Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
ĐỀ TÀI II:
“Phân tích các vai trò của tài chính công, liên hệ việc phát huy các vai trò
đó ở VN hiện nay”
Tài chính công phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thức
tiền tệ trong quá trình tổng phân phối tổng nguồn lực tài chính quốc gia biểu
hiện thông qua các hoạt động thu, chi tiền để hình thành và sử dụng các quỹ
tiền tệ của nhà nước và các chủ thể công quyền( quỹ công) nhằm thực hiện
các chức năng kinh tế- xã hội của nhà nước trong việc cung cấp hàng hoá
dịch vụ công cộng cho xã hội không vì mục đích lợi nhuận.
I: VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH CÔNG
Để có thể đánh giá được vai trò của tài chính công ta căn cứ vào
những tác động của nó đối với toàn bộ nền kinh tế chính trị và xã hội của
quốc gia trên nhiều góc độ khác nhau, đó cũng là căn cứ từ chức năng mà tài
chính công đảm nhiệm. Vai trò tổng quát của tài chính công đó là: Là công
cụ tập trung nguồn lực tài chính nhằm đảm bảo duy trì sự tồn tại và hoạt
động của bộ máy nhà nước , là công cụ của Nhà nước nhăm quản lý kinh tế
thị trường. Cụ thể như sau:
THỨ NHẤT:
TÀI CHÍNH CÔNG LÀ CÔNG CỤ BẢO ĐẢM NGUỒN LỰC TÀI
CHÍNH CHO VIỆC DUY TRÌ SỰ TỒN TẠI VÀ HOẠT ĐỘNG CÓ HIỆU
QUẢ CỦA BỘ MÁY NHÀ NƯỚC.
Tài chính công là công cụ đặc lực trong tay nhà nước để có thể huy
động các nguồn lực của quốc gia, và từ những nguồn lực huy động được sử
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
1
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
dụng cho các hoạt động của bộ máy nhà nước thực hiện các chức năng của
mình. Có thể nói rằng đây là vai trò lịch sử của tài chính công xuất phát từ
nội tại của phạm trù tài chính. Một nhà nước ra đời, để có thể tồn tại duy trì
hoạt động và thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình phải có nguồn lực tài

bắt buộc, công trái ) trong đó thuế là công cụ chủ yếu nhất. Những khoản
huy động này có thể mang tính bắt buộc hoặc tự nguyện hoàn trả hoặc
không hoàn trả, tuy nhiên tính không hoàn trả và bắt buộc là chủ yếu.
• Tài chính công phân phối các nguồn lực tài chính đã được huy
động và tập trung hình thành quỹ công cho các nhu cầu chi tiêu của nhà
nước theo những quan hệ tỷ lệ hợp lý. Phân phối sản phẩm quốc dân theo
hướng tích lũy để ổn định và phát triển kinh tế đồng thời cung cấp các nguồn
vốn để thỏa mãn các yêu cầu về hàng hóa và dịch vụ công cộng mà tài chính
của khu vực tư nhân không thể thực hiện được do một số đặc điểm đặc biệt
của hàng hóa công. Ngoài ra phân phối của tài chính công còn đảm bảo
duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và đảm bảo an ninh quốc phòng.
Như vậy các quỹ tài chính công vừa đảm bảo duy trì, tăng cường sức mạnh
của bộ máy nhà nước, vừa đảm bảo thúc đầy phát triển kinh tế, thực hiện
chức năng xã hội của nhà nước đối với các lĩnh vực, các đối tượng trong nển
kinh tế.
• Tài chính công là công cụ để kiểm tra giám sát để bảo đảm cho các
nguồn tài chính đã được huy động một cách hợp lý hay chưa, việc phân
phối và sử dụng đã tiết kiệm và đạt hiệu quả cao nhất không? Từ đó nhà
nước sẽ có những biện pháp điều chỉnh, quỹ tài chính của nhà nước luôn
được huy động nhanh nhất, chính xác hợp lý nhất, đảm bảo nguồn lực cho
việc duy trì tồn tại và hoạt động có hiệu quả của bộ máy nhà nước.
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
3
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
THỨ II:
TÀI CHÍNH CÔNG LÀ CÔNG CỤ QUAN TRỌNG TRONG QUẢN LÝ
VÀ ĐIỀU TIẾT VĨ MÔ NỀN KINH TẾ XÃ HỘI.
Vai trò này được thể hiện thông qua việc nhà nước đã khai thác, vận
dụng các công cụ tài chính để điều hành nền kinh tế- xã hội, thúc đẩy kinh tế
xã hội phát triển. Nền kinh tế đặc biệt là kinh tế thị trường với những ưu

qua các biện pháp như tạo lập và sử dụng quỹ dự trữ quốc gia, quỹ hỗ trợ
việc làm điều chỉnh thuế điều chỉnh chi tiêu chính phủ, phát hành trái phiếu
…
* Về mặt xã hội : Tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc thực
hiện công bằng xã hội và giải quyết các vấn đề xã hội. Vai trò này được thể
hiện thông qua việc sử dụng các công cụ thu, chi của tài chính công để điều
chỉnh thu nhập giữa các tầng lớp nhân dân, giảm bớt những bất hợp lý trong
phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng và giải quyết các vấn đề xã hội, đáp
ứng được những vấn đề xã hội của nền kinh tế vĩ mô.
Một trong những tiêu chí để đánh giá mức độ phát triển của nền kinh tế xã
hội đó là mức sống của dân cư, mặt bằng về văn hoá , phúc lợi xã hội. Nhu
cầu về các hàng hoá dịch vụ công với chất lượng cao như: giáo dục, y tế, văn
hoá và các dịch vụ xã hội khác ngày càng tăng lên cùng với sự phát triển của
kinh tế, văn minh của xã hội đòi hỏi nhà nước phải tăng cường đầu tư công.
Hằng năm, phân bổ nguồn lực tài chính công để thực hiện các biện pháp
trong sự nghiệp giáo dục đào tạo((phổ cập giáo dục), sự nghiệp y tê( chương
trình y tế cộng đồng), sự nghiệp văn hoá, xã hội được thực hiện thông qua
các khoản chi tiêu công. Ngoài ra nhà nước còn có những khoản chi tiêu
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
5
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
công liên quan đến phúc lợi, an sinh xã hội nhằm nâng cao mức sống của
nhân dân.
Kinh tế phát triển tăng trưởng kéo theo sự chênh lệch thu nhập giữa các
vùng miền, vùng dân cư càng gia tăng. Để thực hiện công bằng xã hội, giảm
bớt khoảng cách giữa người giàu và người nghèo chính phủ sử dụng những
chính sách tài chính công thông qua công cụ thuế và chi tài chính công.
Thuế trực thu mà cụ thể là thuế thu nhập cá nhân lũy tiến từng phần có vai
trò điều tiết mạnh thu nhập của những người có thu nhập cao và điều tiết ở
mức hợp lý đối với các cá nhân có thu nhập trung bình hoặc thấp. Bên cạnh

thanh toán quốc tế , bình ổn tỷ giá hối đoái.
Song song với việc tạo lập và sử dụng các quỹ tài chính công, các biện pháp
tài chính khác như : Cắt giảm chi tiêu ngân sách, điều tiết tiêu dùng và đầu
tư qua thuế, sử dụng công cụ tín dụng nhà nước và lãi suất…được sử dụng
một cách đồng bộ để kiểm soát một cách chặt chẽ lạm phát, ổn định nề kinh
tế vĩ mô.
Từ những phân tích kể trên cho thấy, trong nền kinh tế thị trường, những sự
mất ổn định trong quá trình phát triển nền kinh tế- xã hội là điều không thể
tránh khỏi. Do đó nhà nước cần tăng cường can thiệp , quản lý và điều tiết
của mình là cần thiết và tất yếu nhằm giữ vững sự ổn định của quá trình phát
triển. Trong bối cảnh đó, vai trò của tài chình công càng trở nên quan trọng
giúp nhà nước đạt được các mục tiêu đã đề ra.
II: PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH CÔNG TẠI VIỆT NAM
HIỆN NAY
Nội dung của tài chính công ở nước ta hiện nay bao gồm: ngân
sách nhà nước (NSNN) từ trung ương đến địa phương; dự trữ nhà nước; tín
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
7
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
dụng nhà nước; ngân hàng nhà nước; tài chính của các cơ quan hành chính
nhà nước; tài chính của các đơn vị sự nghiệp nhà nước; các quỹ tài chính
nhà nước (đối với nước ta). Trong đó, NSNN được xem là bộ phận quan
trọng nhất, chi phối đến các thành tố khác. Ở đây cần đề cập đến 3 thành tố
có quan hệ chặt chẽ với nhau và liên quan trực tiếp tới tài chính công hiện
nay. Đó là: NSNN, các quỹ tài chính nhà nước và tài chính các đơn vị hành
chính sự nghiệp. Tài chính công với những chính sách tài chính bao gồm các
chính sách thuế và chi tiêu ngân sách của Nhà nước nhằm điều tiết chu kỳ
kinh tế, đảm bảo công ăn việc làm, ổn định giá cả và tăng trưởng liên tục của
nền kinh tế nước ta trong suốt thời gian vừa qua. Nền kinh tế nước ta đang
trên đà phát triển, nền kinh tế thị trường luôn cần có sự quản lý vĩ mô của

nhất đối với các loại hình doanh nghiệp và bước đầu phù hợp với thông lệ
quốc tế, góp phần khuyến khích đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh. Bên
cạnh nguồn thu chủ yếu từ thuế nước ta có các khoản thu nhập, lợi tức cổ
phần nhà nước thu qua việc đầu tư, các khoảng thu từ phí và lệ phí của công
dân như phí cầu đường, lệ phí trước bạ, học phí…Các khoản thu tín dụng
nhà nước: hoạt động cho vay nhưng với mục đích có lợi cho người dân. tất
cả các hoạt đông này luôn đảm bảo tỷ lệ phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao.
Tóm lại thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước ở Vn hiện nay.
Ngoài vai trò là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước,Vai trò của thuế
trong việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế xã hội ở nước ta hiện nay còn được thể
hiện trong việc : điều chỉnh thu nhập của dân cư. Vai trò này được thể hiện ở
những mặt cụ thể sau:
- Thuế trực thu mà cụ thể là thuế thu nhập cá nhân với thuế suất lũy tiến
từng phần có vai trò điều tiết mạnh của những người có thu nhập cao và điều
tiết ở mức hợp lý đối với các cá nhân có thu nhập trung bình. Việc thu thuế
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
9
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
này vừa tạo nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước lại vừa thực hiện được
công bằng xã hội và giảm bớt được một phần nào đó(không lớn lắm) khoảng
cách giàu nghèo. Nhưng do cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2009 nhà nước ta
quyết định tạm hoãn thuế thu nhập cá nhân, để có thể đảm bảo lợi ích cho
người dân trong điều kiện kinh tế khó khăn.
Với việc thiết kế và xây dựng hệ thống chính sách thuế có phân biệt
theo ngành, vùng khác nhau, Nhà nước có thể thúc đẩy phát triển nhiều
ngành nghề kinh tế mũi nhọn, then chốt và các vùng kinh tế trọng điểm, góp
phần khuyến khích CDCCKT theo bước CNH – HĐH. T ạo công bằng giữa
các ngành kinh tế như việc đánh thuế cao các mặt hàng xa xỉ như: bia, rượu,
thuốc lá, nhưng lại miễm giảm thuế với mặt hàng thủ công truyền thống,
Thuế gián thu (thuế tiêu dùng, thuế GTGT, thuế TTĐB, thuế XNK…) là

phân phối. Đánh thuế cao đối với những người có thu nhập cao rồi hỗ trợ
cho những người có thu nhập thấp thông qua các chính sách an sinh xã hội,
giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo,… Đặc biệt coi trọng an sinh xã hội
và quan tâm chăm lo cho người nghèo, các đối tượng chính sách và những
vùng khó khăn. Nổi bật nhất là trong năm 2009, cùng với việc bảo đảm đủ
nguồn lực và tăng cường chỉ đạo thực hiện các chính sách, chương trình, dự
án đã có, đã sửa đổi bổ sung và ban hành nhiều chính sách giảm nghèo và an
sinh xã hội mới như: hỗ trợ người nghèo ăn Tết và người lao động mất việc;
trợ cấp khó khăn cho cán bộ công chức có thu nhập thấp trong 4 tháng đầu
năm; hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo; triển khai chương trình giảm nghèo ở 62
huyện; hỗ trợ khuyến nông, khuyến ngư ở địa bàn khó khăn; xây dựng các
công trình cấp nước trên các đảo có đông dân cư, vùng đồng bào dân tộc
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
11
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
thiểu số; hỗ trợ lãi suất vay mua vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn;
xây dựng ký túc xá cho sinh viên; chính sách xây dựng nhà ở cho công nhân
lao động tại các khu công nghiệp tập trung, người có thu nhập thấp ở đô thị
điều chỉnh tăng mức lương tối thiểu chung và tiền lương tối thiểu trong khu
vực doanh nghiệp
Tổng số chi cho an sinh xã hội ước khoảng 22.470 tỷ đồng, tăng 62%
so với năm 2008. Chi điều chỉnh tiền lương, trợ cấp, phụ cấp khoảng 36.700
tỷ đồng. Trợ cấp cứu đói giáp hạt và khắc phục thiên tai 41.580 tấn gạo
(riêng số gạo cứu trợ đợt đầu khắc phục hậu quả bão số 9 là 10.300 tấn).
Tổng dư nợ của 18 chương trình cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính
sách do Ngân hàng Chính sách Xã hội thực hiện ước đến cuối năm đạt 76
nghìn tỷ đồng, tăng 45,3% so với năm 2008. Các doanh nghiệp đã hỗ trợ 62
huyện nghèo trên 1.600 tỷ đồng. Kết quả các nỗ lực chung đó đã góp phần
ổn định và cải thiện đời sống nhân dân, đặc biệt là đối với người nghèo.
Hệ thống các tổ chức khoa học và công nghệ được đầu tư phát triển

quyết của Quốc hội; trong đó các giải pháp quan trọng đã được thực hiện là:
thúc đẩy tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư XDCB; tổ chức phát hành
tín phiếu, trái phiếu để thu hút tiền nhàn rỗi trong dân cư; đảm bảo cấp phát
đầy đủ, kịp thời kinh phí mua vắc-xin và các chi phí khác liên quan đến công
tác phòng chống, dập dịch (tiêm phòng, tiêu huỷ vật nuôi ); thực hiện giảm
ngay thuế nhập khẩu đối với 18 nhóm mặt hàng (thịt bò, thịt lợn, trứng gia
cầm, nguyên liệu sữa, sữa thành phẩm, dầu thực vật, thức ăn chăn nuôi );
tổ chức các đoàn kiểm tra các yếu tố cấu thành giá của một số mặt hàng thiết
yếu (gas, thép và phôi thép ). Nhờ vậy, trong điều kiện kinh tế phát triển,
sức mua có khả năng thanh toán của các tầng lớp dân cư tăng. hướng
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
13
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
CDCCKT thường sẽ làm cho giá cả hàng hoá dịch vụ đó giảm xuống. Khi
giá cả hàng hoá, dịch vụ giảm thì lượng cầu sẽ tăng lên. Để đáp ứng cho sự
gia tăng về cầu hàng hoá, các doanh nghiệp sẽ mở rộng quy mô sản xuất
nhằm thu lợi nhuận nhiều hơn. Ngược lại, khi áp dụng thuế suất cao, giá
tăng sẽ có giảm sút về cầu, thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh thì doanh
nghiệp sẽ tìm lĩnh vực đầu tư mới để CDCCKT với mục đích sản xuất mặt
hàng khác có thể tạo lợi nhuận nhiều hơn.
Với sự điều chỉnh công cụ TC thông qua thuế XNK, thuế tiêu thụ đặc
biệt…, Nhà nước có thể điều tiết, hướng dẫn tiêu dùng, bảo vệ sản xuất
trong nước, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thay
thế nguyên liệu nhập khẩu bằng nguyên liệu sản xuất sẵn có trong nước theo
mức độ tỷ lệ nội địa hoá, góp phần tăng khả năng cạnh tranh của hàng hoá
trong nước, đặc biệt trong tiến trình hội nhập hiện nay, làm cho hàng hoá
trong nước có sức cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa cũng như thị
trường quốc tế. Khi đánh thuế hàng nhập cao, giá hàng nhập đắt sẽ khuyến
khích tiêu dùng hàng sản xuất trong nước. Với điều kiện đó, hàng sản xuất
trong nước có thế cạnh tranh hơn, giá thành hạ so với hàng nhập khẩu. Hiện

mất ổn định, nền kinh tế sẽ bị lũng đoạn và trì trệ., việc điều hành NSNN
vẫn còn khó khăn, hạn chế, do đó chưa phát huy hết vai trò của tài chính
công như: chất lượng công tác dự báo chưa cao; việc triển khai đồng thời
chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ nới lỏng đã làm gia tăng áp lực lạm
phát vào năm 2008; mức dư nợ Chính phủ và dư nợ Quốc gia tăng nhanh
(tuy vẫn nằm trong giới hạn an toàn). gây khó khăn cho việc điều hành chính
sách tài chính, tiền tệ,
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
15
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
Nếu tài chính công không vững mạnh sẽ kéo theo hàng loạt những
vấn đề về kinh tế sẽ không được giải quyết và dẫn đến sự mất cân đối trong
hệ thống tài chính quốc gia, nền kinh tế của ta sẽ bị mất tự chủ trên thị
trường quốc tế và ngày càng trở nên trì trệ,rối loạn và suy thoái. Chúng ta có
thể thấy vai trò của tài chính công trong xã hội là không thể phủ nhận dù đôi
khi nó có mang lại một số chưa tích cực trong xã hội ( độc quyền giá điện,
nước…). Nhưng tài chính công là cái đảm bảo lợi ích cho tất cả mọi người
đều được công bằng như nhau. Vì vậy, ta có thể thấy tài chính công có ảnh
hưởng rất lớn đối với nền kinh tế vì nói đến tài chính công là nói đến trách
nhiệm đối với xã hội đứng ở góc độ vững vàng là trụ sở vững chắc để điều
tiết và tác động đến các cấu trúc tài chính khác trong nước nhằm thúc đẩy
nền kinh tế phát triển.
GVHD:Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5 HK8B
16
Bài Thảo luận Môn: Tài Chính Công
GVHD: Phạm Xuân Thuỷ SVTH: Nhóm 5HK8B
17