ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN VĂN TRƢỞNG

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
THUYẾT MINH VIÊN DU LỊCH Ở CÁC DI TÍCH
CẤP QUỐC GIA ĐẶC BIỆT TẠI HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH Hà Nội – 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Luận văn được hoàn thành với sự giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể và cá nhân.
Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới Tiến sĩ Phạm Lê Thảo, người đã trực
tiếp hướng dẫn, giúp đỡ rất lớn đối với tác giả trong suốt thời gian thực hiện đề tài.
Xin cảm ơn sự giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi của Sở Văn hoá, Thể thao và Du
lịch Hà Nội, Ban quản lý các khu: Di tích lịch sử và khảo cổ Khu Trung tâm Hoàng
thành Thăng Long - Hà Nội; Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Văn Miếu -
Quốc Tử Giám; Di tích lịch sử Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ
tịch; đã cho phép tác giả được khai thác các nguồn tư liệu của ngành và được tham
chiếu điều tra điển hình về nguồn lao động Thuyết minh viên du lịch tại điểm.
Luận văn này cũng đánh dấu kết quả quá trình học tập của tác giả trong thời
gian qua tại khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Tác
giả xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các thầy các cô trong khoa Du lịch học,
khoa Đào tạo sau Đại học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học
Quốc gia Hà Nội đã đóng góp những ý kiến rất có ích cho tác giả trong quá trình
thực hiện luận văn. Mặc dù đã rất cố gắng và tâm huyết trong quá trình viết luận
văn của mình, nhưng Luận văn vẫn không tránh khỏi những sai sót. Tác giả mong
nhận được những ý kiến đóng góp chân thành của các thầy cô giáo và những ai
quan tâm đến đề tài này.
Tác giả

Nguyễn Văn Trƣởng MỤC LỤC

2.2. Số lƣợng và trình độ của đội ngũ Thuyết minh viên du lịch ở các di tích
cấp quốc gia đặc biệt tại Hà Nội 44
2.2.1. Số lượng và cơ cấu Thuyết minh viên du lịch 44
2.2.2. Trình độ và kỹ năng của đội ngũ Thuyết minh viên du lịch 45
2.3. Quản lý, sử dụng đội ngũ Thuyết minh viên du lịch 59
2.3.1. Cơ chế, chính sách cho việc quản lý, sử dụng Thuyết minh viên du lịch 59
2.3.2. Sử dụng đội ngũ Thuyết minh viên du lịch. 66
2.4. Đánh giá chung về thực trạng đội ngũ Thuyết minh viên du lịch ở các di
tích cấp quốc gia đặc biệt tại Hà Nội 71
Tiểu kết chƣơng 2 73
Chƣơng 3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ THUYẾT MINH VIÊN DU
LỊCH Ở CÁC DI TÍCH CẤP QUỐC GIA ĐẶC BIỆT TẠI HÀ NỘI 74
3.1. Định hƣớng chính về phát triển du lịch Việt Nam 74
3.1.1. Quan điểm chỉ đạo 74
3.1.2. Yêu cầu đối với đội ngũ Thuyết minh viên du lịch ở các di tích cấp quốc gia
đặc biệt tại Hà Nội 78
3.1.3. Các vấn đề đặt ra đối với đội ngũ Thuyết minh viên du lịch trên cơ sở phân
tích thực trạng 79
3.2. Đề xuất, kiến nghị một số giải pháp 81
3.2.1. Các giải pháp về cơ chế, chính sách 81
3.2.2. Các giải pháp về đào tạo và tuyển dụng 85
3.2.3. Các giải pháp khác 91
Tiểu kết chƣơng 3 94
KẾT LUẬN 95
TÀI LIỆU THAM KHẢO 97
PHỤ LỤC 100

BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT DTLSVH
Di tích lịch sử - văn hoá
DTPCT
Di tích phủ chủ tịch
HTTL
Hoàng Thành Thăng Long
TMVDL
Thuyết minh viên du lịch
UNESCO
United Nations Educational Scientific and Cultural Organization
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc
VM-QTG
Văn Miếu – Quốc Tử Giám 1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nằm ở trung tâm Bắc Bộ, với bề dày hàng ngàn năm lịch sử, Hà Nội có tiềm
năng và lợi thế so sánh đa dạng và phong phú để thu hút khách du lịch. Hà Nội là
địa phương đứng đầu trong cả nước về số lượng và các giá trị tài nguyên, các di tích
lịch sử - văn hoá (DTLSVH), đặc biệt là từ khi tỉnh Hà Tây được sáp nhập vào Thủ
đô. Tuy số lượng du khách đến Hà Nội tăng mạnh trong những năm qua, tốc độ
tăng trưởng cao nhưng tăng trưởng ngành du lịch của Hà Nội chưa xứng với tiềm
năng và lợi thế của mình [16, tr.134]. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế chung,

hoạt động không được trang bị các kỹ năng nghiệp vụ hướng dẫn khách du lịch.
Điều này phần nào làm ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ du lịch. Sở dĩ có tình
trạng này là do các nguyên nhân khách quan (sự phát triển và nhu cầu của xã hội)
và cả nguyên nhân chủ quan (xuất phát từ phía ngành du lịch và các ngành liên quan
như văn hoá, giáo dục…).
Việc đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp cho phát triển một cách
hợp lý đội ngũ Thuyết minh viên du lịch cả về số lượng và chất lượng nhằm đáp
ứng nhu cầu thị trường là hết sức cần thiết, mang ý nghĩa thực tiễn cao, đặc biệt
trong giai đoạn hiện nay. Chính vì những lý do đó, tác giả đã quyết định chọn đề tài
“Thực trạng và giải pháp phát triển đội ngũ Thuyết minh viên du lịch ở các di
tích cấp quốc gia đặc biệt tại Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn của
mình với hy vọng Luận văn sẽ giúp ích phần nào đó cho công tác phát triển đội ngũ
Thuyết minh viên du lịch Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của đề tài
2.1. Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu chính của đề tài là nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp, kiến nghị
nhằm phát triển đội ngũ Thuyết minh viên du lịch có trình độ nghiệp vụ và kỹ năng
nghề cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường ở các di tích quốc gia đặc
biệt tại Hà Nội.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác phát triển đội ngũ
Thuyết minh viên du lịch. Các nội dung cụ thể bao gồm: các vấn đề về Thuyết minh
viên du lịch (khái niệm, vai trò…).

3
+ Đánh giá thực trạng về chất lượng đội ngũ Thuyết minh viên du lịch hiện
tại, thực trạng sử dụng đội ngũ Thuyết minh viên du lịch ở các di tích quốc gia đặc
biệt tại Hà Nội.
+ Căn cứ vào thực trạng về chất lượng đội ngũ Thuyết minh viên du lịch, đề
xuất các giải pháp nhằm phát triển đội ngũ Thuyết minh viên du lịch bao gồm: Các

báo cáo của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội từ năm 2009 – 2014, số liệu
cập nhật về Thuyết minh viên du lịch.
3.3. Phương pháp điều tra, phỏng vấn, thu thập thông tin
Tác giả sử dụng phương pháp này có mục đích cơ bản là điều tra nhằm bổ
sung hoặc kiểm tra tình hình thực tế những thông tin cần thiết về Thuyết minh viên
du lịch cho quá trình phân tích, xử lý số liệu, cập nhật thông tin mới nhất khi thực
hiện đề tài.
Các thông tin thu thập trên thực tế giúp tác giả có sự đánh giá khách quan
thực trạng đội ngũ Thuyết minh viên du lịch, qua đó sẽ tổng hợp được các ý kiến,
quan điểm đa dạng nhằm đưa ra các đề xuất, giải pháp phát triển đội ngũ Thuyết
minh viên du lịch ở các di tích quốc gia đặc biệt tại Hà Nội. Gồm hiện trạng về trình
độ nghiệp vụ, kỹ năng nghề, nhu cầu đào tạo…chất lượng dịch vụ thuyết minh tại
các điểm di tích; hiện trạng công tác quản lý và sử dụng Thuyết minh viên du lịch
…làm cơ sở đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ Thuyết minh viên du lịch ở các
di tích quốc gia đặc biệt tại Hà Nội nói riêng và của Việt Nam nói chung trong thời
gian tới.
3.4. Phương pháp khảo sát thực tế
Đây là phương pháp được tác giả thực hiện đề tài sử dụng trong quá trình
nghiên cứu nhằm mục đích tìm hiểu thực trạng công tác tuyển dụng, quản lý, bồi
dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ Thuyết minh viên du lịch, thực trạng việc cung cấp và
sử dụng dịch vụ thuyết minh tại các di tích, đặc điểm của hoạt động thuyết minh
cho khách du lịch ở các di tích quốc gia đặc biệt tại Hà Nội…đề tài đã thực hiện 5
lần khảo sát tại: Di tích lịch sử và khảo cổ Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long
- Hà Nội; Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Văn Miếu - Quốc Tử Giám; Di tích
lịch sử Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch.

5
Các di tích được lựa chọn khảo sát là những di tích quốc gia đặc biệt tại Hà
Nội có ảnh hưởng mang tính quyết định đến trình độ, kỹ năng của Thuyết minh viên
du lịch. Đồng thời cũng ảnh hưởng đến công tác quản lý và sử dụng đội ngũ này.

dạy đào tạo tại nhiều trường cao đẳng và đại học có ngành du lịch trên toàn quốc.
Vấn đề hướng dẫn viên, Thuyết minh viên du lịch và các vấn đề xoay quanh tới
nghề nghiệp hướng dẫn viên, Thuyết minh viên du lịch như nguyên lý hoạt động
hướng dẫn, thuyết minh, nghệ thuật thuyết minh, thực hành thuyết minh… đã được
nghiều tác giả nghiên cứu và biên soạn tại các giáo trình phục vụ cho chương trình
bồi dưỡng đào tạo cho đông đảo thế hệ sinh viên và học viên ngành Du lịch. Các
giáo trình đồng thời cũng là những tài liệu tham khảo quan trọng đối với nhiều đối
tượng hoạt động trong ngành du lịch. Cố giáo sư Đinh Trung Kiên với giáo trình
“ Nghiệp vụ hướng dẫn Du lịch” do nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản
năm 2000; Khoa Du lịch (2001), “Nguyên lý và thực hành hướng dẫn du lịch”, Giáo
trình giảng dạy, Đại học Mở Hà Nội; giáo trình của tác giả Nguyễn Cường Hiền
(1994), “Nghệ thuật Hướng dẫn Du lịch” Nhà xuất bản Văn hoá, Hà Nội; Trương
Tử Nhân (2006), “Thực hành Hướng dẫn du lịch”, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế
Quốc dân…đều có nhiều đóng góp hữu ích không chỉ đối với công tác đào tạo giảng
dạy mà còn đối với nhiều mục đích khác phục vụ mục tiêu phát triển ngành du lịch.
Bên cạnh đó, các công trình nghiên cứu trực tiếp vấn đề về phát triển đội ngũ
Thuyết minh viên du lịch đang thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều học
giả, các nhà nghiên cứu có thể kể đến các tác giả và công trình nghiên cứu như sau:
Báo cáo tổng hợp - đề tài khoa học cấp bộ “Thực trạng và một số giải pháp
nhằm phát triển đội ngũ Thuyết minh viên du lịch Việt Nam” Chủ nhiệm đề tài:
Tiến sĩ. Phạm Lê Thảo, cơ quan chủ trì: Vụ Lữ hành - Bộ Văn hoá, Thể thao và Du
lịch - Tổng cục Du lịch năm 2010. Bên cạnh đó còn có “Giáo trình bồi dưỡng
nghiệp vụ cho Thuyết minh viên du lịch” do Bộ văn hoá, thể thao và Du lịch - Tổng
cục Du lịch biên soạn năm 2013 là một trong những giáo trình nghiên cứu về đội
ngũ Thuyết minh viên du lịch tương đối hệ thống, bài bản với nhiều nội dung mang
tính tổng quan về lý thuyết Thuyết minh viên du lịch, nghề nghiệp Thuyết minh
viên du lịch …,
Cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu một cách cụ thể về công tác
phát triển đội ngũ Thuyết minh viên du lịch cũng như các giải pháp, định hướng



8
Chƣơng 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THUYẾT MINH VIÊN DU LỊCH
VÀ DI TÍCH CẤP QUỐC GIA ĐẶC BIỆT

1.1. Thuyết minh viên du lịch
1.1.1. Khái niệm Thuyết minh viên du lịch
“Thuyết minh viên du lịch” là một thuật ngữ chỉ người làm công tác giới
thiệu, hướng dẫn cho khách tham quan, du lịch ở các điểm du lịch. Thuyết minh
viên du lịch có trách nhiệm đi cùng đoàn khách trong phạm vi điểm du lịch mà họ
phụ trách, cung cấp thông tin về điểm du lịch, đồng thời trả lời tất cả các câu hỏi
của khách tham quan du lịch về những vấn đề liên quan đến điểm du lịch.
Nhìn chung, để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, Thuyết minh viên du lịch
phải có vốn kiến thức rất sâu và am hiểu tường tận nội dung điểm du lịch nơi họ tác
nghiệp. Đồng thời, Thuyết minh viên du lịch cần có khả năng giao tiếp tốt trên cơ
sở điều khiển được ngôn ngữ sử dụng trong khi thuyết minh cũng như nắm bắt được
đặc điểm tâm lý của đối tượng khách.
Về mặt ngữ nghĩa, thuật ngữ “Thuyết minh viên” được ghép bởi cụm từ
“thuyết minh” và “viên”. Trong đó, “thuyết minh” là “nói hay chú thích cho người
ta rõ hơn về những sự vật, sự việc hay hình ảnh đã đưa ra”; “viên” được giải thích là
yếu tố ghép thêm để cấu tạo một danh từ có nghĩa chỉ người ở trong một tổ chức
hay chuyên làm một công việc nào đó”. [17]
Như vậy, có thể hiểu Thuyết minh viên du lịch chỉ người chuyên làm nhiệm
vụ diễn giải bằng lời cho khách tham quan du lịch hiểu rõ hơn về điểm du lịch.
Theo Điều 78, chương 7 Luật Du Lịch có hiệu lực từ tháng 1 năm 2006
quy định:
“Thuyết minh viên du lịch là người thuyết minh tại chỗ cho khách du lịch
trong phạm vi khu vực du lịch, điểm du lịch. Thuyết minh viên du lịch phải am hiểu
kiến thức về khu du lịch, điểm du lịch, có khả năng giao tiếp với khách du lịch và
ứng xử văn hoá”.[11]

lịch là người làm việc tại điểm du lịch, có trách nhiệm cung cấp thông tin trực tiếp
cho khách về điểm du lịch và các vấn đề liên quan; hướng dẫn khách đi tham quan
trong phạm vi điểm du lịch.

10
Thuyết minh viên du lịch là người trực tiếp giới thiệu về điểm du lịch nơi
họ làm việc và hướng dẫn khách đi tham quan trong phạm vi điểm du lịch đó.
Đây chính là nội dung mà tác giả lựa chọn để làm định hướng xuyên suốt đề
tài nghiên cứu cho luận văn của mình.
1.1.2. Phân loại Thuyết minh viên du lịch
Thuyết minh viên du lịch không được phân loại theo yêu cầu công việc mà
họ đảm nhiệm vì nhiệm vụ chính của tất cả các Thuyết minh viên du lịch đều là giới
thiệu, diễn giải bằng lời nội dung của điểm du lịch. Tuy nhiên có thể phân loại
Thuyết minh viên du lịch theo tính chất đặc thù của điểm du lịch mà tại đó Thuyết
minh viên du lịch thực hiện nhiệm vụ của họ. Theo đó, Thuyết minh viên du lịch
được phân chia thành các nhóm chính bao gồm: Thuyết minh viên du lịch tại bảo
tàng, Thuyết minh viên du lịch tại các điểm di tích, Thuyết minh viên du lịch tại các
khu bảo tồn tự nhiên và Thuyết minh viên du lịch tại các điểm du lịch cộng đồng.
- Thuyết minh viên du lịch tại bảo tàng: là những người làm công tác thuyết
minh tại các bảo tàng tổng hợp hay bảo tàng chuyên đề. Bảo tàng với chức năng
quan trọng là giáo dục, tuyên truyền đòi hỏi Thuyết minh viên du lịch phải có vốn
kiến thức rộng và sâu về nội dung trưng bày trong bảo tàng cũng như các khối kiến
thức về văn hoá, lịch sử có liên quan, đồng thời có khả năng truyền đạt và giải thích
một cách sinh động về các hiện vật được trưng bày để “phục vụ nhu cầu nghiên
cứu, học tập, tham quan và hưởng thụ văn hoá của công chúng.”[12]
- Thuyết minh viên du lịch tại các điểm di tích: là những người làm công tác
thuyết minh tại các điểm di tích có giá trị văn hoá, lịch sử và khoa học. Tương tự
như các Thuyết minh viên du lịch bảo tàng, Thuyết minh viên du lịch tại các điểm
di tích phải am hiểu về điểm di tích nơi họ tác nghiệp và có khả năng làm sống dậy
những giá trị văn hoá, lịch sử, khoa học của di tích thông qua bài thuyết minh và

1.1.3.1. Đặc điểm lao động của Thuyết minh viên du lịch
Tính đặc thù trong công Thuyết minh viên du lịch đã quy định một số đặc
điểm nghề của Thuyết minh viên du lịch tại điểm. Nhìn chung, thời gian làm việc
của Thuyết minh viên du lịch phụ thuộc vào nhu cầu của khách tham quan, du lịch
nên không cố định, tần suất làm việc không đều đặn và công việc thuyết minh có
tính lặp đi lặp lại.

12
Thời gian tác nghiệp của Thuyết minh viên du lịch phụ thuộc vào nhu cầu
của khách tham quan du lịch nên đòi hỏi người làm công tác thuyết minh trong giờ
làm việc luôn luôn ở tư thế sãn sàng phục vụ đoàn khách. Thời gian làm việc của
Thuyết minh viên du lịch thường diễn ra trong giờ hành chính hoặc theo quy định
của từng điểm du lịch. Tuy nhiên trong khoảng thời gian cố định này, thời gian
Thuyết minh viên du lịch làm việc trực tiếp với khách tham quan, du lịch lại phụ
thuộc hoàn toàn vào nhu cầu của khách. Khách có thể đến thăm điểm du lịch bất cứ
lúc nào trong thời gian mở cửa và yêu cầu sử dụng dịch vụ Thuyết minh viên du
lịch tại chỗ. Do đó, Thuyết minh viên du lịch sẽ thực hiện nhiệm vụ thuyết minh
theo yêu cầu cụ thể của các đoàn khách.
Ngoài ra, những ngày nghỉ cuối tuần, các dịp nghỉ lễ hoặc khi điểm du
lịch tổ chức các sự kiện đặc biệt cũng là thời điểm lượng khách tham quan du
lịch tìm đến các điểm du lịch nhiều nhất. Lúc này, nhu cầu sử dụng dịch vụ
Thuyết minh viên du lịch cũng tăng cao nhất. Như vậy tần suất làm việc của
Thuyết minh viên du lịch không ổn định và cũng bị phụ thuộc vào nhu cầu của
khách vào từng thời điểm khác nhau.
Công việc thường nhật của các Thuyết minh viên du lịch là hướng dẫn các
đoàn khách tham quan, du lịch đi thăm điểm du lịch. Do làm việc tại một điểm du
lịch nhất định nên công việc của Thuyết minh viên du lịch có tính đơn điệu. Thuyết
minh viên du lịch thường hướng dẫn khách tham quan du lịch theo một lộ trình nhất
định trong phạm vi điểm du lịch, theo đó nội dung thông tin được sắp xếp theo trật
tự các điểm dừng trong lộ trình. Đồng thời nội dung thông tin về điểm du lịch cũng

Thuyết minh viên du lịch không chỉ phải thành thạo ngôn ngữ sử dụng trong
giao tiếp với khách để đơn thuần dịch lại những thông tin về điểm du lịch mà còn
còn phải có khả năng phân tích, bình luận và diễn giải về điểm du lịch một cách sâu
sắc và xúc tích. Để đảm nhiệm tốt vai trò này, ngoài khả năng về ngôn ngữ, Thuyết
minh viên du lịch phải đầu tư nghiên cứu sâu về điểm du lịch, có sự hiểu biết tường
tận về điểm du lịch và và các vấn đề liên quan để sẵn sàng trước bất cứ nhu cầu tìm
hiểu nào của khách.
- Thuyết minh viên du lịch với vai trò là cầu nối văn hoá
“Người phá vỡ các rào cản văn hoá là người có thể giao tiếp hoàn hảo với
một nền văn hoá khác để chuyển tải kiến thức, kinh nghiệm của nền văn hoá mà
mình đại diện tới nền văn hoá kia”. [26]

14
Là người trực tiếp với khách tham quan, du lịch đến từ các khu vực văn hoá
khác nhau, hơn ai hết, Thuyết minh viên du lịch chính là người giúp khách tiếp cận,
hiểu và tôn trọng các giá trị văn hoá bản địa nên thuyết minh am hiểu và luôn ý thức
sự khác biệt về giá trị, chuẩn mực…trong mỗi nền văn hoá để có cách hành xử tối
ưu, tránh các xung đột về văn hoá giữa khách với cộng đồng địa phương. Với vai
trò này, Thuyết minh viên du lịch đồng thời cũng là người chỉ dẫn cho khách tham
quan du lịch về những chuẩn hành vi, những điều được và không được phép (cấm
kỵ) tại điểm du lịch và tại địa phương để định hướng chuẩn mực hành xử cho
khách, ngăn ngừa những tình huống ngoài mong muốn do thiếu thông tin, hiểu biết
về giá trị của nền văn hoá sở tại.
Ngoài những vai trò chính mà người làm công tác Thuyết minh viên du lịch
phải đảm nhiệm ở trên, tuỳ vào từng tình huống cụ thể tại điểm du lịch mà Thuyết
minh viên du lịch còn có thể đóng nhiều vai trò khác nhau như: vai trò hoạt náo, vai
trò phiên dịch, vai trò dẫn đường…tại điểm du lịch. Để thoả mãn nhu cầu vốn rất đa
dạng của khách tham quan du lịch, để thực hiện tốt tất cả những vai trờ ở trên,
người làm công tác thuyết minh tại điểm du lịch cần phải đảm bảo những yêu cầu
nhất định về kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và thái độ.

nhuyễn và kết hợp các kỹ thuật giao tiếp bằng lời và giao tiếp không bằng lời (phi
ngôn từ) khi thực hiện nhiệm vụ thuyết minh cho đoàn khách. Trong đó các kỹ thuật
cơ bản phải được rèn luyện và gọt dũa hàng ngày để trở thành kỹ năng như: kỹ thuật
phát âm chuẩn xác; kỹ thuật điều chỉnh tốc độ nói; kỹ thuật điều chỉnh giọng nói
theo nội dung thuyết minh; kỹ thuật trả lời câu hỏi; kỹ thuật điều chỉnh không gian
giao tiếp; kỹ thuật sử dụng điệu bộ, ánh mắt, nét mặt minh hoạ nội dung thuyết
minh…Đồng thời, để giao tiếp một cách có hiệu quả, Thuyết minh viên du lịch cần
có khả năng sử dụng thành thạo và làm chủ được ngôn ngữ giao tiếp với đoàn
khách. Giao tiếp mang tính văn hoá rõ rệt bởi giao tiếp rất khác nhau trong các nền
văn hoá. Vì lý do này mà người làm công tác thuyết minh không chỉ làm chủ ngôn
ngữ giao tiếp mà còn phải hiểu rõ các giá trị văn hoá song hành của cộng đồng sử
dụng ngôn ngữ đó để thực hiện hoàn hảo các kỹ năng giao tiếp.
- Kỹ năng viết bài thuyết minh
Việc chuẩn bị bài thuyết minh nói riêng và các thông tin liên quan nói chung
là nhiệm vụ bắt buộc của các Thuyết minh viên du lịch. Tuỳ thuộc vào đặc thù của

16
điểm du lịch và nhu cầu của khách mà nội dung thông tin trong bài thuyết minh có
thể về lịch sử, lễ hội, tôn giáo, tập quán, nghệ thuật truyền thống, kiến trúc mỹ
thuật, di tích, làng nghề, các sản phẩm độc đáo, cổ truyền cũng như nhiều nội dung
khác. Vấn đề đặt ra là Thuyết minh viên du lịch phải có khả năng tổng hợp và hệ
thống các nội dung, sắp xếp thông tin theo một trình tự logic, có thể đi từ những vấn
đề khái quát đến cụ thể hoặc theo trật tự thời gian và bố cục trưng bày trong điểm
du lịch. Thông tin cung cấp trong bài thuyết minh phải đảm bảo tính chính xác,
chọn lọc, đầy đủ và cập nhật.
- Kỹ năng quản lý đoàn
Thuyết minh viên du lịch có trách nhiệm đi cùng, hướng dẫn đoàn khách
tham quan trong phạm vi điểm du lịch mà họ phụ trách. Do đó, song song với việc
thuyết minh, người làm công tác thuyết minh còn phải quản lý đoàn khách tham
quan du lịch trong suốt lộ trình tham quan điểm du lịch. Để thực hiện tốt nhiệm vụ

thường nhật cho đoàn khách trong điều kiện hoang dã…để đap ứng những nhu cầu
đa dạng của khách tham quan, du lịch.
1.1.4.3. Yêu cầu về phẩm chất và thái độ
Đại diện cho cộng đồng địa phương, cho tổ chức quản lý điểm du lịch,
Thuyết minh viên du lịch phải biết thể hiện tin thần tự hào dân tộc, đề cao cảnh giác
trong quá trình thuyết minh, hướng dẫn khách tham quan, du lịch. Để thực hiện tốt
nhiệm vụ thuyết minh, được khách tôn trọng, Thuyết minh viên du lịch cần phải hội
tụ những phẩm chất chính trị cơ bản: Trung thành với tổ quốc; nghiêm chỉnh chấp
hành đường lối chính sách và pháp luật của nhà nước; có ý thức bảo vệ an ninh
quốc gia và trật tự an toàn xã hội; có ý thức bảo vệ văn hoá, thuần phong mỹ tục của
dân tộc; có ý thức giữ gìn bảo vệ môi trường và sự phát triển bền vững của cộng
đồng. Ngoài ra, để góp phần vào sự phát triển chung của đất nước, của cơ quan
quản lý điểm du lịch, của chính bản thân và mang lại sự hài lòng cho khách, Thuyết
minh viên du lịch cần phải ý thức sâu sắc về đạo đức nghề nghiệp, thể hiện tinh thần
trách nhiệm với cộng đồng địa phương, với công ty chủ quản, với khách tham quan
du lịch và với chính bản thân.
Thái độ là yếu tố không dễ nắm bắt, nhưng có thể cảm nhận được và thái dộ
đối với công việc của Thuyết minh viên du lịch sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trải
nghiệm của khách cũng như kinh nghiệm của họ ở điểm du lịch. Do đó, người làm

18
công tác thuyết minh nên có một thái độ tích cực trong khi tác nghiệp, đó là tinh
thần sẵn sàng phục vụ, lòng nhiệt tình và sự quan tâm đến tâm trạng của du khách.
Thuyết minh viên du lịch cũng phải thể hiện được thái độ trân trọng các giá trị văn
hoá, lịch sử…của dân tộc, địa phương để khơi dậy tình cảm tích cực của khách
tham quan du lịch với các di sản của dân tộc.
Trong những trường hợp đặc biệt, khi đối mặt với những tình huống khó
khăn, Thuyết minh viên du lịch phải thể hiện được thái độ bình tĩnh, hoà nhã, biết
chế ngự cảm xúc của bản thân để xử lý kịp thời và chính xác, đảm bảo sự hài lòng,
công bằng cho tất cả các đối tượng liên quan.