Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời Mở Đầu
Xu thế toàn cầu hoá xuất hiện trở thành một dòng thác lớn khi cuộc
cáchmạng khoa học và công nghệ hiện đại phát triển lên một đỉnh cao mới đa
đến những kỹ thuật mũi nhọn tạo ra năng suất lao động rất cao. Lực lợng sản
xuất lớn mạnh vợt bậc theo hớng quốc tế hoá ngày càng tăng. Các thành tựu của
cuộc cách mạng thông tin và giao thông hiện đại cho phép tổ chc sản xuất vận
chuyển, lu thông buôn bán trên quy mô toàn thế giới, thúc đẩy su thế toàn cầu
hoá kinh tế và thơng mại tăng lên mạnh mẽ. Do đó bất cứ một quốc gia nào nếu
không muốn bị gạt ra khỏi guồng máy đó, thì phải chủ động hội nhập.Với su
thế chuyển từ đối đầu sang đối thoai và với phơng châm Việt Nammuốn làm
bạn với tất cả các nớc trên thế giới, hợp tác trên tất cả các lĩnh vực văn hoá,
khoa học kỹ thuật . đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, trên nguyên tắc tôn trọng độc
lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của
nhau và cùng có lợi, Việt Nam và Mỹ đã khép lại quá khứ đắng cay, mở ra một
tơng lai tốt đẹp hơn, hai nớc đã tiến hanh thiết lập quan hệ ngoại giao không
ngừng cải thiện quan hệ kinh tếthơng mại hai nớc ra sức thúc đẩy quan hệ buôn
bán giữa Việt Nam và Mỹlên một tầm cao mới đIũu này đợc thể hiện bằng hành
động cụ thể, đó là xúc tiến quá trình đàm phánđể đi tới mmột quan hệ thơng
mại bình thờng trên cơ sở đó hiệp định thơng mại đã đợc kí kết. đây là một
bớc tiến quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Một khi thơng
mạicó hiêu lực tạo ra cơ sở pháp lí cho quan hệ quốc tế giữa hai nớc trên cơ sở
hai bên cùng có lợi`,phù hợp với mong muốn của nhân dân hai nớc.Theo nh lời
thứ trởng thơng mại Mai Văn Dậu :Hiệp định thơng mại Việt Mĩ đợc kí kết
đáp ứng lòng mong mỏi không chỉ riêng các doanh nghiệp Việt Nam và Mĩ,mà
cả các doanh nghiệp nớc ngoài khác. Chẳng những có lợi cho hai nớc, mà còn
có lợi cho sự hợp tác ở Đông Nam á, Châu á- Thái Bình Dơng cũng nh trên thế
giới. Kí kết hiệp định thơng mại Việt Mỹ là thành tựu mới của việc triển khai đ-
ờng lối đối ngoại độc lập tự chủ , rộng mở ,đa phơng hoá ,đa dạng hoá của
Đảng và nhà nớc Việt Nam và là một bớc tiến mới trong quá trình Việt Nam
Website: Email : Tel : 0918.775.368
tranh thế giới lần thứ II (trung bình từ 3% đến 4%) vài năm gần đây kinh tế Mỹ
liên tục đợc xếp là nền kinh tế cạnh tranh nhấtthế giới. đây là mmột điều rất có
ý nghĩanếu nh chúng ta biết rằng, chỉ cần 1% tăng trởngcủa nền kinh tế mỹ
cũng sẽ tạo ra gí trị tuyệt đốicòn lớn hơn 15% tăng trơngr của lền kinh tế Trung
Quốc. Chính tốc độ tăng trởng ngoại mục nàycùng với đặc điểm là một nớc
đông dân với hơn 250 triệu ngời đã khiến cho nhu cầu về tiêu dùngcá nhân tại
Mỹ không ngừng tăng lên, tiêu dùng cá nhân chiếm tới 70% . điều đố có nghĩa
là nhu cầu mua sắm hàng hoá , đặc biệt là hàng hoá cá nhân nh quần áo, giáy
dép, đồ điện gia dụng . Vẫn sẽ ở mức cao. Tổng dung l ợng nhập khẩu của Mỹ
ở mức cao nhất thế giới trên cả EU. Hầu nh mọi hạng hoá của mọi quốc gia đều
có mặt trên thị trờng Mỹ .bên cạnh đó ,nền kinh tế Mỹ có sức mua cực lớn với
các phân đoạn thị trờng rộng vì thế có thể thu hút và tiêu thụ nhiêu chủng loại
hàng hoá khác nhau với số lợng rất lớn thuộc đủ mọi chất lợng từ trung bình
đến cao . hơn nữa hiện nay Mỹ về cơ bản đã thực hiện xong việc chuyển đổi
kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức (thông tin ,điện tử ) Mỹ tập trung vào
phát triển các nghành dịch vụ công nghệ cao và công nghệ thông tin .một mặt
họ gia sức tìm cách mở rộng thi trờng xuất khẩu dịch vụ (ngân hàng, tài
chính ) ,hàng công nghệ cao nh máy vi tính điện tử ,viễn thông,
Mặt khác họ khuyến khích nhập khẩu hàng hoá cần nhiều lao động tứ n-
ớc khác bởi chi phí nhân công của họ rất cao. Điều này tạo ra sức cạnh tranh
mạnh mẽ trên thị trờng trong nớc Mỹ ,để dân chúng đợc mua hàng hoá với giá
cả rẻ hơn, chất lợng cao hơn.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
I .2, Tình hình Việt Nam:
Việt Nam là một nớc đang phát triển có trình độ khoa học, cơ sỏ hạ tầng
kém ,dân số trên 80 triệu ngời, có nhiều tài nguyên thiên nhiên và lực lợng lao
động rồi rào, có trình độ tay nghềtơng đối cao ,cần cù chịu khó và thông minh.
Lợi thế này Việt Nam có thể tận dụng để tiến hành sản xuất những hàng hoá
cần nhiều lao động . mặt khác Việt Nam với dân số đông cũng hứa hẹn nhiều
tiềm năng về sức mua , tiêu dùng , khi thu nhập của ngời dân tăng. Khi đó
quy chế tối huệ quốc, nên hàng hoá Việt Nam xuất khẩu sang mỹ phải chịu thuế
xuất cao hơn, ngợc lạ phía Mỹ cũng có những bất lợi trên thị trờng Việt Nam do
bị đáng thuế cao . trớc tình hình đó Việt Nam và Hoa Kỳ đã tiến hành các cuộc
đàm phán và hiệp định thơng mại , hai nớc đã có những bớc đi cụ thể để tạo
khuôn khổ phýap lý cho các hoật động thơng mại . hai bên đã ký kết các hiệp
định về xử lý nợ , cơ cấu lại số nợ cũ . việc Việt Nam trả 145tỷ USD mà chính
quyền Sài Gòn còn nợ Mỹ - điều này chứng tỏ Việt Nam rất thiện trí trong việc
bình thờng hoá quan hệ với Mỹ. Tiếp theu đó là hiệp định về hoạt động của tổ
chức đầu t t nhân ở hải ngoại ( OPIC) hai hiệp định với nghân hàng xuất nhập
khẩu Mỹ ( EXIM BANK)nhằm khuyến khích các dự án đầu t của Mỹ tai Việt
Nam. Hai bên đã thơng lợng hiệp định hợp tác khoa học công nghệ , hiệp định
hàng không , thoả thuận phòng chống ma tuý , hợp tác y tế , hiệp định về bản
quyền , quyền tác giả . Ngày 13 07- 2000, tại WASHINGTON ( 14-07
theo giờ Việt Nam) bộ trởng thơng mại Việt Nam Vũ Khoan và bà Chacleen
Barshefski, Đại diện thơng mại thuộc phủ tổng thống Hoa Kỳ đã thay mặt chính
phủ Hoa Kỳ , đã khép lại quá trình đàm phán 4 năm ròng đánh dấu một bớc tiến
mới trong quan hệ thơng mại Việt Mỹ, ký kết hiệp định thơng mại giữa nớc
cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và hợp chủng quốc Hoa Kỳ
Việc đàm phán và kí kết hiệp định thơng mại Việt Mỹ là bớc đi cần
thiết để hoàn tất quá trình bình thờng hoá quan hệ Việt- Mỹ và cũng nằm trong
qúa trình nớc ta hội nhập từng bớc với nền kinh tế khu vực và thế giới theo tinh
thần của mghị quyết đại hội VIII là Nhiệm vụ đối ngoại trong thời gian tới là
củng cố môi trờng hoà bình và tạo điều kiện quốc tế thuận lợi hơn nữa đảy
Website: Email : Tel : 0918.775.368
mạnh phát triển kinh tế xã hội công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nớc ,xây
dựng một nền kinh tế mở và nhấn mạnh sự cần thiết đảy nhanh quá trình hội
nhập kinh tế khu vực và thế giới nhầm mở rộng thị trờng có thêm đối tác
,tranh thủ vốn ,công nghệ từ bên ngoài nhằm phục vụ sự nghiệp xây dng đát nớc
trong bối cẩnh mới . Đồng thời nhận thức rõ những thách thức có thể nảy sinh ,
nghị quyết 04 của ban chấp hành trung ơng đảng (Khoá VIII) ngày 29-12-
một sản phẩm nào xuất phát từ hoặc gửi đến bất cứ một nớc nào khác sẽ dành
cho sản phẩm tơng tự, xuất phát từ hoặc gửi đến lãnh thổ của tất cả các bên kết -
ớc khác một cách tức thì và vô đIều kiện.Quy chế tối huệ quốc(đồng nghĩa với
quan hệ thơng mại bình thờng)(MFN- Most Favoured Nation) mang ý nghĩa hai
bên cam kết đối xử với hàng hoá dịch vụ , đầu t của
nớc kia không kém phần thuận lợi hơn so với cách đối xử hàng hoá dịch vụ ,
đầu t của nớc thứ ba.Trong hiệp định thơng mại việt mỹ, việt nam và hoa
kỳđã thoả thuận nguyên tắc dành cho nhau ngay lập tức và vô đIều kiện quy chế
tôí huệ quốc theo nh quy định của GATT/WTO tuy nhiên do quy định của luật
pháp hoa kỳ liên quan tời đIều khoản Jackson-vanik, hoa kỹ chỉ có thể dành cho
việt nam quy chế thơng mại bình thờngvinh viễn(tối huệ quốc vĩnh viễn) khi
việt nam ra nhập WTO. đối với trung quốc hoa kỳ đã ký hiệp định thơng mại
song phơngtừ năm 1979, song mãI tới năm 2000, khi quốc hội thông qua thoả
thuận về việc trung quốc gia nhập WTO, hoa kỳ mới dành cho trung quốc quy
chế thơng mại bình thờng vĩnh viễn. Do đó hàng năm quốc hội hoa kỳ sẽ vẫn
xem xét gia hạn miễn trừ đIều khoản Jackson-vanik đối với việt nam, cho tới
khi nớc ta ra nhập WTO để bảo lu nguyên tắc có đI có lại, hiệp định nói rõ việt
nam cũng có quyền huỷ bỏ quy chế tôI huệ quốc.
Quy chế đối xử quốc gia(dành cho hàng hoá đợc nhập khẩu đợc đối xủ
nh hàng hoá trong nớc)
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Việt nam và hoa kỳ chấp nhận dành cho nhau quy chế đối xử quốc gia
nh quy định của GATT/WTO có tính đến việt nam là nớcđang phát triển và có
trình độ thấp đang chuyển đổi nền kinh tế nên việt nam cần có thời gian thích
hợp để đIều chỉnh các cơ chế chính sách của mình cho phù hợp với quy định
chung nh vậy hai bên sẽ:
+ Dành cho hàng hoá xuất xứ từ bên kia sự đối xửkhông kém phần thuận
lợi hơn so với sự đối xử danhf cho hàng hoá sản xuất trong nớc về mặt pháp luật
thể lệ và các yêu cầu khác cơ bản ảnh hởng đến bán hàng, chào bán mua và vận
tảI phân phối, lu kho sử dụng trong nớc
Mỹ các công ty Việt Nam và các nớc khác đều đợc cáp giấy phép hoạt đông khi
có yêu cầu
- Những thớc đo về tiêu chuẩn kỹ thuật và vệ sinh an toàn thực phẩm hai
bên cam kết tuân thủ theo các tiêu chuẩn của WTO
- Mậu dịch quốc doanh: cần phảI đợc thực thi theo các tiêu chuẩn của
WTO
Chơng II. Quyền sở hữu trí tuệ
Việt Nam nhất trí tuân thủ hoàn toàn các quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến th-
ơng mại (TRIRS) trong tất cả các lĩnh vực nh là bản quyền và sở hữu trí tuệ tín
hiệu vệ tinh mang chơng trình mã hoá ..trong một khuôn khổ
Chơng III. Thơng mại dịch vụ:
Chơng này áp dụng cho phép các biện pháp của các bên có ảnh hởng tới dịch vụ
thơng mại. các cam kết chung bao gồm các quy định của khuôn khổ hiệp định
chung về thơng maị và dịch vụ (GATT) bao gồm MFN, đãi ngộ quốc gia và
pháp luật quốc gia đối với những giấy phép hiện có sẽ đợc đảm bảo bởi điều
Website: Email : Tel : 0918.775.368
khoản Grand father. các nhà quản lý và các cá nhân buôn bán đợc phép tham
gia và làm việc về các lĩnh vực và các nghành cụ thể:
+ Các dịch vụ pháp lý
+ Các dịch vụ kế toán ,kiểm toán
+ Các dịch vụ kiến trúc
+ Các dịch vụ kỹ thuật
+ Các dịch vụ về vi tính và các dịch vụ liên quan ..
Chơng IV. Phát triển các quan hệ đầu t.
Các cam kết chung bao gồm: các hoật động đầu t của mỗi nớc đều đợc n-
ớc đối tác cam kết bảo hộ Việt Nam đảm bảo việc bảo hộ các công ty Hoa Kỳ
không bị xung cộng các khoản đầu t của họ tại Việt Nam còn các biện pháp đâù
t liên quan đến thơng mại (TRIMS) phía Mỹ thực hiện ngay từ đầu, Việt Nam
huỷ bỏ dần dần các TRIMS không phù hợp với biện pháp đầu t liên quan thơng
mai trong 5 năm
I. Tình hình buôn bán Việt Nam Hoa Kỳ trong những năm vừa
qua(sau năm năm)
I.1 Về tổng kim nghạch xuất nhập khẩu Việt Mỹ
trớc năm 1975 Mỹ có quan hệ kinh tế thơng mại với chính quyền Sài Gòn
cũ kim nghạch buôn bán không lớn chủ yếu là hàng viện trợ từ Mỹ, để
phục vụ cho cuộc xâm lợc Việt Nam . Việt Nam xuất sang Mỹ chủ yếu là
hàng thô nh cao su, gỗ, hải sản song kim nghạch không cao.
Năm 1964 mỹ thực hiện cấm vận đối với miền bắc và sau khi hai miền nam bắc
thống nhất Mỹ thực hiện cấm vận trên toàn lãnh thổ Việt Nam, trên tất cả các
lĩnh vực nh tài chính, tín dụng ngân hàng và tài sản .đồng thời Mỹ còn áp dụng
chế tài khống chế các nớc đông minh và cá tổ chức quốc tế do Mỹ thao túng
trong mối quan hệ kinh tế với nớc ta. lệnh cấm vận này đã kéo dài tới năm
1994. trong thời gian này hoạt đông thơng maị giữa Việt Nam và Hoa Kỳ diễn
ra rất lẻ tẻ hầu nh không có mà nếu có cũng chỉ là thông qua nớc thứ 3. tuy
nhiên trong giai đoạn này mà đặc biệt là giai đoạn từ 1988-1993. một số công
ty Mỹ đã thông qua chi nhánh hoặc liên doanh đăng kí tại nớc khác đã có dự án
đầu tu vào Việt Nam
Ngày 3/2/1994 tổng thống Mỹ Bill Clinton chính thức tuyên bố bãI bỏ lệnh
cấm vận đối với Việt Nam tiếp đó bộ thơng mại Mỹ chuyển Viêtn Nam từ
nhóm 7 (gồm bắc triều tiên,cu ba và Việt Nam) lên nhóm y ít hạn chế hơn
(gồm Mông Cổ, Lào Campuchia,Việt Nam và một số nớc thuộc đông Âu, Liên
Xô cũ)bộ vận tảI và bộ thơng mại Mỹ cũng đã bãI bỏ lệnh cấm tàu biển và máy
bay Mỹ vận chuyển hàng hoá sang Việt Nam đợc cậpcác cảng Mỹ. ngay sau
khi lệnh cấm vận đợc bãI bỏ các hãng lớn của Mỹ với sự chuẩn bị từ trớc thông
Website: Email : Tel : 0918.775.368
qua cá chi nhánh của mình tại các nớc trong vùng đã ngay lập tức tung sản
phẩm của mình vào thị trờng Việt Nam.các sản phẩm của hangc
cocacola,pepsicola,kodaktràn ngập thị trờng Việt Nam còn các hãng nh
mobin,IBM,General moto,microfoft,esso...ngay lập tức đã kí kết các hợp đồng
khai thác và cung cấp các thiết bị lớn có giá trị đối với Viêt Nam .tỏng giá trị
Năm 1997 đánh dấu những bớc tiến quan trọng trong quan hệ giữa hai n-
ớc với việc Việt Mỹ thoả thuận thiết lập quan hệ song phơng về bản quyền để
tạo điều kiện cho các loại sản phẩm trí tuệ có mặt tại thị trờng Việt Nam đây
cũng là năm các bộ trởng tài chính Việt nam - Hoa kỳ thay mặt chính phủ hai
nớc ký hiệp định xử lý khoả nợ 145 triệu USD của chính quyền Sài Gòn
cũ.Song sự kiện đáng chú ý nhất lại là việc đại sứ Mỹ đầu tiên tại CHXHCN
Việt Nam ngài Pete Peterson nhận chức vào ngày 9/5/1997. Đây là bớc tiến
quan trọng để hai nớc tiến tới kí hiệp định thơng mại và bình thờng hoá hoàn
toàn về kinh tế. Tuy vậy, những kết quả giao thơng giữa hai nớc trong năm này
lại dừng lại ở những con số hết sức khiêm tốn, đạt 705,8 triệu USD bằng 2/3 so
với năm 1996. Hai năm tiếp theo, có lẽ do tác động của cuộc khủng hoảng tài
chính tiền tệ khu vực, nên tuy quan hệ thơng mại Việt Mỹ vẫn gia tăng nhng
cha vợt qua đợc con số 1 tỷ USD của năm 1996, năm 1998 đạt 822,9 triệu USD
và năm 1999 đạt 879,52 USD. Trong đó xuất khẩu trong từng năm là 553,4
triệu USD và 601,9 triệu USD và nhập khẩu tơng ứng là 269,5 triệu USD và
277,3 triệu USD.
Tiếp theo những tiến bộ đạt đợc trong năm 1999, nh việc hai nớc ký thoả
thuận sơ bộ về hiệp định thơng mại Việt - Mỹ và chính phủ Mỹ tuyên bố ngừng
áp dụng từ chính án Jacksonvanik đối với Việt Nam, đã khích lệ các nhà kinh
doanh yên tâm và vững tin vào triển vọng bình thờng hoá quan hệ kinh tế Việt
Mỹ. Hoạt động xuất khẩu giữa hai nớc ngay từ đầu năm 2000 đã diễn ra rất
sôi động kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ ngay trong năm 2000 đạt
827 triệu USD tăng 37% so với năm 1999. Trong khi nhập khẩu đạt 367 triệu
USD tăng 27% so với năm 1999 nâng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm
Website: Email : Tel : 0918.775.368
2000 là 1194 triệu USD. Đây thực sự là kết quả đáng khích lệ cho năm Việt
Nam Hoa Kỳ chính thức ký hiệp định thơng mại và lẽ tất nhiên đây cũng là
kết quả của hàng loạt biện pháp kích thích xuất khẩu trong chính sách thơng
mại hớng ngoại của Việt Nam.
Bảng 1: Tổng kim ngạch xuất khẩu Việt Mỹ
giữa hai nền kinh tế.
Thứ nhất: Việt Nam là nớc đang trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại
hóa đất nớc, nhu cầu về công nghệ và trang thiết bị hiện đại là hết sức lớn mà
Mỹ chính là nguồn cung cấp thiết bị máy móc hiện đại hàng đầu thế giới, mặt
khác việc gia tăng đầu t của Mỹ vào Việt Nam cũng đã góp phần thúc đẩy sự
tăng trởng thơng mại giữa hai nớc.
Thứ hai: Mỹ là thị trờng tiêu thụ lớn nhất thế giới về nhu cầu đa dạng
phong phú từ cao đến thấp, từ sản phẩm công nghiệp kỹ thuật cao đến hàng
nông sản trong đó hàng nông thuỷ hải sản lại chiếm tới 70% kim ngạch xuất
khẩu của Việt Nam đây chính là điều mà NIES, Thái Lan, Malaysia và Trung
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Quốc đã tận dụng đợc trong tiến trình đẩy nhanh công nghiệp hoá hiện đại hoá
của họ.
I.2 Cơ cấu thơng mại Việt Mỹ:
I.2.1 Về xuất khẩu:
Nh đã đề cập ở trên, tính bổ xung giữa hai nền kinh tế cùng tính đa dạng
hoá về thị hiếu và nhu cầu đã giúp cho Việt Nam tìm đợc chỗ đứng cao cho các
loại hàng hoá cần nhiều lao động phổ thông giá trị thấp chất lợng vừa phải trên
thị trờng Mỹ ngoại trừ nguyên liệu khoáng và dầu mỏ, các mặt hàng của Việt
Nam chủ yếu là nông thuỷ và hải sản chế biến hàng dệt may, dầy dép, đồ da,
bia Đây là mặt hàng mà Việt Nam có tiềm năng bởi tận dụng đ ợc nguồn nhân
khẩu rẻ có kỹ thuật, tiềm năng thuỷ hải sản phong phú và hơn hết nó phù hợp
với cơ cấu phát triển mặt hàng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Năm 1994 nông sản chiếm 76% giá trị xuất khẩu của Việt Nam sang mỹ
đạt 33,8 triệu USD. Hàng phi nông nghiệp đạt 12,3 triệu USD chiếm 24%. Năm
1995 kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đạt 151,5 triệu USD và hàng phi nông
nghiệp đạt 47,4 triệu USD giữ nguyên tỷ lệ 76 24% nh năm trớc. Nh vậy cơ
cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong thời gian này chủ yếu thuộc
nhóm hàng nông lâm thuỷ sản. Trong đó cafe chiếm một lợng lớn với 29,969
triệu USD năm 1994 và 145,174 triệu USD năm 1995. Năm 1995 hàng công
Cà phê, chè, gia vị
Giầy dép
Thuỷ sản
Dầu mỏ và nhiên liệu
Dệt may
Rau quả hạt
TP chế biến từ thịt cá
Gạo và ngũ cốc
Cao su và SP từ cao su
14.645
3308
19.583
15
16.867
901
11
417
1572
110.910
39.196
33990
80.650
23.601
7973
75
6995
564
108.208
97.644
46.376
9.600
0
15.600
Nguồn: Tạp chí Châu Mỹ ngày nay số 5 năm 2000 và số 4 năm 2001.
* Thời báo kinh tế Sài Gòn ngày 10/8/2000.
Ngoài một số mặt hàng xuất khẩu ở trên phải kể đến một số mặt hàng
xuất khẩu khác trong kim ngạch còn thấp nh bơc đầu cũng tìm đợc chỗ đứng
trên thị trờng Mỹ nh bia Huda Huế, vỏ xe ôtô Hocmon, giầy dép bitis
I.2.2 Về nhập khẩu:
Ngay những năm đầu sau khi Mỹ bỏ lệch cấm vận đối với Việt Nam,
hàng nhập khẩu từ Hoa Kỳ đã tăng mạnh về số lợng, phong phú, đa dạng về
Website: Email : Tel : 0918.775.368
chủng loại. Nếu nh năm 1993 chỉ có 4 nhóm hàng đợc phép xuất khẩu của Mỹ
sang Việt Nam chủ yếu là máy móc thiết bị, phân bón, máy móc xây dựng, ôtô,
thiết bị viễn thông. Trong năm năm qua, cán cân thơng mại luôn nghiêng về
phía Mỹ. năm 1994 Việt Nam nhập siêu 121,773 triệu USD, năm 1995 là
53,894 triệu USD và năm 1996 đạt kỉ lục là 401triệu USD. các năm tiếp theo
tình hình trên vẫn tiếp diễn với mức độ tơng ứng là 1997:222,2triệu USD ;
1998:158,85triệu USD ;1999:169,29triệu USD và riêng trong quý I/2000 là
10,02triệu USD
Nh trong bảng 4(trang sau) cho thấy, nhóm máy móc thiết bị nói chung
chiếm phần lớn tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Mỹ. Ngoài ra, Mỹ
còn xuất sang Việt Nam một số mặt hàng nh ngũ cốc, bột mỳ,các sản phẩm từ
sữa và một số nguyên liệu phục vụ cho nghành giấy và dệt may.Điều này phản
ánh đúng định hớng nhập khẩu của Việt Nam cũng nh thế mạnh trong hoạt
đông xuất khẩu cuả Mỹ. Một số sản phẩm trí tuệ của Mỹ nh phim, sách báo,
băng nghe và nhìn đã có mặt tại Việt Nam mgay sau khi hai nớc kí hiệp định về
bản quyền và các sản phẩm trí tuệ nhng chỉ chiếm một tỉ phần rất nhỏ trong
quan hệ thơng mại Việt - Mỹ .
Nh vậy, 5 năm sau khi Việt Nam Hoa Kỳ chính thức bình thờng hoá,
Phơng tiện vận tải
35.909
60.583
8.691
4057
-
6556
3599
37138
52.259
120.780
12.375
7.381
-
9384
4.075
23742
8943
135.307
15.218
7.329
-
11.877
2.417
19920
22490
-
-
-
-
II Cơ hôi:
Nh đã giới thiệu ở trên, từ khi Hoa Kỳ xoá bỏ lệnh cấm vận Việt Nam
vào năm 1994 thơng mai giữa Hoa Kỳ Việt Nam đã tăng trởng nhanh tróng
Website: Email : Tel : 0918.775.368
thị trờng rộng lớn của Hoa Kỳ đã cung cấp những tiềm năng lớn cho Việt Nam
tiếp bớc nền kinh tế định hớng xuất khẩu của các nớc láng giềng tuy vậy Việt
Nam vẫn là một trong số ít nớc cha đợc hởng u đãi u tiên từ phía Mỹ. Việc kí
kết hiệp định thơng mại Việt - Mỹ là một bớc tiến mới. Theo nh bộ trởng thơng
mại Vũ Khoan nhận xét rằng: Quan hệ thơng mại Việt - Mỹ sẽ tăng lên có bớc
phát triển mạnh mẽ hơn khi hiệp định có hiệu lực còn theo tổng thống thứ 42
của Mỹ Bill Clinton nhận xét về hiệp định này trong chuyến thăm Việt Nam vào
cuối năm 2000 rằng: Hiệp định thơng mại Việt - Mỹ sẽ mở cửa mạnh mẽ nền
kinh tế Việt Nam đa Việt Nam hội nhập hơn nữa với cộng đồng quốc tế và tăng
cừng thơng mại giữa hai nớc. Nó gieo mầm cho một tơng lai tốt đẹp hơn. Đúng
vậy hiệp định thơng mại Việt - Mỹ mở ra một chơng mới, một nền móng mới,
một tơng lai sáng hơn cho quan hệ thơng mại Việt - Mỹ cụ thể những thuận lợi
mà Việt Nam có đợc là:
II.1 Hệp định thơng mại Việt - Mỹ mở ra triển vọng xuất khẩu hàng hoá
sản xuất tại Việt Nam sang Mỹ:
Trớc khi hiệp định thơng mại đựơc kí kết Việt Nam là nớc cha đợc Mỹ
cho hởng quy chế tối huệ quốc MFN do đó Hoa Kỳ áp dụng biểu thuế quan cho
nhóm nớc không đợc hởng MFN gồm các thuế suất cao hơn rất nhiều khoảng
50 60% chính sách này gây thiệt hại đối với cả Việt Nam và Hoa Kỳ khi hiệp
định đựơc kí kết và đi vào thực thi thì Việt Nam sẽ đợc hởng quy chế tối huệ
quốc với biểu thuế suất thấp hơn rất nhiều chỉ khoảng 3 4%.
Bảng 4: Một số ví dụ về sự chênh lệch của hàng rào thuế khi xuất khẩu hàng
hoá vào thị trờng Mỹ
STT Mặt hàng Thuế có MFN Thuế không MFN
1
2
Hồ tiêu
Dầu thô
Sợi bông
Vải bông
áo khoác
16,4%
0
4,2%
0
04,49 xu mỹ/kg
0
5,25 xu/thùng
5,8%
33%
20%
35%
27,5 70%
40%
60%
13,2xu mỹ/kg
2 xu/ kg
21 xu /thùng
11%
68,3%
54,5%
Nguồn: Bộ thong mại
Nh vậy hiệp định thơng mại Việt - Mỹ đem lại cho Việt Nam nhiều cơ hội hơn
trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang thị trờng Mỹ theo báo cáo của
ngân hàng thế giới hiệp định thơng mại có thể cho phép xuất khẩu của Việt
Nam sang Mỹ tăng gấp đôi từ 388 triệu USD vào năm 1996 lên 768 triệu USD
8
9
10
11
12
13
14
15
Giầy dép
May mặc
Máy móc
Điện tử
Hàng khác
Đồ chơi
Thuỷ sản
Nông sản
Đồ gỗ
Ca phê hạt
Sành sứ
Hàng thủ công
Dầu thô/khí TN
Văn hoá phẩm
Hạt có dầu
1000
1000
1000
500
500
500
600
phi MFN là 70% nhng thuế suất MFN là 3%). Hay những mặt hàng điện tử đồ
chơi và nh vậy cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ có sự thay đổi một
cách mạnh mẽ.
II.2 Tăng tính cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam:
Việc kí kết hiệp định thơng mại Việt - Mỹ tạo ra một sân chơi bình đẳng
cho các doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Mỹ đợc tự do cạnh tranh trên
cả thị trờng Mỹ và thị trờng Việt Nam.
Trên thị trờng Mỹ: Đây là một thị trờng rộng lớn đợc coi là thị trờng tự
do cạnh tranh nhất, trên thị trờng có đầy đủ các mặt hàng với đầy đủ mẫu mã,
chủng loại, chất lợng, xuất sứ từ nhiều nớc khác nhau. Bất cứ sản phẩm của nớc
nào có mặt trên thị trờng Mỹ cũng chịu sự cạnh tranh gay gắt của hàng hoá nớc
khác, Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật đó, tức là hàng hoá của Việt
Nam cũng chịu cạnh tranh của hàng hoà khác có mặt trên thị trờng Mỹ. Do vậy
để có thể tồn tại trên thị trờng này hàng hoá Việt Nam phải nâng cao chất lợng
chủng loại mẫu mã mới tiến hành nhiều chính sách cạnh tranh trong đó có
chính sách giảm giá. Hởng quy chế tối huệ quôc
của Mỹ giúp cho hàng hoá Việt Nam có cơ hôị giảm giá do đó sẽ làm cho hàng
hoá Việt Nam trở lên rẻ hơn so với hàng hoá khác, đây là công cụ cạnh tranh t-
ơng đối hữu hiệu.
Trên thị trờng Việt Nam : Hàng hoá Mỹ cũng đợc hởng quy chế tối huệ
quốc của Việt Nam song hiệp định thơng mại Việt - Mỹ có tính đến việc Việt
Nam là nớc đang phát triển do đó phía Mỹ thực hiện ngay hiệp định còn phía
Việt Nam sẽ thực hiện hiệp định có lộ trình trong vòng từ 3 đến 9 năm do đó
các doanh nghiệp Việt Nam hoặc các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài hoạt
động trên thị trờng Việt Nam có cơ hội thời gian để nâng cao chất lợng sản
phẩm dịch vụ chủng loại hạ giá thành trên cơ sở đó giảm giá hàng hoá bán ra.
Đồng thời các doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao chất lợng sản phẩm dịch
Website: Email : Tel : 0918.775.368
vụ của mình hạ giá thành để nâng cao cạnh tranh của hàng Việt Nam khi mà
hàng Mỹ vào Việt Nam đợc hởng u đãi thuế quan của Việt Nam .
hợp tác đầu t vào Việt Nam. Theo thống kê đến tháng 6/2001 Mỹ đứng thứ 13
trong số 58 quốc gia và vùng lãnh thổ hiện đầu t vào Việt Nam với 118 dự án
còn hiệu lực giá trị 935 triệu USD .
Với lỗ lực tạo ra môi trờng đầu t hấp dẫn của chính phủ Việt Nam và khi
hiệp định thơng mại Việt - Mỹ đợc thực hiện thì khả năng nguồn FDI của Mỹ
vào Việt Nam sẽ đợc ra tăng
II.4 Tạo công ăn việc làm cho ngời lao động, góp phần giải quyết vấn đề
thất nghiệp:
Việt Nam là nớc đông dân với hơn 8 triệu ngời, và lại là nớc dân số trẻ do
đó ngời trong độ tuổi lao động chiếm một tỷ lệ lớn, lực lơng lao động rất dồi
dào, hàng năm Việt Nam đã có thêm 1,2 triệu công nhân đi vào thi trờng việc
làm. Theo số liệu thống kê của chính phủ, tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam hiện
nay là 7,4%. Đây là sức ép rất lớn đối với chính phủ, yêu cầu chính phủ phải
giải quyết nếu không sẽ gây ra mất trật tự xã hội, tệ nạn kéo theo nó nh ma tuý,
mại dâm trộm cắp đói nghèo
Việc mở rông khả năng xuất khẩu của Việt Nam xang Mỹ sẽ thúc đẩy
mở rộng quy mô sản xuất trong nớc. Cùng với lợng đầu t của các nhà đầu t Mỹ
vào Việt Nam ngày càng tăng đã góp phần tạo việc làm cho hàng chục nghìn
ngời lao đông Việt Nam điều này giúp chính phủ giải quyết vấn đề thất nghiệp
đồng thời giúp ngời lao động có thêm thu nhập để nâng cao mức sống.
II.5 Việt Nam có cơ hội tiếp xúc với nền kỹ thuật tiên tiến hiện đại:
Đây là lợi ích căn bản và lâu dài đối với Việt Nam để tiếp cận với kỹ
thuật công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm, phơng thức quản lý các nguồn vốn bởi
vì Việt Nam là một nớc có nền kinh tế kém phất triển chu yếu là lao động thủ
công có hệ thống máy móc kỹ thuật cũ kĩ. theo số liệu điều tra, nhng loại máy
móc cũ kĩ từ những năm 50 60 chiếm tới hơn một nửa số còn lại là những
Copyright: Tài liệu đại học ©