.
. .
Bến quê
- Nguyn Minh Chõu -
A. Mục tiêu cần đạt:
- Qua cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật Nhĩ trong truyện, cảm nhận đợc ý nghĩa triết lí
mang tính trải nghiệm về cuộc đời con ngời.
- Thấy và phân tích đợc nhứng đặc sắc của truyện: tạo tình huống nghịch lí, trần thuật
qua dòng nội tâm nhân vật, ngôn ngữ, giọng điệu đầy chất suy t, hình ảnh, biểu tợng.
- Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm có sự kết hợp các yếu tố tự sự, trữ tình, triết lí.
- Giáo dục cho học sinh biết nhận ra những vẻ đẹp bình dị và quý giá trong những gì gần
gũi của quê hơng, gia đình.
B . Chuẩn bị của thầy trò:
- Giáo viên đọc các tài liệu có liên quan.
- Học sinh soạn , tóm tắt truyện.
C . Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
? Em hãy kể tên các tác phẩm truyện hiện đại Việt Nam đã học ở sách Ngữ văn 9 kì I?
Nêu chủ đề của các tác phẩm đó.
? Học sinh trả lời, Giáo viên nhận xét rồi dẫn vào bài.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Hoạt động 1: Hớng dẫn tìm hiểu
chung
?
Giới thiệu vài nét về tác giả Nguyễn
Minh Châu.
? Trình bày hiểu biết của em về tác phẩm?
Giải thích thêm về tác phẩm nh SG.
Giáo viên hớng dẫn đọc: giọng trầm t,
suy ngẫm khi xúc động đợm buồn, khi
ân hận xót xa.
? Tóm tắt tác phẩm?

+ Tâm trạng của nhân vật
+ Điểm nhìn của nhân vật.
Vậy điều ấy đợc thể hiện ở tác phẩm
"Bến quê" nh thế nào?
Hoạt động 2: Hớng dẫn phân tích văn
bản
.
?
Truyện đợc trần thuật theo điểm nhìn
của nhân vật nào ? (Nhĩ).
?
Nhân vật chính của truyện là ai ? (Nhĩ).
Tình huống truyện là yếu tố bất ngờ, ngẫu
nhiên , lạ hoá nhng vẫn hợp lý, nó mang
tính nghịch lí nhng vẫn chấp nhận đợc.
? Vậy nhân vật Nhĩ trong truyện đợc đặt
ở tình huống nào?
?
Xây dựng tình huống ấy , tác giả nhằm
thể hiện điều gì ?
Giáo viên liên hệ với các tác phẩm khác .
Qua tình huống nghịch lí ấy tính cách
nhân vật Nhĩ đợc bộc lộ rất rõ nét
? Tâm trạng nhân vật Nhĩ đợc thể hiện
theo mạch cảm xúc và suy nghĩ nào?
- Cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên và
trong một buổi sáng đầu thu.
- Những suy ngẫm của Nhĩ từ hoàn cảnh
của mình mà phát hiện quy luật giống nh
một nghịch lí đời ngời.

số phận con ngời chứa đựng những điều bất
thờng, những nghịch lí ngẫu nhiên, vợt ra
ngoài dự định và ớc muốn cả những hiểu biết và
toan tính của con ngời => đồng thời mang tính
tổng kết, trải nghiệm của cả đời ngời, qua những
suy nghĩ của nhân vật
2 . Nhân vật Nhĩ:
a
, Cảm nhận về thiên nhiên
:
- Hoa bằng lăng cuối mùa trở nên đậm sắc hơn.
- Sông Hồng một màu đỏ nhạt, mặt sông nh
rộng thêm ra.
- Vòm trời cũng nh cao hơn.
- Những tia nắng sớm
-> Trình tự miêu tả: Từ gần đến xa => tạo bằng
một không gian có chiều sâu rộng.
-> Cảnh đợc Nhĩ cảm nhận bằng cảm xúc tinh
tế: tất cả vốn rất quen thuộc, gần gũi nhng lại rất
mới mẽ với Nhĩ, tởng chừng nh lần đầu tiên
. .
khao khát điều gì? Vì sao anh lại có niềm
khao khát ấy? Nó có ý nghĩa gì?
Giáo viên tiểu kết:
?
Hãy đọc lại những câu văn thể hiện sự
cảm nhận của Nhĩ về Liên (vợ anh) trong
truyện?
Giáo viên: Hoàn cảnh của Nhĩ, bệnh tật
kéo dài, mọi sự trông cậy vào sự chăm sóc

ở ngay trong những gì gần gũi, quen
thuộc: "Hạnh phúc là những gì gần gũi
xung quanh ta mà chỉ khi tuột khỏi tầm
anh cảm nhận đợc tất cả vẻ đẹp và sự giàu có
của nó.
=> Điều đó thể hiện: Anh khao khát đợc khám
phá và tận hởng vẻ đẹp đó vì cảnh rất đẹp, rất
mới mẻ
-> Chứng tỏ niềm tha thiết với cuộc sống, với
vẻ đẹp bình dị và sâu xa của thiên nhiên, của
quê hơng, của nhân vật Nhĩ.
b, Cảm nhận của Nhĩ về Liên:
- Lần đầu tiên Nhĩ để ý:
+ Liên đang mắc tấm áo vá.
+ Những ngón tay gấy guộc âu yếm vuốt ve vai
anh.
+ Mùi thuốc bắc
+ Bớc chân rón rén
-> Nhận ra tình yêu thơng, sự tần tảo, đức hi
sinh thầm lặng của vợ.
c
, Niềm khao khát của Nhĩ
:
- Đợc đặt chân lên bãi bồi bên kia sông -> Ước
muốn bình dị , gần gũi thân thuộc.
=> Sự thức tỉnh về những giá trị thờng bị ngời
ta bỏ qua, lãng quên nhất là lúc còn trẻ khi những
ham muốn xa vời đang lôi cuốn con ngời tìm
đến. Sự nhận thức này chỉ đến đợc khi con ngời
ta đã từng trải (Với Nhĩ thì lúc đó là lúc cuối đời

khi ngời con trai của anh lại lặp lại "con
đờng"
của anh ).
? ở cuối truyện tác giả miêu tả chân dung
và cử chỉ của Nhĩ khác thờng nh thế
nào?
?
Em hãy phân tích ý nghĩa của những chi
tiết ấy?
Giáo viên: ? Em có nhận xét gì về ngòi
bút miêu tả tâm lý của Nguyễn Minh
Châu?
Giáo viên tiểu kết:
Nhân vật Nhĩ là nhân vật trữ tình (nhà văn
đã gửi gắm qua nhân vật những điều quan
sát, suy ngẫm triết lí về cuộc đời và con
ngời. Những chiên nghiệm, triết lí đợc
chuyển hoá vào trong đời sống nội tâm
của nhân vật với diễn biến của tâm trạng
dới sự tác động của hoàn cảnh đợc miêu
tả tinh tế và hợp lí.
- Con ngời ta trên đờng đời thật khó tránh khỏi
những cái điều vòng vèo hoặc chùng chình.
=> Cuộc sống và số phận con ngời chứa đầy
nghịch lí, vợt ra ngoài dự định ớc muốn ->
mang tính trải nghiệm cuộc đời.
- Mặt mũi đỏ dựng, hai mắt long lanh cố đu
mình nhô ngời, giơ một cánh tay gầy guộc khoát
khoát nh ra hiệu
-> Nôn nóng thúc giục con trai hãy mau mau kẻo

(Học sinh làm theo nhóm).
Mỗi nhóm giải mã 1 - 2 hình ảnh mang ý
nghĩa biểu tợng - Học sinh trình bày -
Lớp nhận xét - Giáo viên kết luận.
? Phát biểu nội dung của truyện.
? Phát biểu chủ đề của truyện ngắn.
?
Trong những ngày cuối đời Nhĩ hiểu ra
điều gì?
?
Câu văn nào thể hiện rõ nhất sự chiêm
nghiêm cảu nhân vật Nhĩ về cuộc đời.
III . Tổng kết - luyện tập
1 . Đặc sắc nghệ thuật:
- Tạo dựng tình huống nghịch lí.
- Miêu tả tâm trạng tâm lí nhân vật rất tinh tế.
- Sự kết hợp ngôi kể thứ 3 và thứ nhất -> vừa
mang tính khách quan + chủ quan.
- Đặc biệt là sáng tạo nhiều hình ảnh mang ý
nghĩa biểu tợng:
1 . Bến quê.
2 . Những bông bằng lăng cuối mùa.
3 . Đứa con trai của Nhĩ sa vào đám chơi phá cờ
thế.
4 . Con đò ngang duy nhất trong ngày chỉ có một
lần.
5 . Nhĩ giơ cánh tay khoát khoát.
2 . Nội dung
SGK (Học sinh đọc ghi nhớ).
* Chủ đề