Vấn đề bình đẳng giới trong gia đình hạt nhân ở
thành phố Thái Bình hiện nay

Nguyễn Thị Phương Thảo

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn Thạc sĩ. Triết học; Mã số: 60 22 80
Nghd: PGS.TS Nguyễn Linh Khiếu
Năm bảo vệ: 2014

Keywords: Bình đăng giới; Gia đình hạt nhân; Thái Bình

Contents:
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Xã hội càng phát triển, sự bình đẳng giữa nam và nữ càng cần được chú ý. Sự bình đẳng
về quyền và nghĩa vụ của nam và nữ, mức độ giải phóng của phụ nữ trong xã hội phản ánh trình
độ phát triển của xã hội. Bình đẳng giới là tiêu chí quan trọng đánh giá sự phát triển của quốc
gia.
Bình đẳng giới có thể xem là một “cuộc cách mạng” gian nan và lâu dài ở Việt Nam. Tư
tưởng trọng nam khinh nữ đã ăn sâu vào tiềm thức con người Việt Nam từ ngàn năm nay. Bất
bình đẳng giới đã và đang tiếp tục trực tiếp và gián tiếp để lại những hậu quả nặng nề cho xã hội
Việt Nam. Hậu quả của bất bình đẳng giới, phân biệt giới dẫn đến trong đời sống xã hội, phụ nữ
bị đối xử tệ bạc, bị rẻ rúng, bị tổn thương nặng nề. Vì lẽ đó, trong bất cứ hoàn cảnh nào, phụ nữ
đều muốn thoát khỏi tình trạng này. Ở nước ta, thời gian qua, những thành tựu về bình đẳng giới
là rất đáng ghi nhận, nhưng bất bình đẳng giới vẫn là nỗi bức xúc của xã hội. Hiện tượng bất
bình đẳng giới mặc dù đã được các phương tiện truyền thông đại chúng, dư luận xã hội nói đến
rất nhiều, nhưng bất bình đẳng giới vẫn mang tính phổ biến và để lại nhiều hệ lụy đối với sự phát
triển, thăng tiến của phụ nữ.
Gia đình là tế bào của xã hội. Gia đình vững chắc là nhân tố quan trọng để ổn định và
phát triển xã hội. Trong quá trình hiện đại hóa và hội nhập, gia đình hạt nhân đang ngày một

bạn trẻ chưa giác ngộ, bị ảnh hưởng nặng nề bởi các quan niệm truyền thống không còn phù hợp
với hoàn cảnh mới.
Tuy vậy, trong công cuộc đổi mới, thành phố Thái Bình cũng mang những đặc trưng của
một đô thị đang chuyển mình về kinh tế, văn hóa - xã hội, đan xen truyền thống và hiện đại,
những tiến bộ đáng tự hào và những hạn chế tất yếu của buổi giao thời. Điều đó thể hiện rõ trong
các gia đình, cụ thể là trong mối quan hệ nam và nữ trong gia đình hạt nhân.
Thành phố Thái Bình chưa phải là một đô thị đã phát triển toàn diện, phân công và sử dụng
lao động trong xã hội chưa hợp lí, chưa phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Để
đáp ứng nhu cầu phát triển trong gia đình nói chung và trong gia đình hạt nhân nói riêng ở đây
rất cần sự kết hợp hài hòa, bình đẳng nam và nữ để phát triển kinh tế, chăm sóc con cái, làm việc
nhà và hưởng thụ các phúc lợi xã hội phù hợp với thực tế đời sống. Sự bất bình đẳng giới trong
các gia đình hạt nhân sẽ là nguyên nhân dẫn tới sa sút kinh tế, trẻ em không được chăm sóc chu
đáo, xã hội kém phát triển.
Xuất phát từ thực tế trên, với mong muốn đóng góp một phần công sức nhằm thực hiện
bình đẳng giới trong gia đình, tiến tới xây dựng và phát triển gia đình bền vững, giải phóng phụ
nữ và chăm sóc trẻ em ở thành phố Thái Bình, tôi đã chọn đề tài “Vấn đề bình đẳng giới trong
gia đình hạt nhân ở thành phố Thái Bình hiện nay” làm đề tài luận văn của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Bình đẳng giới không phải là vấn đề mới. Trên thực tế, vấn đề này đã được nghiên cứu từ
nhiều thập kỉ trước. Mặc dù mới được du nhập vào nước ta những năm đầu của thập niên 90 (thế
kỉ XX) nhưng quan điểm giới đã thu hút sự quan tâm của cả xã hội. Phù hợp với quan điểm giải
phóng phụ nữ, truyền thống tôn trọng phụ nữ của dân tộc và xu hướng phát triển của xã hội hiện
đại, quan điểm giới đã được triển khai nghiên cứu và tổ chức vận dụng trong đời sống.
Thật vậy, hiện nay, ở nước ta có nhiều vụ, viện, trung tâm nghiên cứu, quản lí về gia đình,
phụ nữ và giới như: Vụ Bình đẳng giới (thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội); Viện Gia đình
và giới (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam); Trung tâm Phụ nữ và phát triển (thuộc
Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam); Trung tâm nghiên cứu về phụ nữ (ĐH Quốc gia Hà Nội); Trung
tâm nghiên cứu ứng dụng khoa học về giới - gia đình - phụ nữ và vị thành niên (tổ chức phi chính
phủ). Các cơ quan nghiên cứu này đang ngày càng thu hút sự quan tâm, tìm hiểu của cả nam giới và
phụ nữ, thu hút sự tham gia nghiên cứu của các chuyên gia về giới, các nhà nghiên cứu và toàn xã

giới trong gia đình ở Việt Nam” (2010) của Nguyễn Hoài Anh; “Thực hiện bình đẳng giới trong
gia đình nông dân ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay” (2008) của Trần Thanh Hiền … Luận
án tiến sĩ Triết học “Bình đẳng về giới trong các gia đình nông thôn ở đồng bằng sông Hồng hiện
nay” (2002) của Chu Thị Thoa. Đây là công trình nghiên cứu khá toàn diện, điển hình, vừa chi
tiết vừa khái quát về bình đẳng giới ở đồng bằng sông Hồng.
Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến rất nhiều khía cạnh của vấn đề bình đẳng
giới: bình đẳng giới nói chung trong xã hội Việt Nam; bình đẳng giới trong các giai đoạn lịch sử
- xã hội khác nhau; bình đẳng giới gắn với vùng, miền, địa phương, bình đẳng giới trong gia đình
truyền thống …
Các công trình nghiên cứu đó là nguồn tư liệu quí giá để tác giả nghiên cứu, tham khảo
trong quá trình thực hiện luận văn của mình.
Cũng đã có nhiều nghiên cứu về bình đẳng giới tại Thái Bình. Nhiều bài báo, hội thảo, hội
nghị, cuộc thi xoay quanh vấn đề này được tổ chức thường xuyên tại địa phương từ nhiều năm nay.
Các công trình nghiên cứu, hội thảo, hội nghị đã đề cập đến vấn đề bình đẳng giới một cách đa dạng
như: bình đẳng giới trong các cơ quan, tổ chức, trong gia đình, nhà trường … Tuy nhiên, cho đến
nay, qua tìm hiểu của tác giả thì vấn đề bình đẳng giới trong các gia đình hạt nhân tại thành phố Thái
Bình chưa có công trình nào nghiên cứu.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ thực trạng, những vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện bình đẳng giới
trong gia đình hạt nhân ở thành phố Thái Bình hiện nay, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm
thúc đẩy sự bình đẳng giới trong các gia đình hạt nhân ở thành phố Thái Bình trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được những mục đích trên, luận văn sẽ thực hiện các nhiệm vụ chính sau:
- Làm rõ một số vấn đề lí luận chung về gia đình, gia đình hạt nhân, phụ nữ, giới và bình
đẳng giới.
- Khảo sát và đánh giá thực trạng quan hệ giới trong gia đình hạt nhân ở thành phố Thái
Bình hiện nay.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình hạt nhân ở
thành phố Thái Bình trong thời gian tới.

1.Trần Thị Vân Anh, Lê Ngọc Hùng (1996), Phụ nữ, giới và phát triển, Nxb Phụ nữ, Hà Nội
2.Trần Thị Vân Anh, Nguyễn Hữu Minh (2008), Bình đẳng giới ở Việt Nam, Nxb khoa học xã hội,
Hà Nội
3.Đỗ Thị Bình, Lê Ngọc Văn, Nguyễn Linh Khiếu (2002), Gia đình Việt Nam và người phụ nữ
trong gia đình thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Khoa học xã hội
4.Đỗ Thái Đồng (1991), Những nghiên cứu xã hội học về gia đình Việt Nam, Nxb Khoa học xã
hội, Hà Nội
5.Nguyễn Thị Hòa chủ biên (2007), Giới, việc làm và đời sống gia đình, Nxb Khoa học xã hội, Hà
Nội 2007
6.Khuất Thu Hồng (1996), Gia đình truyền thống, một số tư liệu nghiên cứu xã hội học, Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội
7. Phạm Thị Huệ, Nguyễn Đức Tuyến, Lê Thị Hồng Hải (2008), Gia đình, bình đẳng, phụ nữ và trẻ em
2007 - 2008, Nxb Viện Gia đình và giới, Hà Nội 2008
8. Vũ Tuấn Huy, Vũ Mạnh Lợi, Nguyễn Hữu Minh (2000), Bạo lực trên cơ sở giới, (Báo cáo
tóm tắt công trình nghiên cứu của các tác giả do Ngân hàng Thế giới tài trợ), Thư viện
TTNCKH về GĐ và PN
9. Đặng Phương Kiệt (2006), Gia đình Việt Nam: Những giá trị truyền thống và các vấn đề tâm -
bệnh lý xã hội, Nxb Lao động
10. Đặng Cảnh Khanh, Lê Thị Quý (2007), Gia đình học, Nxb Lý luận Chính trị
11. Nguyễn Linh Khiếu (1997), Trình độ văn hóa và ảnh hưởng của nó đến đời sống người phụ nữ
nghèo nông thôn, Khoa học về phụ nữ, 1 (27), tr. 27-32
12. Nguyễn Linh Khiếu (1999), Vai trò của phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế phi nông
nghiệp, Khoa học về phụ nữ, 3 (37), tr. 20-26
13. Nguyễn Linh Khiếu (2001), Gia đình phụ nữ trong biến đổi văn hóa - xã hội nông thôn, Nxb
Khoa học xã hội
14. Nguyễn Linh Khiếu (2003), Nghiên cứu phụ nữ giới và gia đình, Nxb Khoa học xã hội
15. Phan Thanh Khôi (1998), Giới và lập kế hoạch dưới góc độ giới - một hướng mới tiếp cận
con người, Nghiên cứu lý luận, (10), tr. 47-49
16. Tương Lai (1996), Những nghiên cứu xã hội học về gia đình Việt Nam, Nxb Khoa học xã
hội, Hà Nội

36. Lê Thi (2002), Gia đình Việt Nam trong bối cảnh đất nước đổi mới, Nxb Khoa học xã hội
37. Lê Thi chủ biên (2006), Cuộc sống và biến động của hôn nhân, gia đình Việt Nam hiện nay”,
Nxb khoa học xã hội
38. Nguyễn Thị Thiềng (2001), Hiện trạng bình đẳng nam nữ về việc làm, thu nhập và vị trí chính trị
ở nước ta, Tạp chí Kinh tế và phát triển, (10), tr. 28- 34
39. Trung tâm Hỗ trợ giáo dục và nâng cao năng lực cho phụ nữ (2008): Bình đẳng giới: vấn
đề của mỗi người, từng gia đình và cả cộng đồng, Nxb Văn hóa thông tin
40. Trung tâm Hỗ trợ giáo dục và nâng cao năng lực cho phụ nữ; Cơ quan hợp tác và phát
triển Thụy Sỹ (SDC); Trung tâm Tư vấn pháp luật cho người nghèo và phát triển cộng
đồng (2008), 30 câu hỏi đáp về Luật phòng, chống bạo lực gia đình, Nxb Lao động xã hội
41. Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội XI (2007), Luật phòng, chống bạo lực gia đình của một
số nước trên thế giới: Tài liệu tham khảo, Nxb Tư pháp
42. Lê Ngọc Văn (1997), Phân công lao động theo giới trong gia đình nông dân, Khoa học về
phụ nữ, 3 (29), tr. 19.26
43. Lê Ngọc Văn, Nguyễn Linh Khiếu, Đỗ Thị Bình (2002), Giia đình Việt Nam và người phụ nữ
trong gia đình thời kỳ công nghiệp hóa, hiên đại hóa đất nước, Nxb Khoa học xã hội
44. Trần Thị Kim Xuyến (2002), Gia đình và những vấn đề của gia đình hiện đại, Nxb Thống
kê