Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
A - Phần mở bài
I. Tình hình Việt Nam nói chung và nền kinh tế nói riêng.
Trải qua mấy nghìn năm lịch sử xây dựng và bảo vệ, đất nớc ta đã có
những bớc thăng trầm trên con đờng phát triển. Gần đây nhất hai cuộc chiến
tranh chống Pháp, Mỹ và chiến tranh biên giới 1979 của dân tộc ta diễn ra
hết sức khốc liệt. Tuy đã đổi mới song hậu quả của nó để lại không nhỏ : tái
tạo cơ sở vật chất, chế độ bao cấp bất ổn, thơng binh, trình độ tri thức N ớc
ta hội nhập kinh tế là xuất phát từ mục tiêu kinh tế - xã hội trong quá trình
phát triển, bao gồm sự lựa chọn chế độ xã hội theo định hớng xã hội chủ
nghĩa (XHCN). Sự lãnh đạo của Đảng thể hiện bằng đờng lối, chính sách và
hệ thống pháp luật chặt chẽ, theo phơng châm : dân biết, dân bàn, dân làm,
dân kiểm tra hay dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh. Tình hình chính trị hiện nay khá ổn định tuy có một vài vụ rắc rối
nhỏ, nhng chúng ta không đợc chủ quan khi mà bọn phản động cấu kết âm
mu lật đổ thờng trực. Sự tồn tại của một quốc gia không thể thiếu yếu tố kinh
tế. Tình hình đất nớc ta hiện nay đã thoát khỏi chế độ bao cấp, nền kinh tế lạc
hậu và chuyển sang nền kinh tế thị trờng. Do đó nó mang tính cạnh tranh cao,
công cụ quản lý nền kinh tế của chính phủ cũng rất đa dạng phù hợp với thời
kỳ mở cửa. Thực tiễn của công cuộc đổi mới cơ chế kinh tế và cơ cấu kinh
tế nhiều thành phần, cũng nh mở cửa để hội nhập quốc tế trong gần 15 năm
qua cho thấy nền tảng của độc lập, tự chủ, an ninh xã hội và thực hiện định h-
ớng XHCN. Có thể liệt kê : tốc độ tăng trởng kinh tế khá cao, bình quân GDP
hàng năm (thời kỳ 1991 - 1995) là 8,2%, tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu
cao gấp 2 - 3 lần tốc độ tăng GDP, du lịch và dịch vụ quốc tế tăng nhanh
chóng, Chúng ta đang b ớc vào giai đoạn quá độ lên XHCN từ điểm xuất
phát thấp, nền kinh tế nhỏ, tự cấp tự túc, tình trạng phổ biến của tái sản xuất
giản đơn, lực lợng sản xuất lạc hậu cản trở tới sự phát triển và tăng tr ởng
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
kinh tế. Tuy nhiên chúng ta cũng đợc sự giúp đỡ tích cực của bạn bè quốc tế
về vốn, công nghệ, quản lý,

thế giới chuyển sang thời kỳ mới hoà bình, hợp tác xã phát triển. Sự gia tăng
này đặt ra yêu cầu khách quan đòi hỏi các quốc gia phải có chiến lợc hội
nhập phù hợp vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Trong bối cảnh này không
thể phát triển nếu nh không mở cửa hội nhập. Tuy vậy hội nhập cũng có mặt
đợc, mặt mất : Cơ hội phát triển kinh tế cho các nớc nghèo nhng cũng kéo
theo hàng loạt rắc rối, khó khăn trong xu thế ấy. Việt Nam đang chuyển đổi
sang nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN. Việc hội nhập vào trào lu nền
kinh tế thế giới và khu vực là một nội dung quan trọng trong công cuộc đổi
mới hiện nay. Do vậy việc tìm hiểu, nghiên cứu bản chất của toàn cầu hoá có
ý nghĩa cả lý luận lẫn thực tiễn. Sự nhìn nhận, đánh giá về toàn cầu hoá trên
nhiều phơng diện thông tin trong những năm gần đây cha hoàn toàn thống
nhất, thậm chí trái ngợc nhau. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về tên gọi :
thế giới hoá, quốc tế hoá, hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, Điều này cho
thấy những cách lý giải và thái độ không giống nhau đối với xu thế này. Có
quan điểm cho rằng toàn cầu hoá chỉ mới xuất hiện gần đây, là chính sách
của Mỹ nhằm bành trớng quyền lực và thống trị thế giới theo kiểu Mỹ. quan
điểm này không chỉ tồn tại ở các nớc đang phát triển mà còn ở chính các nớc
phát triển : Nhật, Sau chiến tranh lạnh, thế giới vận động theo trật tự đa cực
với một siêu cờng là Mỹ. Với sức mạnh của mình, Mỹ đang đóng vai trò chi
phối bàn cờ thế giới. Điều này đợc chứng minh rất rõ : suốt những thập kỷ
sau chiến tranh thế giới thứ hai Mỹ luôn chiếm 30% GDP thế giới, là một
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
trong hai siêu cờng hạt nhân thế giới hay một sự kiện điển hình : cuộc khủng
hoảng kinh tế 1933 làm giảm tỷ lệ tăng trởng GDP của Mỹ mất 2% (tơng đ-
ơng với thiệt hại 200 tỷ USD, trong đó tổng GDP của Mỹ khoảng 10.000 tỷ
USD) bằng tổng GDP của mấy chục nớc đang phát triển. Trong lĩnh vực kinh
tế, Mỹ thao túng các định chế kinh tế toàn cầu, đòi các quốc gia phải mở
rộng thị trờng. Toàn cầu hoá là chính sách của Mỹ, là Mỹ hoá bởi Mỹ đang
giữ vai trò bá chủ chi phối phần quan trọng trong các hoạt động quan hệ kinh
tế quốc tế. Toàn cầu hoá biểu hiện trớc mắt hết ở sự gia tăng của tự do hoá

Thực tế cha một quốc gia nào thực sự tự do hoá nền kinh tế toàn cầu, bởi toàn
cầu hoá là hiện tợng cực kỳ phức tạp, đầy mâu thuẫn. Toàn cầu hoá là một
trong những biểu hiện, một bộ phận tổ thành của quá trình tự nhiên đi tới chủ
nghĩa cộng sản - cộng đồng toàn thế giới của những ngời lao động tự do và
phát triển toàn diện
(2)
.
Bản chất của toàn cầu hoá là hệ thống kinh tế thị trờng, không bị giới
hạn bởi các đờng biên giới, ranh giới dân tộc, tôn giáo Phải chăng toàn cầu
hoá chính là phơng cách, con đờng, một giai đoạn tất yếu phải qua để đi lên
CNXH. Điều này có liên quan mật thiết đối với Việt Nam mối quan hệ phụ
thuộc lẫn nhau bởi : Toàn cầu hoá là sự gia tăng mạnh mẽ các mối quan hệ
gắn kết tác động phụ thuộc lẫn nhau, là quá trình mở rộng quy mô và cờng
độ hoạt động giữa các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên phạm vi toàn
cầu trong sự vận động phát triển. Quốc tế hoá, toàn cầu hoá là một quá trình,
vì vậy mà khác với các vấn đề toàn cầu. Sự tham gia vào quá trình quốc tế
hoá, toàn cầu hoá chính là thực hiện hội nhập quốc tế. Toàn cầu hoá là một
xu hớng bao gồm nhiều phơng diện : kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội. Quốc
tế hoá, toàn cầu hoá đó phải là phản ánh quy mô các hoạt động liên quốc gia,
song toàn cầu hoá có thực sự theo một chiều hớng tốt ? có đảm bảo một cuộc
sống mới, tốt đẹp hơn cho cộng đồng thế giới ? bởi bản chất của các hoạt
động kinh tế này ra sao, chúng ta cha hiểu rõ ?
Toàn cầu hoá (về kinh tế) là tự do hoá kinh tế và hội nhập quốc tế : th-
ơng mại, dv, Vậy thì toàn cầu hoá kinh tế là gì ? Có ý kiến nêu toàn cầu
hoá kinh tế là những mối quan hệ kinh tế vợt qua biên giới quốc gia, vơn tới
quy mô toàn thế giới, đạt trình độ và chất lợng mới. Các quốc gia dù muốn
hay không dần dần đều buộc phải hội nhập vào các tổ chức kinh tế khu vực
(2)
Tạp chí Kinh tế thế giới sô 2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

phong trào giải phóng dân tộc là hiện tợng khoa học phát triển mạnh mẽ và
ngày càng trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp. Nó đã đợc nhanh chóng áp
dụng vào sản xuất, thúc đẩy phân công lao động phát triển lên một bớc mới.
Dới sự tác động của khoa học công nghệ các ngành kinh tế truyền thống dần
những bớc cho các ngành đại diện cho tiến bộ khoa học kỹ thuật : mạng máy
tính quốc tế Internet, truyền hình cáp, khám phá vũ trụ, tóm lại chính sự
phát triển nh vũ bão của khoa học kỹ thuật đã làm phá vỡ hàng rào ngăn cản
địa giới, thúc đẩy quốc tế hoá kinh tế lên một thời kỳ mới. Thứ hai là sự phát
triển mạnh mẽ của kinh tế thị trờng : quá trình quốc tế hoá, toàn cầu hoá có
sự gắn bó chặt chẽ với tiến trình phát triển kinh tế thị trờng. Kinh tế thị trờng
càng phát triển thì phân công lao động càng sâu sắc. Sự phát triển của kinh tế
thị trờng đã mở ra điều kiện cho sự phát triển mạnh mẽ của sức sản xuất, đẩy
mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiệp hoá. Lợi
ích đem lại của kinh tế thị trờng : tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của lực lợng
sản xuất và đa lại cơ chế thống nhất cho xử lý các mối quan hệ kinh tế, đó là
cơ chế thị trờng. Mô hình Đức đợc gọi là mô hình kinh tế thị trờng xã hội,
của Mỹ là nền kinh tế thị trờng phân tán. Nhà nớc thông qua các công cụ
phát triển bảo đảm cạnh tranh thị trờng. Nhiều quốc gia vốn trớc đây từ chối
nền kinh tế thị trờng đã thực hiện mở cửa cải cách. Có thể nói ngày nay nền
kinh tế thế giới thống nhất ở cơ chế vận hành : cơ chế thị trờng. Đây chính là
cơ sở cho sự gia tăng của xu thế toàn cầu hoá kinh tế. Sự phát triển của nền
kinh tế thị trờng không chỉ ở sự mở rộng quy mô về không gian, về sự xâm
nhập ràng buộc lẫn nhau giữa các thị trờng mà còn thể hiện ở sự phát triển
của thị trờng tài chính gắn liền với sự xuất hiện của một loạt công cụ mới
trong thanh toán giao dịch. Nhìn chung các quốc gia trên toàn thế giới ngày
nay đều dựa trên cơ chế thị trờng, sử dụng các phơng tiện và công cụ của
kinh tế thị trờng trong hoạt động kinh doanh, đa lại một không gian rộng lớn,
không gian toàn cầu cho các hoạt động sản xuất và lu chuyển các yếu tố của
chính quá trình sản xuất ấy.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

ợc xác định tại Đại hội IX, hội nhập kinh tế quốc tế là sự nghiệp của toàn
dân, hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình vừa hợp tác, vừa đấu tranh, đề ra kế
hoạch và lộ trình hợp lý và kết hợp chặt chẽ quá trình họi nhập kinh tế quốc
tế với yêu cầu giữ vững an ninh quốc phòng. Có nh vậy chính phủ và toàn
dân ta mới có điều kiện tiếp cận với hình thức độc quyền, đối phó với sự bành
trớng của nó. Việc gia tăng các hoạt động TNC ở các quốc gia đang phát
triển còn đóng góp quan trọng vào việc đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao
trình độ quản lý và chuyển giao các công nghệ hiện đại. Đây là những mặt rấ
quan trọng để các quốc gia đang phát triển nâng cao trình độ phát triển của
mình từng bớc rút ngắn khoảng cách phát triển. Các TNC đã dựa vào vốn, kỹ
thuật, nguồn thông tin để thiết lập các chi nhánh khác nhau ở các nơi có điều
kiện thuận lợi nhất cho việc sản xuất gia công, lắp ráp. Sự phát triển và xâm
nhập ngày càngmạnh mẽ của các Công ty xuyên quốc gia vào các nền kinh tế
dân tộc đã góp phàan xoá bỏ sự ngăn cách, biệt lập trong phát triển của nhiều
quốc gia trên thế giới. Các quốc gia dân tộc từng bớc tham gia, thích ứng với
các chuẩn mực của nền kinh tế quốc tế, đồng thời nó cũng đem lại nét mới từ
những bản sắc riêng của các quốc gia bổ sung vào nền kinh tế toàn cầu, làm
gia tăng tính đa dạng của nó.
Thứ hai, là vai trò cua các định chế kinh tế toàn cầu và khu vực. Các
định chế kinh tế toàn cầu ra đời nhằm đáp ứng đòi hỏi của xu thế quốc tế
hoá, toàn cầu hoá kinh tế. Trong các tổ chức kinh tế - thơng mại - tài chính
toàn cầu và khu vực có ảnh hởng lớn tới quá trình toàn cầu hoá và khu vực
hoá về kinh tế : WTO, IMF, WB, liên hợp quốc, các tổ chức khu vực : EU,
ASEAN
Ngoài những lý do chủ yếu đã nêu thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu
hoá trong những thập kỷ gần đây, chúng ta có thể kể một số lý do khác : sự
phát triển về dân chủ, về văn hoá
4. Bây giờ ta xét các tác động của toàn cầu hoá đối với kinh tế -
chính trị.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368