VỢ CHỒNG A PHỦ
I/ Kiến thức cơ bản cần nắm vững:
1/ Vài nét về nhà văn Tô Hòai:
- Là một nhà văn có bút lực dồi dào, có vốn sống phong
phú, có khả năng quan sát và năng lực nắm bắt tinh nhạy ,
diễn tả chính xác những đặc điểm của chân dung nhân
vật, của phong cảnh thiên nhiên và của những phong tục
tập quán trong những vùng cư dân khác nhau.
2/ Nêu xuất xứ và hòan cảnh sáng tác truyện ngắn “Vợ
chồng Aphủ”:
- “Vợ chồng Aphủ” in chung trong tập Truyện Tây
Bắc - tập truyện được giải nhất về truyện, ký của Hội Văn
nghệ Việt Nam 1954- 1955.
- Truyện Tây Bắc là kết quả của chuyến thâm nhập thực
tế của Tô Hoài cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc năm
1952. Trong chuyến đi này, Tô Hoài đã sống và gắn bó
nghĩa tình với đồng bào các dân tộc Tây Bắc. Và chính
cuộc sống của đồng bào miền núi đã khơi nguồn cảm
hứng sáng tạo để Tô Hoài hoàn thành 3 truyện ngắn Cứu
đất cứu mường; Mường Giơn giải phóng ; Vợ chồng
Aphủ.
3/Tóm tắt cốt truyện và nêu chủ đề tác
phẩm:
* Tóm tắt cốt truyện: Khi tóm tắt theo nhân vật chính là
Mỵ và APhủ,cần đảm bảo một số ý chính:
+ Mị là cô gái trẻ đẹp,yêu đời, có khát vọng tự do,
hạnh phúc.Chỉ vì món nợ cha mẹ Mỵ vay nặng lãi của
thống lý Ptra mà Mỵ bị bắt về làm dâu để trừ nợ cho nhà
thống lý.
+ Lúc đầu, Mỵ phản kháng lại cuộc sống bất công ở
nhà Ptra, nhưng dần dần cô đành rơi vào câm lặng, chỉ

thống trò của bọn phong kiến và thực dân .( số phận bi
thảm của Mị và của Aphủ ở nhà thống lý Pátra)
=> Bức tranh đời sống xã hội của dân tộc miền núi
Tây Bắc - một thành cơng có ý nghĩa khám phá của Tơ
Hồi về đề tài miền núi.
- Phản ánh những quy luật của xã hội :
+ Bị đày ải lâu trong một thế giới khơng có nhân tính,
khơng có tình người, cả Mị và Aphủ đều trở thành những
con người an phận, thiếu ý thức đấu tranh, thậm chí lạnh
lùng vơ cảm.
+ Nhưng khi bị ức hiếp, bị đẩy đến đường cùng, người
lương thiện ( Mị và Aphủ) sẽ vùng dậy tự giải phóng
mình. Tình hữu ái giai cấp sẽ tạo sức mạnh để họ tự giải
thốt .
=> Tơ Hồi đã nắm bắt và miêu tả hiện thực trong xu
thế của cách mạng.Từ đó mở ra lối thoát cho nhân vật
vùng lên làm CM, xóa bỏ chế độ PK – gắn cuộc đấu
tranh tự giải phóng cá nhân với cuộc đấu tranh giải
phóng giai cấp , giải phóng dân tộc.
* Gía trị nhân đạo :
- Cái nhìn nhân văn về thiên nhiên và con người Tây
Bắc ( một Tây Bắc trong con mắt nhà văn rất đỗi thơ
mộng, hùng vĩ với mùa xn đẹp, gợi cảm. Tiếng sáo,
tiếng hát ngây ngất lòng người. Con người Tây Bắc đẹp
về nhiều phương diện : từ ngoại hình đến tâm hồn và
năng lực lao động)
- Lòng thương cảm sâu sắc của nhà văn với người dân
lao động nghèo miền núi:
+ Cảm thông sâu sắc với số phận cùng khổ của người
dân bị áp bức.

a. Trước khi bị bắt về làm dâu trừ nợ cho thống lý
Ptra,Mỵ là một cô gái :
- Trẻ trung,yêu đời, có khát vọng hạnh phúc.
- Cần cù lao động,hiếu thảo với cha.
- Có tài thổi kèn lá, được nhiều trai bản yêu mến…
 Lẽ ra Mỵ phải được sống hạnh phúc.
b.Từ khi Mỵ bị bắt về làm dâu trừ nợ :
- Về thể xác :
+ Mị bị đối xử chẳng khác gì nô lệ : bị bóc lột tận
cùng sức lao động(“Tết xong thì lên núi hái thuốc phiện,
giữa năm thì giặc đay, xe đay, đến mùa thì đi nương bẻ
bắp, và dù lúc đi hái củi lúc bung ngô, lúc nào cũng gày
một bó đay trong cánh tay để tước thành sợi. Bao giờ
cũng thế, suốt năm suốt đời như thế. Con ngựa con trâu
làm có có lúc , đêm nó còn được đúng gãi chân nhai cỏ,
đàn bà con gái trong nhà này thì vùi đầu vào công việc cả
đêm cả ngày”)
+ Bị A Sử đánh đập hành hạ, trói đứng.Mị bị đẩy
vào tình trạng câm lặng , “Mị tưởng mình là con trâu, con
ngựa”, thậm chí còn không bằng con trâu, con ngựa.
- Về tinh thần :
+ Cuộc sống tinh thần của Mị trong nhà thống lí Pá Tra
bị định đoạt bằng buổi cúng ma ( bị thần quyền đe dọa).
+ Cuộc sống hôn nhân không tình yêu (Mị phải sống
với A Sử- một người mà Mị không hề có tình yêu
thương) với người phụ nữ, đây là bi kịch .
+ Mị ở trong cái buồng “ kín mít, có một chiếc cửa
sổ một lỗ vuông bằng bàn tay, lúc nào cũng trong ra
cũng chỉ thấy trăng trắng, không biết là sương hay là
nắng” – căn buồng gợi lên không khí tù túng, chập hẹp

tích của việc Mị bị đày đoạ một cách đau đớn cả về thể
xác và tinh thần làm cho Mị từ một phụ nữ nhân hậu trở
thành vô cảm.
+ Khi thấy “ dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm
má đã đen xám lại” của APhủ, Mị đã xúc động.Thương
mình, thương người -> Mị quyết định cởi trói cho
APhủ.
+ Mị đứng lặng trong bóng tối rồi chạy theo APhủ trốn
khỏi Hồng Ngài với một lí do “ Ở đây thì chết mất”
-> hành động tự giải thoát khỏi số phận tăm tối của Mị
hoàn toàn mang tính tự phát : Cởi trói cho APhủ cũng
chính là Mị đã cởi trói cho cuộc đời mình.Chấp nhận
cuộc sống trâu ngựa và khao khát được sống một cuộc
sống của con người ; khát vọng hạnh phúc đã giúp Mị
chiến thắng số phận tăm tối.
III/ Kết bài :
- Qua việc khắc hoạ nhân vật Mị, Tô Hoài đã phần nào tố
cáo chế độ thống trị của bọn thực dân phong kiến, ca ngợi
phẩm chất cao đẹp của những người vùng cao nói chung
và thanh niên người Mèo nói riêng. Họ biết yêu cái đẹp, lẽ
phải để rồi vượt lên tìm lại chính mình.
- Sức sống của nhân vật Mị được Tô Hoài khắc hoạ hết
sức tài tình, độc đáo với những diễn biến tâm lý, tính cách
phức tạp…
Đề 2: Phân tích diễn biến tâm trạng và hạnh động của
nhân vật Mị trong cảnh đêm hội mùa xuân ở Hồng
Ngài trong truyện ngắn “ Vợ chồng APhủ” của Tô
Hoài.
Dàn bài gợi ý
I/ Mở bài :

đã đánh thức kỉ niệm của một thời con gái của
Mị” “ ngày trước Mị thổi sáo giỏi.Mùa xuân này, Mị
uống rượu bên bếp và thổi sáo. Mị uốn chiếc lá trên
môi,thổi lá cũng hay như thổi sáo …”. Với Mị, tiếng sáo
là biểu tượng lôi cuốn nhất của mùa xuân, của khát
vọng hạnh phúc.
+ Ngày tết, Mị cũng uống rượu “ Mị lén lấy hũ
rượu uống ừng ực từng bát …” Men rượu như tăng thêm
nồng nàn sức trẻ đang bừng lên trong Mị, Mị thấy phơi
phới trở lại, “ Mị trẻ lắm,Mị còn trẻ, Mị muốn đi chơi”.
+ “ Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng
bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng”.Ngọn đèn làm ấm lên gian
buổng tối tăm, lạnh lẽo. Hơi rượu nồng nàn cùng tiếng
sáo rập rờn, thôi thúc Mị đi đến quyết định : Muốn đi
chơi. “ Mị quấn lại tóc, với tay lấy cái váy hoa vắt ở giá
trong.”
+ Đúng lúc ấy, sợi dây trói tàn bạo của ASử kịp
thời quăng lưới vào khát vọng của Mị, ý muốn đi chơi bị
chặn đứng.
+ Thực tại cứa vào da thịt bằng những lằn dây
trói. “ Trong bóng tối, Mị đúng lặng như không biết mình
đang bị trói. Hơi rượu còn nồng nàn, Mị vẫn nghe tiếng
sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi. Mị vùng bước đi
nhưng tay chân đau không cựa được” . Mộng du tan biến
trong ý nghĩa cay đắng về thân phận “Mị thổn thức nghĩ
mình không bằng con ngựa”.
-> Như vậy sự quẫy đạp lần này không đủ để thay
đổi số phận của Mị nhưng lại đầy ý nghĩa. Dây trói là
hiện thân
3/ Diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong

phương thoát khỏi nhưng A Phủ không lí gì
phải chết…
- Những ý nghĩ ấy thực ra nó thúc đẩy bắt
buộc phải có hành động đáp ứng. Mị cởi trói
cho A Phủ và đặt mình phải lựa chọn con
đường chạy theo A Phủ hay là được trói đứng
như ngày nào cho đến chết. Thời điểm hệ
trọng này “con ma” cũng không đủ sức giữ
chân Mị lại, Mị cứu A Phủ là tự cứu mình
mà cô đã không biết. Chẳng cưới xin, họ đã
trở thành vợ chồng từ cái đêm đầy ý nghĩa ấy,
cái đêm vì nghĩa trước lúc vì tình”.
- Đây là đoạn văn bản lề khép mở hai
cuộc đời: Đóng lại một kiếp khổ nhục, nô
lệ để đi vào một cuộc sống mới. Tô Hoài
đã làm cho mạch truyện chuyển biến hợp lí,
khiến cho tác phẩm không có những vết cắt,
và những chỗ ghép giả tạo. Cũng cần lưu ý
giọng văn ở đoạn này rất đa dạng. Giọng kể,
giọng bán trực tiếp của nhân vật của và giọng
nhân vật, Những giọng này góp phần mổ xẻ
tâm trạng, Mị khá thành công, khá sinh động
và có sức thuyết phục người đọc khá cao.
III/ Kết bài : Tóm lược nội dung đã phân
tích.Khẳng định vai trò của nhân vật Mị trong
việc thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm.
Bài làm 2 :
Vợ chồng A Phủ” là một trong ba truyện của
tác phẩm “ Truyện Tây Bắc” đã đoạt giải
nhất giải thưởng của Hội văn nghệ Việt Nam

còn phải chịu nỗi đau về tinh thần triền miên.
Căn buồng của Mị ở là một thứ ngục thất giam
cầm tù nhân “ Ở cái buồng Mị nằm, kín
nút, có một…không biết là sương hay
nắng”.
Nhưng giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm
là ở chỗ nhà văn đã nhìn thấy sức sống vẫn
còn tiềm tàng trong Mị. Sức sống ấy sẽ vẫn
bùng cháy khi có cơ hội. Và nó đã đến trong
đêm tình mùa xuân.
Mùa xuân thường mang lại cho con người hi
vọng, ước mơ, là mùa lễ hội, vui chơi, mùa
của tình yêu.
Năm ấy ở Hồng Ngài gió và rét dữ dội. Mùa
xuân đến mang theo âm thanh đặc trưng của
nó. Âm thanh rộn rã của trẻ con chơi đùa, đặc
biệt là tiếng sáo gọi bạn tình hòa cùng màu
sắc sặc sỡ của váy áo phơi trên những mỏm
đá. Đặc biệt là tiếng sáo gọi bạn trong đêm
tình xuân tha thiết, bồi hồi vọng đến tai Mị.
Tiếng sáo thấm vào trái tim Mị, thức tĩnh sự
câm lặng bấy lâu nay. Từ trong tâm trạng lặng
lẽ, u uẩn, một cuộc sống vô vị không có quá
khứ, không có hiện tại và không có cả tương
lai. Mị nghe tiếng sáo tha thiết gọi bạn mà hồi
tưởng những ngày hồn nhiên, tươi trẻ thuở
xưa. Ngày ấy Mị thổi sáo giỏi. Tiếng sáo giúp
Mị nhận ra một điều tưởng như đã chìm vào
quên lãng.
Mị uống rượu “Mị lén lấy hủ rượu, cứ uống

váy hoa vắt ở trong vách.
Chính sự thay đổi đó làm cho A. Sử ngạc nhiên
vì dưới mắt hắn Mị chẳng khác nào một nô lệ.
Hành động trói Mị tàn nhẫn của hắn tuy giam
giữ được thể xác Mị, nhưng không thể giam
giữ tâm hồn Mị: “ Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa
Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi.”
Tâm hồn Mị giờ như chơi vơi trong mộng. Mị
trở về thời xưa với bao ước vọng. Sức sống trổi
dậy làm Mị phơi phới, mơ mộng trong thoáng
chốc nhưng rồi Mị cũng trở về thực tại. Chính
sức sống của Mị buộc cô phải nghĩ đến liệu cô
có duy trì được nó hay không. Mị nhớ đến
người chị dâu đã bị trói chết. Mị sợ. Một khi ta
biết sợ chết thì người ta càng thêm yêu cuộc
sống. Mị cũng vậy.
Với ngôn ngữ lựa chon một cách tinh tế, nghệ
thuật trần thuật đặc biệt là thể hiện sâu sắc
diễn biến tâm lí nhân vật, tác giả làm cho
người đọc cũng phải thổn thức, vui mừng đến
xót xa cho số phận nhân vật.
Mùa xuân rồi cũng qua đi nhưng sức sống
tiềm tàng trong Mị đã được khơi dậy và chờ
dịp bùng lên. Với nghệ thuật khắc họa tâm lí
nhân vật tinh tế Tô Hoài đã đem đến cho nhân
vật một hướng đi, một cuộc đời mới. Đó cũng
chính là giá trị nhân văn cao đẹp của tác
phẩm. Đồng thời cũng cho thấy tài năng của
Tô Hoài cùng những đóng góp của ông cho
văn học Việt Nam.

APhủ và phê phán gay gắt các thế lực
tàn bạo :
1.Với Mị :
a. Mị xinh đẹp, chăm làm nhưng nghèo
khổ, có thể nói “Khổ từ trong trứng”. Bố mẹ
nghèo , cưới nhau không có tiền phải vay nợ
nhà thống lí. Nợ chưa trả hết, người mẹ đã
qua đời. Bố già yếu quá, món nợ truyền sang
Mị, Thống lí Pá Tra muốn Mị làm con dâu “gạt
nợ”. Mà quan trên đã muốn, kẻ dưới làm sao
thoát được! Pá Tra xảo quyệt, lợi dụng tục lệ
của người Mèo, cho cướp Mị về. Thế là không
có cưới hỏi, không cần tình yêu mà vẫn hoàn
toàn hợp lẽ. Có ai dám bênh vực Mị! Ngòi bút
hiện thực tỉnh táo của Tô Hoài đã phanh trần
bản chất bóc lột giai cấp ẩn sau những phong
tục tập quán.
b Mị, tiếng là con dâu nhưng thực sự
là một nô lệ, thứ nô lệ người ta không phải là
mua mà lại được tha hồ bóc lột, hành hạ:
- Mị ở nhà chồng như ở giữa địa ngục.
Không có tình thương, không sự chia sẻ vợ
chồng; chỉ có những ông chủ độc ác, thô bạo
và những nô lệ âm thầm, tăm tối. Dần dần rồi
Mị cũng quên luôn mình là con người nữa.
Suốt ngày 
”, lúc nào cũng cúi mặt, thế giới của Mị
thu hẹp trong một cái ô cửa sổ” 
 !"# ”.
