RỦI RO PHÁP LÝ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
A. Lý thuyết
I. Khái niệm
1. Khái niệm rủi ro và rủi ro trong kinh doanh
Rủi ro là sự kiện bất lợi, bất ngờ xảy ra gây tổn thất cho con người.
Rủi ro trong kinh doanh là những sự kiện bất lợi, bất ngờ, gây khó khăn trở
ngại cho chủ thể trong quá trình thực hiện mục tiêu, tàn phá các thành quả đang
có, bắt buộc các chủ thể phải chi phí nhiều hơn về nhân lực, vật lực, thời gian
trong quá trình phát triển của mình.
2. Khái niệm và đặc điểm của rủi ro pháp lý
 Khái niệm
Rui ro phap lý là khả năng khách quan sảy ra sự sai lệch bất lợi so với dự tính
liên quan đến pháp luật.Rủi ro pháp lý là những sự kiện pháp lý bất lợi xảy ra một
cách bất ngờ gây nên những thiệt hại vật chất hoặc phi vật chất cho các doanh
nghiệp,bị gây nên bởi yếu tố chủ quan của doanh nghiệp và yếu tố khách quan từ
bên ngoài xay ra trong quá trình hoạt động.
 Đặc điểm
- Rủi ro pháp lý là một sự kiên khách quan,xảy ra bất ngờ
- Doanh nghiệp có thể lường trước cũng như không lường trước sự việc đó
- Rui ro pháp lý ẩn chứa nhiều mối nguy (khách quan và chủ quan )
- Nguyên nhân chủ yếu dấn đến rủi ro pháp lý là các quy định của phap luật
II. Phân loại rủi ro pháp lý của doanh nghiệp
1. Nhóm rủi ro chủ quan:
Yếu tố văn hóa, cách hành xử, thói quen coi nhẹ pháp lý trong kinh doanh, xem
nhẹ vai trò của luật sư, thiếu kinh nghiệm đàm phán, chọn nhầm đối tác…
1.1. Nhóm tranh chấp nội bộ
a) Tranh chấp thành viên góp vốn:
- Tranh chấp quyền quản lý, điều hành;
- Tranh chấp tài sản công ty;
- Tranh chấp trong quá trình chào bán, chuyển nhượng, tặng cho vốn góp;
- Tranh chấp số liệu báo cáo tài chính;

- Bị người khác cạnh tranh không lành mạnh;
- Bị tiết lộ thông tin kinh doanh nội bộ;
- Bị tiết lộ bí mật công nghệ;
1.3. Nhóm tranh chấp với cơ quan Nhà nước:
a) Nghĩa vụ thuế:
- Bị truy thu thuế;
- Bị xử phạt hành chính về thuế;
b) Nghĩa vụ bảo hiểm xã hội:
- Bị truy thu bảo hiểm xã hội;
- Bị xử phạt hành chính về bảo hiểm xã hội.
c) Vi phạm hành chính:
- Bị xử phạt vi phạm hành chính về các lĩnh vực khác: lao động, môi trường, vi phạm
luật doanh nghiệp …
2. Nhóm rủi ro khách quan:
Như sự cố, thiên tai, thay đổi thể chế, hay yếu tố thị trường ( giá cả, lao động…)
1.1. Nhóm rủi ro do chính sách:
- Chính sách pháp luật thay đổi gây ra thiệt hại cho doanh nghiệp;
1.2. Nhóm rủi ro khách quan khác:
- Một công nghệ mới ra đời làm triệt tiêu công nghệ hiện tại của doanh nghiệp.
Ngoài ra, ta có thể phân loại như sau:
- Rủi ro liên quan đến kỹ thuật xây dựng hợp đồng
- Rủi ro do thiếu hiểu biết pháp luật quốc tế
- Rủi ro pháp lý từ tình trạng chưa gia nhập điều ước quốc tế
- Rủi ro do lưa chọn mô hình pháp lý không phù hợp
III. Nguyên nhân của rủi ro pháp lý
1. Thói quen
- Doanh nghiệp không có thói quen tuân thủ và thượng tôn pháp luật;
- Doanh nghiệp chưa có thói quen sử dụng luật sư riêng;
2. Doanh nghiệp thiếu hiểu biết pháp luật và thông lệ kinh doanh
- Kiến thức pháp luật của cán bộ chủ chốt doanh nghiệp bị hạn chế;

công ty này phải thanh toán chi phí cho các công việc mà luật sư Libera2 thực hiện. Do Falcomar là đại lý
của Vietnam Airlines nên tòa đã triệu tập đại diện Vietnam Airlines tham dự tòa.
Phiên tòa vắng mặt đại diện của Vietnam Airlines bởi phía Vietnam Airlines cho rằng
không có ràng buộc pháp lý gì. Ngày 07/03/2000, Tòa sơ thẩm Roma đã ban hành Bản án
số 8395/2000 tuyên bố Vietnam Airlines phải bồi thường khoản tiền 4.851.891.000 Lia
và thuế, phía luật sư liên quan cho ông Liberati. Vietnam Airlines cũng không kháng cáo
bản án này.
Năm 2002, phía nguyên đơn là luật sư Liberati yêu cầu Vietnam Airlines phải thanh toán
số tiền trên nhưng Vietnam Airlines không chấp nhận do những dấu hiệu khuất tất của vụ
kiện và đang tiến hành các thủ tục kháng án.
Phía nguyên đơn đã đề nghị thi hành án và tháng 8/2004, Ủy ban đòi nợ và Tịch biên
Pháp tiến hành phong tỏa số tiền 1,3 triệu Euro của Vietnam Airlines trong tài khoản tại
Pháp.
Vietnam Airlines khởi kiện, yêu cầu Tòa án Paris giải tỏa lệnh kê biên nhưng bản án sơ
thẩm ngày 28/5/2004 của Tòa án Paris đã tuyên bác yêu cầu của Vietnam Airlines.
Ngày 9/3/2006, Tòa án Paris đã mở phiên phúc thẩm tuyên bố bác yêu cầu giải tỏa kê
biên của Vietnam Airlines, đồng thời buộc Vietnam Airlines phải nộp vào tài khoản cho
đủ số tiền 5,2 triệu Euro để thi hành bản án do Tòa án Rome xét xử.
Từ năm 2004 đến nay, Vietnam Airlines đã phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền của Việt Nam và luật sư tại Pháp, Ý để thực hiện song song các thủ tục kháng án,
yêu cầu hủy bỏ Bản án số 8395/2000 tại các tòa án có thẩm quyền của Ý cùng với việc
thực hiện các thủ tục để chống lại việc ông Liberati đang tiến hành các vụ kiện tại Ý và
Pháp nhằm buộc Vietnam Airlines thi hành Bản án số 8395/2000.
Tổng số tiền đã chuyển khoản và bị phong tỏa là 5.468.287 EUR, tương đương 155,9 tỷ
đồng (số tiền này đang được ghi nhận là khoản ký cược, ký quỹ dài hạn trên bảng cân
đối kế toán hợp nhất của Vietnam Airlines tại ngày 31/12/2013).
Hiện Vietnam Airlines vẫn đang theo đuổi vụ kiện và quá trình tố tụng đang được tiếp
diễn nên việc xử lý số tiền 5.468.287 EUR sẽ căn cứ theo phán quyết của các Tòa án có
thẩm quyền.
Nguyên nhân của rủi ro

miền này dưới hình thức một website giao dịch thương mại “trungnguyen.com.au”.
Đặc biệt, truy cập vào tên miền này dẫn đến website phân phối trực tuyến các sản phẩm
mang thương hiệu Highlands Coffee của Công ty cổ phần Việt Thái Quốc tế (VTI), trụ sở
tại Việt Nam.
Giao diện chính trang trungnguyen.com.au. Ảnh chụp màn hình.
Theo đại diện Trung Nguyên, nội dung website trungnguyen.com.au này được hiển thị
bằng tiếng Anh, giống hoàn toàn về nội dung, hình ảnh, hệ thống sản phẩm, hình ảnh bao
bì được thể hiện bằng tiếng Việt trên website của Công ty Việt Thái Quốc tế.
trungnguyen.com.au cũng có giao diện và thông tin y hệt website
highlandscoffee.com.au.
Công ty Trung Nguyên cho rằng, sự giống nhau này gây ngộ nhận cho nhiều khách hàng
quốc tế khi truy cập vào website. Trung Nguyên cũng nhận được nhiều thắc mắc của
khách hàng tại thị trường Australia là tại sao bán cà phê Highlands trên website của
Trung Nguyên. Bản thân Trung Nguyên đã bị cơ quan cấp tên miền tại Australia từ chối
cấp tên miền “trungnguyen” với lý do là đã có công ty khác đăng ký sở hữu, mặc dù
doanh nghiệp đã chứng minh rằng sản phẩm phân phối trên website thuộc công ty khác.
Sự việc đang được các cơ quan pháp lý tại Australia xem xét.
Trung Nguyên cho rằng, VTI thông qua Công ty The trustee for Hinchliffe Trust tại
Australia đăng ký sử dụng tên miền trungnguyên để làm tên website thương mại, là hành
động có chủ đích và được ngụy trang rất khéo léo bằng việc đăng ký sử dụng hợp pháp
tên miền nêu trên.
Đại diện VTI khẳng định mình không phải là chủ sở hữu hay điều hành trang web
trungnguyen.com.au. Sản phẩm Highlands Coffee của VTI tại Australia có website chính
thức highlandscoffee.com.au. Trang web trungnguyen.com.au do Công ty Dynamic Food
Brokers (DFB), từng là nhà phân phối sản phẩm cà phê Trung Nguyên tại Australia trước
đây, sở hữu và điều hành.
VTI cũng tiết lộ, DFB đã nhiều lần liên hệ với Trung Nguyên về việc chuyển nhượng tên
miền này. Tuy nhiên việc thương lượng đã không thành công. Trong thời gian đó, DFB
cũng thay đổi nhà cung cấp sản phẩm cà phê Việt Nam, đó là Highlands Coffee.
VTI đã ra công văn yêu cầu DFB ngừng việc đưa các thông tin về sản phẩm Highlands

chuyển hàng, nhận hàng gì thì giá bông thế giới tụt rất nhanh, còn 1.400 USD/tấn. Vì vậy
mà doanh nghiệp dệt sợi không muốn tiếp tục hợp đồng.
Nếu doanh nghiệp vẫn tiếp tục hợp đồng và nhận bông thì phải thanh toán cho
Công ty D.D Cotton số tiền tương ứng với giá bông thời điểm ký hợp đồng trước đây (giá
cao). Sau khi nhận, nếu doanh nghiệp bán sang tay số bông này cho doanh nghiệp khác
thì phải bán theo giá thị trường sau này (giá thấp). Nếu không sang tay mà dùng bông này
làm ra sợi hoặc dệt vải và bán cho các doanh nghiệp dệt may thì cũng phải bán theo giá
thị trường (giá thấp), nếu bán giá cao thì công ty dệt may sẽ tìm mối hàng khác giá rẻ.
Như vậy, tính đường nào cũng chịu lỗ, cứ nhận về mỗi tấn bông thì doanh nghiệp sẽ lỗ
khoảng 300 USD. Như vậy, 3.000 tấn bông sẽ lỗ 900.000 USD, tương đương 15,3 tỷ
đồng.
Vào lúc khác thì cũng có thể bấm bụng thanh toán cho xong, coi như rủi ro trong
kinh doanh. Tuy nhiên, năm 2008-2009 là thời điểm khó khăn tài chính, mất một đồng
cũng đau lòng xót dạ, nói gì 15,3 tỷ đồng. Do đó, các doanh nghiệp này mới muốn hủy
hợp đồng, không mua bông nữa.
Trì hoãn giao hàng, chờ giá thấp?
Tình trạng tương tự cũng đã xảy ra với nhà cung cấp bông ở Mỹ (Công ty Louis
Grewfus). Cuối năm ngoái, nhà cung cấp này đã sang Việt Nam làm việc với Bộ Công
thương để yêu cầu mười doanh nghiệp mua bông giải quyết. Mười doanh nghiệp này đã
đặt mua khoảng 6.000 tấn bông (doanh nghiệp mua nhiều nhất là 1.000 tấn, ít nhất là 200
tấn) vào thời điểm giá cao.
Ông Tuấn cho biết nhà cung cấp bông của Mỹ đã thực hiện việc mua bán khá uy
tín. Do đó, khi sự việc xảy ra, dù biết phải chịu lỗ nhưng doanh nghiệp Việt Nam vẫn
phải chấp nhận rủi ro. Hiện đã có tám trong số mười doanh nghiệp đàm phán thống nhất
phương pháp giải quyết tranh chấp. Theo đó, nhà cung cấp cũng đồng ý giảm giá bán để
bên này đỡ lỗ hoặc là họ sẽ không giao hàng nữa nhưng bên mua phải đền một khoản
tiền, dù sao cũng nhẹ hơn khoản lỗ nếu nhận hàng
Hơn nữa, nếu doanh nghiệp dệt sợi “xù” hợp đồng mua bông thì sẽ ảnh hưởng đến
uy tín của doanh nghiệp khác. Ngoài ra, ở Mỹ, ngành bông liên kết chặt chẽ với ngành
dệt may, nếu nhà cung cấp bông liên kết với nhau và gây tác động trong ngành, phản ứng

vì bông.
II.2. Áp thuế chống phá giá đèn huỳnh quang
Đèn huỳnh quang tiết kiệm năng lượng của Việt Nam sẽ bị áp mức thuế 66,1% khi
xuất khẩu sang Châu Âu. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết:
Đèn huỳnh quang xuất khẩu vào Châu Âu vừa bị các nước này áp dụng thuế chống bán
phá giá. Điều đáng nói là hàng hóa Việt Nam phải gánh chịu đòn trừng phạt này bắt đầu
từ những vụ kiện mà bị đơn không phải là doang nghiệp Việt Nam.
VCCI cho biết, trong kết luận cuối cùng của Tổng vụ Thương mại Ủy ban Châu Âu
về cuộc điều tra lần tránh thuế chống bán phá giá đối với đèn huỳnh quang tiết kiệm năng
lượng có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc, cơ quan này đã quyết định sẽ mở rộng việc
áp thuế chống bán phá giá sang các sản phẩm tương tự được xuất khẩu từ Việt Nam, bất
kể các lô hàng đó có khai nguồn gốc xuất xứ từ Việt Nam hay không.
Đây là một rủi ro mang tính khách quan không thể lường trước được của doanh
nghiệp Việt Nam, nó làm cho việc xuất khẩu đèn huỳnh quang sang các nước Châu Âu
gặp khó khăn và làm mất tính cạnh tranh trên thị trường này vì giá xuất khẩu bị độn lên
quá cao.
III. Một số giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý trong doanh nghiệp Việt Nam.
1.Hoàn thiện hành lang pháp lí, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho xuất khẩu.
Rà soát lại hệ thống, điều chỉnh các quy định không còn phù hợp hoặc chưa rõ
ràng, trước hết là các luật như : luật Thương Mại, Luật Khuyến Khích đầu tư trong
nước và Luật đầu tư nước ngoài.
Xây dựng hệ thống luật pháp minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế là giải
pháp quan trọng để tránh rủi ro pháp lí cho doanh nghiệp trong quá trình hội nhập.
Bên cạnh đó, một yêu cầu khác cũng khá quan trọng để phòng tránh những rủi
ro trong hoạt động thương mại là việc nâng cao tinh thần tôn trọng luật pháp của doanh
nghiệp Việt Nam.
2.Thay đổi phương thức quản lí nhập khẩu. Tăng cường sử dụng các công cụ
phi thuế hợp lệ như hàng rào kĩ thuật, thuế quan, thuế tuyệt đối, thuế chống bán
phá giá, thuế chống trợ cấp, khắc phục những bất hợp lí trong chính sách bảo hộ,
cân đối lại đối tượng bảo hộ theo hướng chú trọng bảo hộ nông sản. Bằng cách lập

chính.
Cơ quan hải quan cần tăng cường công tác giám sát, kiểm tra chặt chẽ và phối hợp với
các bộ ngành liên quan trong việc chống chuyển tải hàng hóa nhằm gian lận thương
mại
DN cần xây dựng quy trình làm việc theo chuẩn mực và không để xảy ra tình trạng vụ
kiện xảy ra thì mới xử lí…
Tăng cường và thúc đẩy công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật chống bán phá giá.
4.Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng lực lượng luật sư, nâng cao kĩ năng giải quyết
tranh chấp thương mại.
Trước hết là kĩ năng đàm phán và soạn thảo hợp đồng : Trong mỗi cuộc đàm phán, các
bên đưa ra đề nghị giao kết hợp đồng bằng cách từ chối hay chấp nhận, chỉnh sửa hoặc đề
nghị, vì vậy trước khi đàm phán cần chuẩn bị thật tốt như thu thập thông tin, xác định đối
tác, thẩm định các thông tin để loại trừ đối tác đưa ra các thông tin giả, phân tích SWOT.
Sau đó, kĩ năng sọa thảo hợp đồng là điều hết sức quan trọng, cần chú ý các nội dung,
điều khoản tiêu chuẩn, hình thức hợp đồng như ngôn ngữ, hiệu lực hợp đồng, luật áp
dụng giải quyết tranh chấp…tất cả phải thật cụ thể và rõ ràng.
Vai trò của luật sư trong tranh chấp và giải quyết tranh chấp thương mại bằng phương
pháp trọng tài : Xu hướng hiện nay trong việc giải quyết tranh chấp thương mại là sử
dụng phương pháp trọng tài. Đây là phương thức giải quyết có tính chất riêng tư, thủ tục
mềm dẻo và linh hoạt, thời gian nhanh, tính bảo mật cao, nguyên tắc áp dụng linh động
theo thỏa thuận, giải quyết một lần. Vì vậy, vai trò của luật sư với việc lập thỏa thuận
trọng tài là rất quan trọng : lựa chọn hình thức trọng tài thích hợp, số lượng trọng tài viên,
ngôn ngữ trọng tài, nơi tiến hành, luật áo dụng và thẩm quyền của trọng tài.
5.Tuyên truyền, khuyến khích các doanh nghiệp trong nước thực hiện việc đăng kí
quốc tế nhãn hiệu để tránh các trường hợp bị tước đoạt thương hiệu dẫn đến tốn kém chi
phí, công sức cho quá trình kiện tụng, đồng thời làm giảm uy tín của thương hiệu doanh
nghiệp.