1
Đò Lèn
-Nguyễn Duy-
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức, kĩ năng tư duy
* Giúp học sinh HS:
- Hiểu được những tình cảm, suy nghĩ cảm động và sâu lắng của nhà thơ đối với người
bà; sự vận động của mạch cảm xúc.
- Nắm được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ (hình ảnh, giọng điệu, kết
hợp tự sự với biểu cảm, dồn nén ý thơ,v.v.
- Thấy được vị trí của thơ Nguyễn Duy trong nền văn học mới.
- Rèn luyên kĩ năng đọc thơ và phương pháp tiến cận văn bản nghệ thuật.
2. Tư tưởng- tình cảm
- Thêm trân trọng tình cảm với những người thân trong hiện tại, không sống vô tư đến
vô tâm rồi nuối tiếc, ân hận.
II. Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV, tài liệu tham khảo.
- SGK, tài liệu tham khảo.
III. Cách thức tiến hành
- Đọc sáng tạo, gợi tìm, trả lời câu hỏi, chia nhóm thảo luận
B. Tiến trình dạy học
2
* Ổn định tổ chức (1 phút)
1. Kiểm tra bài cũ
(5 phút)
*Câu hỏi: Đọc thuộc lòng bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh,nói lên suy nghĩ của mình về
một khổ thơ mà mình có ấn tượng sâu sắc nhất.
*Yêu cầu:
- Đọc chính xác, diễn cảm…
- Chọn một khổ thơ bất kì nhưng phải nói được suy nghĩ và ấn tương sâu sắc của mình

câu thơ rất ấn tượng:
"Mẹ ta không có yếm đào
Nón mê thay nón quai thao đội đầu
Rối ren tay bí tay bầu
Váy nhuộm bùn, áo nhuộm nâu bốn mùa
Cái cò sung chát đào chua
Câu ca mẹ hát gió đưa về trời
Ta đi trọn kiếp con người
Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru
Mẹ ru cái lẽ ở đời
Sữa nuôi phần xác hát nuôi phần hồn
Bà ru mẹ, mẹ ru con
Liệu mai sau các con còn nhớ chăng?"

Bài thơ vè mẹ chủ yếu khơi nguồn từ những kỉ niệm về bà ngoại.
- Nêu hoàn cảnh sáng tác bài
thơ.
2. Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ Đò Lèn viết về bà ngoại cùng những kí
ức tuổi thơ gắn liền với địa danh thân thiết. Bài thơ
ra đời tháng 9/1983. Đây là thời điểm văn học chuẩn
bị có bước đổi mới. Đò Lèn ra đời dự báo sự trỗi dậy
của ý thức tự nhìn lại bản thân, hướng tới xác lập
những giá trị nhân bản trong văn học thời đại mới.
- Xác định chủ đề bài thơ 3. Chủ đề bài thơ
Mặc dù đã muộn người cháu vẫn nhớ lại hình
ảnh người bà lam lũ, tần tảo giữa cuộc đời bên cạnh
sự vô tư đến vô tâm của mình. Đồng thời thể hiện
sự thức tỉnh của người cháu trước quy luật đơn giản
mà nghiệt ngã của cõi người, để càng đau đớn, tiếc

thơ ấy, em có nhận xét gì về
cuộc sống ở làng quê?
Cuộc sống ở làng quê yên bình, vừa thiêng liêng,
vừa gần gũi
- Trong làng quê yên bình ấy,
cuộc sống của người bà hiện
lên ntn?
- Mò cua xúc tép.
- Gánh trè xanh Ba Trại.
- Buôn bán ngược xuôi: "Quán Cháo, Đồng Dao"
-Cảm nhận của em về cuộc
sống của người bà?
- Mò cua xúc tép cuộc đời lam lũ, tần tảo, lần mò
kiếm ăn
- Gánh trè xanh Ba Trại, Buôn bán ngược xuôi  vất
vả nhọc nhằn
- Hình ảnh người bà gây ấn
tượng nhất là ở câu thơ nào?
- "Quán Cháo, Đồng Dao thập thững những đêm
hàn"
- Từ "thập thững" gợi tả điều
gì?
- Qua sự hồi tưởng ấy, câu bé
thú nhận điều gì?
- Diễn tả sự khó nhọc, bước đi không tự chủ, đường
gập ghềnh hoặc người kiệt sức. Từ này vừa có giái
trị tạo hình, vừa có giá trị biểu cảm.
- Không nhận ra nỗi vất vả của người bà "Tôi đâu
biết bà tôi cơ cực thế".
- Vì sao vậy?

Nó đập vỡ mọi điều mơ mộng hão huyền, tất cả
đều "bay tuốt". Cái vỏ huyền thoại vỡ tung ra, phơi
bày sự thật cay đắng; chỉ còn lại bà với cuộc sống
vất vả lam lũ thôi.
- Bốn câu thơ này nói với
chúng ta điều gì?
Không nên tự ru mình trong những ảo ảnh ngọt
ngào, sống giữa cuộc đời hãy tỉnh táo để cảm nhận
hiện thực và có thái độ ứng xử đúng đắn.
- Miêu tả hình ảnh người bà
tần tảo lam lũ giữa cuộc đời
thường nhằm mục đích gì?
- Để mọi người hiểu hơn về nỗi vất vả của thế hệ
trước- của cha ông

cảm thông, chia sẻ, biết ơn.
- HS đọc khổ thơ cuối
- Khổ thơ cuối gợi em suy
nghĩ gì về người cháu?
2. Phần hai (khổ thơ cuối
- 6 phút
)
- Bộc lộ nhận thức của một người đã qua trải
nghiệm thực tiễn. Cuộc đời xung quanh ta không có
gì thay đổi "Dòng sông xưa vẫn bên lở, bên bồi"
 người cháu đã thú nhận sự thức tỉnh và đau đớn
xót xa của mình "Khi tôi biết thương bà thì đã
muộn/Bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi"  sự trưởng
thành của người cháu.
- Bình:

- Điều Nguyễn Duy gửi gắm trong bài thơ này là gì?
- Đọc kĩ bài "Luật thơ". Mỗi một thể thơ nên tìm một tác phẩm tiêu biểu để minh họa
cho luật thơ.