SKKN: Giúp học sinh viết đúng chính tả ở lớp 5.
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Chúng ta đều biết rằng: “ Nhân cách của con người chỉ có thể được hình
thành thông qua hoạt động giao tiếp”. Tiếng Việt là một ngôn ngữ thống nhất
trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta không
chỉ lúc nào cũng giao tiếp bằng ngôn ngữ viết. Ngôn ngữ viết đóng vai trò quan
trọng của Tiếng Việt. Yêu cầu đầu tiên và quan trọng của ngôn ngữ viết là phải
viết đúng chính tả. Có nghĩa là khi thể hiện ngôn ngữ viết cần phải tuân theo hệ
thống các quy tắc về cách viết thống nhất cho các từ của một ngôn ngữ. Hay nói
cách khác, chính tả là những chuẩn mực của ngôn ngữ viết được thừa nhận
trong ngôn ngữ toàn dân. Mục đích của nó là phương tiện thuận tiện cho việc
giao tiếp bằng chữ viết làm cho người viết và người đọc đều hiểu thống nhất
những điều đã viết. Chính tả có thống nhất thì việc giao tiếp bằng ngôn ngữ mới
không bị cản trở giữa các địa phương trong cả nước, cũng như giữa các thế hệ
đời trước và đời sau.
Vì vậy việc dạy chính tả đúng phải được coi trọng ngay từ bậc Tiểu học.
Việc dạy chính tả được hiểu như rèn luyện việc thực hiện những chuẩn mực của
ngôn ngữ viết. ở các lớp Tiểu học, chính tả sẽ tạo điều kiện ban đầu trong hành
trang ngôn ngữ cả một đời người trong các em.
Qua được học chính tả, các em nắm bắt được các quy tắc chính tả và hình
thành kỹ năng, kỹ xảo chính tả. Từ đó có thói qnen viết đúng chính tả, giúp cho
sự hoàn thiện nhân cách của học sinh. Nó bắt đầu từ việc thuận tiện trong tiếp
thu tri thức qua các môn học ở Tiểu học đến việc xây dựng các văn bản trong
quá trình giao tiếp trong học tập.
Chương trình Tiếng Việt ở bậc Tiểu học bao gồm nhiều phân môn. Phân
môn chính tả có nhiệm vụ chủ yếu rèn cho học sinh nắm các quy tắc và các thói
quen viết đúng với chuẩn chính tả Tiếng Việt. Cùng với các phân môn khác,
Người thực hiện: Phạm Quốc Toản – Trường TH An Phú Tân A
SKKN: Giúp học sinh viết đúng chính tả ở lớp 5.
chính tả giúp cho học sinh chiếm lĩnh văn hoá, là công cụ để giao tiếp, tư duy để
học tập, trau dồi kiến thức và nhân cách làm người. Ngay từ đầu ở bậc Tiểu học
theo sát nguyên tắc này. Nghĩa là phải tôn trọng việc phát âm, lấy phát âm để
điều chỉnh chữ viết
b. Những bất hợp lý của chữ quốc ngữ.
Ở Tiếng Việt, nguyên tắc cơ bản là nguyên tắc ngữ âm học, ngoài ra
chính tả Tiếng Việt còn được xây dựng trên một số nguyên tắc như: Nguyên tắc
truyền thống lịch sử, nguyên tắc khu biệt… Khi viết chính tả phát âm thế nào thì
viết thế ấy. Hiện tượng cách phát âm ở những vùng miền khác nhau (phương
ngữ), trong khi đó hệ thống ghi âm tiêu chuẩn của Tiếng Việt lại chưa được xác
định một cách chính thức. Do đó khó có thể phổ biến rộng rãi hệ thống ấy được.
Hơn nữa trong Tiếng Việt việc phát âm không phù hợp với tiêu chuẩn lại có
trường hợp trong đó một từ đồng thời mang hai biến thể phát âm, khó có thể nói
biến âm nào là chuẩn.
Ví dụ: chong chóng – trong tróng
Hoặc có khi cùng một cách phát âm nhưng lại có hai cách viết.
Ví dụ: /z/
/i/
Bản thân hệ thống âm vị Tiếng Việt còn một số vị âm không ghi thống
nhất, một âm có thể ghi bằng nhiều con chữ.
/k/
Người thực hiện: Phạm Quốc Toản – Trường TH An Phú Tân A
d: dải lụa
gi: giải thÝch
i: lÝ luận
y: Lý Thường Kiệt
c (con cuốc)
k (c¸i kim)
q (tổ quốc)
SKKN: Giúp học sinh viết đúng chính tả ở lớp 5.
Hoặc trong bộ chữ cái Tiếng Việt còn chữ “h” là một hiện tượng đặc biệt.
nhất là trong phân môn Tập làm văn.
2. NỘI DUNG:
2.1/ Thực tế trình độ chính tả của học sinh Tiểu học.
Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu khảo sát sách vở chính tả, vở tập
làm văn của học sinh. bản thân tôi nhận thấy: Vở chính tả, tập làm văn của các
em và các vở khác mắc khá nhiều lỗi chính tả. Thống kê số lỗi chính tả của các
em tôi thấy có 2 lỗi cơ bản sau.
- Lỗi chính tả do không nắm vững chính tả: lỗi này thường gặp khi viết
các phụ âm đầu: d/gi; ch/tr; ng/ngh
- Lỗi do không nắm vững cấu trúc âm tiết của Tiếng Việt và không hiểu
cấu trúc nội bộ của âm tiết Tiếng Việt nên học sinh viết sai.
VD: quanh co; khúc khuỷ; ngoằn nghèo.
Để sửa lỗi này tôi đã cố gắng dạy cho học sinh nắm vững âm chính trong
Tiếng Việt. Muốn viết đúng chính tả thì phải phát âm đúng vì chính âm đi trước
chính tả. Do vậy tôi phải chú trọng việc phát âm chuẩn cho học sinh trong các
giờ tập đọc. Ngoài ra việc đổi mới các phương pháp dạy học và áp dụng qui
trình soạn giáo án theo hướng đổi mới, giúp học sinh nắm bắt các mẹo luật
chính tả cũng hết sức cần thiết để giúp học sinh viết đúng chính tả. Trong phạm
vi nghiên cứu đề tài, tôi xin được thống kê số liệu học sinh mắc lỗi chính tả ở
lớp tôi thu được đầu năm như sau.
Lớp Tổng số
học sinh
Các lỗi chính tả thường mắc
/ ˜ d/gi/r; tr/ch; s/x; g/gh Cấu trúc âm tiết
5A 18 3 em 4 em 2 em
Thực tế về chất lượng dạy chính tả của giáo viên Tiểu học còn hạn chế.
Giáo viên ra trường còn gặp nhiều lúng túng về nội dung và phương pháp và
cách rèn kỹ năng cho học sinh. Những tồn tại trên dẫn đến chất lượng học chính
tả của học sinh còn nhiều hạn chế. Để khắc phục tình trạng này thì trước hết cần
phải thường xuyên bồi dưỡng giáo viên để giáo viên có đủ kinh nghiệm, trình
được nghĩa và phát âm đúng từ đó. Nếu học sinh phát âm sai, tuỳ tiện sẽ dẫn
đến hiểu sai và viết sai hoặc do thói quen lâu ngày không được sửa chữa. Trong
Người thực hiện: Phạm Quốc Toản – Trường TH An Phú Tân A
SKKN: Giúp học sinh viết đúng chính tả ở lớp 5.
các giờ tập đọc, tôi dành nhiều thời gian hơn cho việc sửa lỗi phát âm cho học
sinh. Giáo viên phát âm mẫu cho học sinh học tập và hướng dẫn cách phát âm tỉ
mỉ. Đặc biệt tôi không bao giờ được phạm sai lầm về lỗi phát âm này. Nếu
không việc sửa lỗi của giáo viên sẽ mất tác dụng.
Ngoài ra tôi hướng dẫn học sinh viết đúng chính tả trên cơ sở hiểu đúng
nghĩa của từ. Muốn viết đúng một từ, học sinh phải biết đặt từ đó trong mối
quan hệ với cụm từ và các văn bản. Nếu ta tách từ đó ra khỏi văn bản có thể học
sinh sẽ không hiểu được nghĩa và do đó dẫn đến việc viết sai chính tả.
VD: Khi đọc tiếng “cuốc” nếu không đặt nó trong mối quan hệ, cụm từ,
câu thì rất khó xác định nghĩa để viết đúng. Nhưng nếu đặt nó trong câu: “Mẹ
em vác cuốc ra đồng” hoặc trong từ “Tổ quốc” thì học sinh dễ dàng viết đúng.
Bên cạnh đó muốn học sinh viết đúng giáo viên phải cho học sinh nắm
được khả năng kết hợp của các kí hiệu từ trong các trường hợp sau:
+ Các con chữ phụ âm kết hợp với các con chữ nguyên âm để tạo nên phụ
âm đơn như “gi”, “qu”. Con chữ phụ âm đi trước, con chữ nguyên âm đi sau.
Trong thực tế chính tả, khi xuất hiện “q” thì nhất thiết sẽ có “u” đi kề liền. Đây
là luật yêu cầu học sinh cần nắm vững.
+ Các con chữ phụ âm kết hợp với nhau để tạo nên phụ âm đơn.
VD “ngh”, “ng”, “gh”, “tr”. Trong Tiếng Việt dùng 9 kí hiệu từ đơn: ph,
th,ch, kh, nh, ng, gh, ngh, tr. Với hình thức chuỗi như vậy không bao giờ được
phép kết chuỗi đảo ngược các thứ tự sắp xếp như rt, hn
+ Các con chữ nguyên âm kết hợp với nhau để tạo nên một kí tự nguyên
âm đôi. VD: iê, ia, ươ, uô, ua, uâ
Trong quá trình giảng dạy, tôi cung cấp kiến thức này cho các em. Tổng
kết lại /V/ chỉ kết hợp các âm không tròn môi, không nên kết hợp với các
nguyên âm tròn môi.
• Ngang + hỏi: Nho nhỏ, lẻ loi, trong trẻo, vui vẻ…
• Sắc + hỏi: Nhắc nhở, trắng trẻo, sắc sảo, vắng vẻ…
• Hỏi + hỏi: Lỏng lẻo, thỏ thẻ, hổn hển, thủ thỉ, rủ rỉ…
* Trầm:
• Huyền + ngã: Sẵn sàng, lững lờ, vồn vã
Người thực hiện: Phạm Quốc Toản – Trường TH An Phú Tân A
SKKN: Giúp học sinh viết đúng chính tả ở lớp 5.
• Nặng + ngã: Nhẹ nhõm, đẹp đẽ, mạnh mẽ, lạnh lẽo,…
• Ngã + ngã: Dễ dãi, nghễnh ngãng, nhõng nhẽo…
+ Để phân biệt các vần dễ lẫn lộn:
Một số từ có vần ênh chỉ trạng thái bấp bênh, không vững chắc: Gập
ghềnh, khấp khểnh, chông chênh, lênh đênh, bập bềnh, chếnh choáng,
chệnh choạng, lênh khênh, bấp bênh, công kênh…
Hầu hết các từ tượng thanh có tận cùng là ng hoặc nh: oang oang, đùng
đoàng, loảng xoảng, đoàng đoàng, sang sảng, rổn rảng, ùng oàng, quang
quác, ăng ẳng, ằng ặc, oăng oẳng, răng rắc, sằng sặc, pằng pằng, eng éc,
beng beng, chập cheng, leng keng, reng reng, phèng phèng, lẻng kẻng, lẻng
xẻng, ùng ùng, đùng đùng, thùng thùng, bình bịch, thình thịch, thình thình,
rập rình, xập xình, huỳnh huỵch…
Vần uyu chỉ xuất hiện trong các từ: khuỷu tay, khúc khuỷu, ngã
khuỵu, khuỵu chân; vần oeo chỉ xuất hiện trong các từ ngoằn ngoèo,
khoèo chân
Ngoài ra còn một số mẹo phân biệt “ch” với “tr”, “s” với “x”. Những lỗi
này học sinh lớp tôi cũng mắc phải nhưng ít hơn. Tuy nhiên trong một số trường
hợp học sinh vẫn có thể mắc lỗi. Do vậy tôi cần nắm được để hướng dẫn cho
các em. Chẳng hạn “tr” không đứng trước những chữ bắt đầu bằng âm đệm
nhưng “ch” thì có.VD: ôm choàng, bị choáng
“tr” không bao giờ láy với “ch” và ngược lại. Do đó chỉ có những từ láy
cùng láy âm “tr” hoặc “ch” như: Chăm chỉ, trâng tráo, trân trân
Hoặc phân biệt s/x như: Các từ chỉ tên thức ăn hoặc đồ dùng liên quan
Qua việc tìm hiểu nguyên nhân là: tìm được những trọng điểm chính tả
cần dạy cho học sinh lớp tôi. Qua một thời gian thực hiện, kết quả thu được như
sau:
Số
TT
Lớp T.số học
sinh
Các lỗi chính tả thường mắc
/ ˜ tr/ch; s/x; gh/g cấu trúc âm tiết
1 5A 18 0 em 1 em 0
III. KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT:
Người thực hiện: Phạm Quốc Toản – Trường TH An Phú Tân A
SKKN: Giúp học sinh viết đúng chính tả ở lớp 5.
1. Ý nghĩa của sáng kiến với công tác giáo dục:
Việc xác định các trọng điểm chính tả cần dạy cho học sinh vùng phương
ngữ là việc làm hết sức cần thiết và quan trọng. Chúng ta đang thực hiện luật
phổ cập giáo dục Tiểu học để tạo nên một mặt bằng dân số, trình độ dân trí nhất
định trong cả nước. Tuy nhiên trình độ này có đồng đều hay không điều đó tuỳ
thuộc vào chất lượng giảng dạy và học tập ở mỗi địa phương, tôi nhận thấy phải
trang bị cho các em những kiến thức chuẩn mực để các em có đầy đủ năng lực
để học tiếp lên các lớp trên và giao tiếp với xã hội một cách tự tin, chững chạc.
Đây là một nhiệm vụ quan trọng của giáo viên giảng dạy ở các vùng phương
ngữ. Nhiệm vụ này không chỉ tiến hành trong một thời gian ngắn mà cho ta kết
quả tốt ngay được mà phải tiến hành trong một thời gian dài.
2. Một số đề xuất để áp dụng sáng kiến:
Để chủ trương đổi mới phương pháp dạy học nói chung, việc dạy chính tả
cho học sinh tiểu học đạt hiệu quả cao hơn tôi có một số đề xuất như sau sau:
- Đối với giáo viên Tiểu học:
Phải kiên trì thực hiện đổi mới phương pháp dạy học. Cần nắm bắt rõ