Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-
Hµ T« Hëng - 1 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-
Sáng kiến kinh nghiệm:
Ứng dụng cơng nghệ thơng tin trong dạy văn bản nhật dụng
Ngữ văn 8
I. ĐẶT VẤN ĐỀ (LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI):
So với các bộ mơn khác trong trường phổ thơng, bộ mơn Ngữ văn giữ vai trò rất
quan trọng trong nhà trường. Bộ mơn này khơng chỉ là cầu nối giữa các bộ mơn
khoa học tự nhiên, khoa học xã hội mà còn được xem như là một bộ mơn về giáo
dục con người, giúp con người dần hồn thiện về nhân cách và sớm hòa nhập cộng
đồng. Trong bộ mơn này gồm có ba phân mơn nhỏ đó là: Văn – Tiếng Việt – Tập
làm văn tạo thành một chỉnh thể thống nhất với tên gọi chung là Ngữ văn. Trong ba
phân mơn kể trên thì văn bản ln được xếp đầu tiên trong một bài học ở các khối từ
6 đến 9. Tại sao lại có sự sắp xếp như thế? – Câu trả lời khơng nằm ngồi mục tiêu:
Văn bản ln làm nền cho việc khai thác các tri thức phần Tiếng việt và phần tập
làm văn. Đó là việc xét theo phân mơn, còn xét về mặt nội dung thì văn bản có ý
nghĩa vơ cùng to lớn về lịch sử, về văn hóa, về phong tục tập qn đặc biệt quan
trọng hơn hết là những tri thức về cuộc sống thường nhật của con người được thể
hiện thơng qua các văn bản nhật dụng.
Văn bản nhật dụng là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với đời
sống trước mắt của con người và cộng đồng trong xã hội hiện đại như: thiên nhiên,
mơi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma túy, Việc đưa văn bản nhật
dụng vào chương trình Ngữ văn quả là một việc làm cấp thiết và hợp lí khơng chỉ
riêng đối với nền giáo dục nước nhà mà còn đối với nền giáo dục của tất cả các
nước trên thế giới. Vậy làm thế nào để giảng dạy có hiệu quả kiểu văn bản này? Đây
là một vấn đề rất khó trả lời đối với các thầy cơ giảng dạy ở vùng sâu, vùng xa, vùng
kinh tế còn khó khăn , cơ sở vật chất thiếu thốn.
Muốn dạy văn bản nhật dụng có hiệu quả cần chú ý vấn đề: “Tạo điều kiện tích
cực để thực hiện ngun tắc giúp học sinh hòa nhập với xã hội” nên các đề tài được
tuyển chọn dĩ nhiên phải có tính thời sự, song đó cũng phải là những đề tài có liên

trường bởi đặc thù mơn học là giáo dục làm người; đào tạo, bồi dưỡng người học
thành những con người mẫu mực có nhân cách chuẩn mực, ưu điểm là thế nhưng
mơn học này trong nhà trường được học sinh đánh giá là buồn chán vì chỉ khai thác
kênh chữ khơng có hình ảnh sinh động như các mơn học khác. Trên cơ sở đó, các
giáo viên dạy mơn Ngữ văn ngồi việc thay đổi phương pháp còn trang bị thêm hình
ảnh trực quan sinh động nhằm biến tiết học Ngữ văn khơng còn đơn điệu như trước
mà trở nên sinh động, hứng thú hơn.
Với việc đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá. Tăng cường
ứng dụng cơng nghệ thơng tin trong việc dạy học, tất cả đều nhằm mục đích nâng
cao chất lượng dạy và học.
Hiện nay trong bối cảnh xã hội bùng nổ cơng nghệ thơng tin trong mọi ngành
nghề và tất nhiên có hiệu quả cao. Trong giáo dục thì sao? Một số ít ý kến cho rằng
dạy học bằng CNTT đã làm giảm đi nhiều cơng sức của giáo viên, nhưng khơng!
CNTT chỉ là cơng cụ hỗ trợ dạy học, nhằm đưa thêm những hình ảnh, những thơng
tin một cách chính xác, nhanh, dễ hiểu. Chứ khơng hẳn thay thế cho cách dạy truyền
thống viết bảng.
Thế nên sáng kiến này là “Ứng dụng cơng nghệ thơng tin trong dạy văn bản nhật
dụng ngữ văn 8”. Nhằm giúp cho học sinh hiểu sâu hơn những kiến thức, hình ảnh
trừu tượng mà bằng lời nói, hành động khơng thể nói lên hết được bản chất của vấn
đề.
2. Thực trạng của vấn đề :
Bạch Đích là một xã thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, đa số là con em
dân tộc thiểu số, điều kiện đi lại khó khăn nên người dân ít có điều kiện học tập,
thơng tin đến với họ rất chậm.
Kiến thức các em có được phần lớn được học trong nhà trường là chủ yếu. Còn
thế giới bên ngồi các em ít được tiếp xúc, cho nên các em khơng thấy được những
vấn đề gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người và cộng đồng
trong xã hội hiện đại, đó là những vấn đề nóng bỏng đang được cảnh báo đối với
Hµ T« Hëng - 3 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-

từ đó các em phân tích, rút ra bài học chứ khơng đơn thuần chỉ là vấn đáp. Giáo viên
còn phải điều chỉnh, sắp xếp các hình ảnh cho thật phù hợp với từng đơn vị kiến
thức của bài học,
Sau đây là một số nội dung mẫu để giảng dạy một số văn bản nhật dung lớp 8
trong việc giáo dục học sinh về mơi trường, sức khỏe, dân số,
Dạy văn bản Thơng tin về ngày trái đất năm 2000 ( tuần 10 – tiết 39) có thể cung
cấp cho học sinh một số thơng tin sau để dẫn vào bài:
Báo đưa tin việc cơng ty Vedan gây ơ nhiễm sơng Thị Vải.
XN NGHI
15:57 (GMT+7) - Thứ Tư, 17/9/2008
 Việc bắt quả tang Cơng ty Vedan Việt Nam xả nước thải xuống dòng sơng Thị Vải
đã làm bàng hồng dư luận. Dù đã có thơng tin từ phía người dân về việc Cơng ty
Vedan Việt Nam xả thải ra sơng Thị Vải và dù đã từng có “tiền án” hơn 2 năm về
Hµ T« Hëng - 4 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-
trước, nhưng cơ quan chức năng là Cục Cảnh sát mơi trường cùng đồn kiểm tra liên
ngành Bộ Tài ngun và Mơi trường đã phải mật phục ròng rã 3 tháng trời, mới bắt
được quả tang Vedan xả nước thải chưa qua xử lý xuống sơng Thị Vải.
Hệ thống “tinh vi”. Việc Cơng ty Vedan xả nước thải chưa qua xử lý theo quy định
và có chứa rất nhiều chất độc hại ảnh hưởng nghiêm trọng đến mơi trường sống bên
ngồi, nhất là dòng sơng Thị Vải, vốn dĩ khơng còn xa lạ gì với cơng luận và dư luận
người dân quanh khu vực này, từ hàng chục năm về trước. Từ những năm 90 của thế
kỷ trước, cụ thể là những năm 1994 - 1995, Cơng ty Vedan đã lắp đặt một “hệ thống
xử lý” có chủ ý: hệ thống bơm nhiều tầng nấc có các van đóng - mở linh hoạt và dẫn
ra một đường ống “bí mật” được cắm sâu trong lòng đất trực chỉ ra sơng Thị Vải.
Chỉ cần một cái lắc tay nhẹ nhàng, tồn bộ nước thải, lẽ ra đi vào hệ thống vận hành,
sẽ đổ thẳng xuống dòng sơng vơ tội, mà bằng mắt thường khó mà phát hiện được.
Theo dư luận người dân quanh khu vực, hầu như hệ thống này chỉ làm việc vào q
nửa khuya, lúc mọi người đã n giấc. Vào thời điểm đó, Cơng ty Vedan đã buộc
phải bồi thường hàng chục tỷ đồng cho người dân, khi bị tố cáo là làm ơ nhiễm sơng

nào dẫn đến cá chết hàng loạt trên biển.
Tác dụng của tranh là học sinh dễ dàng
nhận ra bao bì ni lơng trơi ra biển các sinh vật nuốt phải -> chết.
Mục đích dùng các hình ảnh sau để học sinh thấy rõ việc thải rác bừa bãi ở nơi cơng
cộng, nhất là bao bì ni lơng.
Hµ T« Hëng - 7 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-
Tác dụng: Học sinh dễ dàng nhận ra rằng bao bì ni lơng thải ra ở mọi nơi cơng cộng
như gầm cầu, cột điện, cửa nhà, cơng viên, qn nước, trường học, làm mất vệ sinh,
mất vẻ mĩ quan,
Dùng các hình ảnh sau để giúp học sinh thấy rõ tác hại của việc sử dụng bao ni lơng
màu để đựng thực phẩm.
Hµ T« Hëng - 8 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-
Tác dụng từ hai bức tranh là học sinh nhận ra bao bì ni lơng màu đựng thực phẩm
làm ơ nhiễm thực phẩm -> Tác hại não và là ngun nhân gây bệnh ung thư phổi.
Dùng hai bức tranh các bệnh nhân để hướng học sinh đến hậu quả của việc đốt các loại
bao bì ni lơng.
Tác dụng: Học sinh dễ dàng nhận ra được khi đốt bao bì ni lơng -> sinh ra khí Đi-ơ-
xin -> ngộ độc, gây ngất, khó thở, nơn ra máu,… -> ảnh hưởng đến tuyến nội tiết,
giảm miễn dịch, ung thư, dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ sinh.
3. Giải pháp.
Mục đích: cũng cần đưa ra những hình ảnh minh họa và giáo dục học sinh trong
việc hạn chế sử dụng bao bì ni lơng
Tác dụng: Học sinh nhận ra đây là giải pháp hữu hiệu, dễ thực hiện lại thẩm mĩ và vệ
sinh, cần khun mọi người nên chọn giải pháp trên.
Mục đích: Dùng các hình ảnh sau để giáo dục học sinh giữ gìn vệ sinh, bảo vệ mơi
trường.
Hµ T« Hëng - 9 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-

Dùng hai hình ảnh sau để cho học sinh thấy dân số đơng dẫn đến những hậu quả như thế
nào?

Hµ T« Hëng - 13 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-
Tác dụng: học sinh nhận ra được dân số đơng dẫn đến nhiều mối lo như: ơ nhiễm mơi
trường tăng, thiếu đất canh tác, chất lượng cuộc sống thấp, tắt nghẽn giao thơng,…
Mục đích: Hình ảnh cho thấy cuộc sống gia đình như thế nào?
Tác dụng: gia đình ít con nên chất lượng cuộc sống gia đình cao, gia đình ln được
vui vẻ hạnh phúc.
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm :
So với năm học 2009 – 2010 thì năm học 2010 – 2011 và năm học 2011 – 2012 dạy
văn bản nhật dụng bằng giáo án điện tử sinh động hơn, học sinh học tập hứng thú và
tích cực hơn, mức độ hiểu bài tại lớp của các em cũng đạt cao hơn nên chất lượng
cũng cao hơn so với tiết dạy thơng thường. Sau đây là kết quả khảo sát qua tiết dạy văn
bản: Thơng tin về ngày trái đất năm 2000:
Hµ T« Hëng - 14 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Năm học
Lớp
Số
HS
Tiết dạy thơng thường Tiết dạy giáo án điện tử.
Số bài đạt
u cầu
Số bài chưa
đạt u cầu
Số bài đạt
u cầu
Số bài chưa
đạt u cầu

giản, chủ yếu là hiệu ứng xuất hiện và kết thúc phải nhanh; khơng nên chọn q nhiều
hiệu ứng cho một tiết dạy vì như thế học sinh chỉ chú trọng vào hiệu ứng hơn là khai
thác kiến thức.
Nhắc nhở học sinh phải thật sự linh hoạt trong quan sát, nghe, hiểu, trình bày, ghi
chép từ các kênh hình ảnh hoặc đoạn phim (nếu có).
Lưu ý giáo viên: Khi đã khai thác xong kênh hình ảnh nào rồi thì nên chuyển màn
hình sang chế độ ẩn đi bằng việc bấm phím "B" để tập trung sự chú ý của học sinh
vào phần giảng của giáo viên.
Là giáo án điện tử nên kiến thức ln được liên hệ và mở rộng hơn so với SGK nên
giáo viên cần chủ động về mặt thời gian ở từng đơn vị kiến thức và các kênh hình
ảnh.
Người giáo viên cần ý thức được vai trò của mình. Khi lên lớp giáo viên phải có
tinh thần trách nhiệm cao. Đó là động lực giúp giáo viên tìm tòi, sáng tạo trong cơng
tác của mình. Nhờ vậy mà học sinh lĩnh hội tri thức tốt hơn.
Có thể nói rằng qua việc thực hiện đề tài này tơi đã rút ra được cho mình rất nhiều
bài học từ việc xác định kiến thức bổ sung, soạn giáo án cho đến việc giảng dạy.
Cuối cùng tơi xin trân thành cảm ơn BGH nhà trường, tổ Ngữ văn đã tạo điều kiện
cho tơi hồn thành sáng kiến kinh nghiệm này.
Bạch Đích, ngày 15 tháng 11 năm 2011
Người thực hiệnHµ T« Hëng

Hµ T« Hëng - 15 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých
Sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy Ngữ Văn -8-
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Những kiến thức khoa học về độc tố, tác hại của bao bì ni lơng và của thuốc lá
2. Băng cát-sét, băng vi-đê-ơ.
3. Qua mạng In-te-nét.

…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………….
Nhận xét của cấp trên
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
Hµ T« Hëng - 17 - Tỉ KHXH – Trêng THCS B¹ch §Ých