Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về con người
và chiến lược “trồng người” trong thời kì đẩy
mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
(1991 -2011)

Phạm Thị Bích Ngọc

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; Khoa Khoa học chính trị
Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học; Mã số: 60 31 27
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Bá Linh
Năm bảo vệ: 2012

Abstract. Làm rõ những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và
chiến lược “trồng người”, giá trị của những quan điểm đó. Nghiên cứu thực trạng chiến
lược “trồng người” trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đề
xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục – đào tạo trong quá
trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Keywords. Tư tưởng Hồ Chí Minh; Phát triển con người

Content.
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong sự phát triển kinh tế xã hội, giáo dục có một vị trí, vai trò to lớn, vì nó là
nhân tố quan trọng tạo nên những con người mới - nguồn lực cơ bản nhất để thực hiện
mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Ngoài ra giáo dục còn là phương thức chủ yếu để lưu
giữ, phổ biến, giao lưu và phát triển văn hoá. Hơn nữa cùng với văn hóa, giáo dục cũng
là phương thức cơ bản để hình thành nhân cách con người trong xã hội. Vì vậy, chúng ta
không thể xây dựng thành công CNXH nếu không xây dựng được một nền giáo dục hiện
đại phát triển. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII đã xác định cùng với khoa học và
công nghệ, giáo dục và đào tạo đóng vai trò then chốt trong sự nghiệp xây dựng CNXH

Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và chiến lược "trồng người" là một chủ đề
hấp dẫn, được các nhà khoa học rất quan tâm nghiên cứu. Các tác giả đã đạt được những
thành tựu quan trọng khi nghiên cứu về chủ đề này. Những thành tựu đó có thể khát quát
với những nét cơ bản sau:
2.1. Luận án, luận văn
Tác giả Lê Quang Hoan (2001) Luận án Tiến sĩ triết học, Học viện Chính trị Quốc
gia Hồ Chí Minh với đề tài, Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người với phát huy nhân tố
con người trong CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay. Trong Luận án này, tác giả đã làm rõ
nguồn gốc, quá trình hình thành phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về con người; phân tích
làm rõ quan niệm của Hồ Chí Minh về con người trong tiến trình cách mạng Việt Nam.
2.2. Sách chuyên khảo
Tác giả Phạm Minh Hạc (1996), Vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá (Nghiên cứu xã hội học), Nxb CTQG, Hà Nội. Đây là công trình
nghiên cứu cấp Nhà nước: "Con người Việt Nam - Mục tiêu và động lực của sự phát triển
kinh tế - xã hội" mang mã số KX. 07 do Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Minh Hạc cùng với nhóm
học giả có uy tín trong nước thực hiện. Công trình đã đem lại những thành tựu to lớn và
quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu về con người.
Hưởng ứng cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Nxb Lao động - Xã hội, Hà nội 2007 đã xuất bản cuốn " Hồ Chí Minh về giáo dục và đào
tạo" ban biên soạn PGS, TS Lê Văn Tích, TS Nguyễn Thị Kim Dung, CN Trần Thị
Thuần đã góp phần vào công tác nghiên cứu tư tưởng, kinh nghiệm Hồ Chí Minh về giáo
dục và đào tạo để "tạo được chuyển biến cơ bản về giáo dục đào tạo" như Nghị quyết Đại
hội đại biểu lần thứ X đã chỉ ra và đáp ứng yêu cầu của nhiều độc giả.
Tư tưởng Hồ Chí Minh với Nghị quyết Đại hội IX của Đảng, Nxb Công an Nhân
dân, năm 2004 của tác giả PGS - TS Nguyễn Bá Linh có mục X nói về Tư tưởng chăm lo
bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau của Hồ Chủ Tịch; "Tìm hiểu công tác khoa giáo
trong tình hình mới" Chủ biên Đặng Hữu, Đỗ Nguyên Phương, Phạm Minh Hạc, Phạm
Tất Dong, Nguyễn Hữu Tầng Nxb CTQG, Hà Nội 2003; Tài liệu nghiên cứu tư tưởng Hồ
Chí Minh (dùng cho cán bộ chủ chốt), Nxb Chính trị Quốc gia, năm 2003 của Ban tư
tưởng Văn hoá Trung ương; Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị Ban chấp

chỉ ra những mặt tích cực và hạn chế, tìm nguyên nhân để từ đó đề xuất những giải pháp
phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước.
3.2.Nhiệm vụ
Làm rõ những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và chiến
lược "trồng người", giá trị của những quan điểm đó
Làm rõ thực trạng chiến lược "trồng người' trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH
đất nước.
Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo
trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và chiến lược "trồng người" thể hiện trong
các bài phát biểu, bài viết, các tác phẩm, hoạt động thực tiễn của Người
Chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về chiến lược "trồng người";
Thực trạng chiến lược "trồng người' trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất
nước;
Thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Trên cơ sở khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và chiến lược "trồng
người, luận văn tập trung nghiên cứu việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về con người
và chiến lược "trồng người" trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, chủ yếu từ
năm 1991 đến 2011.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về con người và chiến
lược" trồng người", đồng thời kế thừa kết quả nghiên cứu một số công trình khoa học của
các tác giả đã được công bố có liên quan đến đề tài.
5.2. Phương pháp nghiên cứu

người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp giải phóng xã hội và
giải phóng chính bản thân con người.
1.1.1 Con người là vốn quý nhất
Hồ Chí Minh không chỉ là nhà lý luận, mà Người còn là nhà hoạt động thực tiễn
cách mạng. Người không chỉ thể hiện tư tưởng của mình qua hành động của bản thân
trong những việc làm hàng ngày, mà còn đưa các tư tưởng đó vào trong chiến lược và
sách lược, trong việc thành lập, giáo dục, rèn luyện Đảng của Người.
Những luận điểm của Hồ Chí Minh về con người nói chung và con người là vốn
quý nhất là sự hun đúc, chắt lọc những thành quả trí tuệ loài người qua các thời đại và
được nâng lên tầm cao trên cơ sở của thế giới quan khoa học và nhân sinh quan cách
mạng. Người nhìn nhận tin tưởng con người là nhân tố quyết định tiến bộ xã hội, quyết
định sự thành công của sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng xã hội mới.
1.1.2. Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng
Trong khi khẳng định mục tiêu cách mạng là giải phóng con người, mang lại tự
do, hạnh phúc cho con người, Hồ Chí Minh cũng đồng thời khẳng định sự nghiệp giải
phóng là do chính bản thân con người thực hiện. Đây là tư tưởng chủ đạo bao trùm và
xuyên suốt, vừa có ý nghĩa như tiền đề xuất phát đồng thời lại là mục đích trong hệ thống
tư tưởng Hồ Chí Minh.
Con người là mục tiêu của cách mạng, nên mọi chủ trương, đường lối, chính sách
của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người. Có thể là lợi ích lâu dài,
lợi ích trước mắt; lợi ích cả dân tộc và lợi ích của bộ phận, giai cấp, tầng lớp và cá nhân.
Con người là chiến lược số một "vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người". Người phấn
đấu cho một xã hội vì con người hạnh phúc, tự do, được phát triển toàn diện.
1.1.3 Có mục tiêu, phương hướng đúng đắn sáng tạo để giải phóng con người, phát
triển con người.
Mục tiêu phương hướng theo Hồ Chí Minh đó là: Giành độc lập dân tộc cho các
nước thuộc địa và phấn đấu cho sự bình đẳng cả tất cả các dân tộc; giành quyền tự do cho
những người bị áp bức bóc lột và phấn đấu cho quyền tự do ,bình đẳng của tất cả mọi
người; đem lại com no, áo ấm, đáp ứng nhu cầu học hành cho những người lao động
nghèo khổ và phấn đấu hạnh phúc đầy đủ cho toàn nhân loại.

cách mạng Việt Nam. Kế thừa truyền thống văn hóa, giáo dục Việt Nam, tiếp thu sáng
tạo tinh hoa văn hóa giáo dục thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh không ngừng chăm lo đào
tạo bồi dưỡng cán bộ, nâng cao trình độ dân trí.
Mục đích giáo dục trong chiến lược "trồng người" được Hồ Chí Minh bàn tới từ
rất sớm và là nội dung nhất quán trong tư duy của Người.
Đảng và Nhà nước vẫn luôn khẳng định "Giáo dục là quốc sách hàng đầu". Kết
quả của việc "trồng người" không phải đợi đến trăm năm mà chỉ sau vài chục năm, ba
mươi năm chúng ta đã có thể gặt hái được những thành quả tốt đẹp. Và tư tưởng Hồ Chí
Minh về con người và chiến lược "trồng người" chính là sự kết tinh những tinh hoa cao
đẹp của truyền thống dân tộc, nhân loại và tư tưởng của thời đại.
1.2.3. Quan điểm của Hồ Chí Minh về các lực lượng tham gia giáo dục
Giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, của quần chúng nhân dân lao động. Chủ tịch
Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở những người làm công tác giáo dục phải quán triệt điều đó.
Vấn đề then chốt quyết định chất lượng giáo dục là phải xây dựng cho được một đội ngũ
đông đảo những người làm công tác giáo dục yêu nghề, yêu trường, chăm lo vun đắp sự
nghiệp giáo dục học sinh, an tâm ổn định, không chao đảo vững vàng về lý tưởng, không
ngừng nâng cao trình độ, trau dồi đạo đức, lý luận, tự đào tạo, nâng cao tay nghề để thực
sự là tấm gương cho học sinh noi theo - xứng đáng là lớp người vẻ vang của đất nước -
được tôn vinh là "kỹ sư tâm hồn".
1.3. Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và chiến lược "trồng người "
trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người và chiến lược "trồng người" chính là sự kết
tinh những tinh hoa cao đẹp của truyền thống dân tộc, nhân loại và tư tưởng của thời đại
- Tư tưởng nhân văn cộng sản.
Vì vậy," trồng người", "bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau", " công việc đối
với con người" là "những việc làm rất quan trọng", " rất cần thiết" và "đầu tiên" để thực
hiện công cuộc CNH, HĐH theo con đường XHCN nhằm xây dựng đất nước ta "đàng
hoàng hơn, to đẹp hơn" như Bác hằng mong muốn.

Chương 2

Những thành tựu trên bắt nguồn từ một số nguyên nhân sau đây:
Thứ nhất, trong mọi hoạt động của mình, Đảng ta đã xuất phát từ bài học "dân là
gốc"
Thứ hai, con người được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển, nhân tố con
người được coi vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển
Thứ ba, những chính sách xã hội đúng đắn góp phần đặc biệt quan trọng vào thành
công phát huy vai trò của con người trong thời gian qua
Thứ tư, cải cách, đổi mới, đẩy mạnh phát triển giáo dục, coi giáo dục là quốc sách
hàng đầu
2.2.2. Hạn chế, yếu kém.
Trong sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta đã thu được rất nhiều thành tựu to lớn.
Nhưng cũng không thể tránh khỏi những mặt hạn chế và yếu kém
Đánh giá chung, nền kinh tế phát triển chưa vững chắc, hiệu quả và sức cạnh
tranh thấp. Năng suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm chưa tốt, giá thành cao. Nhiều
sản phẩm nông nghiệp, công nghiệp thiếu thị thường tiêu thụ cả trong nước lẫn ngoài
nước.
Văn kiện Đại hội XI của Đảng đánh giá "Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp
ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao còn hạn chế; chưa
chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu của xã hội. Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa
tăng số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người. Chương
trình, nội dung, phương pháp dạy và học còn lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục
không hợp lý giữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm
sút, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Quản lý
nhà nước về giáo dục còn bất cập. Xu hướng thương mại hoá và sa sút đạo đức trong
giáo dục khắc phục còn chậm, hiệu quả thấp đang trở thành nỗi bức xúc của xã hội"
Đây là thách thức lớn đối với nước ta trong thời gian sắp tới.
2.2.3. Nguyên nhân của tình hình
Tiến hành CNH, HĐH trong điều kiện khoa học công nghệ còn hết sức lạc hậu,
máy móc cũ kỹ, thiếu kinh nghiệm quản lý, thiếu các chuyên gia giỏi một số cán bộ
công chức vừa kém về đạo đức, vừa yếu về năng lực trình độ chuyên môn nghiệp vụ.

con đường mang tầm nhìn vượt thời gian, đưa đất nước và dân tộc ta vượt qua biết bao
khó khăn, thử thách, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, giành độc lập dân tộc, thống
nhất đất nước, thực hiện công cuộc đổi mới, tiến hành CNH, HĐH, thoát khỏi tình trạng
nước kém phát triển, từng bước tiến lên "sánh vai cùng các cường quốc năm châu".
Trên cơ sở khảo cứu, khái quát những tư tưởng về con người và chiến lược "trồng
người" của Bác Hồ, luận văn đã tổng hợp và phân tích những nội dung cơ bản nhất trong
tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người
theo con đường cách mạng vô sản; Con người vừa là mục tiêu giải phóng vừa là động lực
của sự nghiệp giải phóng; thống nhất giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp với giải
phóng con người, độc lập dân tộc gắn liền với CNXH; kết hợp giải phóng dân tộc về mặt
chính trị với giải phóng dân tộc về mặt kinh tế, văn hóa. Không ngừng phát triển sản xuất
để không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Trên cơ sở những
kết quả nghiên cứu, luận văn đã vận dụng những tư tưởng chiến lược trồng người của Hồ
Chủ tịch vào thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.
Sự nghiệp CNH, HĐH là một quá trình tất yếu khách quan để thúc đẩy sự phát
triển của đất nước trên mọi lĩnh vực. Thực tiễn của công cuộc đổi mới trong hơn hai thập
kỷ qua đã khẳng định đường lối đúng đắn của Đảng ta.
Bước vào giai đoạn mới, sự nghiệp lớn lao này đang đặt ra những yêu cầu cao hơn
về chất lượng nguồn nhân lực nói chung và lực lượng cán bộ lãnh đạo nói riêng. Nó đòi
hỏi phải có những lớp cán bộ phát triển toàn diện, đủ sức lãnh đạo và tổ chức nhân dân
thực hiện thắng lợi mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn
minh" mà Đảng đã đề ra. Trước yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, cần có một
thế hệ tương lai đủ tài, đủ đức gánh vác các trọng trách lớn lao của dân tộc. Sự nghiệp đó
đòi hỏi chúng ta phải đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt cho nước nhà. Đó là
những con người phải có cả đạo đức và tài năng, những người thực sự xứng đáng gánh
vác tiền đồ to lớn mà thế hệ cha anh đã để lại.
Bởi vậy, chúng ta phải tiếp tục tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng trẻ hoá cán
bộ; phải có sự xem xét, đánh giá, bổ nhiệm đúng cán bộ, từng bước có chính sách thoả
đáng đối với cán bộ các cấp, nhất là ở cấp cơ sở. Để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của
công tác xây dựng cán bộ, cần phải tích cực chống bệnh quan liêu, kinh nghiệm chủ

6. Nguyễn Khánh Bật (2011), "Vị trí, vai trò của trí thức trong quá trình đẩy mạnh
công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo tinh thần Đại hội XI của Đảng" Tạp chí
Cộng sản(10), tr 52-55
7. Bộ Giáo dục và đào tạo (2010), Tài liệu phục vụ lớp tập huấn giảng viên các
môn lý luận chính trị các trường ĐH, CĐ năm 2010. Hà Nội
8. C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập,Tập 15(1980), Nxb Sự thật, Hà Nội
9. Nguyễn Hữu Công (2001), Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển con người toàn
diện. Luận án Tiến sĩ Triết học. HVCTQG, Hà Nội.
10. Hoàng Đình Cúc (2006), "Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về con người trong
xây dựng con người Việt Nam hiện nay", Lý luận chính trị (11), tr 7-11.
11. Phạm Như Cương (1998), Vấn đề xây dựng con người mới, Nxb Khoa học xã
hội, Hà Nội.
12. Phạm Tất Dong (1996), "Đẩy mạnh công tác giáo dục- đào tạo phục vụ sự
nghiệp CNH, HĐH đất nước", Công tác tư tưởng (10), tr.6-7.
13. Nguyễn Tuấn Dũng (2000), "Hồ Chí Minh về chiến lược con người trong cách
mạng Việt Nam" Xây dựng Đảng (5), tr 6-7, 14.
14. Thành Duy (2001), Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con người
Việt Nam phát triển toàn diện, Nxb CTQG, Hà Nội.
15. Lê Văn Dương (1995), " Một số nét cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về con
người", Nghiên cứu lý luận (3), tr. 15-17.
16. Đảng Cộng sản Việt Nam (1986, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VI, Nxb Sự thật, Hà Nội.
17. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VII, Nxb Sự thật, Hà Nội.
18. Đảng Cộng sản Việt Nam (1993), Nghị quyết hội nghị lần thứ 4 - BCHTW khóa
VII, Nxb CTQG, Hà Nội.
19. Đảng Cộng sản Việt Nam (1994), Văn kiện Hội nghị lần thứ 7 BCH Trung
ương khóa VII , NXB Sự thật, Hà Nội.
20. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VIII, Nxb Sự thật, Hà Nội.

34. Đặng Hữu, Đỗ Nguyên Phương, Phạm Minh Hạc, Phạm Tất Dong, Nguyễn
Hữu Tăng (2003), Tìm hiểu công tác khoa giáo trong tình hình mới. Nxb
CTQG, Hà Nội.
35. V.I. Lênin (1975), Toàn tập, tập 6, Nxb Tiến bộ, Matxcơva
36. Nguyễn Bá Linh (1995), Tư tưởng Hồ Chí Minh một số nội dung cơ bản. Nxb
CTQG - Hà nội
37. Nguyễn Bá Linh (2004), Tư tưởng Hồ Chí Minh với Nghị quyết Đại hội IX của
Đảng. Nxb Công an Nhân dân- Hà Nội
38. Nguyễn Bá Linh (2009), Mối quan hệ biện chứng giữa độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội trong tư tưởng Hồ Chí Minh . Nxb CTQG
39. Đinh Xuân Lý - Phạm Công Nhất (2008). Đảng lãnh đạo xây dựng nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Nxb CTQG, Hà nội.
40. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 1. Nxb CTQG, Hà Nội.
41. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 2. Nxb CTQG, Hà Nội.
42. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 3. Nxb CTQG, Hà Nội.
43. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 4. Nxb CTQG, Hà Nội.
44. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 5. Nxb CTQG, Hà Nội.
45. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 6. Nxb CTQG, Hà Nội.
46. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 7. Nxb CTQG, Hà Nội.
47. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 8. Nxb CTQG, Hà Nội.
48. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 9. Nxb CTQG, Hà Nội.
49. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 10. Nxb CTQG, Hà Nội.
50. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 11. Nxb CTQG, Hà Nội.
51. Hồ Chí Minh (2009), Toàn tập, tập 12. Nxb CTQG, Hà Nội.
52. Hồ Chí Minh về giáo dục và đào tạo (2007), Nxb LĐ -XH, Hà Nội.
53. Trần Quy Nhơn (2004) : Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên trong
cách mạng Việt Nam. Nxb Thanh niên.
54. Phạm Đình Nghiệp (2004): Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên hiện
nay. NXB Thanh niên, Hà Nội
55. Hồ Sĩ Quý (2007), Con người và phát triển con người, Giáo trình dùng cho