Lời nói đầu
Từ năm 1990 cho tới nay, ngành ngân hàng Việt Nam đã trải qua một
thời kỳ đổi mới, tuy chưa dài nhưng đầy sống động và có ý nghĩa. Kết quả
đổi mới hoạt động ngân hàng đã góp phần xứng đáng vào kết quả đổi mới
chung của nền kinh tế và nét nổi bật nhất là góp phần đẩy lùi và kiềm chế
lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo
hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.
Tuy nhiên, hoạt động ngân hàng ở nước ta hiện nay đang gặp nhiều
khó khăn và có nhiều vấn đề còn tồn tại, nhất là ở khâu tín dụng của các
ngân hàng thương mại. Tín dụng là hoạt động kinh doanh cơ bản của các
ngân hàng thương mại nhưng chất lượng hoạt động tín dụng chưa cao đang
là mối quan tâm không những chỉ đối với các cấp lãnh đạo, với các cấp quản
lý và điều hành hệ thống ngân hàng mà còn là mối quan tâm của xã hội.
Là chi nhánh của ngân hàng thương mại quốc doanh có số vốn lớn
nhất Việt Nam hiện nay, Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn
Việt Nam chi nhánh Nam Hà Nội ,trong thời gian qua, đã có những bước
phát triển và lớn mạnh không ngừng, trở thành một trong những ngân hàng
hoạt động hiệu quả nhất trong hệ thống, có vị thế và uy tín ngày càng được
nâng cao. Tuy nhiên, trong lĩnh vực tín dụng, đặc biệt là cho vay ngắn hạn,
ngân hàng thường gặp nhiều khó khăn. Cho vay ngắn hạn có tầm quan trọng
lớn trong hoạt động của ngân hàng, mức dư nợ thường chiếm hơn 50% trong
tổng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn tương đối cao, do vậy, chất lượng cho vay ngắn
hạn là vấn đề mà ngân hàng đặc biệt quan tâm.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
1
Xuất phát từ lý do trên, trong thời gian thực tập tại ngân hàng, em đã
chọn đề tài : “Nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng nông
nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Nam Hà Nội” làm chuyên đề
thực tập của mình
Chuyên đề gồm có 3 chương :
Chương 1: Các vấn đề cơ bản về chất lượng cho vay ngắn hạn của ngân
lượng tiền lớn và xuất hiện nhu cầu cất giữ an toàn. Và những người giàu có,
các thợ vàng đã đóng vai trò của người giữ hộ. Nhưng thời gian sau nhận
thấy được nhu cầu chi trả hộ, nhu cầu về vốn của các thương nhân ngày càng
cao trong khi đó mình lại giữ một khối lượng tiền lớn cho nên những người
làm nghề giữ hộ đã đem cho vay và lấy lãi. Mặt khác để thu hút lượng tiền
gửi ngày càng nhiều, các nhà giữ hộ tiền thay đổi từ hình thức thu phí sang
hình thức trả lãi cho người gửi tiền. Bằng cách cung cấp các tiện ích khác
nhau mà ngân hàng huy động được ngày càng nhiều tiền gửi, là điều kiện để
mở rộng cho vay và hạ lãi suất. Cứ như vậy với sự phát triển của kinh tế và
công nghệ, xuất hiện các tổ chức thực hiện các hoạt động như: huy động
vốn, cho vay, trung gian thanh toán - lúc đó ngân hàng thực sự ra đời.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
4
Cùng với sự phát triển của kinh tế và công nghệ, hoạt động ngân hàng
đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Và cho tới ngày nay, ngân hàng vẫn
khẳng định được vai trò quan trọng của mình đối với nền kinh tế. Các ngân
hàng có thể được định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ hoặc vai trò mà
chúng thực hiện trong nền kinh tế, do đó có một số khái niệm về ngân hàng
thương mại .
Cách tiếp cận thận trọng nhất là có thể xem xét các tổ chức này trên
phương diện các dịch vụ tài chính mà chúng cung cấp: “Ngân hàng là các tổ
chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất -
đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức
năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh
tế". Sự đa dạng trong các dịch vụ và chức năng của ngân hàng dẫn đến việc
hình thành các ngân hàng đa năng như ngày nay.
Hoặc "Ngân hàng thương mại là đơn vị kinh doanh trên lĩnh vực tiền
tệ với những hoạt động chủ yếu và thường xuyên nhận tiền gửi với trách
nhiệm hoàn trả và sử dụng tiền đó để cho vay và làm phương tiện thanh
toán”.
thu nhập tạm thời chưa sử dụng của các tầng lớp dân cư và được họ gửi vào
ngân hàng với mục đích an toàn và sinh lời.
+ Tiền gửi của các ngân hàng khác: nhằm mục đích nhờ thanh toán hộ
và một số mục đích khác.
– Tiền vay (Vốn nợ) : Tiền gửi tuy là nguồn quan trọng nhất của ngân
hàng thương mại nhưng khi cần thiết, ngân hàng thường vay mượn thêm. Vì
Website: Email : Tel : 0918.775.368
6
Ngân hàng trung ương thường quy định tỷ lệ giữa nguồn tiền huy động và
vốn chủ nên nhiều ngân hàng vào những giai đoạn cụ thể phải vay mượn
thêm để đáp ứng nhu cầu chi trả khi khả năng huy động bị hạn chế :
+ Vay Ngân hàng nhà nước : là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu
cấp bách trong chi trả của ngân hàng thương mại.
+ Vay các tổ chức tín dụng khác: là nguồn các ngân hàng vay mượn
lẫn nhau và vay của các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng.
+ Vay trên thị trường vốn: là nguồn huy động thông qua phát hành các
giấy nợ trên thị trường vốn.
– Vốn chủ chủ sở hữu: Để đảm bảo hoạt động, các ngân hàng phải có
một lượng vốn nhất định, có thể sử dụng lâu dài, hình thành nên trang thiết
bị, nhà cửa cho ngân hàng. Nguồn hình thành loại vốn này rất đa dạng tuỳ
theo tính chất sở hữu, năng lực tài chính của chủ ngân hàng, yêu cầu và sự
phát triển của thị trường.
+ Nguồn vốn hình thành ban đầu: có thể là vốn của nhà nước, vốn do
các cổ đông tham gia đóng góp, vốn do các bên liên doanh góp, vốn sở hữu
tư nhân.
+ Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động: nguồn từ lợi nhuận,
nguồn bổ sung từ phát hành thêm cổ phần, góp thêm, cấp thêm,...
+ Các quỹ: quỹ dự phòng tổn thất, quỹ thăng dư...
– Các nguồn khác: nguồn ủy thác, nguồn trong thanh toán quốc tế và
các nguồn khác như : thuế chưa nộp, lương chưa trả…
Ngân hàng thực chất cũng là một doanh nghiệp có chức năng cung
cấp dịch vụ cho công chúng và cho các doanh nghiệp khác trong nền kinh tế.
Thành công của ngân hàng phụ thuộc vào năng lực xác định các dịch vụ tài
Website: Email : Tel : 0918.775.368
8
chính mà xã hội có nhu cầu, thực hiện các dịch vụ đó một cách hiệu quả.
Ngoài các hoạt động trên, ngân hàng còn có các dịch vụ khác :
+ Hoạt động thanh toán: Thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ
thống ngân hàng tạo ra nhiều lợi nhuận trong thanh toán, giảm chi phí, giảm
rủi ro khi đem theo nhiều tiền mặt trong người đồng thời tận dụng được khối
lượng tiền nhàn rỗi đem đầu tư mới.
+ Hoạt động mua bán chuyển đổi ngoại tệ.
+ Bảo quản vật có giá.
Ngoài ra, ngân hàng còn thực hiện nhiều hoạt động khác trên thị
trường như kinh doanh vàng, bạc, đá quý; dịch vụ tư vấn, dịch vụ cầm đồ,
cho thuê két sắt... Các nghiệp vụ này giúp ngân hàng thương mại thu được
những khoản lợi nhuận đáng kể. Đặc biệt là trong xu thế ngân hàng hiện đại
ngày nay, các nghiệp vụ này đang rất phát triển.
Với ý nghĩa như trên, chúng ta có thể coi hoạt động ngân hàng của
ngân hàng thương mại trong nền kính tế thị trường là thiết lập, phát triển,
hoàn thiện các mối quan hệ với khách hàng thông qua các sản phẩm, dịch vụ
cung ứng cho mọi khách hàng.
1.2.Chất lượng cho vay ngắn hạn của ngân hàng thương mại
1.2.1.Hoạt động cho vay ngắn hạn của ngân hàng thương mại
Khái niệm : Trong hoạt động cho vay, việc phân loại có tác dụng
quan trọng nhằm thiết lập quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả
quản trị rủi ro tín dụng. Khoản vay có thể phân thành hai loai: có thời hạn và
không có thời hạn. Trong cho vay có thời hạn gồm ngắn hạn, trung hạn và
dài hạn, cho vay ngắn hạn là hình thức cho vay có thời hạn dưới 12 tháng.
Cho vay ngắn hạn có vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế- xã
dưới hình thức cho vay ngắn hạn ứng trước để đáp ứng các cơ hội kinh
Website: Email : Tel : 0918.775.368
10
doanh do tính chất của cho vay ứng trước là doanh nghiệp phải trả lãi trên
toàn bộ dư nợ, kể cả dư nợ chưa sử dụng đến, cho nên bắt buộc doanh
nghiệp phải quay vòng vốn nhanh.
Đối với Ngân hàng
Hoạt động cho vay nói chung và cho vay ngắn hạn nói riêng là nguồn
thu chủ yếu cho hoạt động kinh doanh của Ngân hàng. Cho vay ngắn hạn
luôn là khoản mục chủ đạo, tạo nguồn thu chủ yếu để bủ đắp các chi phí
(chi phí huy động vốn, chi phí cho hoạt động của Ngân hàng – chi trả lương,
chi phí quản lý). Mặt khác cho vay ngắn hạn còn là yếu tố quan trọng để
đảm bảo khả năng thanh khoản của Ngân hàng, làm tăng cung thanh khoản.
1.2.2.Chất lượng cho vay ngắn hạn của ngân hàng thương mại
1.2.2.1.Khái niệm
Trước đây, quan niệm về chất lượng cho vay chỉ giới hạn trong khái
niệm an toàn cho vay, thể hiện qua tổn thất phát sinh từ những rủi ro cho
vay. Chất lượng cho vay được coi là cao khi các khoản vay không có hoặc ít
tổn thất và ngược lại, khi tổn thất là lớn, thì chất lượng cho vay được coi là
thấp. Cũng vì vậy, quan niệm nâng cao chất lượng cho vay là giảm bớt tổn
thất.
Tuy nhiên, do cho vay không chỉ là hoạt động của một Ngân hàng mà
nó còn liên quan đến một chủ thể tất yếu phải có khác: khách hàng, và cơ
quan quản lý là Nhà nước. Do đó, chất lượng cho vay phải được hiểu rộng
hơn chứ không chỉ dùng lại ở tổn thất xét về phía Ngân hàng.
Hoạt động cho vay có chất lượng phải thực hiện được các mục tiêu
của cho vay. Mục tiêu của Ngân hàng khi cho vay là: một mặt, tài trợ cho
khách hàng một cách hiệu quả, giúp khách hàng có vốn để thành lập, duy
trì và phát triển hoạt động kinh doanh; mặt khác xét cho vay là hoạt động
Website: Email : Tel : 0918.775.368
thực hiện cho vay có chất lượng. Vì vậy, việc tuân thủ quy trình này là
tiền đề của chất lượng cho vay.
• Trên cơ sở hợp đồng cho vay, hoạt động cho vay có chất lượng khi nó
mang lại khoản vay có chất lượng. Khoản vay có chất lượng phải là
khoản vay được thực hiện theo đúng cam kết đã thoả thuận trong hợp
đồng. Đó là các cam kết về mục đích sử dụng vốn vay, cam kết về
thời hạn, phương thức trả nợ, trả lãi và các điều kiện ràng buộc khác.
Nếu một khoản vay mà ngay từ mục đích vay vốn đã không được thực
hiện đúng như cam kết thì koản vay đó không thể có chất lượng. Hoặc
khoản vay mà vốn nguồn thu nợ không phải từ doanh thu bán hàng
của doanh nghiệp mà từ nguồn vay nợ khác thì cũng không đạt được
chất lượng.
• Khả năng đa dạng hoá phương thức cho vay của ngân hàng cũng là
một yếu tố mang lại chất lượng cao cho khoản vay. Các phương thức
cho vay càng đa dạng thì các khách hàng có nhiều sự lựa chọn, nhiều
phương án cho kế hoạch kinh doanh của mình. Ngoài ra, Ngân hàng
cũng có thể xem xét hình thức vay vừa phù hợp với yêu cầu của khách
hàng, vừa phù hợp với yêu cầu về chất lượng khoản vay của ngân
hàng.
• Mức độ hài lòng của khách hàng : Chất lượng khoản vay thể hiện cả ở
giai đoạn sau khi kết thúc hợp đồng cho vay. Mức độ hài lòng của
khách hàng là một yếu tố không thể bỏ qua khi đánh giá chất lượng
của khoản vay. Thái độ của khách hàng phản ánh chất lượng phục vụ,
cung cấp sản phẩm của ngân hàng ở các khía cạnh : thủ tục vay vốn,
quy trình cho vay, khả năng đáp ứng của ngân hàng, tiến độ giải
ngân…
Website: Email : Tel : 0918.775.368
13
Trên đây là nhóm các chỉ tiêu đánh giá chất lượng của cho vay trên cơ
sở định tính. Có thể nói đây là các chỉ tiêu đầu tiên của một khoản vay cũng
Người vay có thường xuyên đúng kỳ hạn và nhanh chóng hay không.
Vòng quay vốn cho vay lớn với mức dư nợ bình quân không đổi, doanh số
trả nợ lớn chứng tỏ chất lượng cho vay cao hơn so với vòng quay nhỏ,
doanh số trả nợ thấp. Tuy nhiên, vòng quay vốn tín dụng còn tuỳ thuộc vào
khách hàng vay vốn. Nếu khách hàng vay vốn là các doanh nghiệp thương
mại, dịch vụ, có đặc điểm quay vòng vốn nhanh thì vòng quay vốn cho vay
của ngân hàng thương mại cũng lớn. Còn nếu khách hàng là doanh nghiệp
sản xuất thị trường, vốn quay vòng chậm hơn, dẫn đến vòng quay vốn cho
vay cũng nhỏ hơn
Website: Email : Tel : 0918.775.368
15
Vòng quay
vốn tín dụng
Doanh số thu nợ
Dư nợ
cho vay bình
quân