Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Mở đầu
Sau hơn 15 năm thực hiện đường lối đổi mới kinh tế (từ 1986 đến nay) ,
khu vực kinh tế tư nhân nước ta (bao gồm kinh tê cá thể ,tiểu chủ và kinh tế tư
bản tư nhân) - bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân – đã phát triển rộng
khắp trong cả nước, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế ,huy động các
nguồn lực xã hội vào sản xuẩt kinh doanh,tạo thêm việc làm,cải thiện đời sống
nhân dân , tăng ngân sách nhà nước , góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã
hội của đất nước.
Tuy nhiên,kinh tế tư nhân của nước ta còn bộc lộ nhiều hạn chế , yếu kém
như : quy mô nhỏ , vốn ít , công nghệ lạc hậu , hiệu quả và sức cạnh tranh
yếu…, còn nhiều khó khăn , vướng mắc về môi trường pháp lí và môi trường
tâm lí xã hội….Do vậy , để tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân tiếp tuc phát triển
đúng định hướng XHCN và có nhiều đóng góp cho nền kinh tế đất nước theo
tinh thần Đại hội IX của Đảng cần làm rõ cơ sở lí luận , thực tiễn và đề ra giải
pháp đối với việc phát triển kinh tế tư nhân.
Nhận thức được tầm quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân đối với nền
kinh tế đất nước trong thời quá độ lên CNXH ở Việt nam , em đã chọn đề tài
cho bài tiểu luận kinh tế chính trị là : “ Phát triển kinh tế tư nhân trong thời kì
quá độ lên CNXH ở Việt Nam ’’. Trong bài làm còn gì thiếu sót thì rất mong sự
góp ý của thầy cô.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
I/ Nhận diện kinh tế tư nhân :
Khu vực kinh tế tư nhân bao gồm hai hình thức là : kinh tế cá thể , tiểu chủ
và kinh tế tư bản tư nhân . Mỗi loại hình lại có những đặc điểm khác biệt .
1/ Kinh tế cá thể , tiểu chủ :
Kinh tế cá thể : được hiểu là hình thức kinh tế của một hộ gia đinh hoặc cá
nhân hoạt động dựa trên quan hệ sở hữu tư nhân về TLSX và lao động của chính
hộ hoặc cá nhân đó , không thuê mướn lao động làm thuê.
Kinh tế tiểu chủ : là hình thức kinh tế do một chủ tổ chức , quản lý và điều

kinh tế của các nhà tư bản . Kinh tế tư bản tư nhân có mặt tích cực nhưng cũng
có những tiêu cực như trốn thuế , lậu thuế , chưa chấp hành nghiêm chỉnh pháp
lệnh về kế toán , một số doanh nghiệp mánh lới bòn trút tài sản từ doanh nghiệp
và cơ quan nhà nước thành sở hữu tư nhân .
II/ Vị trí , vai trò của kinh tế tư nhân hiện nay :
Trước những năm 1980, ở nước ta kinh tế tư nhân không được khuyến
khích phát triển và là đối tương cải tạo xã hội theo kiểu mệnh lệnh hành chính.
Trong thời gian đó nền kinh tế nước ta chỉ có hai hình thức kinh tế chính là :
kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể , kinh tế cá thể, kinh tế gia đình và tiểu chủ
tồn tại chủ yếu duới dạng phụ thuộc vào kinh tế tập thể và kinh tế nhà nước , còn
kinh tế tư bản tư nhân hoặc đã chuyển thành kinh tế tập thể hoặc kinh tế nhà
nước hoặc công ty hợp danh.
Kể từ khi thực hiện các chính sách đổi mới kinh tế , nhất là sau đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng(năm 1986), các chính sách đối với kinh tế
tư nhân đã thay đổi khá căn bản : kinh tế hộ gia đình và kinh tế cá thể được
khuyến khích phát triển ; kinh tế tư bản tư nhân đã được tuyên bố được phát
triển bình đẳng với các thành phần kinh tế khác.
Đánh giá một cách tổng quát quá trình phát triển kinh tế tư nhân trong giai
đoạn vừa qua , vị trí ,vai trò của nó trong nền kinh tế thị trường định hướng
XHCN , Nghị quyết Hội nghi lần thứ 5 ban Chấp hành Trung ương khoá IX đã
khẳng định : “kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế
quốc dân . Phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển
kinh tế nhiều thành phần định hướng XHCN , góp phần quan trọng thực hiện
thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế ,CNH-HĐH , nâng cao nội lực
của đất nước trong hội nhập kinh tế quốc tế”.
Từ sau Đại hội lần thứ VI Đảng cộng sản Việt Nam đến nay , khu vực
khinh tế tư nhân có bước phát triển mạnh mẽ và đã có những đóng góp tích cực
vào phát triển kinh tế xã hội đất nước :
- Huy động được các nguồn lực tiềm ẩn trong dân cư để đua vào phát triển
sản xuất và kinh doanh .

2/ Về quy mô vốn , lao động và lĩnh vực , địa bàn kinh doanh :
Cho đến nay , khu vực kinh tế tư nhân đã thu hút một lượng lớn vốn đầu tư
xã hội . Vốn đầu tư các doanh nghiệp dân doanh và hộ kinh doanh cá thể đang
trở thành nguồn vốn đầu tư chủ yếu đối với sự phát triển kinh tế ở nhiều địa
phương . Tỷ trọng đầu tư của các hộ kinh doanh cá thể và các doanh nghiệp dân
doanh trong tổng số vốn đầu tư toàn xã hội đã tăng tư 20% năm 2000 lên 23%
năm 2001 và 28,8% năm 2002 .
Mức vốn đăng kí trung bình/doanh nghiệp cũng có xu hướng tăng lên . theo
báo cáo tổng kết 4 năm thi hành luật doanh nghiệp , thời kỳ 1991-1999 vốn đăng
ký bình quân/doanh nghiệp là gần 0,57 tỷ đồng , năm 2000 là 0.96 tỷ đồng , năm
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
2002 là 2,8 tỷ đồng , 3 tháng đầu năm 2003 là 2,6 tỷ đồng . Tính chung , mức
vốn đăng ký trung bình của doanh nghiệp là khoảng 1,25 tỷ đồng .
Khu vực kinh tế tư nhân , chủ yếu là các doanh nghiệp đã mở rộng các hoạt
động kinh doanh trong hầu hết các nghành và lĩnh vực mà pháp luật không
cấm.Kinh tế tư nhân không còn chỉ hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ,
thương mại , mà đã mở rộng hoạt động trong các ngành công nghiệp , dich vụ
cao cấp như công nghiệp sản xuất TLSX , chế biến , công nghệ thông tin , ngân
hàng , tài chính , bảo hiểm , tư vấn …
3/ Đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân :
Khu vực kinh tế tư nhân đang thực sự trở thành một động lực mạnh mẽ cho
sự phát triển kinh tế-xã hội ở nước ta.
-Đóng góp lớn nhất và quan trọng nhất của khu vực kinh tế tư nhân là tạo
ra công ăn việc làm . Hệ thống các doanh nghiệp nhà nước ở nước ta hiện đang
trong quá trình cải cách không tạo thêm được nhiều việc làm mới ; khu vực hành
chín nhà nước đang giảm biên chế và tuyển dụng mới không nhiều . Do đó khu
vực kinh tế tư nhân chính là nơi thu hút , tạo việc làm mới cho xã hội . Các
doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể (phi nông nghiệp) đã sử dụng khoảng
16% lực lượng lao động xã hội với hơn 6 triệu người . Trong 3 năm (2000-

xuất khẩu về một số mặt hang quan trọng . Ở một số địa phương , kinh tế tư
nhân là khu vực đóng góp chủ yếu về xuất khẩu (Hà Giang : 60% , Bình Thuận :
45% , Quãng Ngãi : 34%).
-Đóng góp của các doanh nghiệp dân doanh vào ngân sách nhà nước đang
có xu hướng tăng nhanh , từ khoảng 6,4% năm 2001 lên hơn 7% năm 2002 .
Thu từ thuế công thương nghiệp và dịch vụ ngoài quốc doanh năm 2002 đạt
103,6% kế hoạch và tăng 13% so với năm 2001 . Ngoài ra , khu vực kinh tế tư
nhân còn góp phần tăng nguồn thu ngân sách như thuế môn bài , VAT trong
nhập khẩu và các khoản phí khác .
Ở một số địa phương , đóng góp của doanh nghiệp dân doanh chiếm tỷ
trọng rất lớn trong ngân sách . Chẳng hạn ở thành phố Hồ Chí Minh khoảng
15% , Tiền Giang 24% , Đồng Tháp 16% , Gia Lai 22% , Quảng Nam 22% ,
Bình Định 33% ,.v.v…
-Khu vực kinh tế tư nhân đã có đóng góp rất lớn trong việc thu hút các
nguồn vốn đầu tư xã hội . Tính đến cuối năm 2003 , đầu tư của khu vực kinh tế
tư nhân chiếm 27% tổng đầu tư xã hội của Việt Nam (khoảng 10 tỷ USD) , cao
hơn tỷ trọng đầu tư của doanh ngiệp nhà nước . Vốn đầu tư của các doanh ngiệp
dân doanh đã đóng vai trò là nguồn vốn đầu tư chủ yếu đối với phát triển kinh tế
địa phương . Chẳng hạn , năm 2002 đầu tư của doanh nghiệp dân doanh ở thành
phố Hồ Chí Minh đã chiếm 38% tổng số vốn đầu tư xã hội trên địa bàn , cao hơn
tỷ trọng vốn đầu tư của doanh nghiệp nhà nước và ngân sách hợp lại (36,5%) .
-Khu vực kinh tế tư nhân góp phần quan trọng xây dựng môi trường kinh
doanh , thúc đẩy phát triển cơ chế kinh tế thị trường định hướng XHCN , đẩy
nhanh tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế , xoá đói giảm nghèo .
Sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân là nhân tố chủ yếu tạo môi trường
cạnh tranh giữa các thành phần kinh tế , phá bỏ dần tính độc quyền của một số
doanh nghiệp nhà nước . Cơ chế thị trường ngày càng thích ứng hơn với cơ chế
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
kinh tế mới . Các loại thị trường mới bắt đầu hình thành và phát triển (thị trường

các quy định về đăng kí kinh doanh .
Bảy là , quản trị nội bộ của nhiều doanh nghiệp còn yếu kém, bất cập như:
thiếu chiến lược và kế hoạch kinh doanh , chưa thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo
tài chính theo quy định .
Website: Email : Tel (: 0918.775.368