2y = 0,4 (1)
Mặt khác, chất rắn B không tan là: Ag: x mol ; Cu: y mol.
⇒ 108x + 64y = 28 (2)
Giải hệ (1), (2) ta được:
x = 0,2 mol ; y = 0,1 mol.
⇒
3
M AgNO
0,2
C
0,1
=
= 2M;
3 2
MCu(NO )
0,1
C
0,1
=
= 1M. (Đáp án B)
Ví dụ 4: Hòa tan 15 gam hỗn hợp X gồm hai kim loại Mg và Al vào dung dịch Y gồm HNO
3
và H
2
SO

+5
+ 3e → N
+2
2N
+5
+ 2
×
4e → 2N
+1
0,3 0,1 0,8 0,2
N
+5
+ 1e → N
+4
S
+6
+ 2e → S
+4
0,1 0,1 0,2 0,1
⇒ Tổng số mol e nhận bằng 1,4 mol.
Theo định luật bảo toàn electron:
2x + 3y = 1,4 (2)
Giải hệ (1), (2) ta được: x = 0,4 mol ; y = 0,2 mol.
⇒
27 0,2
%Al 100% 36%.
15
×
= × =
%Mg = 100% − 36% = 64%. (Đáp án B)

mol
56
60
2
56
×
mol
S → S
+4
+ 4e
30
mol
32
30
4
32
×
mol
Thu e: Gọi số mol O
2
là x mol.
O
2
+ 4e → 2O
-2
x mol → 4x
Ta có:
60 30
4x 2 4
56 32

Trong bài toán này có 2 thí nghiệm:
TN1: R
1
và R
2
nhường e cho Cu
2+
để chuyển thành Cu sau đó Cu lại nhường e cho
5
N
+
để thành
2
N
+
(NO). Số
mol e do R
1
và R
2
nhường ra là
5
N
+
+ 3e →
2
N
+
0,15
05,0

= 22,4.0,015 = 0,336 lít. (Đáp án B)
Ví dụ 7: Cho 1,35 gam hỗn hợp gồm Cu, Mg, Al tác dụng hết với dung dịch HNO
3
thu được hỗn hợp khí gồm
0,01 mol NO và 0,04 mol NO
2
. Tính khối lượng muối tạo ra trong dung dịch.
A. 10,08 gam. B. 6,59 gam. C. 5,69 gam. D. 5,96 gam.
Hướng dẫn giải
Cách 1: Đặt x, y, z lần lượt là số mol Cu, Mg, Al.
Nhường e: Cu =
2
Cu
+
+ 2e Mg =
2
Mg
+
+ 2e Al =
3
Al
+
+ 3e
x → x → 2x y → y → 2y z → z → 3z
Thu e:
5
N
+
+ 3e =
2

HNO NO NO
n 2n 4n= +
3
HNO
n 2 0,04 4 0,01 0,12= × + × =
mol
⇒
2
H O
n 0,06=
mol
Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng:
3 2 2
KL HNO muèi NO NO H O
m m m m m m+ = + + +
1,35 + 0,12×63 = m
muối
+ 0,01×30 + 0,04×46 + 0,06×18
⇒ m
muối
= 5,69 gam.
Ví dụ 8: (Câu 19 - Mã đề 182 - Khối A - TSĐH - 2007)
Hòa tan hoàn toàn 12 gam hỗn hợp Fe, Cu (tỉ lệ mol 1:1) bằng axit HNO
3
, thu được V lít (ở đktc) hỗn
hợp khí X (gồm NO và NO
2
) và dung dịch Y (chỉ chứa hai muối và axit dư). Tỉ khối của X đối với H
2
bằng 19. Giá trị của V là

V
hh khí (đktc)
= 0,125×2×22,4 = 5,6 lít. (Đáp án C)
Ví dụ 9: Nung m gam bột sắt trong oxi, thu được 3 gam hỗn hợp chất rắn X. Hòa tan hết hỗn hợp X trong dung
dịch HNO
3
(dư), thoát ra 0,56 lít (ở đktc) NO (là sản phẩm khử duy nhất). Giá trị của m là
A. 2,52 gam. B. 2,22 gam. C. 2,62 gam. D. 2,32 gam.
Hướng dẫn giải
m gam Fe + O
2
→ 3 gam hỗn hợp chất rắn X
3
HNO d 
→
0,56 lít NO.
Thực chất các quá trình oxi hóa - khử trên là:
Cho e: Fe → Fe
3+
+ 3e
m
56
→
3m
56
mol e
Nhận e: O
2
+ 4e → 2O
2−

.
- Phần 2: Tác dụng hoàn toàn với dung dịch HNO
3
thu được V lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất).
Biết các thể tích khí đo ở điều kiện tiêu chuẩn. Giá trị của V là
A. 2,24 lít. B. 3,36 lít. C. 4,48 lít. D. 6,72 lít.
Hướng dẫn giải
Đặt hai kim loại A, B là M.
- Phần 1: M + nH
+
→ M
n+
+
2
n
H
2
(1)
- Phần 2: 3M + 4nH
+
+ nNO
3
−
→ 3M
n+
+ nNO + 2nH
2
O (2)
Theo (1): Số mol e của M cho bằng số mol e của 2H
+

bằng 1,3125. Xác định %NO và %NO
2
theo thể tích trong hỗn hợp X và
khối lượng m của Fe đã dùng?
A. 25% và 75%; 1,12 gam. B. 25% và 75%; 11,2 gam.
C. 35% và 65%; 11,2 gam. D. 45% và 55%; 1,12 gam.
Hướng dẫn giải
Ta có: n
X
= 0,4 mol; M
X
= 42.
Sơ đồ đường chéo:
⇒
2
2
NO NO
NO NO
n : n 12 :4 3
n n 0,4 mol
= =



+ =


⇒
2
NO

NO : 46 42 30 12
42
NO : 30 46 42 4
− =
− =
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 22
3x → x 0,3 ← 0,1 0,3 ← 0,3
Theo định luật bảo toàn electron:
3x = 0,6 mol → x = 0,2 mol
⇒ m
Fe
= 0,2×56 = 11,2 gam. (Đáp áp B).
Ví dụ 12: Cho 3 kim loại Al, Fe, Cu vào 2 lít dung dịch HNO
3
phản ứng vừa đủ thu được 1,792 lít khí X (đktc)
gồm N
2
và NO
2
có tỉ khối hơi so với He bằng 9,25. Nồng độ mol/lít HNO
3
trong dung dịch đầu là
A. 0,28M. B. 1,4M. C. 1,7M. D. 1,2M.
Hướng dẫn giải
Ta có:
( )
2 2
N NO
X

+ n.e
0,04 mol
⇒
3
HNO (bÞ khö)
n 0,12 mol.=
Nhận định mới: Kim loại nhường bao nhiêu electron thì cũng nhận bấy nhiêu gốc NO
3
−
để tạo muối.
⇒
3
HNO ( ) ( ) ( )
n n.e n.e 0,04 0,4 0,44 mol.
t¹o muèi nhêng nhËn
= = = + =
Do đó:
3
HNO ( )
n 0,44 0,12 0,56 mol
ph¶n øng
= + =
⇒
[ ]
3
0,56
HNO 0,28M.
2
= =
(Đáp án A)

Mg → Mg
2+
+ 2e S
+6
+ (6-a)e → S
a
0,4 mol 0,8 mol 0,1 mol 0,1(6-a) mol
Tổng số mol H
2
SO
4
đã dùng là :
49
0,5
98
=
(mol)
Số mol H
2
SO
4
đã dùng để tạo muối bằng số mol Mg = 9,6 : 24 = 0,4 mol.
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 23
Số mol H
2
SO
4
đã dùng để oxi hóa Mg là:
0,5 − 0,4 = 0,1 mol.

2
tham gia phản ứng:
2
O
75,2 a
n
32
−
=
mol.
Quá trình oxi hóa:
3
Fe Fe 3e
a 3a
mol mol
56 56
+
→ +
(1)
Số mol e nhường:
e
3a
n mol
56
=
Quá trình khử: O
2
+ 4e → 2O
−2
(2)

lần lượt là 0,01 và 0,04 mol. Ta có các bán phản
ứng:
NO
3
−
+ 4H
+
+ 3e → NO + 2H
2
O
NO
3
−
+ 2H
+
+ 1e → NO
2
+ H
2
O
Như vậy, tổng electron nhận là 0,07 mol.
Gọi x, y, z lần lượt là số mol Cu, Mg, Al có trong 1,35 gam hỗn hợp kim loại. Ta có các bán phản ứng:
Cu → Cu
2+
+ 2e Mg → Mg
2+
+ 2e Al → Al
3+
+ 3e
⇒ 2x + 2y + 3z = 0,07.

02. Cho một luồng CO đi qua ống sứ đựng 0,04 mol hỗn hợp A gồm FeO và Fe
2
O
3
đốt nóng. Sau khi kết thúc thí
nghiệm thu được chất rắn B gồm 4 chất nặng 4,784 gam. Khí đi ra khỏi ống sứ hấp thụ vào dung dịch Ca(OH)
2
dư, thì thu được 4,6 gam kết tủa. Phần trăm khối lượng FeO trong hỗn hợp A là
A. 68,03%. B. 13,03%. C. 31,03%. D. 68,97%.
03. Một hỗn hợp gồm hai bột kim loại Mg và Al được chia thành hai phần bằng nhau:
- Phần 1: cho tác dụng với HCl dư thu được 3,36 lít H
2
.
- Phần 2: hoà tan hết trong HNO
3
loãng dư thu được V lít một khí không màu, hoá nâu trong không khí (các
thể tích khí đều đo ở đktc). Giá trị của V là
A. 2,24 lít. B. 3,36 lít. C. 4,48 lít. D. 5,6 lít.
04. Dung dịch X gồm AgNO
3
và Cu(NO
3
)
2
có cùng nồng độ. Lấy một lượng hỗn hợp gồm 0,03 mol Al; 0,05 mol Fe
cho vào 100 ml dung dịch X cho tới khí phản ứng kết thúc thu được chất rắn Y chứa 3 kim loại.Cho Y vào HCl
dư giải phóng 0,07 gam khí. Nồng độ của hai muối là
A. 0,3M. B. 0,4M. C. 0,42M. D. 0,45M.
05. Cho 1,35 gam hỗn hợp Cu, Mg, Al tác dụng với HNO
3

. Tỉ khối của hỗn hợp D
so với H
2
là 16,75. Tính nồng độ mol/l của HNO
3
và tính khối lượng muối khan thu được khi cô cạn dung dịch
sau phản ứng.
A. 0,65M và 11,794 gam. B. 0,65M và 12,35 gam.
C. 0,75M và 11,794 gam. D. 0,55M và 12.35 gam.
NGUYỄN TẤN TÀI THPT LAI VUNG 1 – ĐỒNG THÁP
Trang 25
09. Đốt cháy 5,6 gam bột Fe trong bình đựng O
2
thu được 7,36 gam hỗn hợp A gồm Fe
2
O
3
, Fe
3
O
4
và Fe. Hòa tan
hoàn toàn lượng hỗn hợp A bằng dung dịch HNO
3
thu được V lít hỗn hợp khí B gồm NO và NO
2
. Tỉ khối của
B so với H
2
bằng 19. Thể tích V ở đktc là

phương trình phân tử. Ví dụ phản ứng giữa hỗn hợp dung dịch axit với dung dịch bazơ đều có chung một phương
trình ion là
H
+
+ OH
−
→ H
2
O
hoặc phản ứng của Cu kim loại với hỗn hợp dung dịch NaNO
3
và dung dịch H
2
SO
4
là
3Cu + 8H
+
+ 2NO
3
−
→ 3Cu
2+
+ 2NO
↑
+ 4H
2
O
Sau đây là một số ví dụ:
Ví dụ 1: Hỗn hợp X gồm (Fe, Fe

và 0,1 mol FeO thành 0,1 mol Fe
3
O
4
.
Hỗn hợp X gồm: (Fe
3
O
4
0,2 mol; Fe 0,1 mol) tác dụng với dung dịch Y
Fe
3
O
4
+ 8H
+
→ Fe
2+
+ 2Fe
3+
+ 4H
2
O
0,2 → 0,2 0,4 mol
Fe + 2H
+
→ Fe
2+
+ H
2