Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
lời nói đầu
Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là khâu hết
sức quan trọng của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh của doanh nghiệp.
Kết quả của công tác hạch toán này giúp doanh nghiệp xác định tổng số hao
phí của quá trình sản xuất sản phẩm để từ đó có thể tính giá cho sản phẩm. Tuy
trong điều kiện nền kinh tế thị trờng hiện nay thì giá cả của sản phẩm là giá thị
trờng - đợc xac định qua quan hệ cung cầu nhng công tác hạch toán chi phí sản
xuất và tính giá thành sản phẩm vẫn có vai trò rất thiết thực : định hớng cho
doanh ngiệp trong việc giảm chi phí sản xuất để có thể hạ thấp giá thành của
sản phẩm, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm của mình và giúp cho doanh
nghiệp thu đợc nhiều lợi nhuận.
So với trớc kia thì hiện nay công tác hạch toán chi phí sản xuất và
tính giá thành sản phẩm trở nên khó khăn, phức tạp hơn nhiều do các thị trờng
có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp luôn luôn có
những biến động ảnh hởng trực tiếp tới hoạt động sản xuất kinh doanh nói
chung và công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nói
riêng. Thực tế này đòi hỏi ngời làm công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính
giá thành sản phẩm phaỉ hết sức năng động, bám sát diễn biến của thị trờng để
có thể thực hiện hiệu quả việc hạch toán : luôn luôn chính xác, có tác dụng hạn
chế những hành vi tiêu cực và đóng góp hữu ích cho hoạt động sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp.
Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác hạch toán chi phí sản xuất và
tính giá thành sản phẩm đôí với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp cũng nh những thay đổi và khó khăn của công tác hạch toán này trong
điều kiện hiện nay, em đã quyết định lựa chọn đề tài cho chuyên đề tôt nghiệp
lớp bồi dỡng kế toán trởng của mình là:
" Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong đơn vị
xây lắp hiện nay"
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

_ Đặc điểm của sản phẩm xây dựng đợc thể hiện: sản phẩm xây lắp là những
công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính chất đơn
chiếc, thời gian sản xuất kéo dài, nơi sản xuất đồng thời là nơi tiêu thụ theo giá
dự toán, đấu thầu hoặc theo giá thoả thuận.
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Sản phẩm xây dựng có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, thời gian sử dụng lâu
dài, giá sử dụng lớn.
Mang tính chất đơn chiếc, mỗi công trình xây dựng theo gía dự toán riêng,
thiết kế kỷ thuật riêng và và tại một địa điểm nhất định.
Quá trình từ thi công xây dựng cho đến khi công trinh hoàn thành bàn
giao đào sử dụng là dài, phụ thuộc vào quy mô tinh chất phức tạp của từng
công trình.
Quá trình khở công xây dựng đợc chia thành nhiều dai đoạn, mmỗi giai
đoạn bao gồm nhiều công iệc khác nhau. Khi tiến hành từng công việc cụ thể
đôi khi chịu nhiều ảnh hửng của các yếu tố thời tiết, công trình đều đợc tiến
hành thi công theo đơn đặt hàng cụ thể phụ thuộc vào yêu cầu của khách hàng.
Dựa trên những đặc điểm riêng có của ngành xây dựng cơ bản mà
công tác tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẫm
xây lắp cũng có những phơng pháp thích hợp.
Xác định chính xác đối tợng tập hợp chi phí sản xuất và đối tợng tính
giá thành phù hợp với điều kiện thực tế của doanh ngiệp thoả mãn yêu cầu
quản lý ạt ra.
Vận dụng phơng pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành một
cách khoa học hợp lý. Đảo bảo cung cấp đầy đủ chính xác, kịp thời các số liệu
cho công tác quản lý.
Phản ánh đầy đủ kịp thời, chính xác toàn bộ các chi phí phát sinh thực
tế.
Kiểm tra việc thực hiện các định mức về vật t, nhân công, sử dụng máy
thi công và các dự toán chi phí khác, phát hiện kịp thời các khoản chênh lệch,

* Phân loại chi phí sản xuất xây lắp theo nội dung kinh tế: toàn bộ chi
phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp đợc chia thành yếu tố sau.
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm toàn bộ chi phí về đối tợng lao động
nh nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, thép, sắt, xi măng, cát đá, gạch
sỏi... Thành phẩm và nửa thành phẩm mua ngoài nh các vật kết cấu: panen, cửa
gỗ, cửa sắt, khung nhôm kính...
+ Chi phí về nhân công: là toàn bộ số tiền công và các khoản phải trả cho
ngời lao động trong doanh nghiệp. Bao gồm: lơng chính, lơng phụ, kinh phí
công đoàn, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội trích theo tỷ lệ quy định (19%) so
với quỹ lơng.
+ Chi phí về khấu hao tài sản cố định: là toàn bộ số phải trích khấu hao
trong kỳ đối với các loại TSCĐ trong đơn vị xây lắp.
+ Chi phí dịch vụ mua ngoài: là toàn bộ số tiền trả cho dịch vụ mua
ngoài, thuê ngoài phục vụ cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. VD:
điện, nớc, TSCĐ, điện thoại...
+ Chi phí bằng tiền khác: là toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp ngoài và yếu tố chi phí trên.
Phân loại chi phí theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí cho phép
chúng ta biết đợc tỷ trọng từng loại chi phí. Phục vụ cho yêu cầu thông tin và
quản trị doanh nghiệp để phân tích tình hình dự toán, lập dự toán cho chi phí
sản xuất kỳ sau.
* Phân loại chi phí theo khoản mục giá thành
Do đặc điểm của ngành XDCB và phơng pháp lập dự toán trong XDCB là
dự toán đợc lập cho từng đối tợng xây lắp theo các khoản mục. Nên trong
doanh nghiệp xây lắp chủ yếu phân loại theo khoản mục, giá thành. Theo ph-
ơng pháp này chi phí sản xuất đợc chia thành chi phí sản xuất và chi phí chung.
- Chi phí trực tiếp bao gồm:
+ Chi phí nguyên vật liệu: là chi phí về nguyên vật liệu chính, nguyên vật

7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất phải đảm bảo những nguyên tắc chi
phí vào giá thành sản phẩm. ĐIều này có ý nghĩa rất to lớn trong việc tính đúng
tính đủ và hợp lý vào giá thành sản phẩm. Vì vậy các nhà quản lý phải lựa chọn
phơng pháp hạch toán chi phí thích hợp cho đơn vị mình. Dựa vào đối tợng tập
hợp chi phí trong đơn vị xây dựng cơ bản là các hạng mục công trình thì hàng
tháng căn cứ vào các nghiệp vụ kinh tế có liên quan đến công trình nào thì tập
hợp chi phí cho các công trình đó.
Trong trờng hợp doanh nghiệp xác định đối tợng tập hợp chi phí theo
đơn đặt hàng thì chi phí phát sinh sẽ đợc tập hợp theo từng đơn đặt hàng. Và
nh vậy tổng số chi phí sản xuất tập hợp từ khi khởi công đến khi hoàn thành
toàn bộ đơn đặt hàng chính là giá thành thực tế của đơn đặt hàng đó.
Nếu đối tợng tập hợp chi phí là đội thi công hay công trờng thì chi phí đ-
ợc tập hợp theo đội hay công trờng đó. Cuối kỳ tổng số chi phí đợc tập hợp
theo phân bổ theo từng công trình để tính giá thành riêng.
2. Giá thành, phân loại giá thành
Giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ các chi phí tính bằng tiền để hoàn
thành khối lợng xây lắp theo quy định.
Theo thông t số 08/1999/TT-BXD ngày 16/11/1999 thì dự toán xây lắp
gồm các khoản mục:
Chi phí vật liệu
Chi phí nhân công
Chi phí máy thi công
Chi phí chung.
Thu nhập chịu thuế tính trớc.
Thuế giá trị gia tăng đầu ra.
* Phân loại giá thành: trong xây dựng cơ bản chúng ta thờng sử dụng các
loại giá thành sau:
8

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Giá thành khối lợng xây lắp hoàn chỉnh có u điểm ở chỗ nó phản ánh chính
xác kết quả sản xuất kinh doanh của đơn vị. Tuy nhiên nói không phản ánh kịp
thời giá thành trong quá trình thi công, do đó không đáp ứng kịp thời yêu cầu
thông tin trong quản lý vốn xây dựng cơ bản. Để khắc phục nhợc điểm đó ngời
ta sử dụng giá thành khối lợng hoàn thành quy ớc.
- Giá thành khối lợng hoàn thành quy ớc: là giá của các khối lợng xây lắp
hoàn thành đến giai đoạn quy ớc, thoả mãn các điều kiện.
Khối lợng đó phải đo đếm đợc và phải đợc bên A công nhận hoàn thành.
Khối lợng đó phải đạt độ dừng nhất định về kỹ thuật, đạt giá trị sử dụng.
3. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp.
Giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau
trong quá trình sản xuất ra sản phẩm. Chi phí biểu hiện mặt hao phí còn giá
thành biểu hiện mặt kết quả của sản xuất. Đây là hai mặt thống nhất của cùng
một quá trình vì giữa chúng có những điểm giống nhau và khác nhau.
Giống nhau: chúng đều là các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà
đơn vị đã bỏ ra trong quá trình sản xuất thi công.
Sự thống nhất về lợng xảy ra trong trờng hợp toàn bộ đối tợng đều khởi công
và hoàn thành trong một kỳ.
Khác nhau: giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây lắp thờng không
thống nhất với nhau về mặt khối lợng bởi vì gía thành sản phẩm xây lắp trong
kỳ này có thể bao gồm cả chi phí sản xuất dở dang kỳ trớc.
Tổng giá thành =chi phí dở dang + chi phí sản xuất - chi phí sản xuất dở dang
sản phẩm đầu kỳ phát sinh trong kỳ cuối kỳ
Hơn nữa mối quan hệ này còn thể hiện ở chỗ: tài liệu hạch toán chi phí sản
xuất là cơ sở để tính giá thành sản phẩm. Nếu xác định công việc tính giá
thành sản phẩm là công việc chủ yếu trong hạch toán kế toán thì hạch toán chi
phí sản xuất có tác dụng quyết định đến tính chính xác của giá thành sản phẩm
xây lắp.
10

+ Để hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, kế toán sử dụng tài khoản 621
chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
Bên nợ: trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu xuất dùng trực tiếp cho hoạt động
xây lắp (gồm có thuế VAT) hoặc không có thuế VAT:
Bên có giá trị nguyên liệu, vật liệu trực tiếp sử dụng không hết nhập lại
kho.
Kếtchuyển và phân bố trị giá nguyên vật liệu, vật liệu thực tế sử dụng
trong xây lắp trong kỳ vào tài khoản 154,TK621, không có số du cuối kỳ.
+ Trình tự hạch toán.
Xuất nguyên liệu, vật liệu sử dụng cho hoạt động xây lắp
Nợ TK 621(giá cha có thuế VAT)
Có TK 152,153
Những nguyên vật liệu mua về không nhập kho sử dụng ngay cho công
trình.
Nợ TK 621
Nợ TK 133
Có Tk111,112,331,311v,v...
Nếu doanh nghiệp mua nguyên vật thuộc đối tợng không chịu thuế VAT
Nợ TK621 ( giá có thuế VAT)
Có TK 111,112,331
Cuối kỳ vật không dùng hết nhập kho.
Nợ TK 152
Có TK 621
- Chi phí nhân công trực tiếp: Phản ánh lao động trực tiếp tham gia vào quá
trình hoạt động xây lắp. Chi phí lao động trực tiếp bao gồm cả các khoản phải
12
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
trả cho ngời lao động thuộc quản lý của doanh nghiệp và cho lao động thuê
ngoài cho từng loại công việc.
+ Nguyên tắc hoạt động: Không hạch toán vào TK này những khoản phải trả