Website: Email : Tel (: 0918.775.368
A. Lời nói đầu
Trong sự phát triển lịch sử các mô hình kinh tế thế giới thì mô hình kinh tế thị
trờng tỏ ra có u điểm hơn so với các mô hình kinh tế tự nhiên,kinh tế tập trung
( kinh tế- kế hoạch hoá ). Mặc dù nó có những khuyết tật, hạn chế nhng tỏ ra năng
động phù hợp với trình độ phát triển hiện nay của các nớc trên thế giới . Kinh tế
thị trờng là thành tựu chung của văn minh nhân loại,nó là sản phẩm của hoạt động
kinh tế lâu dài và trải qua nhiều giai đoạn. Ngày nay,hầu hết các nớc trên thế giới
đều áp dụng mô hình kinh tế thị trờng một cách sáng tạo cho phù hợp với những
đặc trng màu sắc riêng của mỗi nớc..Việt Nam một đất nớc vừa trải qua hai cuộc
chiến tranh và đang xây dựng lại tổ quốc cũng không nằm ngoài xu thế đó.Hơn
nữa chúng ta đang tiến hành công cuộc cải cách,đổi mới theo dờng lối của đảng
trong khoảng 15 năm, một khoảng thời gian lịch sử quá ngắn ngủi. Do đó chúng
ta không có nhiều kinh nghiệm về quản lí thị trờng và còn đơng đầu với nhiều vấn
đề còn gay gắt.Bởi vậy việc nghiên cứu rút kinh nghiệm từ mô hình kinh tế thị tr-
ờng của các nớc khác nhằm khắc phục đợc những hạn chế, khuyết tật vốn có của
nó cũng nh vận dụng thành công trong mô hình của các nớc trên thế giới là một
việc có ý nghĩa cấp bách đói cới công cuộc đổi mới của chúng ta hiện nay cũng
nh trong thời gian tới.

Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
B. Nội dung
I. Sự cần thiết phải hình thành,phát triển kinh tế thị
trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
1. Thực trạng nền kinh tế nớc ta khi phát triển nền kinh tế thị trờng định
hớng xã hội chủ nghĩa.
Khi chuyển sang nền kinh tế thị trờng thì nớc ta đứng trớc một thực trạng
không mấy sáng sủa, mặc dù chúng ta đã có sản xuất hàng hoá nhng cha phải là
sản xuất hàng hoá theo đúng nghĩa của nó. Sở dĩ nh vậy là do nhiều nguyên nhân
khác nhau tác động đến, trớc hết là do đất nớc ta vừa trải qua hai cuộc chiến tranh

kinh tế Nhà nớc về cơ bản vẫn còn sử dụng chế độ lao động theo biên chế, còn sử
dụng lãi suất, tỷ giá và quan hệ tài chính tiền tệ do Nhà nớc quy định cha có tỷ
giá, lãi suất và tín dụng theo cơ chế thị trờng.
Thứ t, là năng suất lao động xã hội và thu nhập quốc dân tính theo đầu ngời
còn thấp, đời sống nhân dân còn khó khăn.
Thực trạng nền kinh tế hàng hoá còn manh mún nhỏ lẻ, kém phát triển đợc
biểu hiện ra bên ngoài ở năng suất lao động xã hội thấp đời sống nhân dân không
đợc cải thiện là bao, so với các nớc Đông Nam A thì thu nhập tính theo đầu ngời ở
nớc ta vào dạng thấp.
Thứ năm, là do nhận thức cha đầy đủ về nền kinh tế thị trờng kết hợp với t t-
ởng chủ quan duy ý chí về nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, hơn nữa một quan niệm
đã đợc hình thành và tồn tại rất lâu từ trớc tới nay trong lí luận về chủ nghĩa xã hội
là cho rằng kinh tế thị trờng và chủ nghĩa xã hội là không thể dung hợp với nhau.
Tất cả những t tởng quan điểm trên đã kìm hãm sự phát triển sản xuất hàng hoá ở
nớc ta, từng bớc chuyển sang nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa. Tại
Đại hội lần thứ VI chúng ta đã có những thành kiến không đúng, trên thực tế cha
thực sự thừa nhận những quy luật của sản xuất hàng hoá đang tồn tại khách quan.
Do đó, không chú ý vận dụng chúng vào việc định các chủ trơng chính sách kinh
tế. Trong nhận thức cũng nh trong hành động chúng ta cha thực sự thừa nhận cơ
cấu kinh tế nhiều thành phần ở nớc ta còn tồn tại trong thời gian tơng đối dài, cha
nắm vững và thực hiện đúng quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính
chất và trình độ của lực lợng sản xuất.
Mặt khác do hạn chế của cơ chế cũ, cơ chế tập trung quan liêu bao cấp đã dẫn
đến kinh tế nớc ta không thể phát triển đợc và có nguy cơ tụt hậu so với xu hớng
phát triển của nhân loại.
2. Cơ sở khách quan tồn tại và phát triển kinh tế hàng hoá ở Việt Nam.
Kinh tế hàng hoá ra đời và tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế xã hội, gắn
liền với hai điều kiện tiền đề: Sự phân công lao động xã hội và các hình thức sở
hữu khác nhau về t liệu sản xuất và sản phẩm lao động. ở nớc ta, những điều kiện
chung của kinh tế hàng hoá vẫn còn, nên sự tồn tại của kinh tế hàng hoá là một tất

của xã hội thì ngời đó sẽ tồn tại và phát triển.
3. Sự cần thiết phải phát triển nền kinh tế thị trờng ở nớc ta.
Từ thực trạng của nền kinh tế và xu thế chuyển đổi một cách nhanh chóng
của nền kinh tế thế giới ta có thể khẳng định rằng nớc ta chuyển từ nền kinh tế kế
hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN và có sự quản lý
của Nhà nớc là một việc hết sức cần thiết và cấp bách, nếu chúng ta không chuyển
đổi một cách khẩn trơng thì không những chúng ta không theo đợc xu thế phát
triển nh vũ bảo của nền kinh tế thế giới mà chúng ta còn có nguy cơ bị tụt hậu.
Chính vì sự cần thiết đó mà tại Đại hội VI của Đảng đã chủ trơng phát triển nền
kinh tế hàng hoá nhiều thành phần và thc hiện chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế
từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế hạch toán kinh doanh XHCN. Đảng
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ta đã đề ra: kiên quyết xoá bỏ cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp thiết lập và
hình thành cơ chế kế hoạch hoá theo phơng thức hạch toán kinh doanh XHCN
đóng nguyên tắc tập trung dân chủ.
Đến Đại hội VII Đảng ta đã xác định rõ việc đổi mới cơ chế kinh tế ở nớc ta
là một tất yếu khách quan và trên thực tế đã diễn ra việc đó, tức là từ nền kinh tế
kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc theo
định hớng XHCN. Tại Đại hội VII Đảng đã khẳng định: Phải tiếp tục xoá bỏ cơ
chế tập trung quan liêu bao cấp chuyển sang cơ chế thị trờng có sự quản lý của
Nhà nứơc.
Đến Đại hội VIII Đảng và Nhà nớc ta tiếp tục xác định việc phát triển kinh
tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc theo định hớng XHCN là đúng đắn, là
khách quan. Đảng ta đã đề ra phơng hớng nhiệm vụ cho những năm tới là: Xây
dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng, đi đôi
với tăng cờng vai trò quản lý của Nhà nớc theo định hớng XHCN .
Đây là sự thay đổi về nhận thức có ý nghĩa rất quan trọng trong lý luận cũng
nh trong thực tế lãnh đạo của Đảng trên mặt trận kinh tế. Xem xét dới góc độ khoa
học thì việc chuyển đổi nền kinh tế nứơc ta sang nền kinh tế thị trờng là hoàn toàn

Nớc ta đang từng bớc quá độ lên chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn phát
triển t bản chủ nghĩa, xu hớng vận động và phát triển kinh tế hàng hoá gắn liền với
những đặc điểm sau;
1) Nền kinh tế nớc ta đang trong quá trình chuyển biến từ nền kinh tế kém
phát triển, mang nặng tính tự cấp, tự túc và quản lý theo cơ chế kế hoạch hoá
tập trung sang nền kinh tế hàng hoá, vận hành theo cơ chế thị trờng.
Đi lên chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn phát triển t bản chủ nghĩa nớc
ta thiếu cái cổt vật chất của một nền kinh tế phát triển. Thực trạng của nền kinh
tế đợc biểu hiện ở những mặt cơ bản nh: cơ cấu hạ tầng vật chất và xã hội thấp
kém; trình độ cơ sở vật chất và công nghệ trong các doanh nghiêp lạc hậu, kém
khả năng cạnh tranh; sản xuất phân tán, nhỏ lẻ, kỹ thuật thủ công, mang nặng tính
bảo thủ, trì trệ; phân công lao động cha sâu sắc, các mối liên hệ kinh tế kém phát
triển, thị trờng còn sơ khai; thu nhập của dân c quá thấp, sức mua thấp, nhu cầu
tăng chậm dẫn đến đình trệ sản xuất kinh doanh là khó tránh khỏi; thiếu một đội
ngũ những ngời quản lý sản xuất, kinh doanh có khả năng tham gia cạnh tranh
trong và ngoài nớc.
Ngoài ra, kiểu quản lý nền kinh tế chỉ huy đã làm xơ cứng các mối liên hệ
kinh tế, điều đó biểu hiện:
Từ năm 1986 trở về trớc dù trên thực tế vẫn thừa nhận sản xuất hàng hoá,
thừa nhận quan hệ hàng hoá tiền tệ, nhng thực chất đó chỉ là kinh tế hàng hoá
một thành phần thành phần xã hội chủ nghĩa, dựa trên chế độ công hữu về t liệu
sản xuất dới hai hình thức: toàn dân và tập thể.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Với tên gọi kinh tế hàng hoá xã hội chủ nghĩa, về thực chất là kinh tế chỉ
huy, đã làm cho các phạm trù của kinh tế hàng hoá vốn sống động mềm dẻo nh
giá trị, giá cả, lợi nhuận bị hình thức hoá đến cao độ: không phản ánh các quy
luật của thị trờng, không còn nội dung kinh tế hàng hoá nữa.
Quy luật trung tâm chi phối sự vận động của kinh tế hàng hoá xã hội chủ
nghĩa là quy luật phát triển có kế hoạch và cân đối nền kinh tế quốc dân, đã biến

Website: Email : Tel (: 0918.775.368
kinh tế thuộc chế độ công hữu, mà còn phải khuyến khích phát triển các thành
phần kinh tế thuộc sở hữu t nhân để hình thành nền kinh tế thị trờng rộng lớn bao
gồm các đơn vị kinh tế thuộc chế độ công hữu, các đơn vị kinh tế t doanh, các
hình thức hợp tác liên doanh giữa trong và ngoài nớc, các hình thức đan xen và
xâm nhập vào nhau giữa các thành phần kinh tế đều có thể tham gia thị trờng với
t cách chủ thể thị trờng bình đẳng.
Nền kinh tế nhiều thành phần trong sự vận động của cơ chế thị trờng ở nớc ta
là nguồn lực tổng hợp to lớn để đa nền kinh tế vợt khỏi tình trạng thấp kém, đa nền
kinh tế hàng hoá phát triển kể cả trong điều kiện ngân sách nhà nớc hạn hẹp.
Nền kinh tế nhiều thành phần vừa phản ánh tính đa dạng phong phú trong
việc đáp ứng nhu cầu xã hội vừa phản ánh tính chất phức tạp trong việc quản lý
theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Do đó, việc phát triển kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần phải đi đôi với tăng cờng quản lý của Nhà nớc về kinh tế xã hội. Để
hạn chế và khắc phục những hạn chế của mặt trái kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần vận động theo cơ chế thị trờng mang lại, giữ cho công cuộc đổi mới đi đúng
hớng và phát huy bản chất tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội, Nhà nớc phải thực hiện tốt
vai trò quản lý kinh tế xã hội bằng luật phap, kế hoạch, chính sách, thông tin,
tuyên truyền, giáo dục và các công cụ khác.
Trong nền KTTT định hớng xã hội chủ nghĩa nớc ta, kinh tế Nhà nớc là nhân
tố quy định và bảo đảm tính định hớng XHCN của nền kinh tế thị trờng. Kinh tế
Nhà nớc tạo cơ sở kinh tế cho xã hội mới, nó là lực lợng vật chất quan trọng và là
công cụ để Nhà nớc định hớng và điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Xây dựng hệ thống
kinh tế Nhà nớc mạnh chính là tăng cờng thực lực kinh tế của hà nớc, để làm chỗ
dựa, bảo đảm ổn định kinh tế và định hớng cho thị trờng XHCN. Buông lỏng khu
vực kinh tế nhà nớc là buông lỏng định hớng XHCN đối với nền kinh tế thị trờng.
Kinh tế Nhà nớc là nơi thể hiện đầy đủ nhất tính u việt của CNXH: đảm bảo
sự thống nhất giữa tăng trởng kinh tế và công bằng xã hội, tiến bộ xã hội và bảo vệ
môi trờng sinh thái, thống nhất chính sách kinh tế với chính sách xã hội, tất cả
phục vụ con ngời trên tầm vĩ mô. Nhà nớc vừa là đại biểu cho toàn bộ nền kinh tế,

vấn đề của tổ chức kinh tế là cái gì, nh thế nào và cho ai. Cơ chế thị trờng bao gồm
các nhân tố cơ bản là cung cầu và giá cả thị trờng.
Vai trò điều tiết của Nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng là rất quan trọng.
Vai trò đó đợc thực hiên qua các chức năng kinh tế của nó. Có thể nêu nên các
chức năng kinh tế của Nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng dới đây.
Một là, đảm bảo ổn định chính trị, xã hội và thiết lập khuôn khổ luật pháp
để tạo ra những điều kiện cần thiết cho hoạt động kinh tế. Về nhiều mặt, chức
năng này vợt ra ngoài lĩnh vực kinh tế đơn thuần. Nhà nớc tạo ra hành lanh pháp
luật cho hoạt động kinh tế bằng cách đặt ra bằng cách đặt ra những điêu luật cơ
bản về quyền sở hữu tài sản và sự hoạt động của các doanh nghiệp. Khuôn khổ
luật pháp mà Nhà nớc thiết lập có tác dụng sâu sắc tới các hành vi kinh tế của con
ngời và cả bản thân Chính phủ cũng phải tuân theo.
Hai là, điều tiết kinh tế đảm bảo cho nền kinh tế thị trờng phát triển ổn
định. Nền kinh tế thị trờng khó tránh khỏi bị chấn động bởi các cuộc khủng hoảng
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
kinh tế, đều phải trải qua các chu kỳ kinh doanh, tức là giao động lên xuống của
GDP hoặc GNP, kèm theo các giao động lên xuống về mức độ thất nghiệp và lạm
phát.
Nhà nớc cần cố gắng làm dịu những giao động lên xuống chu kỳ kinh
doanh thông qua chơng trình hoá kinh tế, chính sách tài chính và chính sách tiền
tệ. Chẳng hạn, chính phủ có thể giảm thuế trong cơn suy thoái với hy vọng tăng
chi tiêu của dân chúng, nhờ đó sẽ nâng cao GDP. Ngân hàng Trung ơng là ngời
kiểm soát khối lợng tiền tệ có thể áp dụng các biện pháp nới lỏng tiền tệ trong
cơn suy thoái; Khi lạm phát cao, ngân hàng Trung ơng áp dụng các biện pháp
thắt chặt tiền tệ nhằm giảm lạm phát. Nh vậy, thông qua chính sách tài chính và
chính sách tiền tệ Nhà nớc cố gắng ổn định nền kinh tế duy trì nền kinh tế càng sát
càng tốt đối với tình trạng có đầy đủ việc làm và lạm phát thấp.
Ba là, đảm bảo cho nền kinh tế hoạt động có hiệu quả. Một trong những
nguyên nhân dẫn đến tính kém hiệu quả của cả hoạt động thị trờng là những tác