CÁC BƯỚC THỰC HIỆN TRONG NÔNG NGHIỆP CẬN ĐÔ THỊ
PGS TS Nguyễn Hồng Minh
Giám đốc Trung tâm NC &PT giống rau chất lượng cao
Học viện Nông nghiệp Việt nam
Theo đặc điểm và qui mô sản xuất ta phân ra: Nông nghiệp đô thị, cận đô thị,
vùng sản xuất hàng hóa (nông sản) lớn.
1. Nông nghiệp đô thị
1.1 Xuất phát
Các thành phố, đô thị ngày càng được xây mới và mở rộng. Ở đó nhà ở của
cư dân rất đa dạng, nhìn chung có diện tăng về không gian rộng quanh nhà và các ô
thoáng, trống của căn nhà . Ngoài cây xanh, cảnh quan, cư dân có cơ hội trồng rau
phục vụ cho nhu cầu hàng ngày của mình.
Nhu cầu rau xanh tươi sử dụng ở các đô thị lớn ngày càng tăng. Áp lực từ sự
thiếu tin tưởng vào độ an toàn của rau do các cơ sở sản xuất cung ứng, dẫn tới một
số lượng không nhỏ cư dân đô thị có nhu cầu tự trồng các loại rau quả tươi cung cấp
cho tiêu dùng hàng ngày của gia đình.
Bên cạnh công việc trồng hoa, cây cảnh, việc trồng rau quả của cư dân đô thị
không những bổ xung, cung cấp hàng ngày rau quả tươi tin cậy về độ an toàn mà
còn là thú vui, giải trí, tận dụng lao động nhàn rỗi của cư dân, thật là một công việc
đem lại nhiều tác dụng bổ ích.
Từ đó nông nghiệp đô thị ra đời và phát triển.
1.2 Đặc điểm của nông nghiệp đô thị
- Chủ yếu là sản xuất tự cung cấp rau quả tươi cho nhu cầu hàng ngày .
- Đa dạng về chủng loại và các dạng hình sản xuất, hầu hết có mức công nghệ
cao.
- Là nền sản xuất có tính văn minh cao, là một nét văn hóa của cư dân độ
thị.
1.3 Các hình thức sản xuất rau đô thị
Cư dân đô thị có nhiều cách trồng rau quả khác nhau:
- Trên nền đất nhỏ quanh nhà có thể trồng được rau.
- Bồn, chậu đất, chậu giá thể, dung dịch thủy canh được đặt ở vị trí quanh

nghiệp như hạt giống, cây giống, các loại phân bón, giá thể, đất, các loại dụng cụ
trồng cây, chăm sóc, cho người trồng rau.
- Tạo điều kiện cho hình thành các khu đất làm trại rau ở ngay sát hoặc ở xa
đô thị.
2. Nông nghiệp cận đô thị
2.1 Xuất phát
a) Xuất phát trước đây
Ngày xưa các thành phố, đô thị còn ít và nhỏ. Rau quả tươi (và hoa) được
cung cấp từ các vùng ven (rìa) đô thị và các vùng lân cận. Từ đó hình thành các làng
nghề trồng rau, hoa, sản xuất theo các hộ nhỏ lẻ. Trên các mảnh vườn, ruộng của
họ được sản xuất đa dạng các loại rau quả tươi phục vụ cho nhu cầu đô thị.
Về cơ bản, môi trường chưa bị ô nhiễm, chưa có và chưa được áp dụng
những thành tựu của các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật như giống cây trồng và
hóa nông nghiệp, Người sản xuất trồng theo phương thức hữu cơ là chính (có thể
phát hiện các trường hợp quá lạm dụng phân tươi). Về cơ bản sản xuất truyền thống
trước đây tạo ra rau quả an toàn.
b) Xuất phát ngày nay
Các thành phố, đô thị ngày càng phát triển về số lượng và qui mô, nhu cầu về
rau, quả tươi ở các đô thị tăng mạnh.
Đô thị hóa xẩy ra phần lớn trên diện tích đất nông nghiệp. Bên cạnh những
lao động ở các làng nghề trồng rau, hoa, xuất hiện thêm những lao động mới vốn
làm nông nghiệp nói chung nay chưa chuyển được sang những nghề khác, họ vẫn
còn nhu cầu sống bằng làm nông nghiệp, trong khi đó quĩ đất nông nghiệp không
còn hoặc còn quá ít, nhà chức trách cần tạo khu đất và việc làm (sản xuất rau, quả,
hoa, ) cho họ.
Cùng với sự phát triển của công nghiệp, vấn đề ô nhiễm môi trường ngày
càng lan rộng. Bên cạnh đó người sản xuất được tiếp cận vá áp dụng những thành
tựu của các cuộc cách mạng khoa học công nghệ (giống cây trồng, hóa nông
nghiệp, ).
Từ đó bài toán giải quyết nông nghiệp cận đô thị ngày nay trở nên phức tạp.

Một khi đã tổ chức lại sản xuất theo kiểu mới thực sự, nhà nước mới hỗ trợ
đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ về mặt đào tạo và chuyển giao công
nghệ
Tạo điều kiện cho các chủ trang trại có đất để đăng ký sản xuất rau, quả an
toàn, hoa,
Nhà nước qui hoạch các khu đất ổn định ven đô thị (với các diện tích khác
nhau), có các chính sách ưu đãi hợp lý để thu hút các doanh nghiệp (có tiềm lực tài
chính đáng kể) đầu tư xây dựng nên các khu nông nghiệp công nghệ cao (trồng
trọt), sản xuất ra rau quả an toàn cung cấp cho đô thị lớn. Các khu này sẽ thu hút,
tạo việc làm cho nhiều lao động cận đô thị.
Như vậy, phương hướng phát triển nông nghiệp cận đô thị cần đi theo các
hướng song hành sau:
1) Kiên quyết tổ chức lại sản xuất (rau quả an toàn) cho các làng nghề truyền
thống, đồng thời thực hiện các giải pháp hạn chế tiến tới bóp chặt, xóa hẳn kiểu sản
xuất hàng hóa nhỏ lẻ của các hộ, ở đó rất khó và không thể kiểm soát được độ an
toàn của sản phẩm.
2) Mở lối hình thành các trang trại mới sản xuất rau quả an toàn, hoa ở đó
nếu có thể: vừa đăng ký sản xuất an toàn vừa là nông nghiệp sinh thái - du ngoạn
của người dân đô thị vào các ngày nghỉ.
3) Phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao (với quĩ đất không cần lớn
như các vùng sản xuất hàng hóa tập trung rộng lớn khác) do các doanh nghiệp đầu
tư, với một số chính sách ưu đãi của nhà nước.
3. Vùng sản xuất hàng hóa tập trung lớn
3.1 Đặc điểm của vùng sản xuất hàng hóa (rau, quả, hoa, ) lớn
Khác với cận độ thị, vùng sản xuất hàng hóa tập trung lớn có diện tích và qui
mô sản xuất lớn hơn nhiều. Các vùng này (đảm bảo sản xuất an toàn) có thể: (1) ở
gần đô thị song nó có diện tích lớn và ổn định, người dân ở đó chủ yếu vẫn tham gia
làm nông nghiệp. (2) ở xa đô thị, ở bất cứ đâu miễn là đáp ứng được các tiêu chí về
giao thông, đất đai, nước tưới, khí hậu mang tính phổ thông và mang tính đặc thù
(đặc sản), lao động để sản xuất ra các loại sản phẩm theo mục tiêu đề ra.

doanh nghiệp lớn quản lý.
4. Áp dụng nông nghiệp công nghệ cao
4.1 Thiết kế chung của khu nông nghiệp công nghệ cao (trồng trọt)
Khu đồng ruộng (diện tích lớn nhỏ tùy trường hợp) đảm bảo các tiêu chí về
an toàn (đất, nước, không khí). Tạo nguồn nước cấp bằng nước tự nhiên hoặc nước
phải qua sử lý để đảm bảo an toàn. Khu đồng ruộng được tiêu nước (không bị ngập
úng về mùa mưa).
Xây dựng hệ thống tường, mương bảo vệ. Xây dựng hệ thống đường đi nội
đồng từ đường chính tới các đường nhánh chi tiết, thuận lợi cho việc vận chuyển xe
nhỏ (thủ công) và xe lớn hơn.
Hệ thống nhà kho, nhà xưởng, sân bãi, nhà làm việc,
Ở khu nông nghiệp công nghệ cao còn được lắp đặt bổ xung các hệ thống dự
thính, dự báo để giúp cho người sản xuất chăm sóc, phòng trừ cho cây trồng được
hợp lý và tăng độ chuẩn xác.
Dưới đây trình bày các loại hình đầu tư công nghệ thuộc khu công nghệ cao áp
dụng trong nông nghiệp cận đô thị, các vùng sản xuất hàng hóa lớn (trồng trọt).
4.2 Xí nghiệp đồng ruộng
Trên các diện tích đất trồng cây triển khai đầu tư xây dựng các mức độ kỹ
thuật sau:
1) Hệ thống tưới nước, tiêu nước xây hở, đó là các mương dẫn nước từ
mương chính đến các nhánh (cấp 1,2) tới các lô đất, có các cửa tháo nước vào và có
các lối tiêu nước. Ngoài cửa tháo nước (tưới rãnh), còn có lắp đặt các hệ thống
đường ống cho tưới phun hoặc tưới nhỏ giọt (theo yêu cầu của cây trồng và đặc
điểm cơ lý của đất ).
2) Các đường dẫn nước vào khu và phân nhánh các cấp tới các lô đất là hệ
thống ống chìm (với các độ lớn khác nhau) gắn với hệ bơm cao áp lớn. Trường hợp
này nước tưới tới ruộng đảm bảo mức độ về vệ sinh an toàn cao hơn sử dụng hệ
mương hở. Khi đi tới ruộng nước tưới có thể theo van mở (tưới rãnh) hoặc gắn với
hệ tưới phun hay tưới nhỏ giọt (theo yêu cầu đề ra).Trường hợp dẫn nước theo hệ
ống ta có thể kết hợp vừa tưới nước cộng với pha chế dung dịch dinh dưỡng theo

nhiệt độ và ẩm độ, nhà plastic này được lắp đặt hệ thống quạt thông gió, quạt
thổi hơi nước mát để hạ nhiệt độ, tường mát, (có cấp độ cao hơn nhóm nhà
3,4).
Ở vùng lạnh các nhóm nhà 3,4,5 còn được láp đặt hệ thống ống dẫn nước
nóng để sưởi ấm cho cây.
Trong các nhà nhóm 3,4,5 có lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng và hệ điều
khiển theo nhu cầu của cây.
Diện tích trong các nhà nhóm 3,4,5 có thể bố trí các luống đất, các ô đất trồng
cây, các bồn trồng cây, các giá để các chậu vại, khay, trồng cây. Ở đây cần thiết
kế các kiểu tưới nước (nước + dinh dưỡng) phù hợp cho các kiểu trồng cây (đất, giá
thể, dung dịch, ). Các hệ thống trồng cây có thể được thiết kế hiện đại, nhiều khâu
trong dây truyền trồng cây, chăm sóc có thể được tự động hóa theo lập trình.
Tùy điều kiện thời tiết, khí hậu của các vùng khác nhau (nóng, lạnh, khô,
ẩm, ), chủng loại cây trồng và mục đích thu sản phẩm, ta sử dụng loại nhà trồng
cây phù hợp cũng như vận hành quá trình trồng cây hợp lý ở các mùa vụ,