Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
- 1 -

Giải pháp hữu ích
TÍCH HỢP NỘI DUNG “ HỌC
TẬP VÀ LÀM THEO TẤM
GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ
MINH ” TRONG DẠY – HỌC
MƠN NGỮ VĂN CẤP THCS
Giáo viên : Hồng Thị Thanh Lượng
Năm học 2010 -2011
Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ
- 2 -

Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“Văn học là nhân học” .Văn học có vai trò rất quan trọng trong đời sống và trong sự
phát triển tư duy của con người .
Là một mơn học thuộc nhóm khoa học xã hội ,mơn văn có tầm quan trọng trong
việc giáo dục quan điểm ,tư tưởng ,tình cảm cho học sinh Mặt khác “ Dạy văn là một q
trình rèn luyện tồn diện” ( Nghiên cứu giáo dục , số 28, 11/1973), chính vì vậy nội dung
giáo dục tư tưởng , đạo đức cho HS trong q trình dạy và học văn là vơ cùng quan trọng
và có nhiều cơ sở sát thực để giáo viên liên hệ giáo dục thuận lợi hơn các mơn học khác .
Trong những năm vừa qua , thực hiện chương trình sách giáo khoa mới cùng với
phong trào đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường phổ thơng , mơn văn đã mang

nhận được những kết quả tích cực. Năm học 2010 -2011 này , đối với mơn ngữ văn cấp
trung học cơ sở , đồng thời với việc hướng dẫn thực hiện dạy học và đổi mới kiểm tra
đánh giá theo chuẩn kiến thức kĩ năng , bộ giáo dục cũng đã ban hành tài liệu hướng dẫn
tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh . Như vậy nội
dung tích hợp trong tài liệu hướng dẫn có thể coi là những nội dung kiến thức bắt buộc
trong chương trình dạy học mơn ngữ văn cấp trung học cơ sở theo chuẩn kiến thức , kĩ
năng . Chính vì vậy , tơi xin mạnh dạn chia sẻ một số giải pháp mà bản thân đã thực
nghiệm “ Tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ”
trong dạy học mơn ngữ văn bậc THCS” để đồng nghiệp cùng tham khảo , rất mong
được sự đóng góp ý kiến và chia sẻ của đồng nghiệp gần xa .
II.GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU
Căn cứ chương trình ngữ văn trung học cơ sở ban hành năm 2002 và tài liệu hướng
dẫn tích hợp nội dung Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh mơn ngữ
văn cấp trung học cơ sở mới ban hành , trong chương trình dạy học mơn ngữ văn bậc trung
học cơ sở có 24 văn bản bắt buộc thực hiện tích hợp nội dung này . Nhưng theo sự nghiên
cứu và tìm tòi của bản thân , tơi nhận thấy chúng ta hồn tồn có thể đưa nội dung tích hợp
này vào một số văn bản khác và kể cả trong một số bài dạy tiếng Việt hoặc tập làm văn
trong chương trình . Song do điều kiện và thời gian nên với phạm vi nghiên cứu của đề tài
này tơi chỉ gói gọn ở chương trình ngữ văn lớp 9 với 4 văn bản có nội dung hướng dẫn tích
hợp trong tài liệu hướng dẫn và một số văn bản , bài dạy tiếng Việt , tập làm văn mà bản
thân đã tìm hiểu và thực hiện tích hợp trong q trình giảng dạy của mình . Gồm có :
Văn bản :
- Phong cách Hồ Chí Minh của Lê Anh Trà (Tài liệu hướng dẫn )
- Đấu tranh cho một thế giới hòa bình của G. Mác-két (Tài liệu hướng dẫn )
- Tiếng nói văn nghệ của Nguyễn Đình Thi (Tài liệu hướng dẫn )
- Viếng lăng Bác của Viễn Phương (Tài liệu hướng dẫn )
- Chuyện cũ trong phủ chúa của Phạm Đình Hổ
- Mùa xn nho nhỏ của Thanh Hải
- Cố hương của Lỗ Tấn
Bài tiếng Việt : Trau dồi vốn từ

đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học trong chương trình sách giáo khoa mới mà
chúng ta đã thực hiện trong những năm qua . Tích hợp các nội dung giảng dạy đối với các
bộ mơn khoa học xã hội là mối liên hệ bên trong , mối liên hệ bản chất của nội dung – tư
duy – tư tưởng , ln tiềm ẩn và rất linh hoạt . Trong chương trình giảng dạy , giáo viên
ngữ văn khơng chỉ cần có sự tích hợp nội dung kiến thức , kĩ năng của ba phân mơn văn –
tiếng Việt – tập làm văn mà còn phải tích hợp nội dung kiến thức , kĩ năng của các mơn
học khác có liên quan , các vấn đề trong thực tiễn đời sống và đặc biệt là các nội dung giáo
dục thái độ tư tưởng cho học sinh một cách linh hoạt , uyển chuyển và tinh tế .
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
Kể từ năm học 2006-2007 , khi cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh được Đảng và nhà nước phát động và triển khai rộng khắp trong tồn xã hội ,
ngành giáo dục cũng đã đưa nội dung thực hiện cuộc vận động này là một trong những
nhiệm vụ giáo dục trong tất cả các bậc học . Đối với trường trung học cơ sở Đơng Thanh
chúng tơi và qua tham khảo một số trường bạn trong huyện , tơi được biết rằng nội dung
này đã được ban giám hiệu nhà trường ,các tổ chun mơn và từng giáo viên đưa vào kế
hoạch trọng tâm trong kế hoạch năm học , kì học triển khai cụ thể trong kế hoạch tháng ,
tuần về vấn đề tư tưởng nề nếp và cả chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chun mơn giảng dạy ,
giáo dục của mỗi giáo viên .Ngồi các hoạt động ngoại khóa do cơng đồn , đồn thanh
niên , đội thiếu niên trường tổ chức nhằm tun truyền và định hướng giáo dục cho học
sinh thì bản thân mỗi giáo viên cũng đã có những trăn trở , tìm tòi và vận dụng đưa nội
dung cuộc vận động vào tích hợp giảng dạy , giáo dục trong các giờ học trên lớp . Hầu hết
ở các bộ mơn ,đặc biệt ở bộ mơn ngữ văn , dù ở những mức độ khác nhau , song mỗi giáo
viên đều đã thể hiện được tinh thần tích cực trong việc hưởng ứng thực hiện nội dung cuộc
vận động này . Song trên thực tế , chúng ta có thể nhận thấy còn có những giáo viên , tuy
- 5 -

Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
rất tâm huyết và tích cực nhưng còn lúng túng trong nội dung và phương pháp tích hợp nội
dung này trong q trình dạy học nên hiệu quả thực hiện cuộc vận động trong cơng tác

Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng từng đánh giá rất cao lứa tuổi học sinh trong nhà
trường như sau “Lứa tuổi từ 7 đến 17 là rất nhạy cảm,thơng minh lạ lùng lắm”.Vì vậy ,từ
thực tế giảng dạy và dự giờ học hỏi , rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp,tơi mạnh dạn đưa ra
một số giải pháp để tích hợp nội dung Học tập và làm theo tấm gương đạo đức trong
mơn ngữ văn cấp trung học cớ sở như sau :
1 .Đối với giáo viên
Trước hết , người giáo viên giảng dạy mơn ngữ văn phải thấm nhuần quan điểm tích
hợp ; có cái nhìn tổng thể về mục tiêu , chương trình sách giáo khoa , phương pháp giảng
dạy bộ mơn trên tinh thần tích hợp …nghĩa là phải có tư duy tích hợp .Riêng với vấn đề
- 6 -

Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh phải đảm bảo các
ngun tắc sau :
- Nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một nội dung bắt
buộc trong chương trình dạy học ngữ văn theo chuẩn kiến thức kĩ năng của bậc học .
- Mục tiêu , nội dung , phương pháp giáo dục phải phù hợp với mục tiêu giáo dục của
cấp học , góp phần thực hiện mục tiêu của giáo dục phổ thơng nói chung .
- Nội dung tích hợp phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi HS , phù hợp với
đặc trưng của mơn học , khơng làm thay đổi mục tiêu của mơn học , bài học ; phải nhẹ
nhàng , sinh động , uyển chuyển tránh gây nặng nề , góp phần vào việc tạo nên sự gắn bó
nội dung học tập với thực tiễn cuộc sống .Cụ thể :
1.1 . Chuẩn bị giáo án lên lớp :
Giáo viên cần có cái nhìn bao qt trong tồn bộ bài dạy để cùng với việc xác định
nội dung tích hợp của ba phân mơn , liên hệ các mơn học khác cũng cần phải xác định rõ
mục đích tích hợp , mức độ tích hợp , thời điểm tích hợp , phương pháp tích hợp nội dung
học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong bài học một cách cụ thể và rõ
ràng . Ở nội dung này , hiện nay đã có tài liệu hướng dẫn do đó giáo viên có thể căn cứ vào
tài liệu để chuẩn bị song đối với những tiết dạy khác ngồi tài liệu hướng dẫn , giáo viên

+ Nội dung tích hợp : khát vọng và niềm tin cùng với ý chí kiên cường có thể biến hy
vọng , ước mơ thành hiện thực
+ Phương pháp : Gợi mở liên hệ minh chứng .
+ Thời điểm tích hợp : Phần cuối tác phẩm , với những suy nghĩ của nhân vật khi rời
khỏi cố hương .
* Bài : Trau dồi vốn từ
+ Mức độ : Liên hệ
+ Nội dung : Cách sử dụng ngơn ngữ trong nói và viết
+ Phương pháp : Lấy ví dụ minh họa : câu chuyện Chữ quan liêu viết như thế nào
hoặc Đón vua hay là đón Bác .Bản tun ngơn độc lập .
+ Thời điểm tích hợp : sau khi làm bài tập 5 SGK
* Bài : Cách làm bài văn nghị luận về một sự việc , hiện tượng đời sống
+ Mức độ : Liên hệ
+ Nội dung : Phương pháp lập luận .
+ Phương pháp : Lấy ví dụ minh họa : bài Lòng u nước của nhân dân ta ( SGK ngữ
văn lớp 7).
+ Thời điểm tích hợp : Sau khi tìm hiểu cách sắp xếp các ý theo bố cục của bài nghị
luận .
* Bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý :
+ Mức độ : Liên hệ
+ Nội dung : câu chuyện Thời gian q báu lắm
+ Phương pháp : Liên hệ giáo dục
+ Thời điểm tích hợp : Sau khi làm bài luyện tập SGK
Từ đó , giáo viên sẽ có cơ sở để khai thác các nguồn tư liệu hoặc tài ngun trên mạng
để phục vụ thiết thực cho bài dạy của mình .
Ví dụ như một số mẩu chuyện và lời dạy của Bác Hồ , các hình ảnh tư liệu về Bác ,
các tác phẩm , bài viết của Bác …
1.2 .Thực hiện q trình dạy học trên lớp :
Ứng dụng cơng nghệ tin học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng vào hoạt động
dạy , học đang được sự quan tâm đặc biệt của ngành giáo dục . Điều này được thể hiện rõ

nếp sơng cho học sinh .
- Đối với các tiết dạy có nội dung tích hợp bộ phận ( lồng ghép trong tồn bộ nội dung
bài học ) , thì GV có thể vào lớp trước giờ dạy trong giờ nghỉ giữa hai tiết học chuẩn bị
phương tiện dạy học và trình chiếu một số hình ảnh , mở một bài hát , kể một câu chuyện
về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh như một nội dung giao lưu bình thường giữa giáo
viên và học sinh , nhằm tạo ra tâm lí thoải mái cho HS tiếp nhận những nội dung giáo dục
tích hợp sẽ thực hiện trong bài đồng thời định hướng cho HS tự giác liên hệ so sánh đối
chiếu với tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh khi học những nội dung bài học có liên quan .
Như vậy khi giáo viên có câu hỏi gợi ý , gợi mở liên hệ học sinh sẽ tự liên hệ và rút ra
bài học cần thiết cho mình mà giáo viên khơng cần phải thuyết giáo sng mang tính áp
đặt khiên cưỡng .
- Với các tiết dạy mà nội dung tích hợp chỉ ở mức liên hệ ( mức thấp nhất ), giáo viên
có thể gợi mở cho học sinh liên hệ tới các câu chuyện mà các em biết hoặc những hiểu
biết của các em về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để HS tự liên hệ và rèn luyện kĩ
năng thực hành , kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh , giáo viên cũng có thể trình chiếu một số hình ảnh có tính
so sánh đối chiếu để HS tự nhìn nhận đánh giá và có nhận thức sâu sắc về tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh .
Từ những cách làm trên , giáo viên có thể đạt được mục tiêu tích hợp của mình , vừa
trang bị cho HS những hiểu biết cần thiết , cơ bản về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ,
đồng thời với việc phát triển kĩ năng thực hành , phát hiện của HS về những giá trị đạo
- 9 -

Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
đức tốt đẹp trong tấm gương đạo đức của Bác Hồ , từ đó hồn thành mục tiêu giáo dục
thái độ đạo đức dự kiến tích hợp trong bài .
2. Đối với học sinh
2.1 Học sinh cần có sự chuẩn bị bài nghiêm túc trước khi đến lớp ; tích cực , chủ
động và sáng tạo trong q trình học tập trên lớp cũng như ngồi giờ học .

(20,3%)
59/74
(79,7%)
9/74
(12,2%)
65/74
(87,8%)
Sau khi thực hiện giải pháp ( tính đến cuối HKI )
Nội dung
khảo sát
Quan tâm
Khơng quan
tâm
Có hiểu
biết
Khơng
hiểu biết
Có vận dụng
học tập và
làm theo
Khơng
vận dụng
Mức độ
50/74
(67,6%)
24/74
(32,4%)
55/74
(74,3%)
19/74

đâu cũng khó có được người nghe chấp nhận , đặc biệt đó là đối tượng HS trung học cơ sở
- vì lúc này các em thích thể hiện cá tính của mình , hay ương ngạnh và thích chống đối -
nếu đó là những lời ra lệnh , thuyết giáo mang tính áp đặt . Chính vì vậy , hãy để những nội
dung giáo dục thái độ đạo đức , những giá trị đạo đức cao đẹp của Bác Hồ tự nhiên đi vào
lòng các em , tự nhiên biến thành hành vi đạo đức tích cực của các em một cách nhẹ
nhàng , khéo léo và tinh tế . Điều đó thật khó nhưng tơi thiết nghĩ nếu chúng ta cùng sẵn
sàng chia sẻ những kinh nghiệm , giải pháp của bản thân với đồng nghiệp hẳn chúng ta sẽ
tìm được con đường đi đến trái tim và khối óc học sinh ngắn nhât và hiệu quả nhất . Chỉ có
như vậy , chúng ta mới thực sự hồn thành nhiệm vụ cao q của mình : Gieo hạt giống
tâm hồn trong lớp lớp thế hệ trẻ của đất nước hơm nay và ngày mai .
II. MỘT SỐ ĐỀ XUẤT ,KIẾN NGHỊ
1. Đối với phụ huynh
- Quan tâm hơn đến việc học hành của con em mình ,đầu tư nhiều về thời gian cho con
cái học tập ,khơng nên để cho các em phụ giúp nhiều cơng việc nặng nhọc gia đình.
- Hướng dẫn và tạo cho con thói quen đọc sách, quan tâm đến những vấn đề mang tính
xã hội , mang tính thời sự của đất nước . Nêu gương và kịp thời uốn nắn những biểu hiện
lệch chuẩn về đạo đức lối sống của con em mình .
- Phối hợp chặt chẽ ,thường xun với giáo viên bộ mơn văn , GVCN để tìm hiểu ,nắm
bắt kịp thời tình hình học tập của con em mình
- 11 -

Nhà Triết học Ba Lan Heelen Tuoocsmero viết :
“ Hồ Chí Minh là một hình ảnh hồn chỉnh giữa :
Đức khơn ngoan của phật, Lòng bác ái của Chúa
Triết học của C. Mác , Thiên tài cách mạng của Lê Nin
và tình cảm của người chủ gia tộc.”

Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
2. Đối với phòng giáo dục

THCS

- 13 -

Bé qn ¸o Kaki cđa
B¸c
Đơi dép
Bác Hồ
Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
- 14 -

B¸c Hå bãn c¬m cho bÐ
B¸c Hå th¨m hỵp t¸c x· Hïng S¬n- §¹i Tõ Th¸i Nguyªn –
gỈt mïa n¨m 1954
Chđ tÞch Hå ChÝ Minh tham gia tÕt trång c©y víi ®ång bµo
c¸n bé
Hun §«ng Anh t¹i th«n Tiªn Héi ( §«ng Héi ) ngµy
31/1/1965
Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch, chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn mn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn.

- 15 -

Non sơng Việt Nam có
thể trở nên tươi đẹp hay

VẬN ĐỘNG HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
Ngày ………………tháng ………….năm……………
Câu 1: Cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh được chính
thức phát động rộng rãi trong cả nước vào năm nào :
a. 2006 b. 2007 c. 2008 d. 2009
Câu 2: Em cùng mọi người trong gia đình quan tâm đến cuộc vận động này như thế nào :
a. Khơng quan tâm b. Có biết đến c. Quan tâm d. Thường xun theo dõi.
Câu 3: Vào ngày khai giảng năm học mới nhà trường có tổ chức hoạt động nào sau đây :
(Có thể chọn nhiều đáp án )
a. Kí cam kết thực hiện cuộc vận động Hai khơng .
b. Kí cam kết thực hiện cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh
c. Kí cam kết thực hiện phong trào Xây dựng trường học thân thiện học sinh
tích cực .
d. Kí cam kết khơng để HS ngồi nhầm lớp .
Câu 4: Thực hiện tốt năm điều Bác hồ dạy cũng là thưc hiện cuộc vận động Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh .
a. đúng b. sai .
Câu 5 : Ở trường em , liên đội có tổ chức hoạt động nào nhằm hưởng ứng thực hiện cuộc
vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh :
-………………………………………………………………………………………………
-………………………………………………………………………………………………
-………………………………………………………………………………………………
-………………………………………………………………………………………………
Câu 6 : em có những hiểu biết gì về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:
- 17 -

Tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ” trong dạy- học môn ngữ văn
THCS
………………………………………………………………………………………………